Adhyaya 113: Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry (Prelude to the Sanatkumāra Dialogue)

Verse 1

अथ भगवत्स्तुतिः ॥ ॐ नमो वराहाय नमो ब्रह्मपुत्राय सनत्कुमाराय नमः ॥

ಇದೀಗ ಭಗವಂತನ ಸ್ತುತಿ ಆರಂಭ—ಓಂ ವರಾಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ಸನತ್ಕುಮಾರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 2

नमस्तस्मै वराहाय लीलयोद्धरते महीम् ॥ सुरमध्येगतो यस्य मेरुः खणखणायते ॥

ಕ್ರೀಡೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತುವ ಆ ವರಾಹನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದೇವರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೇರುವೂ ಖಣಖಣನೆ ಮಿಡಿದು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 3

दंष्ट्राग्रेणोद्धृता गोरोदधिपरिवृता पर्वतैर्निम्नगाभिर्भक्तानां भीतिहानौ सुरनरकदशास्यान्तकः क्रोडरूपी ॥ विष्णुः सर्वेश्वरोऽयं यमिह हतमला लीलया प्राप्नुवन्ति त्यक्तात्मानो न पापे प्रभु भवतु मुदितारातिपक्षक्षितीशम् ॥

ದಂಷ್ಟ್ರೆಯ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಭೂಮಿ—ಕ್ಷೀರಸಾಗರದಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿ, ಪರ್ವತ-ನದಿಗಳೊಡನೆ—ಭಕ್ತರ ಭಯಹರ, ವರಾಹರೂಪಿ, ದಶಾನನ (ರಾವಣ) ಸಂಹಾರಕ, ದೇವ-ಮಾನವ-ಪಾತಾಳಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ಈ ವಿಷ್ಣುವೇ ಸರ್ವೇಶ್ವರ; ಮಲರಹಿತರು ಇಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಲೀಲಾರೂಪ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನ ತ್ಯಜಿಸಿದವರಿಗೆ ಪಾಪನಾಶಕ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಇರಲಿ, ಮತ್ತು ವೈರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ಭೂಪತಿಗಳನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಲಿ।

Verse 4

यस्मिन्काले क्षितिः पूर्वकल्पे वाराह मूर्तिना ॥ उद्धृता च यया भक्त्या पप्रच्छ परमेश्वरम् ॥

ಪೂರ್ವಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ವರಾಹಮೂರ್ತಿಯಿಂದ ಭೂಮಿ ಎತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಕೆ ಅದೇ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು।

Verse 5

धरण्युवाच ॥ कल्पे कल्पे भवानेव मां समुद्धरते भवान् ॥ न बाहुश्चेष्टते मूर्तिर्मादृशीं गां च केशव ॥

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಕೇಶವ! ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಲ್ಪದಲ್ಲೂ ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀ. ಆದರೆ ನನ್ನಂತಹ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಲು ಈ ದೇಹಧಾರಿ ಮೂರ್ತಿ ಭುಜಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ; ಆದರೂ ನೀನೇ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತೀ.

Verse 6

स तेन सान्त्वितायां वै पृथिव्यां यः समागतः ॥ सनत्कुमारस्तत्क्षेत्रे दृष्ट्वा तां संस्थितां महीम् ॥

ಹೀಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ಪಡೆದ ಭೂಮಿಯ ಬಳಿಗೆ ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು; ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಪುನಃ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು…

Verse 7

स्वस्ति वाच्याह पुण्याग्रे प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ सनत्कुमार उवाच ॥ यं दृष्ट्वा वर्ध्धसे देवि त्वं च यस्यासि माधवि ॥

ಆ ಪುಣ್ಯಸ್ಥಾನದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಸ್ತಿ’ ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಅವರು ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯುತ್ತರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಸನತ್ಕುಮಾರರು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ! ಯಾರನ್ನು ನೋಡಿ ನೀನು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತೀಯೋ, ಮತ್ತು ಯಾರಿಗೆ ನೀನು (ಪ್ರಿಯೆ) ಆಗಿರುವೆಯೋ, ಹೇ ಮಾಧವಿ—

Verse 8

विष्णुना धार्यमाणा च किं त्वया दृष्टमद्भुतम् ॥ एतदाचक्ष्व तत्त्वेन यत्ते हरिमुखाच्छ्रुतम् ॥

ವಿಷ್ಣುವಿಂದ ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ನೀನು ಯಾವ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡೆ? ಹರಿಯ ಮುಖದಿಂದ ನೀನು ಕೇಳಿದುದನ್ನು ತತ್ತ್ವವಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 9

ब्रह्मपुत्रवचः श्रुत्वा पृथिवी वाक्यमब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ यद्गुह्यं स मया पृष्टो यच्च मे सम्प्रभाषितम् ॥

ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಭೂಮಿ ಮಾತಾಡಿತು. ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ಗುಹ್ಯ ವಿಷಯವೂ, ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತೂ…

Verse 10

तेन मे कथितं ह्येतत्संसारात्तु विमोक्षणम् ॥ विष्णुभक्तेन यत्कार्यं यत्क्रिया परितिष्ठता

ಅವರು ನನಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು—ಸಂಸಾರದಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು, ಮತ್ತು ಯಾವ ಆಚರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು.

Verse 11

उवाच परमं गुह्यं धर्माणां व्याप्तिनिश्चयम् ॥ अयं धर्मो मया ह्येतच्छ्रुते धर्मे सनातने

ಅವನು ಧರ್ಮಗಳ ಸರ್ವವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಪರಮ ಗುಹ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ‘ಇದೇ ಧರ್ಮ; ಶ್ರುತಿಯ ಸನಾತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೇಳಿದಂತೆಯೇ’ ಎಂದು ನುಡಿದನು.

Verse 12

ततो महीवचः श्रुत्वा ब्रह्मपुत्रो महातपाः ॥ कोकामुखे मम क्षेत्रं जपन्तो ब्रह्मवादिनः

ನಂತರ ಮಹೀ (ಭೂಮಿ)ಯ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಕೋಕಾಮುಖದಲ್ಲಿ, ನನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿ ಋಷಿಗಳು ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

तां सर्वानानयामास यत्र देवी व्यवस्थिताः ॥ सनत्कुमारः पूतात्मा प्रत्युवाच महीṃ प्रति

ಅವನು ದೇವಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆತಂದನು. ನಂತರ ಪೂತಾತ್ಮನಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಮಹೀ (ಭೂಮಿ)ಗೆ ಪ್ರತಿಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು.

Verse 14

सनत्कुमार उवाच ॥ यन्मया पूर्वमुक्तासि कथयस्व वरानने ॥ अप्रमेयगतिं चैव धर्ममाचक्ष्व तत्त्वतः

ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ವರಾನನೇ! ನಾನು ಹಿಂದೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ವಿವರಿಸು. ಹಾಗೆಯೇ ಗತಿ ಅಪ್ರಮೇಯವಾದ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ತತ್ತ್ವತಃ ತಿಳಿಸು.

Verse 15

ततस्तस्य वचः श्रुत्वा प्रणम्य ऋषिपुङ्गवम् ॥ उवाच परमा प्रीता धात्री मधुरया गिरा

ಆಮೇಲೆ ಅವನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಋಷಿಪುಂಗವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪರಮ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಧಾತ್ರಿ (ಭೂಮಿ) ಮಧುರ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.

Verse 16

धरण्युवाच ॥ शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे यत्तद्विष्णुमुखाच्छ्रुतम् ॥ बाढमित्येव तां देवी स्वस्ति ब्रूहीति सोऽब्रवीत्

ಧರಣಿ ಹೇಳಿದರು—“ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಖದಿಂದ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಋಷಿಗಳು ಕೇಳಲಿ.” ಅವರು “ಬಾಢಮ್ (ತಥಾಸ್ತು)” ಎಂದರು; ಆಗ ಅವನು ದೇವಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ—“ಸ್ವಸ್ತಿ, ಅಂದರೆ ಮಂಗಳಾಶೀರ್ವಾದ, ಹೇಳು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

Verse 17

नष्टचन्द्रानिले लोके नष्टभास्करतारके ॥ स्तम्भिताश्च दिशः सर्वा न प्राज्ञायात किञ्चन

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನೂ ಗಾಳಿಯೂ ನಾಶವಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನೂ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಲೋಪಗೊಂಡವು; ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಸ್ಥಂಭಿತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಏನೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 18

न वाति पवनस्तत्र नैव चाग्निर्न विद्युतः ॥ न किञ्चित्तत्र विद्येत न तारा न च राशयः

ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸಲಿಲ್ಲ; ಅಗ್ನಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ವಿದ್ಯುತ್ತೂ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ—ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಲ್ಲ, ರಾಶಿಗಳೂ (ನಕ್ಷತ್ರಗುಚ್ಛಗಳೂ) ಇಲ್ಲ.

Verse 19

अन्यद्दैवः कूर्मरूपस्त्वं समुद्रस्य मन्थने ॥ धृतवानसि कौर्मेण मन्दरं मधुसूदन

ಮತ್ತೊಂದು ವೇಳೆ, ಹೇ ದೇವಾ! ಸಮುದ್ರಮಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಕೂರ್ಮರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೇ ಮಧುಸೂದನ, ಕೂರ್ಮಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದೆ.

Verse 20

पुनर्वराहरूपेण मां गच्छन्तीं रसातले ॥ उज्जहारैकदंष्ट्रेण भवानेव महार्णवात्

ಮತ್ತೆ ವರಾಹರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ನಾನು ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹೇ ಪ್ರಭು, ನೀನೇ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಿಂದ ಒಂದೇ ದಂಷ್ಟ್ರೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಂದೆ.

Verse 21

अन्यद्धिरण्यकशिपुर्वरदानेन दर्पितः ॥ असावपि नृसिंहेण वपुरास्थाय नाशितः

ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶತ್ರು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವೂ ವರದಾನದ ಗರ್ವದಿಂದ ದರ್ಪಿತನಾಗಿ, ನೀವು ನರಸಿಂಹವಪು ಧರಿಸಿ ಅವನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದಿರಿ।

Verse 22

पुनर्निःक्षत्ररूपेण त्वया अहं विकृता पुरा ॥ जामदग्न्येन रामेण त्वया दृष्टा सकृत्प्रभो

ಮತ್ತೆ ‘ನಿಃಕ್ಷತ್ರ’ ಮಾಡುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಹಿಂದೆ ನನ್ನನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದಿರಿ; ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ ರಾಮನಿಂದ ನಾನು ಒಮ್ಮೆ ದರ್ಶನಗೊಂಡೆ, ಪ್ರಭೋ।

Verse 23

पुनश्च रावणो रक्षः क्षयितं स्वेन तेजसा ॥ बलिश्च बद्धो भगवन् त्वया वामनरूपिणा

ಮತ್ತೆ ರಾಕ್ಷಸ ರಾವಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ವತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾಶವಾಯಿತು; ಭಗವನ್, ವಾಮನರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀವು ಬಲಿಯನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿದಿರಿ।

Verse 24

न च जानाम्यहं देव तव किंचिद्विचेष्टितम् ॥ उद्धृत्य मां कथं देव सृजसे किंच कारणम्

ದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ವಿಶೇಷ ವಿಚೇಷ್ಟಿತವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿಯಲಾರೆ; ನನ್ನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮೇಲೆತ್ತಿ, ದೇವಾ, ನೀವು ಹೇಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀರಿ, ಅದರ ಕಾರಣವೇನು?

Verse 25

सृष्ट्वा किमादिशः सर्वां न प्राज्ञायते किंचन ॥ न वाति पवनस्तत्र न चैवाग्निर्ज्वलत्यपि

ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಸಮಸ್ತವು ಯಾವ ಸ್ವರೂಪವೋ ಏನೂ ತಿಳಿಯದು; ಅಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಬೀಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯೂ ಜ್ವಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 26

अंशवश्च न विद्यन्ते न नक्षत्रा न वा ग्रहाः ॥ न चैवाङ्गारकस्तत्र न शुक्रो न बृहस्पतिः

ಅಲ್ಲಿ ಕಿರಣಗಳಿಲ್ಲ; ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಇಲ್ಲ, ಗ್ರಹಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಅಙ್ಗಾರಕ (ಮಂಗಳ), ಶುಕ್ರ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 27

शनैश्चरो बुधो नात्र न चेन्द्रो धनदो यमः ॥ वरुणोऽपि न विद्येत नान्ये केचिद्दिवौकसः

ಅಲ್ಲಿ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಮತ್ತು ಬುಧ ಇಲ್ಲ; ಇಂದ್ರ, ಧನದ (ಕುಬೇರ), ಯಮ ಕೂಡ ಇಲ್ಲ. ವರುಣನೂ ಇಲ್ಲ; ಬೇರೆ ಯಾವ ದಿವೌಕಸರೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 28

गत्वा च शरणं देवी दैन्यं वदति माधवी ॥ प्रसीद मम देवेन्द्र मग्नाहं भारपीडिता

ಶರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ದೇವಿ ಮಾಧವೀ ದೈನ್ಯದಿಂದ ಹೇಳಿದಳು—“ಹೇ ದೇವೇಂದ್ರ, ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು; ಭಾರದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ ನಾನು ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 29

सपर्वतवनैः सार्द्धं मां तारय पितामह ॥ पृथिव्या वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः

“ನನ್ನ ಪರ್ವತ-ವನಗಳೊಡನೆ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ.” ಪೃಥಿವಿಯ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮ (ಉತ್ತರಿಸಿದನು).

Verse 30

मुहूर्तं ध्यानमास्थाय पृथिवीं तामुवाच ह ।। नाहं तारयितुं शक्तो विषमस्थां वसुन्धरे

ಕ್ಷಣಕಾಲ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಆಸ್ಥಾನ ಮಾಡಿ ಅವನು ಆ ಪೃಥಿವಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಇಂತಹ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.”

Verse 31

लोकनाथं सुरश्रेष्ठमादिकर्त्तारमञ्जसा ।। लोकेशं धन्विनं श्रेष्ठं याहि मायाकरण्डकम्

ತಡವಿಲ್ಲದೆ ಲೋಕನಾಥ, ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠ, ಆದಿಕರ್ತ; ಲೋಕೇಶ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧನುರ್ಧರ—ಮಾಯಾಕರಣ್ಡಕನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು।

Verse 32

सर्वेषामेव नः कार्यं यच्च किञ्चित्प्रवर्त्तते ।। सर्वांस्तारयितुं शक्तः कि पुनस्त्वां वसुन्धरे

ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವೇ ನಡೆಯಲಿ—ಅವನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ಧರಿಸಲು ಶಕ್ತನು; ಹಾಗಾದರೆ ಓ ವಸುಂಧರೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೇಗೆ ಉದ್ಧರಿಸಬಲ್ಲನು!

Verse 33

अनन्तशयने देवं शयानं योगशायिनम् ।। ततः कमलपत्राक्षी नानाभरणभूषिता

ಆಗ ಅವಳು ಅನಂತಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿರುವ, ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ದೇವನನ್ನು ಕಂಡಳು; ನಂತರ ಕಮಲಪತ್ರಾಕ್ಷಿ ದೇವಿ ನಾನಾವಿಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾದಳು।

Verse 34

कृताञ्जलिपुटा देवी प्रसादयति माधवम् ।। धरण्युवाच ।। अहं भारसमायुक्ता ब्रह्माणं शरणङ्गता

ದೇವಿಯು ಕೃತಾಂಜಲಿಯಾಗಿ ಮಾಧವನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡಿದಳು। ಧರಣಿ ಹೇಳಿದಳು—ನಾನು ಭಾರದಿಂದ ತುಂಬಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ।

Verse 35

प्रत्याख्याता भगवता तेनाप्युक्तमिदं वचः ।। नाहं तारयितुं शक्तः सुष्रोणि व्रज माधवम्

ಭಗವಂತನು ನನ್ನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಅವನು ಈ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು—‘ಓ ಸುಶ್ರೋಣಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ನಾನು ಶಕ್ತನಲ್ಲ; ಮಾಧವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗು।’

Verse 36

स त्वां तारयितुं शक्तो मग्नासि यदि सागरे ।। प्रसीद मम देवेश लोकनाथ जगत्प्रभो

ನೀನು ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ಶಕ್ತನು. ಹೇ ದೇವೇಶ, ಹೇ ಲೋಕನಾಥ, ಹೇ ಜಗತ್ಪ್ರಭು, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು.

Verse 37

वासवो वरुणश्चासि ह्यग्निर्मारुत एव च ।। अक्षरश्च क्षरश्चासि त्वं दिशो विदिशो भवान्

ನೀನೇ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ವರುಣ; ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಾರುತ (ವಾಯು) ಸಹ. ನೀನೇ ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಕ್ಷರ; ನೀನೇ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಿಕ್ಕುಗಳು.

Verse 38

मत्स्यः कूर्म्मो वराहश्च नरसिंहोऽसि वामनः ।। रामो रामश्च कृष्णश्च बुद्धः कल्की महात्मवान्

ನೀನೇ ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ ಮತ್ತು ವರಾಹ; ನೀನೇ ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ವಾಮನ. ನೀನೇ ರಾಮ ಮತ್ತು ಪರಶುರಾಮ ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣ; ನೀನೇ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಕಲ್ಕಿ.

Verse 39

एवं पश्यसि योगेन श्रूयते त्वं महायशाः ।। युगायुग सहस्राणि व्यतीतान्यसि संस्थितः

ಈ ರೀತಿ ನೀನು ಯೋಗದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತೀ; ನೀನು ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಎಂದು ಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಯುಗಯುಗಗಳ ಸಹಸ್ರಗಳು ಕಳೆದರೂ ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿರುವೆ.

Verse 40

पृथिवी वायुराकाशमापोज्योतिश्च पञ्चमम्॥ शब्दस्पर्शस्वरूपोऽसि रसो गन्धोऽसि नो भवान्

ಭೂಮಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ, ಜಲ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ತೇಜಸ್ಸು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನೀನೇ. ನೀನು ಶಬ್ದ-ಸ್ಪರ್ಶಸ್ವರೂಪ; ನೀನೇ ನಮಗೆ ರಸ ಮತ್ತು ಗಂಧ.

Verse 41

सग्रहाणि च ऋक्षाणि कलाकाष्ठामुहूर्त्तकाः

ಗ್ರಹಗಳೂ ಋಕ್ಷಗಳು/ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಲಮಾನದ ವಿಭಾಗಗಳು—ಕಲಾ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಮುಹೂರ್ತ।

Verse 42

सग्रहा ये च नक्षत्रा कला कालमुहूर्त्तकाः॥ ज्योतिष्चक्रं ध्रुवश्चासि सर्वेषु द्योतते भवान्

ಆ ಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ಆ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಕಾಲವಿಭಾಗಗಳು—ಕಲಾ, ಕಾಲ, ಮುಹೂರ್ತ; ನೀವೇ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಚಕ್ರ, ನೀವೇ ಧ್ರುವ; ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿಯೂ ನೀವೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀರಿ।

Verse 43

मासः पक्षमहोरात्रमृतुः संवत्सराण्यपि

ಮಾಸ, ಪಕ್ಷ, ಅಹೋರಾತ್ರ, ಋತು—ಮತ್ತು ಸಂವತ್ಸರಗಳು (ವರ್ಷಗಳು) ಸಹ।

Verse 44

कला काष्ठापि षण्मासाः षड्रसाश्चापि संयमः॥ सरितः सागराश्च त्वं पर्वताश्च महोरगाः

ಕಲಾ, ಕಾಷ್ಠಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಷಣ್ಮಾಸಗಳು; ಆರು ರಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯಮವೂ. ನೀವೇ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು; ನೀವೇ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಮಹೋರಗಗಳು (ಮಹಾಸರ್ಪಗಳು)।

Verse 45

त्वं मेरुर्मन्दरो विन्ध्यो मलयो दर्दुरो भवान्॥ हिमवान्निषधश्चासि सचक्रोऽसि वरायुधः

ನೀವು ಮೇರು, ಮಂದರ, ವಿಂಧ್ಯ, ಮಲಯ, ದರ್ದುರ ಪರ್ವತಗಳು. ನೀವು ಹಿಮವಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಷಧ; ನೀವು ಚಕ್ರಧಾರಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಯುಧಧಾರಿ।

Verse 46

संक्षिप्तश्चैव विस्तारो गोप्ता यज्ञश्च शाश्वतः॥ यज्ञानां च महायज्ञो यूपानामसि संस्थितः

ನೀನೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತರೂಪವೂ ವಿಸ್ತಾರರೂಪವೂ; ನೀನೇ ರಕ್ಷಕನು, ಶಾಶ್ವತ ಯಜ್ಞ. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಮಹಾಯಜ್ಞ; ಯೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಆಧಾರ.

Verse 47

वेदानां सामवेदोऽसि साङ्गोपाङ्गो महाव्रतः॥ गर्जनं वर्षणं चासि त्वं वेधा अनृतानृते

ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಸಾಮವೇದ, ಅಂಗೋಪಾಂಗಗಳೊಡನೆ ಮಹಾವ್ರತಸ್ವರೂಪ. ನೀನೇ ಗರ್ಜನೆ, ನೀನೇ ವರ್ಷಣೆ; ನೀನೇ ವಿಧಾತ—ಸತ್ಯವೂ ಅಸತ್ಯವೂ (ಅದರ ನಿಯಾಮಕ).

Verse 48

त्वं च कालश्च मृत्युश्च त्वं भूतो भूतभावनः॥ आदिमध्यान्त रूपोऽसि मेधा बुद्धिः स्मृतिर्भवान्

ನೀನೇ ಕಾಲವೂ ಮರಣವೂ; ನೀನೇ ಸತ್ತ್ವ, ಭೂತಗಳನ್ನು ಭಾವಿಸುವವನು. ನೀನೇ ಆದಿ-ಮಧ್ಯ-ಅಂತ ಸ್ವರೂಪ; ನೀನೇ ಮೇಧೆ, ಬುದ್ಧಿ, ಸ್ಮೃತಿ.

Verse 49

अमृतं सृजसे विष्णो येन लोकानधारयत्॥ त्वं प्रीतिस्त्वं परा प्रीतिः पुराणः पुरुषो भवान्

ಹೇ ವಿಷ್ಣೋ! ನೀನು ಅಮೃತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀ; ಅದರಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ನೀನೇ ಪ್ರೀತಿ, ನೀನೇ ಪರಾ ಪ್ರೀತಿ; ನೀನೇ ಪುರಾಣ ಪುರುಷ.

Verse 50

ध्येयाधेयं जगत्सर्वं यच्च किंचित् प्रवर्तते ॥ सप्तानामपि लोकानां त्वं नाथस्त्वमसंग्रहः ॥

ಧ್ಯೇಯವೂ ಧ್ಯೇಯಾಧಾರವೂ ಆದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು, ಏನಾದರೂ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗುತ್ತದೋ—ಅದು ನೀನೇ. ಏಳು ಲೋಕಗಳಿಗೂ ನೀನೇ ನಾಥ; ನೀನು ಅಸಂಗ, ಅಪರಿಗ್ರಹಿ.

Verse 51

आदित्यस्त्वं युगावर्तास्त्वं तपस्वी महातपाः ॥ अप्रमानः प्रमेयोऽसि ऋषीणां च महानृषिः ॥

ನೀನೇ ಆದಿತ್ಯ; ನೀನೇ ಯುಗಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ನೀನು ತಪಸ್ವಿ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ. ನೀನು ಅಪ್ರಮೇಯನಾದರೂ ಪ್ರಮಾಣಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಜ್ಞೇಯ; ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಮಹರ್ಷಿ.

Verse 52

अनन्तश्चासि नागानां सर्पाणामसि तक्षकः ॥ उद्वहः प्रवहश्चासि वरुणो वारुणो भवान् ॥

ನಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀ ಅನಂತ; ಸರ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ನೀ ತಕ್ಷಕ. ನೀ ಉದ್ವಹ ಮತ್ತು ಪ್ರವಹ—ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊರುವ ಹಾಗೂ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ಧಾರೆ. ನೀ ವರుణ; ವರుణಸಂಬಂಧ ಶಕ್ತಿಯೂ ನೀನೇ.

Verse 53

क्रीडाविक्षेपणश्चासि गृहेषु गृहदेवताः ॥ सर्वात्मकः सर्वगतो वर्ध्धनो मन एव च ॥

ನೀ ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ವಿನೋದ; ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀ ಗೃಹದೇವತೆ. ನೀ ಸರ್ವಾತ್ಮಕ, ಸರ್ವಗತ; ನೀ ವೃದ್ಧಿಕರ—ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸೂ ನೀನೇ.

Verse 54

साङ्गस्त्वं विद्युतिनां च वैद्युतानां महाद्युतिः ॥ युगे मन्वन्तरे चापि वृक्षाणां च वनस्पतिः ॥

ಮಿಂಚಿನ ಝಳಕಗಳಲ್ಲಿ ನೀ ಸಾಂಗ (ಸಾಕಾರ); ವೈದ್ಯುತ ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೀ ಮಹಾದ್ಯುತಿ. ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿಯೂ, ಮರಗಳಲ್ಲಿ ನೀ ವನಸ್ಪತಿ-ನಾಥ.

Verse 55

गरुडोऽसि महात्मानं वहसि त्वं परायणः ॥ दुन्दुभिर्नेमिघोषैश्च आकाशममलो भवान् ॥

ನೀ ಗರುಡ; ಪರಮಾಶ್ರಯನಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮ ಪ್ರಭುವನ್ನು ನೀ ಹೊರುತ್ತೀ. ನೀ ದುಂದುಭಿ ಮತ್ತು ನೇಮಿಘೋಷ (ಚಕ್ರಧ್ವನಿ); ನೀ ಅಮಲ ಆಕಾಶ.

Verse 56

जयश्च विजयश्चासि गृहेषु गृहदेवताः ॥ सर्वात्मकः सर्वगतश्चेतनो मन एव च ॥

ನೀನೇ ಜಯವೂ ವಿಜಯವೂ; ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಗೃಹದೇವತೆ. ನೀನು ಸರ್ವಾತ್ಮಕ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಚೈತನ್ಯ—ಮನವೂ ನೀನೇ.

Verse 57

भगस्त्वं विषलिङ्गश्च परस्त्वं परमात्मकः ॥ सर्वभूतनमस्कार्यो नमो देव नमो नमः ॥

ನೀನು ಭಗ; ನೀನು ವಿಷಲಿಂಗವೂ. ನೀನು ಪರಮ, ಪರಮಾತ್ಮಸ್ವರೂಪ. ಸರ್ವಭೂತಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹ. ಹೇ ದೇವ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ—ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 58

मां त्वं मग्नामसि त्रातुं लोकनाथ इहार्हसि ॥ आदिकालात्मकः कृष्णः सर्वलोकात्मको विभुः ॥

ನಾನು ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ; ಹೇ ಲೋಕನಾಥ, ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತ. ನೀನು ಕೃಷ್ಣ—ಆದಿಕಾಲಸ್ವರೂಪ; ಸರ್ವಲೋಕಗಳ ಆತ್ಮ, ಮಹಾವಿಭು.

Verse 59

य इदं पठते स्तोत्रं केशवस्य दृढव्रतः ॥ व्याधितो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ॥

ದೃಢವ್ರತದಿಂದ ಕೇಶವನ ಈ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುವವನು, ರೋಗಪೀಡಿತನಾದರೆ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಬಂಧಿತನಾದರೆ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 60

अपुत्रो लभते पुत्रं दरिद्रो धनमाप्नुयात् ॥ अभार्यो लभते भार्यामपतिः पतिमाप्नुयात् ॥

ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನು ಪುತ್ರನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದರಿದ್ರನು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಪತ್ನಿಯಿಲ್ಲದವನು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಪತಿಯಿಲ್ಲದವಳು ಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾಳೆ.

Verse 61

उभे सन्ध्ये पठेत्स्तोत्रं माधवस्य महात्मनः ॥ स गच्छेद्विष्णुलोकं च नात्र कार्या विचारणा ॥

ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಾಧವನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾತಃಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಸಂಧ್ಯೆ—ಎರಡೂ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ವಿಚಾರ ಬೇಡ।

Verse 62

एवं तु अक्षरोक्तोऽपि भवेत् तु परिकल्पना ॥ तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ॥

ಹೀಗೆ ಅಕ್ಷರಕ್ಕಕ್ಷರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ ಅದು ಯಥಾವಿಧಿ ಅನುಷ್ಠಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 63

शृणु तत्त्वेन विप्रेन्द्र गुह्यं धर्मं महौजसम् ॥ भगवत्प्रोक्तधर्मेषु यद्गुह्यं कथयाम्यहम् ॥

ಹೇ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರ, ತತ್ತ್ವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳು—ಇದು ಗುಹ್ಯವಾದ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಧರ್ಮ. ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 64

वेदेषु चैव नष्टेषु मत्स्यो भूत्वा रसातलम् ॥ प्रविश्य तानथोत्कृष्य ब्रह्मणे दत्तवानसि ॥

ವೇದಗಳು ನಷ್ಟವಾದಾಗ ನೀನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ರಸಾತಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಅವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನೀಡಿದೆ।

Verse 65

वर्जयित्वात्र त्रीन्देवान् ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् ॥ पृथिवी भारसन्तप्ता ब्रह्माणं शरणं गता ॥

ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಮಹೇಶ್ವರ—ಈ ಮೂವರು ದೇವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಾರದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಭೂಮಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶರಣಿಗೆ ಹೋಯಿತು।

Verse 66

भक्त्या त्वां शरणं यामि प्रसीद मम माधव ॥ त्वमादित्यश्च चन्द्रश्च त्वं यमो धनदस्तु वै ॥

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು, ಓ ಮಾಧವ. ನೀನೇ ಸೂರ್ಯನು, ನೀನೇ ಚಂದ್ರನು; ನೀನೇ ಯಮನು, ನೀನೇ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನು.

Verse 67

धनुषां च पिनाकोऽसि साङ्ख्ययोगोऽसि चोत्तमः ॥ परम्परोऽसि लोकानां नारायणः परायणः ॥

ಬಿಲ್ಲುಗಳಲ್ಲೆ ನೀನೇ ಪಿನಾಕ; ನೀನೇ ಪರಮ ಸಾಂಖ್ಯವೂ ಯೋಗವೂ. ಲೋಕಗಳ ಪರಂಪರೆ-ಕ್ರಮದ ಆಧಾರ ನೀನೇ; ನೀನೇ ನಾರಾಯಣ, ಪರಮಾಶ್ರಯ.

Verse 68

श्रद्धासि त्वं च देवेश दोषहन्तासि माधव ॥ अण्डजोद्भिज्जस्वेदानां जरायूनां च माधव ॥

ಓ ದೇವೇಶ, ನೀನೇ ಶ್ರದ್ಧೆ; ಓ ಮಾಧವ, ನೀನೇ ದೋಷಹಂತ. ಅಂಡಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಜರಾಯುಜ—ಈ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಆಧಾರವೂ ಧಾರಕನೂ ನೀನೇ, ಓ ಮಾಧವ.