Adhyaya 11

Verse 1

सूत उवाच । इति प्रोक्ता तदा देवि विस्मयोत्फुल्ललोचना । रोमांचकञ्चुका सुभ्रूः पुनः पप्रच्छ भूसुराः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ದೇವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಅರಳಿದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಆವೃತ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ, ಸುಂದರ ಭ್ರೂಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮತ್ತೆ ಆ ದಿವ್ಯ ಋಷಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 2

देव्युवाच । धन्याऽहं कृतपुण्याऽहं तपः सुचरितं मया । यदेष क्षेत्र महिमा महादेवान्मया श्रुतः

ದೇವಿ ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ಧನ್ಯೆ, ನಾನು ಪುಣ್ಯವತೀ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸುಚರಿತವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮಹಾದೇವನಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆನು.

Verse 3

भगवन्देवदेवेश संसारार्णवतारक । पृष्टं तु यन्मया पूर्वं तत्सर्वं कथितं हर

ಹೇ ಭಗವನ್, ದೇವದೇವೇಶ, ಸಂಸಾರಾರ್ಣವದಿಂದ ತಾರಿಸುವವನೇ! ನಾನು ಹಿಂದೆ ಕೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೀನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀ, ಹೇ ಹರ.

Verse 4

पुनश्च देवदेवेश त्वद्वाक्यामृतरंजिता । न तृप्तिमधिगच्छामि देवदेव महेश्वर

ಆದರೂ, ಹೇ ದೇವದೇವೇಶ, ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯಾಮೃತದಿಂದ ರಂಜಿತಳಾದರೂ ನನಗೆ ತೃಪ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಹೇ ದೇವದೇವ, ಹೇ ಮಹೇಶ್ವರ.

Verse 5

किंचित्प्रष्टुमनाश्चास्मि प्रभासक्षेत्रविस्तरम् । तन्मे कथय कामेश दयां कृत्वा जगत्प्रभो

ಪ್ರಭಾಸಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಕಾಮೇಶ, ಹೇ ಜಗತ್ಪ್ರಭೋ, ಕರುಣೆ ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.

Verse 6

ईश्वर उवाच । पृथिव्या मध्यगर्भस्थं जंबूद्वीपमिति स्मृतम् । तच्च वै नवधा भिन्नं वर्षभेदेन सुन्दरि

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಪೃಥಿವಿಯ ಮಧ್ಯಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಂಬೂದ್ವೀಪವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು ಇದೆ. ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಅದು ವರ್ಷಭೇದದಿಂದ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 7

तस्याद्यं भारतं वर्षं तच्चापि नवधा स्मृतम् । नवयोजनसाहस्रं दक्षिणोत्तरमानतः

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಭಾರತವರ್ಷ; ಅದೂ ಸಹ ಒಂಬತ್ತು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರದವರೆಗೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂಬತ್ತು ಸಾವಿರ ಯೋಜನಗಳು.

Verse 8

अशीतिश्च सहस्राणि पूर्वपश्चायतं स्मृतम् । उत्तरे हिमवानस्ति क्षीरोदो दक्षिणे स्मृतः

ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ಅದರ ವಿಸ್ತಾರ ಎಂಭತ್ತು ಸಾವಿರ (ಯೋಜನ) ಎಂದು ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಇದೆ; ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀರೋದ (ಸಮುದ್ರ) ಸ್ಮೃತವಾಗಿದೆ.

Verse 9

एतस्मिन्नंतरे देवि भारतं क्षेत्रमुत्तमम् । कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं युगचतुष्टयम्

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಭಾರತವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ ಮತ್ತು ತಿಷ್ಯ (ಕಲಿ) ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 10

अत्रैवैषा युगावस्था चतुर्वर्णश्च वै जनः । चत्वारि त्रीणि च द्वे च तथैवैक शरच्छतम्

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಯುಗಗಳ ಕ್ರಮವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಜನರು ಚತುರ್ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿಯುಗಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು, ಮೂರು, ಎರಡು ಮತ್ತು ಒಂದು ‘ಶರದ್-ಶತ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 11

जीवन्त्यत्र नरा देवि कृतत्रेतादिषु क्रमात् । यदेतत्पार्थिवं पद्मं चतुष्पत्रं मयोदितम्

ಹೇ ದೇವಿ! ಇಲ್ಲಿ ನರರು ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ ಮೊದಲಾದ ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ (ಯೋಗ್ಯ ಆಯುಷ್ಯ-ಧರ್ಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ವರ್ಣಿಸಿದ ಈ ಭೌಮ ಪದ್ಮವು ಚತುಷ್ಪತ್ರ, ಅಂದರೆ ನಾಲ್ಕು ದಳಗಳದು.

Verse 12

वर्षाणि भारताद्यानि पत्राण्यस्य चतुर्द्दिशम् । भारतं केतुमालं च कुरु भद्राश्वमेव च

ಭಾರತ ಮೊದಲಾದ ವರ್ಷಗಳು ಈ (ಭೂಮಿ-ರೂಪ) ಪದ್ಮದ ದಳಗಳು; ಅವು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ—ಭಾರತ, ಕೇತುಮಾಲ, ಕುರು ಮತ್ತು ಭದ್ರಾಶ್ವ।

Verse 13

भारतं नाम यद्वर्षं दाक्षिणात्यं मयोदितम् । दक्षिणापरतो यस्य पूर्वेण च महोदधिः । हिमवानुत्तरेणास्य कार्मुकस्य यथा गुणः

‘ಭಾರತವರ್ಷ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೇಶವನ್ನು ನಾನು ದಕ್ಷಿಣದೇಶವೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅದರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಇದೆ; ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಇದೆ—ಆದುದರಿಂದ ಅದು ಧನುಸ್ಸಿನ ನಾರಿನಂತೆ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ.

Verse 14

तदेतद्भारतं वर्षं सर्वबीजं वरानने । तत्कर्मभूमिर्नान्यत्र संप्राप्तिः पुण्यपापयोः

ಹೇ ವರಾನನೆ! ಈ ಭಾರತವರ್ಷವೇ ಸಮಸ್ತ ಫಲಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬೀಜಸ್ವರೂಪ. ಇದೇ ಕರ್ಮಭೂಮಿ; ಬೇರೆಡೆ ಕರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳ ಇಂತಹ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ.

Verse 15

देवानामपि देवेशि सदैवैष मनोरथः । अपि मानुष्यमाप्स्यामो भारते प्रत्युत क्षितौ

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಸದಾ ಇದೇ ಪ್ರಿಯ ಮನೋರಥ— ‘ಭಾರತಭೂಮಿಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮಾನವಜನ್ಮ ಲಭಿಸಲಿ’ ಎಂದು.

Verse 16

भद्राश्वेऽश्वशिरा विष्णुर्भारते कूर्मसंस्थितः । वराहः केतुमाले च मत्स्यरूपस्तथोत्तरे

ಭದ್ರಾಶ್ವ-ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ಅಶ್ವಶಿರಾ (ಹಯಗ್ರೀವ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಭಾರತ-ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಕೇತುಮಾಲದಲ್ಲಿ ವರಾಹರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

तेषु नक्षत्रविन्यासाद्विषयाः समवस्थिताः । चतुर्ष्वपि महादेवि विग्रहो नव पादकः

ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವಿನ್ಯಾಸದಂತೆ ವಿಷಯಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಗ್ರಹವು ನವಪಾದ (ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗ/ಪದ) ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 18

भारतो यो महादेवि कूर्मरूपेण संस्थितः । नक्षत्रग्रहविन्यासं तस्य ते कथयाम्यहम्

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಈ ಭಾರತದ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 19

प्राङ्मुखो भगवान्देवो कूर्मरूपी व्यवस्थितः । आक्रम्य भारतं वर्षं नवभेदमिदं प्रिये

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ! ಪೂರ್ವಮುಖನಾದ ಭಗವಾನ್ ದೇವನು ಕೂರ್ಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಭಾರತವರ್ಷವನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಈ ಪ್ರಿಯ ದೇಶವು ನವಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 20

नवधा संस्थितस्यास्य नक्षत्राणि निबोध मे । कृत्तिका रोहिणी सौम्यं तृतीयं कूर्मपृष्ठिगम्

ನವಧಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾದ ಈ ಭಾರತದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿದುಕೋ. ಕೃತ್ತಿಕಾ, ರೋಹಿಣಿ, ಸೌಮ್ಯ (ಮೃಗಶಿರ)—ಈ ಮೂರು ಕೂರ್ಮಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 21

रौद्रं पुनर्वसुः पुष्यं नक्षत्रत्रितयं मुखे । आश्लेषाख्यं तथा पैत्रं फाल्गुनी प्रथमा प्रिये

ರೌದ್ರ (ಆರ್ದ್ರಾ), ಪುನರ್ವಸು, ಪುಷ್ಯ—ಈ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯ ಕೂರ್ಮಮುಖದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನಂತರ ಆಶ್ಲೇಷಾ, ಪೈತ್ರ (ಮಘಾ) ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಫಾಲ್ಗುನಿ (ಪೂರ್ವಾ), ಓ ಪ್ರಿಯೆ.

Verse 22

नक्षत्रत्रितयं पादमाश्रितं पूर्वदक्षिणम् । फाल्गुनी चोत्तरा हस्तं चित्रा चर्क्षत्रयं स्मृतम्

ಆಗ್ನೇಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯ ಆಶ್ರಯಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಫಾಲ್ಗುನಿ, ಹಸ್ತ, ಚಿತ್ರಾ—ಈ ಮೂರು ಸಮೂಹವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 23

कूर्मस्य दक्षिणे कुक्षौ चर्क्षपादं तथाऽपरम् । स्वाती विशाखा मैत्रं च नैरृते त्रितयं स्मृतम्

ಕೂರ್ಮದ ದಕ್ಷಿಣ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವಿದೆ. ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಿ, ವಿಶಾಖಾ, ಮೈತ್ರ (ಅನುರಾಧಾ)—ಈ ತ್ರಯ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

Verse 24

ऐंद्रं मूलं तथाषाढा पृष्ठे तु त्रितयं स्मृतम् । आषाढा श्रवणं चैव धनिष्ठा चात्र शब्दिता

ಪೃಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಐಂದ್ರ (ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ), ಮೂಲ, ಆಷಾಢಾ—ಈ ತ್ರಯ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಷಾಢಾ, ಶ್ರವಣ, ಧನಿಷ್ಠಾ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 25

नक्षत्रितयं पादे वायव्ये तु यशस्विनि । वारुणं चैव नक्षत्रं तथा प्रोष्ठपदाद्वयम्

ಯಶಸ್ವಿನಿ! ವಾಯವ್ಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ವಾರುಣ ನಕ್ಷತ್ರ (ಶತಭಿಷಜ್) ಹಾಗೂ ಪ್ರೋಷ್ಠಪದಾ ದ್ವಯ (ಪೂರ್ವಾ-ಉತ್ತರಾ)।

Verse 26

कूर्मस्य वामकुक्षौ तु त्रितयं संस्थितं प्रिये । रेवती चाश्विदैवत्यं याम्यं चर्क्षमिति त्रयम् । ईशपादे समाख्यातं शुभाशुभफलं शृणु

ಪ್ರಿಯೆ! ಕೂರ್ಮನ ಎಡ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರತ್ರಯ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ—ರೇವತಿ, ಅಶ್ವಿನೀದೈವತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಯಾಮ್ಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ನಕ್ಷತ್ರ—ಈ ಮೂರು. ಇವು ಈಶ ಪಾದಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ; ಈಗ ಶುಭಾಶುಭ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 27

यस्यर्क्षस्य पतिर्यो वै ग्रहस्तद्धैन्यतो भयम् । तद्देशस्य महादेवि तथोत्कर्षे शुभागमः

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ! ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಗ್ರಹ ಅಧಿಪತಿಯೋ, ಆ ಗ್ರಹ ಪೀಡಿತವಾದರೆ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ದೈನ್ಯಜನ್ಯ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಗ್ರಹ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಆ ಭೂಮಿಗೆ ಶುಭಫಲ ಆಗಮಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 28

एष कूर्मो मयाख्यातो भारते भगवानिह । नारायणो ह्यचिंत्यात्मा यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम्

ಈ ರೀತಿ ನಾನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಭಗವಾನ್ ಕೂರ್ಮನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದೆನು. ಅವನೇ ಅಚಿಂತ್ಯಸ್ವರೂಪನಾದ ನಾರಾಯಣ; ಅವನ ಮೇಲೆಯೇ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 29

मेषवृषौ हृदो मध्ये मुखे च मिथुनादिकौ । प्राग्दक्षिणे तथा पादे कर्कसिंहौ व्यवस्थितौ

ಹೃದಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೇಷ ಮತ್ತು ವೃಷಭ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ; ಮುಖದಲ್ಲಿ ಮಿಥುನಾದಿ ರಾಶಿಗಳು ಇವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಗ್ನೇಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕರ್ಕಟಕ ಮತ್ತು ಸಿಂಹ ರಾಶಿಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ।

Verse 30

सिंहकन्यातुलाश्चैव कुक्षौ राशित्रयं स्मृतम् । धटोऽध वृश्चिकाश्चोभौ पादे दक्षिणपश्चिमे

ಸಿಂಹ, ಕನ್ಯಾ, ತುಲಾ—ಈ ಮೂರು ರಾಶಿಗಳು ಅದರ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ (ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ) ಸ್ಮೃತವಾಗಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ದಕ್ಷಿಣ-ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಕುಂಭ ಮತ್ತು ವೃಶ್ಚಿಕ—ಎರಡೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 31

पुच्छे तु वृश्चिकश्चैव सधनुश्च व्यवस्थितः । वायव्ये वामपादे च धनुर्ग्राहादिकं त्रयम्

ಪುಚ್ಛದಲ್ಲಿ ವೃಶ್ಚಿಕ ಮತ್ತು ಧನು—ಎರಡೂ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ವಾಯವ್ಯ (ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ) ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಡ ಪಾದದ ಮೇಲೆ ಧನುದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಕರಾದಿ ತ್ರಯ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ.

Verse 32

कुम्भ मीनौ तथा चास्य उत्तरां कुक्षिमाश्रितौ । मीनमेषौ महादेवि पादे पूर्वोत्तरे स्थितौ

ಕುಂಭ ಮತ್ತು ಮೀನು ಕೂಡ ಅದರ ಉತ್ತರ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ (ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ) ಆಶ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೇಷ—ಈಶಾನ್ಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 33

कूर्म्मदेशांस्तथर्क्षाणि देशेष्वेतेषु वै प्रिये । राशयश्च तथर्क्षेषु ग्रहा राशिव्यवस्थिताः

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಕೂರ್ಮದೇಶದ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ನಿಯೋಜಿತವಾಗಿವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ರಾಶಿಗಳು, ರಾಶಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಗ್ರಹಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 34

तस्माद्ग्रहर्क्षपीडासु देशपीडां विनिर्दिशेत् । तत्र स्नानं प्रकुर्वंति दानं होमादिकं तथा

ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರ ಪೀಡೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇಶಪೀಡೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಜನರು ಸ್ನಾನ, ದಾನ ಹಾಗೂ ಹೋಮಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

स एष वैष्णवः पादो देवि मध्ये ग्रहोऽस्य यः । नारायणाख्योऽचिंत्यात्मा कारणं जगतः प्रभुः

ಹೇ ದೇವಿ, ಇದು ವೈಷ್ಣವ ಪಾದ; ಇದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಹವು ನಾರಾಯಣನೆಂಬ ಅಚಿಂತ್ಯಸ್ವರೂಪ, ಜಗತ್ತಿನ ಕಾರಣನಾದ ಪ್ರಭು.

Verse 36

भौमशुक्रबुधेंद्वर्कबुधशुक्रमहीसुताः । गुरुमंदासुराचार्या मेषादीनामधीश्वराः

ಕುಜ, ಶುಕ್ರ, ಬುಧ, ಚಂದ್ರ, ಸೂರ್ಯ, ಮತ್ತೆ ಬುಧ, ಶುಕ್ರ, ಕುಜ; ಹಾಗೆಯೇ ಗುರು, ಶನಿ ಮತ್ತು ಅಸುರಾಚಾರ್ಯ—ಇವರೆಲ್ಲ ಮೇಷಾದಿ ರಾಶಿಗಳ ಅಧೀಶ್ವರರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 37

एवंविधो महादेवि कूर्मरूपी जनार्द्दनः । तस्य नैऋतपादे तु सौराष्ट्र इति विश्रुतः

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೂರ್ಮರೂಪಿಯಾದ ಜನಾರ್ದನನು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಅವನ ನೈಋತ್ಯ ಪಾದದಲ್ಲಿ ‘ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದೇಶವಿದೆ.

Verse 38

स चैवं नवधा भिन्नः पुरभेदेन सुंदरि । तस्य यो नवमो भागः सागरस्य च सन्निधौ

ಹೇ ಸುಂದರಿ, ಪುರಭೇದದಿಂದ ಆ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದೆ; ಅದರ ಒಂಬತ್ತನೇ ಭಾಗವು ಸಮುದ್ರದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.

Verse 39

प्रभास इति विख्यातो मम देवि प्रियः सदा । योजनानां दशद्वे च विस्तीर्णः परिमण्डलम्

ಹೇ ದೇವಿ, ಅದು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿದ್ದು ನನಗೆ ಸದಾ ಪ್ರಿಯ; ಅದರ ವೃತ್ತಾಕಾರ ಪರಿಮಾಣವು ದ್ವಾದಶ ಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ.

Verse 40

मध्येस्य पीठिका प्रोक्ता पंचयोजनविस्तृता । तन्मध्ये मद्ग्रहं देवि तिष्ठत्युदधिसंनिधौ

ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಂಚಯೋಜನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ‘ಪೀಠಿಕೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ದೇವಿ, ಅದರೊಳಗೆ ಸಮುದ್ರಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಧಾಮವು ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 41

तस्य मध्ये महादेवि लिंगरूपो वसाम्यहम्

ಅದರ ಪರಮ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನಾನು ಲಿಂಗರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 42

कृतस्मरात्पश्चिमतो धनुषां च शतत्रये । वसामि तत्र देवेशि त्वया सह वरानने

ಕೃತಸ್ಮರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನೂರು ಧನುಸ್ಸಿನ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಹೇ ವರಾನನೆ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 43

तन्मे स्थानं महादेवि कैलासादपि वल्लभम् । गोचर्ममात्रं तत्रापि महागोप्यं वरानने

ಹೇ ಮಹಾದೇವಿ, ನನ್ನ ಆ ಸ್ಥಳವು ಕೈಲಾಸಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ. ಅದು ಗೋಚರ್ಮಮಾತ್ರವಾದರೂ, ಹೇ ವರಾನನೆ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 44

अकथ्यं देवदेवेशि तव स्नेहात्प्रकाशितम् । एतत्प्राभासिकं क्षेत्रं प्रभया दीपितं मम

ಹೇ ದೇವದೇವೇಶಿ, ಇದು ಅಕಥ್ಯ; ಆದರೂ ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನನ್ನ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿದೆ.

Verse 45

तेन प्रभासमित्युक्तमादिकल्पे वरानने । द्वितीये तु प्रभा लब्धा सर्वैर्देवैः सवासवैः

ಹೇ ವರಾನನೆ! ಆದಿಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಎರಡನೇ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 46

मम प्रभाभा देवेशि तेन प्राभासिकं स्मृतम् । प्रभाववन्तो देवेशि यत्र संति महासुराः

ಹೇ ದೇವೇಶಿ! ಇದು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಭೆಯೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿನಿ! ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಷ್ಠ, ಪ್ರಭಾವವಂತ ಮಹಾಸುರರೂ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

अथवा तेन लोकेषु प्रभासमिति कीर्त्यते । प्रथमं भासते देवि सर्वेषां भुवि तेजसाम् । तीर्थानामादितीर्थं यत्प्रभासं तेन कीर्त्तितम्

ಅಥವಾ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ. ಹೇ ದೇವಿ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ತೇಜಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಆದಿತೀರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 48

प्रकृष्टं भानुरथवा भासितो विश्वकर्मणा । यत्र साक्षात्प्रभापातो जातः प्राभासिकं ततः

ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಾಶಿತನಾದಂತೆ. ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಸాక్షಾತ್ ‘ಪ್ರಭಾಪಾತ’ ಸಂಭವಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದು ‘ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 49

अथवा दक्षसंशप्तेनेन्दुना निष्प्रभेणच । तत्र देवि प्रभा लब्धा तेन प्राभासिकं स्मृतम् । प्रोद्दधे भारती देवी ह्यौर्वाग्निं वडवानलम्

ಅಥವಾ: ದಕ್ಷನ ಶಾಪದಿಂದ ನಿಷ್ಪ್ರಭನಾದ ಚಂದ್ರನು, ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ‘ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಭಾರತಿ ದೇವಿಯು ಔರ್ವಾಗ್ನಿ—ವಡವಾನಲವನ್ನು—ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು.

Verse 50

अथवा तेन देवेशि प्रभासमिति कीर्त्यते । प्रकृष्टा भारती ब्राह्मी विप्रोक्ता श्रूयतेऽध्वनि । सदा यत्र महादेवि प्रभासं तेन कीर्तितम्

ಅಥವಾ ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ, ದೇವೇಶಿ, ಇದನ್ನು ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿಪ್ರರು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ, ಪ್ರಕೃಷ್ಟ ಭಾರತೀ (ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿ) ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಭೆ ನೆಲೆಸಿದೆಯೋ, ಮಹಾದೇವಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 51

प्रोल्लसद्वीचिभिर्भाति सर्वदा सागरः प्रिये । तेन प्रभास नामेति त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ಪ್ರಿಯೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಗರವು ಉಲ್ಲಾಸವಾಗಿ ಏಳುವ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರುತವಾಗಿದೆ.

Verse 52

प्रत्यक्षं भास्करो यत्र सदा तिष्ठति भामिनि । तेन प्रभास नामेति प्रसिद्धिमगमत्क्षितौ

ಭಾಮಿನಿ, ಎಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರನು ಪ್ರತ്യക്ഷನಂತೆ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವನೋ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ನಾಮವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು.

Verse 53

प्रकृष्टं भाविनां सर्वं कामं तत्र ददाम्यहम् । तेन प्रभासनामेति तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮೀಪಿಸುವವರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃಷ್ಟ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವು ತ್ರೈಲೋಕ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರುತವಾಗಿದೆ.

Verse 54

कल्पभेदेन नामानि तथैव सुरसुन्दरि । निरुक्तभेदैर्बहुधा भिद्यंते कारणैः प्रिये । प्रभासमिति यन्नाम दातव्यं निश्चलं स्मृतम्

ಸುರಸುಂದರಿ, ಕಲ್ಪಭೇದದಿಂದ ಹೆಸರುಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ; ಪ್ರಿಯೆ, ವಿಭಿನ್ನ ನಿರುಕ್ತಭೇದಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಹೆಸರುಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ನಾಮ ‘ಪ್ರಭಾಸ’ ಎಂಬುದೇ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 55

अप्तत्त्वे संस्थितं देवि विष्णोराद्यकलेवरे । इति ते कथितं देवि संक्षेपात्क्षेत्रकारणम्

ಹೇ ದೇವಿ! ಇದು ಅಪ್-ತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆದ್ಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಕಾರಣ, ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆನು.

Verse 56

पुनस्ते कथयाम्यद्य यत्पृच्छसि वरानने । तद्ब्रूहि शीघ्रं कल्याणि यत्ते मनसि वर्तते

ಹೇ ವರಾನನೆ! ನೀನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಇಂದು ಮತ್ತೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು. ಹೇ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೇಳು—ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸು.

Verse 57

देव्युवाच । अस्मिन्कल्पे यथा जातं क्षेत्रं प्राभासिकं हर । तन्मे विस्तरतो ब्रूहि उत्पत्तिं कारणं तथा

ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ಹರಾ! ಈ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಭಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿತು? ಅದರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ಕಾರಣವನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 58

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथावत्क्षेत्रकारणम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुच्यते सर्वपातकैः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು: ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಳು; ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕಾರಣವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಹೇಳುವೆನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮಾನವನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 59

आदिक्षेत्रस्य माहात्म्यं रहस्यं पापनाशनम् । कथयिष्ये वरारोहे तव स्नेहेन भामिनि

ಹೇ ವರಾರೋಹೆ, ಭಾಮಿನಿ! ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಾನು ಆದಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು—ಅದರ ರಹಸ್ಯವನ್ನೂ ಪಾಪನಾಶಕತೆಯನ್ನೂ—ನಿನಗೆ ಹೇಳುವೆನು.

Verse 60

अस्मिन्कल्पे तु यद्देवि आदावेव वरानने । स्वायंभुवे मनौ तत्र ब्रह्मणः सृजतः पुरा

ಹೇ ದೇವಿ, ಈ ಕಲ್ಪದ ಆದಿಯಲ್ಲೇ, ಹೇ ವರಾನನೆ, ಸ್ವಾಯಂಭುವ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪುರಾತನವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ।

Verse 61

दक्षिणाल्लोचनाज्जातः पूर्वं सूर्य इति प्रिये । ततः कालान्तरे तस्य भार्ये द्वे च बभूवतुः

ಹೇ ಪ್ರಿಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಲ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೊದಲು ಸೂರ್ಯನು ಜನಿಸಿದನು; ನಂತರ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಎರಡು ಪತ್ನಿಯರೂ ಉಂಟಾದರು।

Verse 62

तयोस्तु राज्ञी द्यौर्ज्ञेया निक्षुभा पृथिवी स्मृता । सौम्यमासस्य सप्तम्यां द्यौः सूर्येण च युज्यते

ಅವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ದ್ಯೌಃ ರಾಣಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ನಿಕ್ಷುಭಾ ಭೂಮಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ. ಸೌಮ್ಯಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ದ್ಯೌಃ ಸೂರ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತಳಾಗುತ್ತಾಳೆ।

Verse 63

माघमासे तु सप्तम्यां मह्या सह भवेद्रविः । भूश्चादित्यश्च भगवान्गच्छते संगमं तदा

ಮಾಘಮಾಸದ ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ರವಿ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಆದಿತ್ಯನೂ ಭೂದೇವಿಯೂ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 64

ऋतुस्नाता मही तत्र गर्भं गृह्णाति भास्करात् । द्यौर्जलं सूयते गर्भं वर्षास्वास्विह भूतले

ಅಲ್ಲಿ ಋತುಸ್ನಾತಳಾದ ಭೂಮಿ ಭಾಸ್ಕರನಿಂದ ಗರ್ಭ (ಬೀಜ)ವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ; ದ್ಯೌಃ ಜಲರೂಪ ಗರ್ಭವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭೂತಲದಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಮಳೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 65

ततस्त्रैलोक्यवृत्त्यर्थं मही सस्यानि सूयते । सस्योपयोगात्संहृष्टा जुह्वत्याहुतिभिर्द्विजाः

ಆಮೇಲೆ ತ್ರಿಲೋಕದ ಪೋಷಣಾರ್ಥ ಭೂಮಿ ಧಾನ್ಯ-ಶಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಶಸ್ಯೋಪಯೋಗದಿಂದ ಹರ್ಷಗೊಂಡ ದ್ವಿಜರು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 66

स्वाहाकारस्वधाकारैर्यजंति पितृदेवताः । निःक्षुधः कुरुते यस्माद्गर्भौषधिसुधाऽमृतैः

‘ಸ್ವಾಹಾ’ ‘ಸ್ವಧಾ’ ಎಂಬ ಉಚ್ಚಾರಗಳಿಂದ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗರ್ಭದ ಔಷಧಿ, ಸುಧಾ, ಅಮೃತಸಮ ಪೋಷಣದಿಂದ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನಿರಕ್ಷುಧರನ್ನಾಗಿಸುವ ಅವಳು ಕ್ಷುಧಾನಾಶಿನಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿತಳು.

Verse 67

मर्त्यान्पितॄंश्च देवांश्च तेन भूर्निक्षुभा स्मृता । यथा राज्ञी च संजाता यस्य चेयं सुता मता

ಮರ್ತ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ದೇವರುಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿ ‘ನಿಕ್ಷುಭಾ’—ಕ್ಷುಧಾನಿವಾರಿಣಿ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರಾಣಿ ರಾಜವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸುವಂತೆ, ಅವಳು ಯಾರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದಳೋ ಅವರ ಪುತ್ರಿಯೆಂದು ಗಣ್ಯಳು.

Verse 68

अपत्यानि च यान्यस्यास्तानि वक्ष्याम्यशेषतः । मरीचिर्ब्रह्मणः पुत्रो मारीचः कश्यपः स्मृतः

ಇದೀಗ ಅವಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಏನೂ ಬಿಡದೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮರೀಚಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು; ಮರೀಚಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಶ್ಯಪನು ‘ಮಾರೀಚ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 69

तस्माद्धिरण्यकशिपुः प्रह्रादस्तस्य चात्मजः । प्रह्रादस्य सुतो नाम्ना विरोचन इति स्मृतः

ಅವನಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಜನಿಸಿದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು. ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರನು ‘ವಿರೋಚನ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 70

विरोचनस्य भगिनी संज्ञा या जननी तु सा । हिरण्यकशिपोः पौत्री दितेः पुत्रस्य सा स्मृता

ವಿರೋಚನನ ಸಹೋದರಿ ‘ಸಂಜ್ಞಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಆಕೆಯೇ ತಾಯಿಯಾದಳು. ಆಕೆ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಪೌತ್ರಿ, ದಿತಿಪುತ್ರ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ.

Verse 71

सा विश्वकर्मणः पत्नी प्राह्लादी प्रोच्यते बुधैः

ಆಕೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪತ್ನಿ; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಕೆಯನ್ನು ‘ಪ್ರಾಹ್ಲಾದೀ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 72

अथ नाम्नातिरूपेति मरीचिदुहिता शुभा । पत्नी ह्यंगिरसः सा तु जननी च बृहस्पतेः

ಮುಂದೆ ಮರುೀಚಿಯ ಶುಭ ಪುತ್ರಿ ‘ಅತಿರೂಪಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು. ಆಕೆ ಅಂಗಿರಸನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಜನನಿಯೂ ಹೌದು.

Verse 73

बृहस्पतेस्तु भगिनी विश्रुता ब्रह्मवादिनी । प्रभासस्य तु सा पत्नी वसूनामष्टमस्य वै

ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಸಹೋದರಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ಆಕೆ, ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯಾದ ಪ್ರಭಾಸನ ಪತ್ನಿಯಾದಳು.

Verse 74

प्रसूता विश्वकर्माणं सर्वशिल्पवतां वरम् । स चैव नाम्ना त्वष्टा तु पुनस्त्रिदशवार्द्धकिः

ಆಕೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸಿದಳು; ಅವನು ಸರ್ವ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಅವನು ‘ತ್ವಷ್ಟಾ’ ಎಂಬ ನಾಮದಿಂದಲೂ, ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ವಾಸ್ತುಕಾರನಾಗಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.

Verse 75

देवाचार्यस्य तस्येयं दुहिता विश्वकर्मणः । सुरेणुरिति विख्याता त्रिषु लोकेषु भामिनी

ಈಕೆ ಆ ದಿವ್ಯ ಆಚಾರ್ಯನಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಪುತ್ರಿ. ‘ಸುರೇಣು’ ಎಂದು ಖ್ಯಾತಳಾಗಿ, ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಭಾಮಿನಿ.

Verse 76

प्रह्रादपुत्री या प्रोक्ता भार्या वष्टुस्तु सा स्मृता । तस्यां स जनयामास पुत्रीस्ता लोकमातरः

ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಪುತ್ರಿಯೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವಳೇ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಮಾತೃಗಳೆಂದು ಪೂಜ್ಯವಾದ ಪುತ್ರಿಯರನ್ನು ಜನಿಸಿದನು.

Verse 77

राज्ञी संज्ञा च द्यौस्त्वष्ट्री प्रभा सैव विभाव्यते । तस्यास्तु वलया छाया निक्षुभा सा महीयसी

ಆ ರಾಣಿ ‘ಸಂಜ್ಞಾ’; ಅವಳನ್ನು ‘ದ್ಯೌಃ’, ‘ತ್ವಷ್ಟ್ರೀ’, ‘ಪ್ರಭಾ’ ಎಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವಳಿಂದ ‘ವಲಯಾ’ ಮತ್ತು ‘ಛಾಯಾ’, ಹಾಗೆಯೇ ಮಹತ್ತಾದ ‘ನಿಕ್ಷುಭಾ’ ಪ್ರಕಟವಾದಳು.

Verse 78

सा तु भार्या भगवती मार्तंडस्य महात्मनः । साध्वी पतिव्रता देवी रूपयौवनशालिनी

ಅವಳು ಭಗವತೀ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಮಾರ್ತಂಡ (ಸೂರ್ಯ)ನ ಪತ್ನಿ—ಸಾಧ್ವಿ, ಪತಿವ್ರತಾ ದೇವಿ, ರೂಪ-ಯೌವನದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವಳು.

Verse 79

न तु तां नररूपेण भार्यां भजति वै पुरा । आदित्यस्येह तप्तत्वं महता स्वेन तेजसा

ಆದರೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನು ನರರೂಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಗಮಿಸಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯನು ತನ್ನ ಮಹತ್ತಾದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದಾಹಕನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 80

गात्रेष्वप्रतिरूपेषु मासिकांतमिवाभवत् । संज्ञा च रविणा दृष्टा निमीलयति लोचने । यतस्ततः सरोषोऽर्कः संज्ञां वचनमब्रवीत्

ಅವಳ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ವಿಕೃತವಾದಂತೆಯೇ ಆಯಿತು, ಮಾಸಿಕಾಂತ್ಯದ ವೇದನೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದಂತೆ. ರವಿ ಸಂಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಅವಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಳು. ಇದನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ನೋಡಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ಅರ್ಕನು ಸಂಜ್ಞೆಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 81

रविरुवाच । मयि दृष्टे सदा यस्मात्कुरुषे नेत्रसंक्षयम् । तस्माज्जनिष्यसे मूढे प्रजासंयमनं यमम्

ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ನೀನು ಸದಾ ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಮೂಢೆಯೇ, ಪ್ರಜಾಸಂಯಮನಕಾರಿಯಾದ ಯಮನನ್ನು ನೀನು ಜನ್ಮಕೊಡುತ್ತೀಯೆ.

Verse 82

ईश्वर उवाच । ततः सा चपला दृष्टिं देवी चक्रे भयाकुला । विलोलितदृशं दृष्ट्वा पुनराह च तां रविः

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ದೇವಿ ಭಯಾಕುಲಳಾಗಿ ಚಪಲ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಅವಳ ಅಲುಗಾಡುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ರವಿ ಮತ್ತೆ ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

Verse 83

रविरुवाच । यस्माद्विलोलिता दृष्टिर्मयि दृष्टे त्वया पुनः । तस्माद्विलोलां तनयां नदीं त्वं प्रसविष्यसि

ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತೆ ಅಲುಗಾಡಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ವಿಲೋಲಾ’ ಎಂಬ ಚಂಚಲ ಪುತ್ರಿ—ಒಂದು ನದಿ—ನೀನು ಪ್ರಸವಿಸುವೆ.

Verse 84

ईश्वर उवाच । ततस्तस्यास्तु संजज्ञे भर्तृशापेन तेन वै । यमश्च यमुना चेयं प्रख्याता सुमहानदी । तृतीयं च सुतं जज्ञे श्राद्धदेवं मनुं शुभम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ಪತಿಯ ಆ ಶಾಪದಿಂದ ಅವಳು ಯಮನನ್ನೂ, ಮಹಾನದಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಯಮುನೆಯನ್ನೂ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು. ಮೂರನೇ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧದೇವನಾದ ಶುಭ ಮನುವನ್ನೂ ಹೆತ್ತಳು.

Verse 85

सापि संज्ञा रवेस्तेजो गोलाकारं महाप्रभम् । असहन्ती च सा चित्ते चिन्तयामास वै तदा

ಸಂಜ್ಞೆಯೂ ಸೂರ್ಯನ ಮಹಾತೇಜಸ್ಸು, ಗೋಳಾಕಾರದ ಮಹಾಪ್ರಭ ಕಿರಣವನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ, ಆಗ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ‘ಈಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?’ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದಳು.

Verse 86

किं करोमि क्व यास्यामि क्व गतायाश्च निर्वृतिः । भवेन्मम कथं भर्ता कोपमर्क्कश्च नेष्यति

“ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ಹೊರಟು ಹೋದರೆ ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲಿದೆ? ನನ್ನ ಪತಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುವನು, ಮತ್ತು ಕೋಪಗೊಂಡ ಅರ್ಕ (ಸೂರ್ಯ) ನನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸದೆ ಹೇಗೆ ಇರುವುದು?”

Verse 87

इति संचिन्त्य बहुधा प्रजापतिसुता तदा । बहु मेने महाभागा पितृसंश्रयमेव च

ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿ ಪುತ್ರಿ, ಆಗ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದಳು.

Verse 88

ततः पितृगृहं गन्तुं कृतबुद्धिर्यशस्विनी । छायामयीमात्मतनुं प्रत्यंगमिव निर्मिताम्

ನಂತರ ಯಶಸ್ವಿನಿಯಾದ ದೇವಿ ತಂದೆಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ, ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಛಾಯಾಮಯವಾದ ಒಂದು ತನುವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಳು—ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತೆ.

Verse 89

सम्मुखं प्रेक्ष्य तां देवीं स्वां छायां वाक्यमब्रवीत्

ತನ್ನ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಎದುರಾಗಿ ನೋಡಿ, ದೇವಿಯು ಅವಳಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.

Verse 90

संज्ञोवाच । अहं यास्यामि भद्रं ते स्वकं च भवनं पितुः । निर्विकारं त्वया त्वत्र स्थेयं मच्छासनाच्छुभे

ಸಂಜ್ಞೆ ಹೇಳಿದರು—ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಾನು ತಂದೆಯ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು. ಹೇ ಶುಭೆ, ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಿಕಾರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರು।

Verse 91

इमौ च बालकौ मह्यं कन्या च वरवर्णिनी । संभाव्या नैव चाख्येयमिदं भगवते त्वया

ಈ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕರನ್ನೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನೂ ನನ್ನವರಂತೆ ಭಾವಿಸಿ ಪಾಲಿಸು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀನು ಭಗವಾನ್ (ಸೂರ್ಯ)ಗೆ ಹೇಳಬಾರದು।

Verse 92

पृष्टयापि न वाच्यं ते तथैतद्गमनं मम । तेनास्मि नामसंज्ञेति वाच्यसे तत्प्रतिष्ठया

ಕೇಳಿದರೂ ಈ ವಿಷಯವನ್ನೂ, ನನ್ನ ಹೊರಟುದನ್ನೂ ನೀನು ಹೇಳಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ನೀನು ‘ಸಂಜ್ಞೆ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವೆ।

Verse 93

छायोवाच । आ केशग्रहणाद्देवि आ शापान्नैव कर्हिचित् । आख्यास्यामि मतं तुभ्यं गम्यतां यत्र वांछितम्

ಛಾಯೆ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ದೇವಿ, ಕೇಶಗ್ರಹಣದಿಂದ ಶಾಪದವರೆಗೆ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಇದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವೆ; ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗು।

Verse 94

ईश्वर उवाच । इत्युक्ता सा तदा देवी जगाम भवनं पितुः । ददर्श तत्र त्वष्टारं तपसा धूतकल्मषम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೇವಿ ಆಗ ತಂದೆಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಲ್ಮಷವು ತೊಳೆದ ತ್ವಷ್ಟೃನನ್ನು ಕಂಡಳು।

Verse 95

बहुमानाच्च तेनापि पूजिता विश्वकर्मणा । वर्षाणां च सहस्रं तु वसमाना पितुर्गृहे । तस्थौ पितृगृहे सा तु किंचित्कालमनिंदिता

ಮಹಾ ಗೌರವದಿಂದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನೂ ಅವಳನ್ನು ಸಾದರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ನಿಂದಾರಹಿತ ದೇವಿ ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ವಾಸಿಸಿ, ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಳು.

Verse 96

ततस्तां प्राह चार्वंगीं पिता नातिचिरोषिताम् । स्तुत्वा तु तनयां प्रेम्णा बहुमानपुरःसरम्

ನಂತರ ತಂದೆ, ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯದ ಸುಂದರಾಂಗಿಯಾದ ಮಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಗೌರವವನ್ನು ಮುಂಚಿಟ್ಟು, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಬಳಿಕ ಮಾತಾಡಿದರು.

Verse 97

विश्वकर्मोवाच । त्वामेव पश्यतो वत्से दिनानि सुबहून्यपि । मुहूर्तार्द्धसमानि स्युः किं तु धर्मो विलुप्यते

ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ವತ್ಸೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಅನೇಕ ದಿನಗಳೂ ನನಗೆ ಅರ್ಧ ಮುಹೂರ್ತದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಧರ್ಮ ಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 98

बांधवेषु चिरं वासो नारीणां न यशस्करः । मनोरथा बांधवानां नार्या भर्तृगृहे स्थितिः

ಸ್ತ್ರೀಯರು ಬಂಧುಗಳ ಬಳಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸುವುದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತರುವುದಲ್ಲ. ಬಂಧುಗಳ ಮನೋರಥ—ನಾರಿ ಪತಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರಬೇಕು.

Verse 99

सा त्वं त्रैलोक्यनाथेन भर्त्रा सूर्येण संयुता । पितुर्गृहे चिरं कालं वस्तुं नार्हसि पुत्रिके

ನೀನು ತ್ರಿಲೋಕನಾಥನಾದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪುತ್ರಿಕೆ, ತಂದೆಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಾಸಿಸುವುದು ನಿನಗೆ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.

Verse 100

तत्त्वं भर्तृगृहं गच्छ दृष्टोऽहं पूजितासि मे । पुनरागमनं कार्यं दर्शनाय शुचिस्मिते

ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ಪತಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದೆನು; ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದೆ. ಹೇ ಶುದ್ಧಸ್ಮಿತೆಯೇ, ನನ್ನ ದರ್ಶನಾರ್ಥ ಮತ್ತೆ ಬಾ.

Verse 101

ईश्वर उवाच । इत्युक्ता सा तदा पित्रा गच्छगच्छेति सा पुनः । संपूजयित्वा पितरं वडवारूपधारिणी

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ತಂದೆ ‘ಹೋಗು, ಹೋಗು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಆಕೆ ಮತ್ತೆ, ವಡವಾ (ಮರಿ ಕುದುರೆ) ರೂಪಧಾರಿಣಿಯಾಗಿ, ತಂದೆಯನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಂಪೂಜಿಸಿದಳು.

Verse 102

मेरोरुत्तरतस्तत्र वर्षं यद्धनुषाकृति । उत्तराः कुरवो लोके प्रख्याता ये यशस्विनि

ಮೇರು ಪರ್ವತದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಧನುಸ್ಸಿನ ಆಕಾರದ ಆ ವರ್ಷ (ದೇಶ) ಇದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉತ್ತರ ಕುರುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೇ ಯಶಸ್ವಿನಿ ದೇವಿ.

Verse 103

तत्र तेपे तपः साध्वी निराहाराऽश्वरूपिणी । एतस्मिन्नंतरे देवि तस्याश्छाया विवस्वतः

ಅಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಧ್ವಿ ವಡವಾ ರೂಪಧರಿಸಿ ನಿರಾಹಾರವಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದಳು. ಈ ನಡುವೆ, ಹೇ ದೇವಿ, ಅವಳ ಛಾಯೆ ವಿವಸ್ವಾನ್ (ಸೂರ್ಯ) ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು.

Verse 104

समीपस्था तदा देवी संज्ञाया वाक्यतत्परा । तस्यां च भगवान्सूर्यो द्वितीयायां दिवस्पतिः

ಆಗ ದೇವಿ ಛಾಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ವಚನಗಳಿಗೆ ತತ್ಪರಳಾಗಿ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ನಿಂತಳು. ಮತ್ತು ಆ ಎರಡನೆಯವಳಲ್ಲಿಯೇ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯ, ದಿವಸಪತಿ, ಪತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 105

संज्ञेयमिति मन्वानो रूपौदार्येण मोहितः । तस्यां च जनयामास द्वौ पुत्रौ कन्यकां तथा

“ಇವಳೇ ಸಂಜ್ಞೆ” ಎಂದು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿದು, ಅವಳ ರೂಪೌದಾರ್ಯದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ಸೂರ್ಯನು ಅವಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಜನಿಸಿದನು।

Verse 106

पूर्वं यस्तु मनोस्तुल्यः सावर्णिस्तेन सोऽभवत् । यः सूर्यात्प्रथमं जातः पुत्रयोः सुरसुन्दरि

ಹೇ ಸುರಸುಂದರಿ! ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮನುವಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದವನು ‘ಸಾವರ್ಣಿ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು; ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು (ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟನು)।

Verse 107

द्वितीयो योऽभवच्चान्यः स ग्रहोऽभूच्छनैश्चरः । कन्या ऽभूत्तपती या तां वव्रे संवरणो नृपः

ಎರಡನೆಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುತ್ರನು ಗ್ರಹದೇವ ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿ) ಆಗಿದನು. ಜನಿಸಿದ ಕನ್ಯೆ ತಪತೀ—ಅವಳನ್ನು ರಾಜ ಸಂವರಣನು ವರಿಸಿ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು।

Verse 108

तापीनाम नदी चेयं विंध्यमूलाद्विनिःसृता । नित्यं पुण्यजला स्नाने पश्चिमोदधिगामिनी

ಈ ನದಿ ‘ತಾಪೀ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಇದು ವಿಂಧ್ಯಪರ್ವತದ ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದರ ಜಲದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ನಿತ್ಯ ಪುಣ್ಯದಾಯಕ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತದೆ।

Verse 109

अन्या चैव तथा भद्रा जाता पुत्री महाप्रभा । संज्ञा तु पार्थिवी छाया आत्मजानां यथाकरोत्

ಮತ್ತೊಂದು ಪುತ್ರಿ ‘ಭದ್ರಾ’ ಜನಿಸಿದಳು, ಮಹಾಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು. ಆದರೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಪಾರ್ಥಿವ ಛಾಯೆ (ಛಾಯಾ) ಆ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತನ್ನ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಳು।

Verse 110

स्नेहं न पूर्वजातानां तथा कृतवती सती । लालनाद्युपभोगेषु विशेषमनुवासरम्

ಆ ಸತೀ ಪೂರ್ವಜಾತ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅಂಥ ಸ्नेಹವನ್ನು ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಲಾಲನೆ‑ಪಾಲನೆ ಹಾಗೂ ಸುಖೋಪಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ದಿನೇದಿನೇ ವಿಶೇಷ ಭೇದ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು.

Verse 111

यथा स्वेष्वनुवर्तेत न तथान्येषु भामिनी । मनुस्तु क्षांतवांस्तस्या भविष्यो यो हि पार्वति

ಹೇ ಭಾಮಿನಿ! ಅವಳು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಇಷ್ಟದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಳು, ಇತರರನ್ನು ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಹೇ ಪಾರ್ವತಿ, ಭವಿಷ್ಯ ಮನುವಾಗುವ ಮನುವು ಅವಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಸಹಿಸಿದನು.

Verse 112

मेरौ तिष्ठति सोऽद्यापि तपः कुर्वन्वरानने । सर्वं तत्क्षांतवान्मातुर्यमस्तस्या न चक्षमे

ಹೇ ವರಾನನೆ! ಅವನು ಇಂದಿಗೂ ಮೇರೂ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ತಾಯಿಯಿಂದ ನಡೆದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವನು ಸಹಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಯಮನು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 113

बहुशो याचमानस्तु छाययाऽतीव कोपितः । स वै कोपाच्च बाल्याच्च भाविनोऽर्थस्य वै बलात्

ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ ಅವನು ಛಾಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೋಪಗೊಂಡನು. ಕೋಪದಿಂದಲೂ ಬಾಲ್ಯದ ಆವೇಗದಿಂದಲೂ, ಆಗಬೇಕಾದ ವಿಧಿಯ ಬಲದಿಂದಲೂ, ಅವನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 114

ताडनाय ततः कोपात्पादस्तेन समुद्यतः । तथा पुनः क्षांतिमता न तु देहे निपातितः

ಆಮೇಲೆ ಕೋಪದಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಅವನು ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿದನು. ಆದರೆ ಮತ್ತೆ ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಅವಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಿಸಲಿಲ್ಲ.

Verse 115

पदा संतर्जयामास छायां संज्ञासुतो यमः

ಸಂಜ್ಞಾಪುತ್ರ ಯಮನು ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಬೆದರಿಸಿದನು।

Verse 116

तं शशाप ततश्छाया क्रुद्धा सा पार्थिवी भृशम् । किंचित्प्रस्फुरमाणोष्ठी विचलत्पाणिपल्लवा

ಆಮೇಲೆ ಭೂಲೋಕದ ರಾಣಿಯಂತೆ ಛಾಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪವಿತ್ತಳು; ಅವಳ ತುಟಿಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂಪಿಸುತ್ತ, ಕೋಮಲ ಕೈಗಳು ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 117

छायोवाच । पितुः पत्नीममर्याद यन्मां तर्जयसे पदा । भुवि तस्मादयं पादस्तवाद्यैव पतिष्यति

ಛಾಯೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಅಮರ್ಯಾದನೇ! ನೀ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಪಾದದಿಂದ ಬೆದರಿಸುತ್ತೀಯ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದುಲೇ ನಿನ್ನ ಆ ಪಾದವು ಭೂಮಿಗೆ ಬೀಳುವುದು।”

Verse 118

ईश्वर उवाच । यमस्तु तेन शापेन भृशं पीडितमानसः । मनुना सह धर्मात्मा पित्रे सर्वं न्यवेदयत्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಶಾಪದಿಂದ ಯಮನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳ ಪೀಡಿತವಾಯಿತು; ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಯಮನು ಮನುವಿನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿವೇದಿಸಿದನು।

Verse 119

यम उवाच । तातैतन्महदाश्चर्यं न दृष्टमिह केनचित् । माता वात्सल्यमुत्सृज्य शापं पुत्रे प्रयच्छति

ಯಮನು ಹೇಳಿದನು—“ತಂದೆಯೇ! ಇದು ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯ; ಇಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ—ತಾಯಿ ವಾತ್ಸಲ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತನ್ನ ಮಗನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡುವುದು।”

Verse 120

स्नेहेन तुल्यमस्मासु माताद्य नैव वर्त्तते । विसृज्य ज्यायसो यस्मात्कनीयःसु बुभूषति

ಇಂದು ನಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಸಮಾನ ಸ्नेಹದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಜ್ಯೇಷ್ಠನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 121

तस्या मयोद्यतः पादो न तु देहे निपातितः । बाल्याद्वा यदि वा मोहात्तद्भवान्क्षंतुमर्हति

ಅವಳ ವಿರುದ್ಧ ನಾನು ಪಾದವನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ಅದು ಅವಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೋ ಮೋಹದಿಂದಲೋ ನಡೆದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿರಿ.

Verse 122

शप्तोऽहं तात कोपेन तया सुत इति स्फुटम् । अतो न मह्यं जननी सा भवेद्वदतां वर

ತಾತ, ಅವಳು ಕೋಪದಿಂದ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಶಾಪವಿಟ್ಟಳು—‘ನೀನು ನನ್ನ ಪುತ್ರ’ ಎಂದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಳು ನನ್ನ ಜನನಿ ಆಗಲಾರಳು, ವದತಾಂ ವರ।

Verse 123

निगुर्णेष्वपि पुत्रेषु न माता निर्गुणा भवेत् । पादस्ते पततां पुत्र कथमेतत्तयोदितम्

ಪುತ್ರರು ನಿರ್ಗುಣರಾಗಿದ್ದರೂ ತಾಯಿ ನಿರ್ಗುಣಳಾಗಬಾರದು. ‘ಪುತ್ರ, ನಿನ್ನ ಪಾದ ಬೀಳಲಿ’ ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದಳು?

Verse 124

तव प्रसादाच्चरणो न पतेद्भगवन्यथा । मातृशापादयं मेऽद्य तथा चिंतय गोपते

ಹೇ ಭಗವನ್, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನನ್ನ ಚರಣ ಬೀಳದಿರಲಿ. ಇದು ಇಂದು ಮಾತೃಶಾಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಹೇ ಗೋಪತೇ, ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಪರಿಹರಿಸಿರಿ.

Verse 126

रविरुवाच । असंशयं महत्पुत्र भविष्यत्यत्र कारणम् । येन ते ह्याविशत्क्रोधो धर्मज्ञस्य महात्मनः

ರವಿ ಹೇಳಿದರು—ಓ ಮಹಾಪುತ್ರ, ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಮಹತ್ತರ ಕಾರಣವಿದೆ; ಧರ್ಮಜ್ಞ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಿನ್ನನ್ನೂ ಕ್ರೋಧವು ಆವರಿಸಿದೆ।

Verse 127

न युक्तमेतन्मिथ्या तु कर्तुं मातुर्वचस्तव । किंचित्ते संविधास्यामि पुत्रस्नेहादनुग्रहम्

ನಿನ್ನ ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಸುಳ್ಳಾಗಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಪುತ್ರಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಏನೋ ಉಪಾಯ ಮಾಡಿ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 128

कृमयो मांसमादाय प्रयास्यंति महीतलम् । कृतं तस्या वचः सत्यं त्वं च त्रातो भविष्यसि

ಹುಳುಗಳು ಮಾಂಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಹೋಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಅವಳ ಮಾತು ಸತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ನೀನೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವೆ।

Verse 129

ईश्वर उवाच । आदित्यस्त्वब्रवीच्छायां किमर्थं तनयेषु वै । तुल्येष्वप्यधिकः स्नेह एकत्र क्रियते त्वया

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಆದಿತ್ಯನು ಛಾಯೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು: ‘ಮಕ್ಕಳು ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಒಬ್ಬನ ಮೇಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸ्नेಹವನ್ನು ಏಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತೀಯ?’

Verse 130

नूनं न चैषां जननी त्वं संज्ञा क्वापि सा गता । विकलेष्वप्यपत्येषु न माता शापदा भवेत्

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀನು ಇವರ ನಿಜವಾದ ತಾಯಿ ಅಲ್ಲ; ಸಂಜ್ಞಾ ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಿದ್ದಾಳೆ. ಮಕ್ಕಳು ದೋಷಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೂ ತಾಯಿ ಶಾಪ ನೀಡುವವಳಾಗಬಾರದು।

Verse 131

अपि दोषसहस्राणि यदि पुत्रः समाचरेत् । प्राणद्रोहेऽपि निरतो न माता पापमाचरेत् । तस्मात्सत्यं मम ब्रूहि मा शापवशगा भव

ಮಗನು ಸಾವಿರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರತನಾಗಿದ್ದರೂ, ತಾಯಿ ಪಾಪ ಮಾಡಬಾರದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳು; ಶಾಪವಶವಾಗಬೇಡ.

Verse 132

ईश्वर उवाच । तं शप्तुमुद्यतं दृष्ट्वा छायासंज्ञा दिनाधिपम् । भयेन कंपती देवी यथावृत्तं महासती

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ದಿನಾಧಿಪನು ಶಪಿಸಲು ಉದ್ಯತನಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಛಾಯಾ-ಸಂಜ್ಞಾ ದೇವಿ ಭಯದಿಂದ ಕಂಪಿಸಿದಳು; ಆ ಮಹಾಸತಿ ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಲು ಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

Verse 133

सा चाह तनया त्वष्टुरहं संज्ञा विभावसो । पत्नी तव त्वया पत्या पतियुक्ता दिवाकर

ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು—ಹೇ ವಿಭಾವಸು! ನಾನು ತ್ವಷ್ಟೃನ ಪುತ್ರಿ ಸಂಜ್ಞೆ. ಹೇ ದಿವಾಕರ! ನಾನು ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿ; ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಯುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 134

इत्थं विवस्वतः सा तु बहुशः पृच्छतोऽन्यथा । न वाचा भाषते क्रुद्धः शापं दातुं समुद्यतः

ವಿವಸ್ವಾನ್ ಅವಳನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೂ ಅವಳು ವಾಣಿಯಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಕ್ರುದ್ಧನಾಗಿ ಶಾಪ ನೀಡಲು ಉದ್ಯತನಾದನು.

Verse 135

शापोद्यतकरं दृष्ट्वा सूर्यं छाया विवस्वतः । कथयामास तत्सर्वं संज्ञायाः सुविचेष्टितम्

ಶಾಪ ನೀಡಲು ಕೈ ಎತ್ತಿದ ಸೂರ್ಯ ವಿವಸ್ವಾನನ್ನು ಕಂಡು ಛಾಯಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದಳು—ಸಂಜ್ಞೆಯ ಸುಯೋಜಿತ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು.

Verse 136

तच्छ्रुत्वा भगवान्सूर्यो जगाम त्वष्टुरालयम् । ततः संपूजयामास तदा त्रैलोक्यपूजितम्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಸೂರ್ಯನು ತ್ವಷ್ಟೃನ ಆಲಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಪೂಜಿತನಾದ ತ್ವಷ್ಟೃನನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು.

Verse 137

निर्दग्धुकामं रोषेण सान्त्वयामास पार्वति । भास्वंतं निजया दीप्त्या निजगेहमुपागतम् । क्व संज्ञेति च पृच्छन्तं कथयामास विश्वकृत्

ಕೋಪದಿಂದ ದಗ್ಧನಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಮನನ್ನು ಪಾರ್ವತಿ ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಿದಳು. ನಂತರ ತನ್ನದೇ ದೀಪ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಭಾಸ್ವಾನ್ ತನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ‘ಸಂಜ್ಞೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?’ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ವಿಶ್ವಕೃತ್ ಅವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 138

विश्वकर्म्मोवाच । आगतैव हि मे वेश्म भवता श्रूयतां वचः । विख्यातं तेजसाऽढ्यं त इदं रूपं सुदुःसहम्

ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ನನ್ನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೀಯ; ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಿನ್ನ ಈ ರೂಪವು ಅತ್ಯಂತ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿದೆ.

Verse 139

असहन्ती ततः संज्ञा वने चरति वै तपः । द्रक्ष्यसे तां भवानद्य स्वभार्यां शुभचारिणीम्

ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಇಂದು ನೀನು ನಿನ್ನ ಶುಭಾಚಾರಿಣಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಣುವೆ.

Verse 140

रूपार्थं चरतेऽरण्यं चरंती सुमहत्तपः । मतं मे ब्रह्मणो वाक्याद्यदि ते देव रोचते । रूपं निर्वर्त्तयाम्यद्य तव कांतं दिवस्पते

ಯೋಗ್ಯ ರೂಪಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಮಹತ್ತಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ—ಹೇ ದೇವಾ, ಹೇ ದಿವಸ್ಪತೇ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ಇಂದು ನಿನಗಾಗಿ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮನೋಹರ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 141

ईश्वर उवाच । यतो हि भास्वतो रूपं प्रागासीत्परिमंडलम् । ततस्तथेति तं प्राह त्वष्टारं भगवान्रविः

ಈಶ್ವರನು ಉವಾಚ—ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ವತನಾದ ಸೂರ್ಯನ ರೂಪವು ಪರಿಮಂಡಲಾಕಾರವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಭಗವಾನ್ ರವಿಯು ತ್ವಷ್ಟಾರನಿಗೆ “ತಥಾಸ್ತು, ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 142

विश्वकर्मात्वनुज्ञातः शाकद्वीपे विवस्वता । भृ मिमारोप्य तत्तेजः शातनायोपचक्रमे

ವಿವಸ್ವಾನ ಸೂರ್ಯನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಶಾಕದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಭ್ರಮಣಯಂತ್ರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಆ ದಹನತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 143

भ्रमताऽशेषजगतामधिभूतेन भास्वता । समुद्रा द्रविणोपेताश्चुक्षुभुश्च समन्ततः

ಅಶೇಷ ಜಗತ್ತುಗಳ ಅಧಿಭೂತನಾದ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಭಾಸ್ವತನು ಭ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಧನ-ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸಮುದ್ರಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕುದಿದು ಮಥನದಂತೆ ಅಲೆದಾಡಿದವು.

Verse 144

भ्रमता खलु देवेशि सचंद्रग्रहतारकम् । अधोगति महाभागे बभूवाक्षिप्तमाकुलम्

ಹೇ ದೇವೇಶಿ, ಅವನು ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಚಂದ್ರ, ಗ್ರಹ, ತಾರಕಗಳೊಡನೆ ಸಮಸ್ತ ಆಕಾಶಮಂಡಲವು ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಹೇ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಎಸೆದಂತಾಗಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಯಿತು.

Verse 145

विक्षिप्तसलिलाः सर्वे बभूवुश्च तथा नदाः । व्यभिद्यंत तथा शैलाः शीर्णसानुनिबंधनाः

ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳ ನೀರು ಚದುರಿ ಎಸೆದಂತಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಪರ್ವತಗಳೂ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟು ಚಿದ್ರಗೊಂಡವು—ಅವುಗಳ ಶಿಖರಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಧನಸಂಧಿಗಳು ಮುರಿದು ಹೋದವು.

Verse 146

ध्रुवाधाराण्यशेषाणि धिष्ण्यानि वरवर्णिनि । भ्राम्यद्रश्मिनिबद्धानि अधो जग्मुः सहस्रशः

ಹೇ ವರವರ್ಣಿನಿ! ಧ್ರುವವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ದಿವ್ಯ ಧಿಷ್ಣ್ಯಗಳು, ಭ್ರಮಿಸುವ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತವಾಗಿ, ಸಹಸ್ರಶಃ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದುವು।

Verse 147

व्यशीर्यंत महामेघा घोरारावविराविणः । भास्वद्भ्रमणविभ्रांतभूम्याकाशमहीतलम्

ಆಗ ಘೋರ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ಮಹಾಮೇಘಗಳು ಚಿದ್ರವಾಗಿ ಚದುರಿದವು; ಭಾಸ್ವತನ ಭ್ರಮಣದಿಂದ ಭೂಮಿ, ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಮಹೀತಲವು ವಿಭ್ರಾಂತವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿದವು।

Verse 148

जगदाकुलमत्यर्थं तदाऽसीद्वरवर्णिनि । त्रैलोक्ये सकले देवि भ्रममाणे महर्षर्यः । देवाश्च ब्रह्मणा सार्द्धं भास्वंतमभितुष्टुवुः

ಹೇ ವರವರ್ಣಿನಿ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಆಕುಲವಾಯಿತು. ಹೇ ದೇವಿ! ಸಮಸ್ತ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನೊಡನೆ ದೇವರುಗಳು ಭಾಸ್ವತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು।

Verse 149

देवा ऊचुः । आदिदेवोऽसि देवानां जातमेतत्स्वयं तव । सर्गस्थित्यंतकालेषु त्रिधा भेदेन तिष्ठसि

ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ದೇವರಿಗೂ ಆದಿದೇವನು; ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಳಯಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ತ್ರಿವಿಧ ಭೇದದಿಂದ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ।

Verse 151

ऋषयश्च ततः सप्त वसिष्ठात्रिपुरोगमाः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैः स्वस्ति स्वस्तीति वादिनः । वेदोक्तिभिरथाग्र्याभिर्वालखिल्याश्च तुष्टुवुः

ನಂತರ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ‘ಸ್ವಸ್ತಿ! ಸ್ವಸ್ತಿ!’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ವಾಲಖಿಲ್ಯರೂ ಸಹ ವೇದೋಕ್ತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಚನಗಳಿಂದ ಸ್ತವಿಸಿದರು।

Verse 152

वालखिल्या ऊचुः । नमस्त ऋक्स्वरूपाय सामरूपाय ते नमः । यजुःस्वरूपरूपाय साम्नां धामग ते नमः

ವಾಲಖಿಲ್ಯರು ಹೇಳಿದರು— ಋಕ್‌ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಾಮಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಯಜುಃಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಾಮಗಳ ಧಾಮನಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 153

ज्ञानैकरूपदेहाय निर्धूततमसे नमः । शुद्धज्योतिःस्वरूपाय त्रिमूर्तायामलात्मने

ಜ್ಞಾನವೇ ಏಕಸ್ವರೂಪ ದೇಹನಾದ, ತಮಸ್ಸನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಶುದ್ಧ ಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವರೂಪನಾದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ, ಅಮಲಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 154

वरिष्ठाय वरेण्याय सर्वस्मै परमात्मने । नमोऽखिलजगद्व्यापिरूपायानंतमूर्त्तये

ಅತ್ಯುನ್ನತ, ವರಣೀಯ, ಸರ್ವಮಯ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಖಿಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಸ್ವರೂಪದ ಅನಂತಮೂರ್ತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 155

सर्वकारणभूताय निष्ठाय ज्ञान चेतसाम् । नमः सूर्यस्वरूपाय प्रकाशालक्ष्यरूपिणे

ಸರ್ವಕಾರಣಗಳ ಮೂಲಭೂತನಾದ, ಜ್ಞಾನನಿಷ್ಠ ಚೇತನಗಳ ಸ್ಥಿರ ಆಧಾರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸೂರ್ಯಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯನಾದರೂ ಅಲಕ್ಷ್ಯ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 156

भास्कराय नमस्तुभ्यं तथा दिनकृते नमः । सर्वस्मै हेतवे चैव संध्याज्यो त्स्नाकृते नमः

ಹೇ ಭಾಸ್ಕರನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹೇ ದಿನಕರ್ತನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸರ್ವಹೇತುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಹಾಗೂ ಸಂಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 157

त्वं सर्वमेतद्भगवञ्जगच्च भ्रमता त्वया । भ्रमत्याविश्वमखिलं ब्रह्मांडं सचराचरम् । त्वदंशुभिरिदं सर्वं स्पृष्टं वै जायते शुचि

ಹೇ ಭಗವನ್! ಚರಾಚರವಾದ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನೀನೇ. ನೀನು ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ವ, ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಚರಾಚರಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಕಿರಣಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 158

क्रियते त्वत्करस्पर्शैर्जलादीनां पवित्रता

ನಿನ್ನ ಕರಸ್ಪರ್ಶ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಜಲಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 159

होमदानादिको धर्मो नोपकाराय जायते । तात यावन्न संयोगि जगदेतत्त्वदंशुभिः

ಹೇ ತಾತ! ಈ ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಕಿರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗದವರೆಗೆ, ಹೋಮ, ದಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಉಪಕಾರಕ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 160

ऋचस्ते सकला ह्येतास्तथा यानि यजूंषि च । सकलानि च सामानि निपतंति त्वदंगतः

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಋಗ್ವೇದ ಋಚೆಗಳು ನಿನ್ನವೇ; ಹಾಗೆಯೇ ಯಜುಃಮಂತ್ರಗಳೂ ನಿನ್ನವೇ. ಸಮಸ್ತ ಸಾಮಗಾನಗಳು ನಿನ್ನ ದೇಹದಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ.

Verse 161

ऋङ्मयस्त्वं जगन्नाथ त्वमेव च यजुर्मयः । यतः साममयश्चैव ततो नाथ त्रयीमयः

ಹೇ ಜಗನ್ನಾಥ! ನೀನು ಋಗ್ಮಯನು, ನೀನೇ ಯಜುರ್ಮಯನು; ನೀನು ಸಾಮಮಯನೂ ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನಾಥ, ನೀನೇ ವೇದತ್ರಯೀಸ್ವರೂಪನು.

Verse 162

त्वमेव ब्रह्मणो रूपं परं चापरमेव च । मूर्त्तामूर्त्तं तथा सूक्ष्मं स्थूलं रूपेण संस्थितः

ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವರೂಪ—ಪರವೂ ಅಪರವೂ; ನೀನೇ ಮೂರ್ತ-ಅಮೂರ್ತ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ-ಸ್ಥೂಲ, ನಿನ್ನ ನಾನಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವೆ।

Verse 163

निमेषकाष्ठादिमयः कालरूपक्षणात्मकः । प्रसीद स्वेच्छया रूपं स्वं तेजः शमनं कुरु । त्वं देव जगतां हेतोर्दुःखं सहसि दुःसहम्

ನಿಮೇಷ, ಕಾಷ್ಠಾ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಕಾಲಸ್ವರೂಪಾ, ಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕಾಲರೂಪಾ—ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪ್ರಕಟವನ್ನು ಮೃದುಗೊಳಿಸಿ, ನಿನ್ನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸು. ಹೇ ದೇವ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಅಸಹ್ಯ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಿರುವೆ।

Verse 164

त्वं नाथ मोक्षिणां मोक्षो ध्येयस्त्वं ध्यायतां वरः । त्वं गतिः सर्वभूतानां कर्मकांडनिवर्तिनाम्

ಹೇ ನಾಥ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಮೋಕ್ಷ ನೀನೇ; ಧ್ಯಾನಿಗಳ ಪರಮ ಧ್ಯೇಯ ನೀನೇ; ಕೇವಲ ಕರ್ಮಕಾಂಡದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದ ಸರ್ವ ಭೂತಗಳ ಗತಿ-ಆಶ್ರಯವೂ ನೀನೇ।

Verse 165

शं प्रजाभ्योऽस्तु देवेश शन्नोऽस्तु जगतांपते

ಹೇ ದೇವೇಶ, ಪ್ರಜೆಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ; ಹೇ ಜಗತ್ಪತೇ, ನಮಗೂ ಶುಭವಾಗಲಿ।

Verse 166

त्वं धाता विसृजसि विश्वमेक एव त्वं पाता स्थितिकरणाय संप्रवृत्तः । त्वय्यंते लयमखिलं प्रयाति चैतत्त्वत्तोन्यो न हि तपनास्ति सर्वदाता

ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಧಾತನಾಗಿ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀಯೆ; ನೀನೇ ಏಕೈಕ ಪಾತನಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಗಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಿರುವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ತಪನ (ಸೂರ್ಯ) ಇಲ್ಲ, ಸರ್ವದಾತನೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 167

त्वं ब्रह्मा हरिहरसंज्ञितस्त्वमिन्द्रो वित्तेशः पितृपितरंबुपः समीरः । सोमोऽग्निर्गगनमहाधरादिरूपः किं न त्वं सकलमनोरथप्रदाता

ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ನೀನೇ ಹರಿ-ಹರ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನು; ನೀನೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನೇ ಧನಾಧಿಪತಿ. ನೀನೇ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೂ ತಂದೆ; ನೀನೇ ಜಲ, ನೀನೇ ವಾಯು. ನೀನೇ ಸೋಮ, ನೀನೇ ಅಗ್ನಿ; ನೀನೇ ಆಕಾಶ, ಮಹಾಪರ್ವತಾದಿ ಸಮಸ್ತ ರೂಪ—ಹೀಗಿರಲು ನೀನೇ ಸಕಲ ಮನೋರಥಪ್ರದಾತನಲ್ಲವೇ?

Verse 168

यज्ञैस्त्वामनुदिनमात्मकर्म्मसक्ताः स्तुवन्तो विविधपदैर्द्विजा यजंति । ध्यायन्तः सविनयचेतसो भवन्तं योगस्थाः परमपदं प्रयांति मर्त्त्या

ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ದ್ವಿಜರು ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿಭಿನ್ನ ಪದಗಳ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿನಯಭರಿತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಯೋಗಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮನುಷ್ಯರು ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 169

तपसि पचसि विश्वं पासि भस्मीकरोषि प्रकटयसि मयूखैर्ह्लादयतस्यंशुगर्भैः । सृजसि कमलजन्मा पालयस्यच्युताख्यः क्षपयसि च युगांते रुद्ररूपस्त्वमेकः

ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀನು ವಿಶ್ವವನ್ನು ತಾಪಿಸಿ ಪಕ್ವಗೊಳಿಸುತ್ತೀ; ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತೀ, ಭಸ್ಮವೂ ಮಾಡುತ್ತೀ. ಆನಂದಗರ್ಭಿತ ಕಿರಣಮಾಲೆಯಿಂದ ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನಗೊಳಿಸುತ್ತೀ. ಕಮಲಜನ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮರೂಪವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೀ, ಅಚ್ಯುತ ವಿಷ್ಣುರೂಪವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತೀ, ಯುಗಾಂತದಲ್ಲಿ ರುದ್ರರೂಪವಾಗಿ ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತೀ—ಆದರೂ ನೀನು ಏಕನೇ.

Verse 171

विवस्वते प्रणतजनानुकम्पिने महात्मने समजवसप्तसप्तये । सतेजसे कमलकुलालिबंधवे सदा तमःपटलपटावपाटिने

ಪ್ರಣತಜನರಿಗೆ ಅನುಕಂಪೆ ತೋರುವ ವಿವಸ್ವಾನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸಮವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಏಳು ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ತೇಜೋಮಯನಾಗಿ ಕಮಲಕುಲದ ಮಿತ್ರನಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸದಾ ತಮಸ್ಸಿನ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಚೀರಿಹಾಕುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 172

पावनातिशयसर्वचक्षुषे नैककामविषयप्रदायिने । भासुरामलमयूखमालिने सर्वभूतहितकारिणे नमः

ಅತಿಶಯ ಪಾವನನಾಗಿ ಸರ್ವರ ಕಣ್ಣಿನಂತೆ ಇರುವ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅನೇಕ ಕಾಮ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭಾಸ್ವರ, ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾದವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಸರ್ವಭೂತಹಿತಕಾರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 173

अजाय लोकत्रयभावनाय भूतात्मने गोपतये वृषाय । नमो महाकारुणिकोत्तमाय सूर्याय वस्तुप्रभवालयाय

ಅಜ, ತ್ರಿಲೋಕಪೋಷಕ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಅಂತರಾತ್ಮ, ಪ್ರಜೆಗಳ ಗೋಪತಿ, ಧರ್ಮಮಯ ವೃಷಭಸ್ವರೂಪನಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಮಹಾಕರುಣೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸರ್ವತತ್ತ್ವೋದ್ಭವದ ಆಶ್ರಯನಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ.

Verse 174

विवस्वते ज्ञानभृतेऽन्तरात्मने जगत्प्रतिष्ठाय जगद्धितैषिणे । स्वयंभुवे निर्मललोकचक्षुषे सुरोत्तमायामिततेजसे नमः

ವಿವಸ್ವಾನ್—ಜ್ಞಾನಭೃತ, ಅಂತರಾತ್ಮ; ಜಗತ್ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ, ಜಗದ್ಹಿತೈಷಿ; ಸ್ವಯಂಭೂ, ನಿರ್ಮಲ ಲೋಕಚಕ್ಷು; ದೇವೋತ್ತಮ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ—ನಿಮಗೆ ನಮಃ.

Verse 175

क्षणमुदयाचलभालितार्च्चिः सुरगणगीतिगरिष्ठगीतः । त्वमुत मयूखसहस्रवज्जगति विकासितपद्मनाभः

ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನಿನ್ನ ಜ್ವಾಲಾಮಯ ಪ್ರಭೆ ಉದಯಾಚಲದ ಲಲಾಟವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತದೆ; ದೇವಗಣಗಳು ಗಂಭೀರ ಸ್ತೋತ್ರಗಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸಹಸ್ರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನೀನು ಜಗತ್ತನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತೀ—ಪದ್ಮವು ಅರಳುವಂತೆ.

Verse 176

तव तिमिरासवपानमदाद्भवति विलोहितविग्रहता । मिहिरविभासतया सुतरां त्रिभुवनभावनमात्रपरः

ತಿಮಿರರೂಪ ಆಸವಪಾನದ ಮದದಿಂದ ನಿನ್ನ ವಿಗ್ರಹವು ಅರುಣವರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಿಹಿರಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತ್ರಿಭುವನಪೋಷಣೆಯಲ್ಲೇ ತತ್ಪರನಾಗಿರುವೆ.

Verse 177

रथमारुह्य समावयवं रुचिरविकलितदिव्यहयम् । सततमरिबले भगवंश्चरसि जगद्धितबद्धरसः

ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಅವಯವಗಳಿರುವ ನಿನ್ನ ರಥವನ್ನು ಆರೋಹಿಸಿ, ರುಚಿರ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಲಾಂತ ದಿವ್ಯ ಹಯಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ, ಹೇ ಭಗವನ್, ನೀನು ನಿರಂತರ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀ—ಶತ್ರುಬಲವನ್ನು ದಮನಮಾಡುತ್ತ, ಜಗದ್ಹಿತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ.

Verse 178

अमृतमयेन रसेन समं विबुधपितॄनपि तर्प्पयसे । अरिगणसूदन तेन तव प्रणतिमुपेत्य लिखामि वपुः

ನಿನ್ನ ಅಮೃತಮಯ ರಸದಿಂದ ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಪಿತೃಗಳನ್ನೂ ಸಮವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತೀ. ಹೇ ಶತ್ರುಗಣಸೂದನ, ಆದ್ದರಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದಿಂದ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 179

शुभसमवर्णमयं रचितं तव पदपांसुपवित्रतमम् । नतजनवत्सल मां प्रणतं त्रिभुवनपावन पाहि रवे

ಹೇ ರವಿ, ನಿನ್ನ ಪಾದಧೂಳಿ ಪರಮ ಪವಿತ್ರಕರ; ಶುಭ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ವರ ಪದಗಳಿಂದ ನೆಯ್ದ ಈ ಸ್ತುತಿ ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿತ. ಹೇ ನತಜನವತ್ಸಲ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ವಂದಿಸಿದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು—ಹೇ ತ್ರಿಭುವನಪಾವನ।

Verse 180

इति सकलजगत्प्रसूति भूतं त्रिभुवनभावनधामहेतुमेकम् । रविमखिलजगत्प्रदीपभूतं त्रिदशवरं प्रणतोऽस्मि देवदेवम्

ಇಂತೆ ನಾನು ಆ ಏಕೈಕ ರವಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ—ಅವನು ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಸೂತಿ-ಮೂಲ, ತ್ರಿಭುವನವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಏಕ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಧಾಮ; ಅಖಿಲ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ದೀಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದೇವದೇವ।

Verse 181

ईश्वर उवाच । हाहाहूहश्च गन्धर्वो नारदस्तुंबरुस्तथा । उपगातुं समारब्धा गांधर्वकुशला रविम्

ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಹಾಹಾ, ಹೂಹೂ ಎಂಬ ಗಂಧರ್ವರು, ಹಾಗೆಯೇ ನಾರದ ಮತ್ತು ತುಂಬರು—ಗಾಂಧರ್ವ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು—ರವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಹಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು।

Verse 182

षड्जमध्यमगांधारग्रामत्रयविशारदाः । मूर्छनाभिश्च तानैश्च सुप्रयोगैः सुखप्रदम्

ಅವರು ಷಡ್ಜ, ಮಧ್ಯಮ, ಗಾಂಧಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಾರದರು; ಮೂರ್ಚ್ಛನೆಗಳು, ತಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವ ಗಾಯನ ಮಾಡಿದರು।

Verse 183

सप्तस्वरविनिर्वृत्तं यतित्रयविभूषितम् । सप्तधातुसमायुक्तं षड्जाति त्रिगुणाश्रयम्

ಆ ಗೀತವು ಸಪ್ತಸ್ವರಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿ, ಯತಿತ್ರಯದಿಂದ ಭೂಷಿತವಾಯಿತು. ಸಪ್ತಧಾತುಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಷಡ್ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ತ್ರಿಗುಣಾಶ್ರಯವಾಯಿತು.

Verse 184

चतुर्गीतसमायुक्तं चतुवर्णसमुत्थितम् । चतुर्वर्णप्रतीकारं सप्तालंकारभूषितम्

ಅದು ಚತುರ್ಗೀತಗಳಿಂದ ಸಮಾಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಚತುರ್ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಚತುರ್ವರ್ಣಪ್ರತೀಕವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಸಪ್ತಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಭೂಷಿತವಾಯಿತು.

Verse 185

त्रिस्थानशुद्धं त्रिलयं सम्यक्कालव्यवस्थितम् । चित्ते चित्ते च नृत्ये च रसेषु लयसंयुतम्

ಅದು ತ್ರಿಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿ, ತ್ರಿಲಯದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಯಿತು. ಚಿತ್ತ-ಭಾವ, ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಲಯಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 186

चतुर्विंशद्गुणैर्युक्तं जगुर्गीतं च गायनाः । विश्वार्ची च घृताची च उर्वश्यथ तिलोत्तमा

ಗಾಯಕರು ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಆ ಗೀತವನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ವಿಶ್ವಾರ್ಚೀ, ಘೃತಾಚೀ, ಉರ್ವಶೀ ಮತ್ತು ತಿಲೋತ್ತಮೆಯೂ ಸೇರಿದರು.

Verse 187

मेनका सहजन्या च रंभा चाप्सरसां वरा । चतुर्विधपदं तालं त्रिप्रकारं लयत्रयम्

ಮೇನಕಾ, ಸಹಜನ್ಯಾ ಮತ್ತು ರಂಭಾ—ಅಪ್ಸರಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಚತುರ್ವಿಧ ಪದಯುಕ್ತ ತಾಳವನ್ನು, ತ್ರಿಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಹಾಗೂ ಲಯತ್ರಯದೊಂದಿಗೆ (ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು).

Verse 188

यतित्रयं तथाऽतोद्यं नाट्यं चैव चतुर्विधम् । ननृतुर्जगतामीशे लिख्यमाने विभावसौ

ಮೂರು ಯತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಾದ್ಯನಿನಾದ ಸಹಿತ ಮತ್ತು ಚತುರ್ವಿಧ ನಾಟ್ಯಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಜಗದೀಶ್ವರನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು. ವಿಭಾವಸು ಅಗ್ನಿದೇವನು ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತನು.

Verse 189

भावान्भावविशारद्यः कुर्वन्त्यो विधिवद्बहून् । देवदुन्दुभयः शंखाः शतशोऽथ सहस्रशः

ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಅವರು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಅನೇಕ ಶುಭಾನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು. ಆಗ ದೇವದುಂದುಭಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಂಖಗಳು ನೂರಾರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಳಗಿದವು.

Verse 190

अनाहता महादेवि नेदिरे घननिस्वनाः । गायद्भिश्चैव गंधर्वैर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः

ಓ ಮಹಾದೇವಿ! ಅಲ್ಲಿ ಅನಾಹತವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಘನಗಂಭೀರ ನಾದಗಳು ಮೊಳಗಿದವು. ಗಂಧರ್ವರು ಹಾಡಿದರು, ಅಪ್ಸರಾ ಗಣಗಳು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದವು.

Verse 191

अवाद्यंत ततस्तत्र वेणुवीणादिझर्झराः । पणवाः पुष्कराश्चैव मृदंगपटहानकाः

ನಂತರ ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವೇಣು, ವೀಣೆ ಮೊದಲಾದ ಝರ್ಝರ ವಾದ್ಯಗಳು ಮೊಳಗಿದವು. ಪಣವ, ಪುಷ್ಕರ, ಮೃದಂಗ, ಪಟಹ ಮತ್ತು ಆನಕಗಳೂ ಸಹ ನಾದಿಸಿದವು.

Verse 192

तूर्यवादित्रघोषैश्च सर्वं कोलाहलीकृतम् । ततः कृतांजलिपुटा भक्तिनम्रात्ममूर्त्तयः

ತೂರ್ಯವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಉತ್ಸವಮಯ ಕೋಲಾಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಅಂಜಲಿಯಾಗಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮನಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸು-ದೇಹದಿಂದ ನಿಂತರು.

Verse 193

ततः कलकले तस्मिन्सर्वदेवसमागमे । संवत्सरं भ्रमस्थस्य विश्वकर्मा रवेस्ततः

ನಂತರ ಸರ್ವದೇವರ ಆ ಕೋಲಾಹಲಮಯ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ, ನಿರಂತರ ಚಲಿಸುವ ರವಿ (ಸೂರ್ಯ)ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷ ತೊಡಗಿದ್ದನು।

Verse 194

तेजसः शातनं चक्रे स्तूयमानस्य दैवतैः । देवं चक्रे समारोप्य भ्रामयामास सूत्रभृत्

ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಶಾತನ (ಕಡಿತ) ಮಾಡಿದರು. ದೇವನನ್ನು ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಏರಿಸಿ, ಸೂತ್ರಭೃತನು ಅದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದನು।

Verse 195

मृत्पिंडवत्कुलालस्य संस्पृशन्क्षुरधारया । पतंगस्य स्तवं कुर्वन्विश्वकर्मा दिवस्पतेः

ಕುಂಭಾರನು ಮಣ್ಣಿನ ಗುಂಡನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಧಾರೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ರೂಪಿಸುವಂತೆ, ದಿನಪತಿ ಪತಂಗ (ಸೂರ್ಯ)ನ ಸ್ತವ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಅವನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಡಿದು ರೂಪಿಸಿದನು।

Verse 196

तेजसः षोडशं भागं मण्डलस्थमधारयत् । शातितं तस्य तत्तेजो यावत्पादौ वरानने

ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಅವನು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲೇ ಧರಿಸಿದನು. ಓ ವರಾನನೆ, ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಪಾದಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು।

Verse 197

यत्तस्य ऋङ्मयं तेजस्तत्प्रभासेऽपतत्प्रिये । यजुर्मयेन देवेशि भाविता द्यौर्महाप्रभोः

ಓ ಪ್ರಿಯೆ, ಅವನ ಋಗ್ಮಯ ತೇಜಸ್ಸು ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಪತನವಾಯಿತು. ಓ ದೇವೇಶಿ, ಯಜುರ್ಮಯ ಅಂಶದಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಭುವಿನ ದ್ಯೌಃ (ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ) ಶಕ್ತಿಮಂತಾಯಿತು।

Verse 198

स्वर्गं साममयेनापि भूर्भुवःस्वरितिस्थितम् । ततस्तैस्तेजसो भागैर्दशभिः पंचभिस्तथा

ಸಾಮಮಯವಾದ ಅಂಶದಿಂದಲೂ ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ ಎಂಬ ತ್ರಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನಂತರ ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಐದು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆಯಿತು.

Verse 199

तेन वै निर्मितं चक्रं विष्णोः शूलं हरस्य च । महाप्रभं महाकायं शिबिका धनदस्य च

ಅವನಿಂದಲೇ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಕ್ರವೂ ಹರ (ಶಿವ)ನ ಶೂಲವೂ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು; ಹಾಗೆಯೇ ಧನದ (ಕುಬೇರ)ನ ಮಹಾಪ್ರಭ, ಮಹಾಕಾಯ ಶಿಬಿಕವೂ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.

Verse 200

दण्डः प्रेतपतेः शक्तिर्देवसेनापतेस्तथा । अन्येषां च सुराणां च अस्त्राण्युक्तानि यानि वै

ಪ್ರೇತಪತಿ (ಯಮ)ನ ದಂಡವೂ, ದೇವಸೇನಾಪತಿ (ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ)ನ ಶಕ್ತಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲ ಅಸ್ತ್ರಗಳೂ—ಅವುಗಳನ್ನೂ ಅವನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 201

यक्षविद्याधराणां च तानि चक्रे स विश्वकृत् । ततः षोडशमं भागं बिभर्त्ति भगवान्रविः । तत्तेजो रविभागश्च खस्थो विचरति प्रिये

ಆ ವಿಶ್ವಕೃತನು ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಧರರಿಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು (ಉಪಕರಣ/ಆಭರಣ) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ರವಿ ಆ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಹದಿನಾರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಿಯೇ, ರವಿಭಾಗವಾದ ಆ ಕಿರಣವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 202

इति शातिततेजाः स श्वशुरेणातिशोभनम् । वपुर्दधार मार्त्तंडः पुष्पबाणमनोरमम्

ಇಂತೆ ಶ್ವಶುರನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತೇಜಸ್ಸು ಶಮಿತವಾದ ಮೇಲೆ ಮಾರ್ತ್ತಂಡ (ಸೂರ್ಯ)ನು ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛದಂತೆ ಮನೋಹರವಾದ, ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 204

अपापां सर्वभूतानां तपसा नियमेन च । सा च दृष्ट्वा तमायांतं परपुंसो विशंकया । जगाम संमुखं तस्य अश्वरूपधरस्य च

ಅವಳು ಪಾಪರಹಿತೆ; ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಿಯಮವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅವನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಪರಪುರುಷನೆಂದು ಶಂಕಿಸಿ, ಅಶ್ವರূপಧಾರಿಯಾದ ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಹೋದಳು.