Adhyaya 53

Verse 1

। सूत उवाच । तत्रैवोज्जयनीपीठमस्ति कामप्रदं नृणाम् । प्रभूताश्चर्यसंयुक्तं बहुसिद्धनिषेवितम्

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಜ್ಜಯಿನೀ ಪೀಠವಿದೆ; ಅದು ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವುದು. ಅದು ಅಪಾರ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧರಿಂದ ಸೇವಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 2

यस्य मध्यगतो नित्यं स्वयमेव महेश्वरः । महाकालस्वरूपेण स तिष्ठति द्विजोत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಮಹೇಶ್ವರನು ನಿತ್ಯವೂ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾಕಾಲಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 3

वैशाख्यां यो नरस्तत्र कृत्वा श्राद्धं समाहितः । ततः पश्यति देवेशं महाकाल इति स्मृतम् । पूजयेद्दक्षिणां मूर्तिं समाश्रित्य द्विजोत्तमाः

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ವೈಶಾಖ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತನಾಗಿ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ನಂತರ ‘ಮಹಾಕಾಲ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ದೇವೇಶ್ವರನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 4

दश पूर्वान्दशातीतानात्मानं च द्विजोत्तमाः । पुरुषान्स समुद्धृत्य शिवलोके महीयते

ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ! ಅವನು ತನ್ನೊಡನೆ ಹತ್ತು ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 5

यो यं काममभिध्याय तत्र पीठं प्रपूजयेत् । संपूज्य योगिनीवृंदं कन्यकावृन्दमेव च

ಯಾವನು ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಪೀಠವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಯೋಗಿನೀವೃಂದವನ್ನೂ ಕನ್ಯಕಾವೃಂದವನ್ನೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೋ—

Verse 6

स तत्कृत्स्नमवाप्नोति यदपि स्यात्सुदुर्लभम् । तत्र वैशाखमासस्य पौर्णमास्यां समाहितः

ಅವನು ಸಂಪೂರ್ಣವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಅದು ಅತಿದುರ್ಳಭವಾದರೂ ಸಹ—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವೈಶಾಖ ಮಾಸದ ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತನಾಗಿ ಇದ್ದಾಗ।

Verse 7

श्रद्धायुक्तो नरो यो वा उपवासपरः शुचिः । करोति जागरं तस्य पुरतः श्रद्धयान्वितः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ಶ್ರದ್ಧೆಯುಳ್ಳ, ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಉಪವಾಸಪರನಾಗಿ, ಅವನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ರಾತ್ರಿಜಾಗರಣೆ ಮಾಡುವವನು ಜರಾ-ಮರಣವರ್ಜಿತ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 8

किं व्रतैः किं वृथा दानैः किं जपैर्नियमेन वा । महाकालस्य ते सर्वे कलां नार्हंति षोडशीम्

ವ್ರತಗಳಿಂದ ಏನು? ವ್ಯರ್ಥ ದಾನಗಳಿಂದ ಏನು? ಜಪ-ನಿಯಮಗಳಿಂದಲೂ ಏನು? ಅವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಮಹಾಕಾಲನ ಷೋಡಶೀ ಕಲೆಗೆ ಸಮನಾಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 9

सूत उवाच । तत्रैवास्ति महाभागा भ्रूणगर्तेति विश्रुता । गर्ता सुविपुलाकारा सर्वपातकनाशिनी

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಅಲ್ಲಿಯೇ ‘ಭ್ರೂಣಗರ್ಥಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಮಹಾಪುಣ್ಯ ತೀರ್ಥವಿದೆ. ಅದು ಅತಿವಿಶಾಲವಾದ ಗರ್ಥ; ಸರ್ವ ಪಾತಕಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವುದು.

Verse 10

ब्रह्महत्याविनिर्मुक्तः सौदासो यत्र पार्थिवः । स्त्रीहत्यया विनिर्मुक्तः सुषेणो वसुधाधिपः

ಆ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸೌದಾಸನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವಸುದಾಧಿಪತಿ ಸুষೇಣನು ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯಾಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದನು.

Verse 11

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं तस्य सौदासस्य महीपतेः । ब्रह्मण्यस्यापि संजाता तदस्माकं प्रकीर्तय

ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜ ಸೌದಾಸನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.

Verse 12

श्रूयते स महीपालो ब्राह्मणानां हिते रतः । कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मघ्नः सोऽभवत्कथम्

ಆ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿದ್ದನೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೋ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೋ, ವಾಣಿಯಿಂದಲೋ—ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಆಯಿತೆ?

Verse 13

विमुक्तश्च कथं भूयो भ्रूणगर्तामुपाश्रितः । सापि गर्ता कथं जाता सर्वं नो वद विस्तरात्

ವಿಮುಕ್ತನಾದ ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ‘ಭ್ರೂಣಗರ್ಥಾ’ಯ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದನು? ಆ ಗರ್ಥವು ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಮಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು.

Verse 14

सूत उवाच । यदा लिंगस्य पातोऽभूद्देवदेवस्य शूलिनः । तदा स लज्जयाविष्टो लिंगाभावाद्द्विजोत्तमाः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ದೇವದೇವನಾದ ಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನ ಲಿಂಗವು ಪತನವಾದಾಗ, ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಲಿಂಗಾಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವೃತರಾದರು।

Verse 15

कृत्वाऽतिविपुलां गर्तां प्रविवेश ततः परम् । न कस्यचित्तदात्मानं दर्शयामास शूलधृक्

ಅತಿವಿಶಾಲವಾದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಶೂಲಧಾರಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ನಂತರ ಅವರು ಯಾರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ।

Verse 16

एवं सा तत्र संजाता गर्ता ब्राह्मणसत्तमाः । यथा तस्यां विपाप्माभूत्सौ दासस्तद्वदाम्यहम्

ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಆ ಗುಂಡಿ ಉಂಟಾಯಿತು, ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸತ್ತಮರೇ; ಈಗ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೌದಾಸನು ಹೇಗೆ ಪಾಪಮುಕ್ತನಾದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ।

Verse 17

आसीन्मित्रसहोनाम राजा परमधार्मिकः । सौदासस्तत्सुतः साक्षात्सूर्यवंशसमुद्भवः

ಮಿತ್ರಸಹ ಎಂಬ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಜನು ಇದ್ದನು; ಅವನ ಪುತ್ರ ಸೌದಾಸನು ಸాక్షಾತ್ ಸೂರ್ಯವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವನು।

Verse 18

तेनेष्टं विपुलैर्यज्ञैः सुवर्णवरदक्षिणैः । असंख्यातानि दानानि प्रदत्तानि महात्मना

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅಪಾರ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಣರೂಪವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರದತ್ತನು।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने यथान्यायं विधिदृष्टेन कर्मणा

ಆಗ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಾದಶವಾರ್ಷಿಕ ಸತ್ರಯಜ್ಞವು ಯಥಾನ್ಯಾಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಧಿದೃಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಮಗಳು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನೆರವೇರುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 20

क्रूराक्षः क्रूरबुद्धिश्च राक्षसौ बलवत्तरौ । यज्ञविघ्नाय संप्राप्तौ संप्राप्ते रजनीमुखे

ರಾತ್ರಿ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠರಾದ ಕ್ರೂರಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸರು ಯಜ್ಞವಿಘ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು।

Verse 21

राक्षसैर्बहुभिः सार्धं तथान्यैर्भूतसंज्ञितैः । पिशाचैश्च दुराधर्षैर्यज्ञविध्वंसतत्परैः

ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರ ಜೊತೆಗೆ ‘ಭೂತ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇತರ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ದುರಾಧರ್ಷ ಪಿಶಾಚರೂ ಇದ್ದರು; ಎಲ್ಲರೂ ಯಜ್ಞವಿಧ್ವಂಸಕ್ಕೆ ತತ್ಪರರಾಗಿದ್ದರು।

Verse 22

अथ ते राक्षसाः सर्वे किंचिच्छिद्रमवेक्ष्य च । विविशुर्यज्ञवाटं तं प्रसर्पन्तः समंततः

ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿರುಕು ಕಂಡು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿಂದ ಸರಿದು ಸರಿದು ಆ ಯಜ್ಞವಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು।

Verse 23

निघ्नन्तो ब्राह्मणश्रेष्ठान्भक्षयन्तो हवींषि च । तथा यानि विचित्राणि यज्ञार्थे कल्पितानि च

ಅವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವುತ್ತಾ, ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಯಜ್ಞಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದ ವಿಚಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದರು।

Verse 24

एतस्मिन्नंतरे तत्र हाहाकारो महानभूत् । भक्ष्यमाणेषु विप्रेषु राक्षसैर्बलवत्तरैः

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಹಾಹಾಕಾರ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಕ್ಷಸರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ಷಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 25

ततो मैत्रसहिः क्रुद्धस्त्यक्त्वा दीक्षाव्रतं नृपः । आदाय सशरं चापं ध्वंसयामास वीक्ष्य तान्

ಆಮೇಲೆ ಕ್ರುದ್ಧನಾದ ಮೈತ್ರಸಹಿ ರಾಜನು ದೀಕ್ಷಾವ್ರತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಬಾಣಗಳೊಡನೆ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅವರನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ ಸಂಹರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 26

कृतरक्षो वसिष्ठेन स्वयमेव पुरोधसा । क्रूराक्षं सूदयामास राक्षसैर्बहुभिः सह

ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷಾವಿಧಿ ಮಾಡಿ ಕಾಪಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ರಾಜನು ಕ್ರೂರಾಕ್ಷನನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಸೇರಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 27

क्रूरबुद्धिरथो वीक्ष्य हतं श्रेष्ठं सहोदरम् । तं च पार्थिवशार्दूलमगम्यं ब्रह्मतेजसा

ನಂತರ ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿ ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಣ್ಣನು ಹತನಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜದಿಂದ ಅಪ್ರಾಪ್ಯನಾದ ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನನ್ನೂ ಕಂಡನು.

Verse 28

हतशेषान्समादाय राक्षसान्बलसंयुतः । पलायनं भयाच्चक्रे क्षतांगस्तस्य सायकैः

ಉಳಿದ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಲಿಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದನು; ಆ ರಾಜನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ದೇಹ ಗಾಯಗೊಂಡಿತ್ತು.

Verse 29

ततस्तद्वैरमाश्रित्य भ्रातुर्ज्येष्ठस्य राक्षसः । छिद्रमन्वेषयामास तद्वधाय दिवानिशम्

ಅನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಭ್ರಾತನ ಮೇಲಿನ ವೈರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ಅವನ ವಧೆಗೆ ದಿನರಾತ್ರಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಛಿದ್ರ (ದೋಷ) ಹುಡುಕುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು।

Verse 30

एवं सवीक्षमाणस्य तस्य च्छिद्रं महात्मनः । समाप्तिमगमद्विप्राः सत्रं तद्द्वादशाब्दिकम्

ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೇ ವಿಪ್ರರೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆ ದ್ವಾದಶವರ್ಷೀಯ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು।

Verse 31

न सूक्ष्ममपि संप्राप्तं छिद्रं तेन दुरात्मना । वसिष्ठविहिता रक्षा सत्रे तस्य महीपतेः

ಆ ದುರಾತ್ಮನಿಗೆ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಛಿದ್ರವೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ವಸಿಷ್ಠರು ವಿಧಿಸಿದ ರಕ್ಷೆ ಆ ಮಹೀಪತಿಯ ಸತ್ರಯಾಗವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 32

अथासौ ब्राह्मणान्सर्वान्विसृज्याहितदक्षिणान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा वसिष्ठमिदमब्रवीत्

ನಂತರ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಯಥೋಚಿತ ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ವಿದಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಅಂಜಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು।

Verse 33

स्वहस्तेन गुरोद्याहं त्वां भोजयितुमुत्सहे । क्रियतां तत्प्रसादो मे भुक्त्वाद्य मम मन्दिरे

ಹೇ ಗುರುದೇವರೆ! ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಹಸ್ತಗಳಿಂದ ನಿಮಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಪ್ರಸಾದ ನೀಡಿ—ಇಂದು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ।

Verse 34

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय वसिष्ठो मुनिसत्तमः । क्षालितांघ्रिः स्वयं तेन निविष्टो भोजनाय वै

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠನು ಒಪ್ಪಿದನು. ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು, ನಂತರ ಅವರು ಭೋಜನಾರ್ಥ ಕುಳಿತರು.

Verse 35

कूरबुद्धिरथो वीक्ष्य तदर्थं चामिषं शुभम् । सुसंस्कृतं विधानेन सूपकारैर्द्विजोत्तमाः

ನಂತರ ಆ ಕೂರಬುದ್ಧಿಯವನು ಆ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಶುಭ ಮಾಂಸವನ್ನು ನೋಡಿ—ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಪುಣ ಪಾಕಕಾರರಿಂದ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದನ್ನು—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ತನ್ನ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 36

उखां कृत्वा ततस्तादृक्तत्प्रमाणामतर्किताम् । महामांसाभृतां कृत्वा तां जहारामिषान्विताम्

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ, ಯಾರಿಗೂ ಅನುಮಾನ ಬರದಂತೆ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದನು. ಅದನ್ನು ಅಪಾರ ಮಾಂಸದಿಂದ ತುಂಬಿಸಿ, ಮಾಂಸಭಾರಿತವಾದ ಆ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದನು.

Verse 37

अथासौ मुनिशार्दूलो भुंजानो बुबुधे हि तत् । महामांसमिति क्रुद्धस्तत्र प्रोवाच मन्युमान्

ಆಮೇಲೆ ಆ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲನು ಭೋಜನಮಾಡುತ್ತಲೇ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು—‘ಇದು ಮಹಾಮಾಂಸ!’ ಎಂದು. ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ರೋಷಭರಿತನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು.

Verse 38

महामांसाशनं यस्मात्कारितोऽहं त्वयाधम । रक्षोवद्राक्षसस्तस्मात्त्वमद्यैव भविष्यसि

‘ಹೇ ಅಧಮನೇ! ನೀನು ನನಗೆ ಮಹಾಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಇಂದೇ ರಾಕ್ಷಸಸ್ವಭಾವದ ರಾಕ್ಷಸನಾಗುವೆ.’

Verse 39

ततः संशोधयामास तस्य मांसस्य चागमम् । निपुणं सूपकारांस्तान्दृष्ट्वा राजा पृथक्पृथक्

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಆ ಮಾಂಸದ ಆಗಮನದ ಮೂಲವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದನು. ನಿಪುಣ ಅಡುಗೆಕಾರರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು.

Verse 40

तेऽब्रुवन्नैतदस्माभिः श्रपितं मांसमीदृशम् । श्रद्धीयतां महीपाल नान्येन मनुजेन वा

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಇಂತಹ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸವನ್ನು ನಾವು ತಯಾರಿಸಿಲ್ಲ. ಓ ಮಹೀಪಾಲ, ನಂಬಿರಿ; ನಮ್ಮ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವ ಮಾನವನೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿಲ್ಲ.”

Verse 41

राक्षसं वा पिशाचं वा दानवं वा विना विभो । एतज्ज्ञात्वा ततो नाथ यद्युक्तं तत्समाचर

ಓ ವಿಭೋ, ರಾಕ್ಷಸನೋ ಪಿಶಾಚನೋ ದಾನವನೋ ಇಲ್ಲದೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ನಾಥ, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದು ಯುಕ್ತವಾದುದನ್ನೇ ಆಚರಿಸಿರಿ.

Verse 42

एतस्मिन्नंतरे तस्य नारदो मुनिसत्तमः । समागत्याब्रवीत्सर्वं तद्राक्षसविचेष्टितम्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ನಾರದನು ಬಂದು, “ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ರಾಕ್ಷಸನ ಕುತಂತ್ರಚೇಷ್ಟೆ” ಎಂದು ಸಮಸ್ತವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದನು.

Verse 43

तच्छ्रुत्वा कोपमापन्नः स राजा शप्तुमुद्यतः । वसिष्ठं स्वकरे कृत्वा जलं सौदासभूपतिः । शापोद्यतं च तं दृष्ट्वा नारदो वाक्यमब्रवीत्

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಕೋಪಾವೇಶಗೊಂಡು ಶಪಿಸಲು ಉದ್ಯತನಾದನು. ಸೌದಾಸ ಭೂಪತಿ ವಸಿಷ್ಠನನ್ನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಶಾಪೋಚ್ಚಾರಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು; ಅವನು ಶಪಿಸಲು ತಯಾರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ನಾರದನು ಮಾತಾಡಿದನು.

Verse 44

निघ्नन्तो वा शपन्तो वा द्विषन्तो वा द्विजातयः । नमस्कार्या महीपाल तथापि स्वहितेच्छुना । गुरुरेष पुनर्मान्यस्तव पार्थिवसत्तम

ಹೇ ಮಹೀಪಾಲ! ದ್ವಿಜರು ಹೊಡೆಯಲಿ, ಶಪಿಸಲಿ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷಿಸಲಿ—ತನ್ನ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಅವರಿಗೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು. ಹೇ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ! ಈ ಗುರುವನ್ನು ನೀನು ಪುನಃ ಗೌರವಿಸಲೇಬೇಕು.

Verse 45

तस्मान्नार्हसि शप्तुं त्वं प्रतिशापेन सन्मुनिम् । निषिद्धः स तथा भूपस्ततस्तत्सलिलं करात् । पादयोः कृत्स्नमुपरि प्रमुमोच ततः परम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಪ್ರತಿಶಾಪದಿಂದ ಆ ಸನ್ಮುನಿಯನ್ನು ಶಪಿಸಲು ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆ ನೀರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಸುರಿದನು.

Verse 46

अथ तौ चरणौ तस्य तप्त शापोदकप्लुतौ । दग्धौ कृष्णत्वमापन्नौ तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः

ಆಮೇಲೆ ಶಾಪಾರ್ಥವಾಗಿ ತಪ್ತಗೊಂಡ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆದ ಅವನ ಎರಡೂ ಪಾದಗಳು ದಗ್ಧವಾಗಿ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ಕಪ್ಪಾಗಿಬಿಟ್ಟವು, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ!

Verse 47

कल्माषपाद इत्युक्तस्ततःप्रभृति स क्षितौ । भूपालो द्विजशार्दूला ना्म्ना तेन विशेषतः

ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು ‘ಕಲ್ಮಾಷಪಾದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ಓ ದ್ವಿಜಶಾರ್ದೂಲರೇ! ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಅವನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

Verse 48

सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे विप्रो वसिष्ठो लज्जयान्वितः । ज्ञात्वा दत्तं वृथा शापं तस्य भूमिपतेस्तदा

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇದೇ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ವಸಿಷ್ಠನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಭೂಪತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಶಾಪವು ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು ಎಂದು ಆಗ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

Verse 49

उवाच व्यर्थः शापोऽयं तव दत्तो मया नृप । न च मे जायते वाक्यमसत्यं हि कथंचन

ಅವನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ನೃಪಾ! ನಾನು ನಿನಗೆ ನೀಡಿದ ಈ ಶಾಪವು ವ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು. ಆದರೂ ನನ್ನ ವಾಕ್ಯವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅಸತ್ಯವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 50

तस्मात्त्वं राक्षसो भूत्वा कञ्चित्कालं नृपो त्तम । स्वरूपं लप्स्यसे भूयो यस्मिन्काले शृणुष्व तम्

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ನೃಪೋತ್ತಮಾ! ನೀನು ಕೆಲಕಾಲ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಇರುವೆ. ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ—ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು.

Verse 51

यदा त्वं क्रूरबुद्धिं तं राक्षसं निहनिष्यसि । तदा त्वं लप्स्यसे मोक्षं राक्षसत्वात्सुदारुणात्

ನೀನು ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿಯ ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದಾಗ, ಆ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ರಾಕ್ಷಸತ್ವದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.

Verse 52

सूत उवाच । एतस्मिन्नन्तरे राजा यातुधानो बभूव सः । ऊर्ध्वकेशो महाकायः कृष्णदन्तो भया नकः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಈ ನಡುವೆ ಆ ರಾಜನು ಯಾತುಧಾನ (ರಾಕ್ಷಸ)ನಾದನು. ಅವನ ಕೂದಲು ನಿಂತಿತು, ಮಹಾಕಾಯನಾಗಿದ್ದ, ಕಪ್ಪು ಹಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 53

ततो जघान विप्रेन्द्रान्राक्षसं भावमाश्रितः । यज्ञान्विध्वंसयामास मुनीनामाश्रमानपि

ನಂತರ ರಾಕ್ಷಸಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು; ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನೂ ನಾಶಪಡಿಸಿದನು.

Verse 54

कस्यचित्त्वथ कालस्य क्रूर बुद्धिः स राक्षसः । ज्ञात्वा तं राक्षसीभूतमेकदाऽयुधवर्जितम्

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಆ ಕ್ರೂರ ಬುದ್ಧಿಯ ರಾಕ್ಷಸನು, ಆ ರಾಜನು ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮೆ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.

Verse 55

भ्रातुर्वधकृतं वैरं स्मरमाणस्ततः परम् । तद्वधार्थं समायातो राक्षसैर्बहुभिर्वृतः

ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವೈರತ್ವವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಅನೇಕ ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು.

Verse 56

ततस्तं वेष्टयित्वापि समंताद्राक्षसो नृपम् । प्रोवाच वचनं क्रुद्धो नादेनापूरयन्दिशः

ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ರಾಜನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಕೋಪದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 57

त्वया यो निहतोऽस्माकं ज्येष्ठो भ्राता सुदुर्मते । वसिष्ठस्य बलाद्यज्ञे तस्याद्य फलमाप्नुहि

'ಎಲೈ ದುರ್ಮತಿಯೇ! ವಸಿಷ್ಠರ ಬಲದಿಂದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ನೀನು ಕೊಂದಿದ್ದೀಯೆ, ಆ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ಇಂದು ಅನುಭವಿಸು.'

Verse 58

राजोवाच । यद्ब्रवीषि दुराचार कर्मणा तत्समाचर । शारदस्येव मेघस्य गर्जितं तव निष्फलम्

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: 'ಎಲೈ ದುರಾಚಾರಿಯೇ! ನೀನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸು. ಶರತ್ಕಾಲದ ಮೋಡದಂತೆ ನಿನ್ನ ಗರ್ಜನೆಯು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿದೆ.'

Verse 59

एवमुक्त्वा समादाय ततो वृक्षं स पार्थिवः । प्राद्रवत्संमुखं तस्य गर्जमानो यथा घनः

ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ಆ ರಾಜನು ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಧಾವಿಸಿದನು; ಘನಮೇಘದಂತೆ ಗರ್ಜಿಸಿದನು.

Verse 60

सोऽपि वृक्षं समुत्पाट्य क्रोधसंरक्तलोचनः । त्रिशंखां भृकुटीं कृत्वा तस्याप्यभिमुखं ययौ

ಅವನು ಕೂಡ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು, ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭ್ರೂಕುಟಿಯನ್ನು ಮೂರು ಮಡಚುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ಮುಂದಾದನು.

Verse 61

कृतवन्तौ वने तत्र बहुवृक्षक्षयावहम्

ಆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಭಾರೀ ವಿನಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು; ಅನೇಕ ಮರಗಳು ನಾಶವಾದವು.

Verse 62

अथ तं श्रांतमालोक्य कूरबुद्धिं महीपतिः । प्रगृह्य पादयोर्वेगाद्भ्रामयामास पुष्करे

ನಂತರ ಆ ಮೂಢಬುದ್ಧಿಯವನು ದಣಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಅವನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ವೇಗದಿಂದ ಕಮಲಭರಿತ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಸಿದನು.

Verse 63

ततश्चास्फोटयामास भूमौ कोपसमन्वितः । चक्रे चामिषखण्डं स पिष्ट्वापिष्ट्वा मुहुर्मुहुः

ನಂತರ ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ ಅವನನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಡಿದು ಹಾಕಿದನು; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನುಚ್ಚಿ ಮಾಂಸದ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 64

तस्मिंस्तु निहते शूरे राक्षसे स महीपतिः । राक्षसत्वाद्विनिर्मुक्तो लेभे कायं नृपोद्भवम्

ಆ ಶೂರ ರಾಕ್ಷಸನು ಹತನಾದಾಗ, ಆ ಮಹೀಪತಿ ರಾಕ್ಷಸತ್ವದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ ರಾಜವಂಶಜನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು।

Verse 65

ततस्ते राक्षसाः शेषाः समंतात्तं महीपतिम् । परिवार्य महावृक्षैर्जघ्नुः पाषाणवृष्टिभिः

ನಂತರ ಉಳಿದ ರಾಕ್ಷಸರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆ ಮಹೀಪತಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ಮಹಾವೃಕ್ಷಗಳನ್ನು ಎಸೆದು, ಕಲ್ಲಿನ ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು।

Verse 66

ततस्तानपि भूपालो जघान प्रहसन्निव । वृक्षहस्तस्तु विश्रब्धो लीलया द्विजसत्तमाः

ನಂತರ ಭೂಪಾಲನು ಅವರನ್ನೂ ನಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ನಿರ್ಭಯನಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಲೀಲೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದನು।

Verse 67

ततश्च स्वपुरं प्राप्तः संप्रहृष्टतनूरुहः । राक्षसानां वधं कृत्वा लब्ध्वा देहं पुरातनम्

ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ನಗರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು; ಆನಂದದಿಂದ ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚ ಉಂಟಾಯಿತು. ರಾಕ್ಷಸರ ವಧ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಪುರಾತನ ದೇಹವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದನು।

Verse 68

ततस्तं तेजसा हीनं दुर्गंधेन समावृतम् । ब्रह्महत्योद्भवैश्चिह्नैरन्यैरपि पृथग्विधैः

ನಂತರ ಅವರು ಅವನನ್ನು ತೇಜಸ್ಸಿಲ್ಲದವನಾಗಿ, ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗುರುತುಗಳೂ ಹಾಗೂ ಇತರ ನಾನಾವಿಧ ಮಲಿನಚಿಹ್ನೆಗಳೂಳ್ಳವನಾಗಿ ಕಂಡರು।

Verse 69

दृष्ट्वा ते मंत्रिणस्तस्य पुत्र पौत्रास्तथा परे । नोपसर्पंति भूपालं पापस्पर्शभयान्विताः

ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆ ಕಂಡು ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗಳು, ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಪಾಪಸ್ಪರ್ಶಭಯದಿಂದ ಭೂಪಾಲನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ।

Verse 70

ऊचुश्च पार्थिवश्रेष्ठ न त्वमर्हसि संगमम् । कर्तुं सार्धमिहास्माभिर्ब्रह्महत्या न्वितो यतः

ಅವರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪಾರ್ಥಿವಶ್ರೇಷ್ಠ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮೊಡನೆ ಸಂಗಮ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾದೋಷದಿಂದ ಕಲుషಿತನಾಗಿದ್ದೀ।

Verse 71

तस्माद्वसिष्ठमाहूय प्रायश्चित्तं समाचर । अशुद्धं शुद्धिमायाति येन गात्रमिदं तव

ಆದ್ದರಿಂದ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆಚರಿಸು; ಅದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಅಶುದ್ಧ ದೇಹವು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 72

ततः स पार्थिवस्तूर्णं वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । समाहूयाब्रवीद्वाक्यं दूरस्थो विनयान्वितः

ನಂತರ ಆ ರಾಜನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮುನಿಪುಂಗವ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕರೆಸಿ, ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವಿನಯದಿಂದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು।

Verse 73

तव प्रसादतो विप्र स हतो राक्षसो मया । मुक्तशापोऽस्मि संजातः परं शृणु वचो मुने

ಓ ವಿಪ್ರ! ನಿನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನಿಂದ ಹತನಾದನು. ನಾನು ಶಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ, ಓ ಮುನೇ, ಮುಂದಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 74

मम गात्रात्सुदुर्गंधः समुद्गच्छति सर्वतः । भाराक्रांतानि गात्राणि सर्वाण्येवाचलानि च

ನನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದುರ್ಗಂಧ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ; ಭಾರದಿಂದ ನಲುಗಿದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳು ಅಚಲವಾದಂತಾಗಿವೆ।

Verse 75

तत्किमेतद्द्विजश्रेष्ठ तेजो हानिरतीव मे । मंत्रिणोऽपि तथा पुत्रा न स्पृशंति यतोऽद्य माम्

ಇದು ಏನು, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ? ನನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಪುತ್ರರೂ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 76

वसिष्ठ उवाच । राक्षसत्वं प्रपन्नेन त्वया पार्थिवसत्तम । ब्राह्मणा बहवो ध्वस्तास्तथा विध्वंसिता मखाः । तेषां त्वं पार्थिवश्रेष्ठ संस्पृष्टो ब्रह्महत्यया

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ! ನೀನು ರಾಕ್ಷಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಅನೇಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ್ದೀ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾಪಾಪದಿಂದ ಸ್ಪೃಷ್ಟನಾಗಿದ್ದೀ।

Verse 77

राजोवाच । तदर्थं देहि मे विप्र प्रायश्चित्तं विशुद्धये । येन निर्मुक्तपापोऽहं राज्यं प्राप्नोमि चात्मनः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರ! ನನ್ನ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ನನಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಅದರಿಂದ ನಾನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಆತ್ಮಕಲ್ಯಾಣವನ್ನೂ ಪುನಃ ಪಡೆಯುವೆನು।

Verse 78

वसिष्ठ उवाच । अत्रार्थे तीर्थयात्रां त्वं कुरु पार्थिव सत्तम । निर्ममो निरहंकारस्ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

ವಸಿಷ್ಠರು ಹೇಳಿದರು—ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಓ ಪಾರ್ಥಿವಸತ್ತಮ! ನೀನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡು; ಮಮಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ।

Verse 79

ततः स पार्थिवश्रेष्ठः संयतात्मा जितेंद्रियः । प्रयागादिषु तीर्थेषु स्नानं चक्रे समा हितः

ಅನಂತರ ಆ ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಂಯತಾತ್ಮನಾಗಿ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾಗಿ, ಪ್ರಯಾಗಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಹಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದನು.

Verse 80

न नश्यति स दुर्गंधो न च तेजः प्रवर्धते । न कायो लघुतां याति नालस्येन विमुच्यते

ಆ ದುರ್ಗಂಧವು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ತೇಜಸ್ಸೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ದೇಹ ಲಘುವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆಲಸ್ಯದಿಂದಲೂ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 81

ततः संभ्रममाणश्च कदाचि द्द्विजसत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे स्नानार्थं समुपागतः

ಅನಂತರ, ಓ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮರೇ, ಒಮ್ಮೆ ಆತನು ಅಶಾಂತನಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಸ್ನಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಚಮತ್ಕಾರಪುರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದನು.

Verse 82

सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो निशीथे तमसावृते । गर्तायां पतितोऽकस्मात्पूर्णायां पयसा नृपः

ಅತಿಶಯ ಶ್ರಾಂತನಾಗಿ, ಹಸಿವು-ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ಅಂಧಕಾರಾವೃತ ನಿಶೀಥದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನು ಅಕಸ್ಮಾತ್ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಿದ್ದನು.

Verse 83

कृच्छ्रात्ततो विनिष्क्रांतस्तीर्थात्तस्मान्महीपतिः । यावत्पश्यति चात्मानं द्वादशार्कसमप्रभम्

ನಂತರ ಆ ಮಹೀಪತಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಆ ತೀರ್ಥದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ದ್ವಾದಶ ಸೂರ್ಯಸಮ ಪ್ರಭೆಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು.

Verse 84

दुर्गंधेन परित्यक्तं सोद्यमं लघुतां गतम् । दृष्ट्वा च चिंतयामास नूनं मुक्तोऽस्मि पातकात्

ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿ, ದೇಹವು ಹಗುರವಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಮನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು—“ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾನು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ।”

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । हर्षयन्ती महीपालं विमुक्तं ब्रह्महत्यया

ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಶರೀರ ವಾಣಿ ಕೇಳಿಬಂತು; ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ರಾಜನನ್ನು ಅದು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸಿತು.

Verse 86

विमुक्तोऽसि महाराज सांप्रतं पूर्वपातकैः । तीर्थस्यास्य प्रभावेन तस्माद्गच्छ निजं गृहम्

“ಮಹಾರಾಜಾ! ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಈಗ ಪೂರ್ವ ಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು.”

Verse 87

अत्र संनिहितो नित्यं भ्रूणरूपेण शंकरः । कृष्णपक्षे विशेषेण चतुर्दश्यां महीपते

“ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕರನು ಭ್ರೂಣರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಸಂನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಓ ಮಹೀಪತೇ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಚತುರ್ದಶಿಯಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ.”

Verse 88

यदा प्रपतितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । द्विजशापेन गर्तैषा तदानेन विनिर्मिता

“ದ್ವಿಜಶಾಪದಿಂದ ದೇವದೇವ ಶೂಲಿನನ ಲಿಂಗವು ಬಿದ್ದಾಗ, ಅಂದೇ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಈ ಗರ್ತ (ಗುಂಡಿ) ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.”

Verse 89

लज्जितेन स्ववासार्थं महद्दुःखयुतेन च । सतीवियोगयुक्तेन भ्रूणत्वं प्रगतेन च

ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಆವರಿತನಾಗಿ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ, ಮಹಾದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು. ಸತೀ-ವಿಯೋಗದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಭ್ರೂಣಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು…

Verse 90

सर्वपापहरा तेन गर्तेयं पृथि वीपते । भ्रूणगर्तेति विख्याता तस्य नामा जगत्त्रये

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಭೂಪತೇ, ಈ ಗರ್ತವು ಸರ್ವಪಾಪಹರವಾಗಿತು. ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಹೆಸರು ‘ಭ್ರೂಣಗರ್ಥ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 91

सूत उवाच । एवमुक्त्वाथ सा वाणी विररामांऽतरिक्षगा । सोऽपि पार्थिवशार्दूलः प्रहृष्टः स्वपुरं ययौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂತೆಂದು ಹೇಳಿ ಆಕಾಶಗತವಾದ ಆ ವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು. ಆ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲನು ಹರ್ಷದಿಂದ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

Verse 92

ततस्तं पापनिर्मुक्तं तेजसा भास्करोपमम् । दृष्ट्वा पुत्रास्तथा मर्त्याः प्रणेमुस्तुष्टिसंयुताः

ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಪಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಂಡು, ಅವನ ಪುತ್ರರೂ ಜನರೂ ತೃಪ್ತಿ-ಹರ್ಷದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.

Verse 93

सोऽपि ब्राह्मणशार्दूलो वसिष्ठस्तं महीपतिम् । समभ्येत्य ततः प्राह हर्षगद्गदया गिरा

ಆಮೇಲೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾರ್ದೂಲ ವಸಿಷ್ಠನು ಆ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಹರ್ಷದಿಂದ ಗದ್ಗದಿತವಾದ ವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 94

दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र पापाद्ब्रह्मवधोद्भवात् । दिष्ट्या त्वं तेजसा युक्तः पुनः प्राप्तो निजं पुरम्

ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ, ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮವಧದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದಲೇ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ನೀನು ಮತ್ತೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವನಗರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ.

Verse 95

तस्मात्कीर्तय भूपाल कस्मिंस्तीर्थे समागतः । त्वं मुक्तः पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ಭೂಪಾಲ, ನೀನು ಯಾವ ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸು; ಅದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಆ ಘೋರ ಪಾತಕದಿಂದ ನೀನು ಮುಕ್ತನಾದೆ.

Verse 96

ततः स कथयामास भ्रूणगर्तासमुद्भवम् । वृत्तांतं तस्य विप्रर्षेरनुभूतं यथा तथा

ನಂತರ ಅವನು, ಆ ವಿಪ್ರಋಷಿ ಅನುಭವಿಸಿದಂತೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ, ಭ್ರೂಣಗರ್ಥದ ಉದ್ಭವ ಮತ್ತು ಅದರ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು.

Verse 97

ततस्ते मंत्रिणो वृद्धाः स च राजा मुनीश्वरः । पुत्रं प्रतर्दनंनाम राज्ये संस्थाप्य तत्क्षणात्

ನಂತರ ಆ ವೃದ್ಧ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆ ರಾಜನು—ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುನೀಶ್ವರನಾದವನು—ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರತರ್ಧನ ಎಂಬ ತನ್ನ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

Verse 98

भ्रूणगर्तां समासाद्य तामेव द्विजसत्तमाः । तपश्चेरुर्महादेवं ध्यायमाना दिवा निशम्

ಆ ಭ್ರೂಣಗರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರು ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು.

Verse 99

गताश्च परमां सिद्धिं कालेनाल्पेन दुर्लभाम् । भ्रूणरूपधरं देवं पूजयित्वा महेश्वरम्

ಅಲ್ಪಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅವರು ಪರಮ, ದುರ್ಲಭ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು—ಭ್ರೂಣರೂಪ ಧರಿಸಿದ ದೇವ ಮಹೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ।

Verse 100

ततःप्रभृति सा गर्ता प्रख्याता धरणीतले । भ्रूणगर्तेति विप्रेंद्राः सर्वपातकनाशिनी

ಆ ಸಮಯದಿಂದ, ಓ ವಿಪ್ರೇಂದ್ರರೇ, ಆ ಗರ್ತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಭ್ರೂಣಗರ್ಥ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು—ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶಿನಿ।

Verse 101

तत्र कृष्णचतुर्दश्यां यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशा परान्

ಅಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಚತುರ್ದಶಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರು ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತಾರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಹತ್ತು ಪೂರ್ವ, ಹತ್ತು ಪರ.

Verse 102

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत् । स्नानं च ब्राह्मणश्रेष्ठा दानं वापि स्वशक्तितः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಂತೆ ದಾನವೂ ಮಾಡಬೇಕು।