Adhyaya 6

Verse 1

श्रीनारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं रोमांचपुलकीकृतः । स्वरूपं प्रकटीकृत्य ब्राह्मणानिदमब्रवम्

ಶ್ರೀನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು, ಫಾಲ್ಗುನ, ರೋಮಾಂಚದಿಂದ ಪುಲಕಿತನಾದೆ. ನಂತರ ನನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 2

अहो धन्यः पितास्माकं यस्य सृष्टस्य पालकाः । युष्मद्विधा ब्राह्मणेंद्राः सत्यमाह पुरा हरिः

ಅಹೋ! ಧನ್ಯನು ನಮ್ಮ ತಂದೆ; ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಮ್ಮಂತಹ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಂದ್ರರು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪುರಾಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯೇ ಹೇಳಿದ್ದನು.

Verse 3

मत्तोऽप्यनंतात्परतः परस्मात्समस्तभूताधिपतेर्न किंचित् । तेषां किमुस्यादितरेण येषां द्विजेश्वराणां मम मार्गवादिनाम्

ನನ್ನಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ—ಅನಂತನಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ—ಸಮಸ್ತಭೂತಾಧಿಪತಿ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗಿಂತಲೂ ಪರವಾಗಿ—ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾರುವ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರರಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು?

Verse 4

तत्सर्वथाद्या धन्योऽस्मि संप्राप्तं जन्मनः फलम् । यद्भवन्तो मया दृष्टाः पापोपद्रववर्जिताः

ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧನ್ಯನು; ನನ್ನ ಜನ್ಮದ ಫಲ ದೊರಕಿತು—ಪಾಪವೂ ಉಪದ್ರವವೂ ಇಲ್ಲದ ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನ ನನಗೆ ಆದ್ದರಿಂದ.

Verse 5

ततस्ते सहसोत्थाय शातातपपुरोगमाः । अर्घ्यपाद्यादिसत्कारैः पूजयामासुर्मां द्विजाः

ಆಮೇಲೆ ಶಾತಾತಪನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಆ ದ್ವಿಜರು ತಕ್ಷಣವೇ ಎದ್ದು, ಅರ್ಘ್ಯ, ಪಾದ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಸತ್ಕಾರೋಪಚಾರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು।

Verse 6

प्रोक्तवन्तश्च मां पार्थ वचः साधुजनो चितम् । धन्या वयं हि देवर्षे त्वमस्मान्यदिहागतः

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಅವರು ಸಜ್ಜನೋಚಿತವಾದ, ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹಿತವಾದ ವಚನಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ದೇವರ್ಷಿ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಾವು ಧನ್ಯರು।”

Verse 7

कुतो वाऽगमनं तुभ्यं गन्तव्यं वा क्व सांप्रतम् । अत्राप्यागमने कार्यमुच्यतां मुनिसत्तम

ನೀವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿರಿ, ಈಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದುದರಿಂದ ಯಾವ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಇದೆ—ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿರಿ, ಹೇ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ।

Verse 8

श्रुत्वा प्रीतिकरं वाक्यं द्विजानामिति पांडव । प्रत्यवोचं मुनीन्द्रांस्ताञ्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः

ಹೇ ಪಾಂಡವ, ದ್ವಿಜರ ಪ್ರೀತಿಕರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಆ ಮುನೀಂದ್ರರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ—“ಹೇ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ಕೇಳಿರಿ।”

Verse 9

अहं हि ब्रह्मणो वाक्याद्विप्राणां स्थानकं शुभम् । दातुकामो महातीर्थे महीसागरसंगमे

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ, ಮಹಾತೀರ್ಥವಾದ ಭೂಮಿ (ನದಿ/ಪ್ರದೇಶ) ಮತ್ತು ಸಾಗರದ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ, ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಶುಭವಾದ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 10

परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः । अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರಿ; ಈಗ ನೀವು ಸ್ವತಃ ಪರೀಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸುವೆನು—ಆದುದರಿಂದ, ಹೇ ದ್ವಿಜರೇ, ಅನುಮತಿ ನೀಡಿ.

Verse 11

एवमुक्तो विलोक्यैव द्विजाञ्छातातपोऽब्रवीत् । देवानामपि दुष्प्राप्यं सत्यं नारद भारतम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಶಾತಾತಪನು ದ್ವಿಜರನ್ನು ನೋಡಿ ಹೇಳಿದನು—ಓ ನಾರದಾ, ಸತ್ಯವು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭ; ಓ ಭಾರತಾ, ಇದೇ ನಿಜ.

Verse 12

किं पुनश्चापि तत्रैव मही सागरसंगमः । यत्र स्नातो महातीर्थफलं सर्वमुपाश्नुते

ಹಾಗಾದರೆ ಆ ಮಹೀ–ಸಾಗರ ಸಂಗಮದ ಮಹಿಮೆ ಎಷ್ಟೋ! ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾತೀರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 13

पुनरेको महान्दोषो बिभीमो नितरां यतः । तत्र चौराः सुबहवो निर्घृणाः प्रियसाहसाः

ಆದರೂ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾದೋಷವಿದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾದುದು—ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಳ್ಳರು ಇದ್ದಾರೆ; ಅವರು ನಿರ್ದಯರು, ದುಸ್ಸಾಹಸಪ್ರಿಯರು.

Verse 14

स्वर्शेषु षोडशं चैकविंशंगृह्णंति नो धनम् । धनेन तेन हीनानां कीदृशं जन्म नो भवेत्

ಅವರು ನಮ್ಮದೇ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಧನದ ಹದಿನಾರು—ಅಥವಾ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು—ಭಾಗವನ್ನೂ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಧನವಿಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನ (ಅಥವಾ ಜನ್ಮ) ಹೇಗಾಗುವುದು?

Verse 15

वरं बुभुक्षया वासो मा चौरकरगा वयम् । अर्जुन उवाच । अद्भुतं वर्ण्यते विप्र के हि चौराः प्रकीर्तिताः

ಹಸಿವಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದೇ ಶ್ರೇಯ; ಆದರೆ ಕಳ್ಳರ ಕೈಗೆ ಬೀಳಬಾರದು. ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಪ್ರ! ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯ; ನೀವು ಹೇಳುವ ಈ ‘ಕಳ್ಳರು’ ಯಾರು?

Verse 16

किं धनं च हरंत्येते येभ्यो बिभ्यति ब्राह्मणाः । नारद उवाच । कामक्रोधादयश्चौरास्तप एव धनं तथा

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಭಯಪಡುವ ಇವರು ಯಾವ ಧನವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮೊದಲಾದವೆಯೇ ಕಳ್ಳರು; ಅವರು ಕಸಿಯುವುದು ತಪಸ್ಸೆಂಬ ಧನವೇ.

Verse 17

तस्यापहाभीतास्ते मामूचुरिति ब्राह्मणाः । तानहं प्राब्रवं पश्चाद्वि जानीत द्विजोत्तमाः

ಆ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಧನ) ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಭಯದಿಂದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆ—ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ಇದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ.

Verse 18

जाग्रतां तु मनुष्याणां चौराः कुर्वंति किं खलाः । भयभीतश्चालसश्च तथा चाशुचिरेव यः

ಮನುಷ್ಯರು ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದರೂ ದುಷ್ಟ ಕಳ್ಳರು ಏನು ಮಾಡದೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ? ಭಯಭೀತ, ಆಲಸ್ಯಪರ, ಅಶುಚಿಯಾದವನು ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುವನು?

Verse 19

तेन किं नाम संसाध्यं भूमिस्तं ग्रसते नरम्

ಅಂತಹ ಜೀವನದಿಂದ ಏನು ಸಾಧನೆ? ಕೊನೆಗೆ ಭೂಮಿ ಆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ.

Verse 20

शातातप उवाच । वयं चौरभयाद्भीतास्ते हरंति धनं महत् । कर्तुं तदा कथं शक्यमंगजागरणं तथा

ಶಾತಾತಪನು ಹೇಳಿದನು—ಕಳ್ಳರ ಭಯದಿಂದ ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಭೀತರಾಗಿದ್ದೇವೆ; ಅವರು ಮಹಾಧನವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾಗರಣವೂ ನಿಯಮಾನುಷ್ಠಾನವೂ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?

Verse 21

खलाश्चौरा गताः क्वापि ततो नत्वाऽगता वयम् । तस्मासर्वं संत्यजामो भयभीता वयं मुने

ಆ ದುಷ್ಟ ಕಳ್ಳರು ಎಲ್ಲೋ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ; ನಾವು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮುನೇ, ಭಯಭೀತರಾಗಿ ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತೇವೆ.

Verse 22

प्रतिग्रहश्च वै घोरः षष्ठांऽशफलदस्तथा । एवं ब्रुवति तस्मिंश्च हारीतोनाम चाब्रवीत्

ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದೆ ದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಘೋರ; ಅದರ ಫಲವೂ ಕೇವಲ ಆರನೆಯ ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅವನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹಾರೀತನೆಂಬವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 23

मूढबुद्ध्या हि को नाम महीसागरसंगमम् । त्यजेच्च यत्र मोक्षश्च स्वर्गश्च करगोऽथ वा

ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಗ್ರಸ್ತನಲ್ಲದೆ ಯಾರು ಭೂಮಿ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವರು? ಅಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವೂ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

Verse 24

कलापादिषु ग्रामेषु को वसेत विचक्षणः । यदि वासः स्तम्भतीर्थे क्षणार्धमपि लभ्यते

ಕಲಾಪಾ ಮೊದಲಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿವೇಕಿ ವಾಸಿಸುವನು? ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಷಣವಾದರೂ ವಾಸ ಲಭ್ಯವಾದರೆ ಸಾಕಲ್ಲವೇ?

Verse 25

भयं च चौरजं सर्वं किं करिष्यति तत्र न । कुमारनाथं मनसि पालकं कुर्वतां दृढम्

ಅಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಯಾವ ಭಯವೂ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲದು? ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರನಾಥನನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರಿಗೆ ಸರ್ವಭಯ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 26

साहसं च विना भूतिर्न कथंचन प्राप्यते । तस्मान्नारद तत्राहमा यास्ये तव वाक्यतः

ಸಾಹಸವಿಲ್ಲದೆ ಸಮೃದ್ಧಿ (ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸು) ಎಂದಿಗೂ ದೊರೆಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ನಾರದ, ನಿನ್ನ ವಚನದಂತೆ ನಾನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುವೆನು।

Verse 27

षड्विंशतिसहस्राणि ब्राह्मणा मे परिग्रहे । षट्कर्मनिरताः शुद्धा लोभदम्भविवर्जिताः

ನನ್ನ ಪರಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಇದ್ದಾರೆ—ಅವರು ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಶುದ್ಧರಾಗಿದ್ದು, ಲೋಭ-ದಂಭವಿಲ್ಲದವರು।

Verse 28

तैः सार्धमागमिष्यामि ममेदं मतमुत्तमम् । इत्युक्ते वचने तांश्च कृत्वाहं दंडमूर्धनि

“ಅವರೊಡನೆ ನಾನು ಸಹ ಬರುತ್ತೇನೆ—ಇದೇ ನನ್ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ಣಯ.” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಆ ವಚನವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಶಿರಸಾವಂದ್ಯವಾಗಿ (ಸ್ವೀಕರಿಸಿ) ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು।

Verse 29

निवृत्तः सहसा पार्थ खेचरोऽतिमुदान्वितः । शतयोजनमात्रं तु हिममार्गमतीत्य च

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಆ ಖೇಚರನು ಅಪಾರ ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು; ಮತ್ತು ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಹಿಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಾಟಿ…

Verse 30

केदारं समुपायातो युक्तस्तैर्द्विजसत्तमैः । आकाशेन सुशक्यश्च बिलेनाथ स देशकः

ಅವನು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಕೇದಾರಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದನು. ಆ ಪ್ರದೇಶ ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದುದು; ಹಾಗೆಯೇ—ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಗುಹಾಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯ.

Verse 31

अतिक्रांतुं नान्यथा च तथा स्कंदप्रसादतः

ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ದಾಟಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಸ್ಕಂದನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮಾತ್ರ.

Verse 32

अर्जुन उवाच । क्व कलापं च द्ग्रामं कथं शक्यं बिलेन च । कथं स्कंदप्रसादः स्यादेतन्मे ब्रूहि नारद

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—“ಆ ಕಲಾಪ ಗ್ರಾಮ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಗುಹಾಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹೋಗಬಹುದು? ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದನ ಪ್ರಸಾದವು ಹೇಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ? ನಾರದನೇ, ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು.”

Verse 33

नारद उवाच । केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम् । तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—“ಕೇದಾರದಿಂದ ಹಿಮಸಂಯುಕ್ತವಾದ ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ನೂರು ಯೋಜನಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ‘ಕಲಾಪಕ’ ಇದೆ.”

Verse 34

तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते । शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः

ಅದರ ನಂತರ ನೂರು ಯೋಜನಗಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ವಾಸುಕಿಆರ್ಣವ’ (ವಾಸುಕಿಯ ಸಾಗರ) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ನೂರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಭಾಗ ‘ಭೂಮಿಸ್ವರ್ಗ’—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗ—ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 35

बिलेन च यथा शक्यं गंतुं तत्र श्रृणुष्व तत् । निरन्नं वै निरुदकं देवमाराधयेद्गुहम्

ಗುಹಾಮಾರ್ಗದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಹೋಗಬಹುದೋ ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಅನ್ನವನ್ನೂ ಜಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ದೇವ ಗುಹ (ಸ್ಕಂದ)ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 36

दक्षिणायां दिशि ततो निष्पापं मन्यते यदा । तदा गुहोऽस्य स्वप्ने गच्छेति भारत

ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ತಾನು ಪಾಪರಹಿತನೆಂದು ಭಾವಿಸುವಾಗ, ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಗುಹನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ—“ಹೋಗು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಓ ಭಾರತ।

Verse 37

ततो गुहात्पश्चिमतो बिलमस्ति बृहत्तरम् । तत्र प्रविश्य गंतव्यं क्रमाणां शतसप्तकम्

ನಂತರ ಗುಹನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಗುಹೆಯಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಏಳು ನೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು (ಹಂತಗಳು) ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಬೇಕು.

Verse 38

तत्र मारकतं लिंगमस्ति सूर्यसमप्रभम् । तदग्रे मृत्तिका चास्ति स्वर्णवर्णा सुनिर्मला

ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಮರುಕತವರ್ಣ ಲಿಂಗವಿದೆ. ಅದರ ಮುಂದೆ ಸ್ವರ್ಣವರ್ಣದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಮಲ ಮೃತ್ತಿಕೆಯೂ ಇದೆ.

Verse 39

नमस्कृत्य च तल्लिंगं गृहीत्वा मृत्तिकां च ताम् । आगंतव्यं स्तंभतीर्थे समाराध्य कुमारकम्

ಆ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ತಂಭತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಕ (ಸ್ಕಂದ)ನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 40

कोलं वा कूपतो ग्राह्यं भूतायां निशि तज्जलम् । तेनोदकेन मृत्तिकया कृत्वा नेत्रद्वयाञ्जनम्

ಅರ್ಧರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆ ಅಥವಾ ಬಾವಿಯಿಂದ ಜಲವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ಜಲ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಮೃತ್ತಿಕೆಯಿಂದ ಎರಡೂ ನೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಂಜನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು.

Verse 41

उद्वर्तनं च देहस्य कदाचित्षष्टिमे पदे । नेत्रांजनप्रभावाच्च बिलं पश्यति शोभनम्

ಆ ದ್ರವ್ಯದಿಂದ ದೇಹಕ್ಕೆ ಉದ್ವರ್ತನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಯಾವುದೋ ವೇಳೆ ಅರವತ್ತನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಾಂಜನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಒಂದು ಸುಂದರ ಬಿಲದ್ವಾರ (ಗುಹಾಮುಖ) ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 42

तन्मध्येन ततो याति गात्रोद्वर्त्तप्रभावतः । कारीषैर्नाम चात्युग्रैर्भक्ष्यते नैव कीटकैः

ನಂತರ ಅವನು ಅದರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಹೋಗಿ, ಗಾತ್ರೋದ್ವರ್ತನದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ‘ಕಾರೀಷ’ ಎಂಬ ಅತಿಭೀಕರ ಸತ್ತ್ವಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಕೀಟಗಳು ಅವನನ್ನು ಏನೂ ಭಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 43

बिलमध्ये च संपश्यन्सिद्धान्भास्करसन्निभान् । यात्येवं यात्यसौ पार्थ कलापं ग्राममुत्तमम्

ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಅವನು ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಸಿದ್ಧರನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಓ ಪಾರ್ಥ, ಅವನು ಮುಂದುವರಿದು ‘ಕಲಾಪ’ ಎಂಬ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 44

तत्र वर्षसहस्राणि चत्वार्यायुःप्रकीर्तितम् । फलानां भोजनं च स्यात्पुनः पुण्यं च नार्ज्जयेत्

ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಫಲಗಳೇ ಆಹಾರವಾಗುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ (ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದಂತೆ) ಹೊಸ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 45

इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत् । तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्

ಇಂತೆ ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಡೆದದ್ದನ್ನು ಕೇಳು. ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ದಂಡದ ಅಗ್ರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಅವನು…

Verse 46

द्विजानहं समायातो महीसागरसंगमम्

ನಾನು ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದೆನು.

Verse 47

तदोत्तार्य मया मुक्तास्तीरे पुण्यजलाशये । ततो मया कृतं स्नानं सह तैर्द्विजसत्तमैः

ಅವರನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ನಾನು ಆ ಪುಣ್ಯ ಜಲಾಶಯದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿದೆನು. ನಂತರ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಪವಿತ್ರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದೆನು.

Verse 48

निःशेषदोषदावाग्नौ महीसागरसंगमे । पितॄणां देवतानां च कृत्वा तर्पणसत्क्रियाः

ಭೂಮಿ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ—ಉಳಿದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದಾವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ದಹಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ಅವರು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣಾದಿ ಸತ್ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.

Verse 49

जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम् । भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि

ಸಂಗಮ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಕುಳಿತು ಪರಮ ಜಪ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿದೆವು; ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದೆವು.

Verse 50

तस्मिंश्चैवांतरे पार्थ देवाः शक्रपुरोगमाः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे लोकपालाश्च संगताः

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಶಕ್ರನ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ದೇವರುಗಳು ಸಮಾಗಮಿಸಿದರು. ಆದಿತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳು ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಲೋಕಪಾಲರೂ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು.

Verse 51

देवानां योनयो ह्यष्टौ गंधर्वाप्सरसां गणाः । महोत्सवे ततस्तस्मिन्गीतवादित्र उत्तमे

ಅಲ್ಲಿ ದೇವರ ಎಂಟು ದಿವ್ಯ ವರ್ಗಗಳು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವ-ಅಪ್ಸರಸರ ಗಣಗಳು ಇದ್ದರು. ಆ ಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಾನ ಮತ್ತು ವಾದ್ಯನಾದ ಮೊಳಗಿತು.

Verse 52

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನ ಮಾಡಲು ತಯಾರಾದೆ. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲೇ ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿದೆ.

Verse 53

सामध्वनिसमायुक्तां तृतीयस्वरनादिताम् । अतीव मनसो रम्यां शिव भक्तिमिवोत्तमाम्

ಅದು ಸಾಮಧ್ವನಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ತೃತೀಯ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ನಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯ—ಶಿವನ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಂತೆಯೇ.

Verse 54

विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಎದ್ದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು—“ನೀನು ಯಾರು, ಹೇ ವಿಪ್ರ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದೆ? ಹೇಳು, ನೀನು ಏನು ಬೇಡುತ್ತೀ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದು ಏನು?”

Verse 55

विप्र उवाच । मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम् । आगतः प्रार्थनायैव तच्छ्रुत्वाहमथाब्रवम्

ವಿಪ್ರನು ಹೇಳಿದನು—“ನಾನು ಕಪಿಲನಾಮ ಮುನಿಯು; ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾರದನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿರಿ. ನಾನು ಕೇವಲ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ.” ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ನಂತರ ಉತ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 56

धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने । नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्

ಹೇ ಕಪಿಲ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಧನ್ಯನಾದೆ. ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಅದೇಯವೆಂಬುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾತ್ರನಿಲ್ಲ.

Verse 57

कपिला उवाच । ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत् । अष्टौ विप्रसहस्रामि मम देहीति नारद

ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನಾರದಾ, ನೀನು ನನಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬೇಕೆಂದರೆ ಕೇಳು—ನನಗೆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನೀಡು.”

Verse 58

भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम् । ब्राह्मणानामहं चैषां तदिदं क्रियतां विभो

ಕಲಾಪಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಾನು ಭೂಮಿದಾನವನ್ನು ಮಾಡುವೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ವಿಭೋ, ಈ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಲಿ.

Verse 59

ततो मया प्रतिज्ञातमेव मस्तु महामुने । त्वयापि क्रियतां स्थानं कापिलं कपिलोत्तमम्

ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಹೇಳಿದೆ—“ಹೇ ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ನಾನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದುದೇ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಲಿ. ಮತ್ತು ಹೇ ಕಪಿಲೋತ್ತಮ, ನೀವೂ ‘ಕಾಪಿಲ’ ಎಂಬ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.”

Verse 60

श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत् । यस्याश्रममुपायातस्यस्य सर्वं हि निष्फलम्

ಶ್ರಾದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಾಗಲಿ ಯಥೋಚಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ವಿಮುಖನಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರೆ, ಆ ಗೃಹಸ್ಥನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 61

स गच्छेद्रौरवांल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत् । अतिथिः पूजितो येन स देवैरपि पूज्यते

ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಅಭಿಪೂಜಿಸದವನು ರೌರವ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವನು; ಆದರೆ ಯಾರು ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸುವನೋ, ಅವನು ದೇವರಿಂದಲೂ ಪೂಜ್ಯನಾಗುವನು।

Verse 62

दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः । ततो महामुनिः श्रीमान्हारीतो ह्वयितस्तदा

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ದಾನಗಳೂ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಸಹಿತವಾಗಿ ಮುನಿ ಕಪಿಲರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಲಾಯಿತು; ಆಮೇಲೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾಮುನಿ ಹಾರೀತನನ್ನೂ ಆಗ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು।

Verse 63

पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे । हारीतश्च पुरस्कृत्य वामपादं तदा स्थितः

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧ-ದೇವರ ಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ, ಹಾರೀತನನ್ನು ಮುಂಚೆ ಇಟ್ಟು ಅವನು ಆಗ ಎಡಪಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ನಿಂತನು।

Verse 64

ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम् । विचिंत्य बहुधा पृथ्वीं साधु साधुकृता द्विजाः

ಆಗ ಶುಭಪರ್ವಗಳ ಸಿದ್ಧ-ಅಪ್ಸರಸರಲ್ಲಿ ಮಹಾ ನಗು ಉಂಟಾಯಿತು; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಲವು ವಿಧವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ ದ್ವಿಜರು ‘ಸಾಧು, ಸಾಧು’ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು।

Verse 65

ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत् । सत्यां चैव तथा मेने गाथां पूर्वबुधेरिताम्

ಆಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾಶೋಕದ ವೇಗ ಉದಯವಾಯಿತು; ಪೂರ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಪುರಾತನ ಗಾಥೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ನಾನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದೆನು।

Verse 66

सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः । कुर्वतामतिकार्याणि शिलापातो ध्रुवं भवेत्

ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ‘ಹೇತಿ’—ಅಸ್ತ್ರದಂತೆ ಕಠೋರ ಪ್ರತಿವಚನ—ನಿಂದನೀಯ; ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಶಿಲಾಪಾತ, ಅಂದರೆ ನಿಶ್ಚಿತ ನಾಶ, ಖಂಡಿತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 67

ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ । धनधान्याल्पसंयुक्ता दारिद्र्यकलिलावृताः

ಆಗ ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೇಳಿದೆನು—‘ನೀವು ಮೂರ್ಖರಾಗುವಿರಿ; ಅಲ್ಪ ಧನಧಾನ್ಯ ಹೊಂದಿ, ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಕೆಸರಿನಿಂದ ಆವೃತರಾಗುವಿರಿ।’

Verse 68

एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम् । तवैवेयं मुने हानिर्यदस्माञ्छपते भवान्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಾರೀತನು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದನು—‘ಓ ಮುನೇ, ಈ ನಷ್ಟ ನಿನ್ನದೇ; ಏಕೆಂದರೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಶಪಿಸುವವನು ನೀನೇ.’

Verse 69

कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते । ततो विमृश्य भूयोऽहब्रवं किमहंद्विज

‘ನಿನಗೆ ಯಾವ ಶಾಪವನ್ನು ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಇದೇ ನಿನ್ನ ಶಾಪ.’ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಹೇಳಿದೆನು—‘ಹೇ ದ್ವಿಜ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ?’

Verse 70

तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः

ಅಂತಹ ಸ್ವಭಾವದ ನೀನು ವಾಮಪಾದವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕಾರಣ—ಅದು ಅಶುಭಸೂಚಕ ತಿರಸ್ಕಾರರೂಪ ಅರ್ಪಣವಾಯಿತು।

Verse 71

हारीत उवाच । श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्

ಹಾರೀತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಧೀಮನ್, ಕೇಳು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನನ್ನೊಳಗೆ ಅಂತಃಶೂನ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 72

इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः । प्रतिग्रहेण विप्राणां ब्राहयं तेजो हि शाम्यति

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ—‘ಅಯ್ಯೋ, ಈ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ ಎಷ್ಟು ದುಃಖಕರ!’ ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಗ್ರಹದಿಂದ ವಿಪ್ರರ ಬ್ರಾಹ್ಮ ತೇಜಸ್ಸು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶಮಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 73

महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत् । ददाति दातुर्दाता च अशुभं यच्छति स्वकम्

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮಹಾದಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ತನ್ನ ಶುಭಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ; ದಾತನು ತನ್ನ ಅಶುಭವನ್ನು ಗ್ರಹೀತನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 74

दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् । मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते

ದಾತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತ ಪರಸ್ಪರ ವಚನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಯಾರು ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ‘ಅಧಃ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪತನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

Verse 75

इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद । निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಓ ನಾರದ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಶೂನ್ಯತೆ ಆವರಿಸಿತು. ನಿದ್ರೆ, ಭಯ, ಕಾಮ ಅಥವಾ ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನು ಶೂನ್ಯನಂತಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 76

हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च । तदेषु मतिमान्कोपं न कुर्वीत यदि त्वया

ಧನ ಕಸಿದುಕೊಂಡವನೂ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ನೆಲಸಿದವನೂ—ಇವರೂ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಶೂನ್ಯ’ರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ವಿವೇಕಿಯಾದರೆ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೋಪ ಮಾಡಬೇಡ.

Verse 77

कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने । ततस्तापान्वितश्चाहं तान्वि प्रानब्रवं पुनः

ಓ ಮುನಿಯೇ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಕೋಪ ಎದ್ದದ್ದರಿಂದಲೇ ಈ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿತು. ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಾನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 78

धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम् । कुर्वतामविमृश्यैव तत्किमस्ति न यद्भवेत्

ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಿಕ್ಕಾರ—ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವ ಈ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಗೆ. ಅವಿಮರ್ಶವಾಗಿ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಅನರ್ಥವಿದೆ, ಅದು ಸಂಭವಿಸದೆ ಉಳಿಯುವುದು?

Verse 79

सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम् । विमृश्यकारिणं धीरं वृणते सर्वसंपदः

ಅವಸರದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಬಾರದು; ಅದು ಮಹಾವಿಪತ್ತಿಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಹೆಜ್ಜೆ. ವಿಚಾರಿಸಿ ಧೀರವಾಗಿ ಮಾಡುವವನನ್ನು ಸರ್ವಸಂಪತ್ತುಗಳು ವರಿಸುತ್ತವೆ.

Verse 80

सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः । पुरा हि ब्राह्मणः कश्चित्प्रख्यातों गिरसां कुले

‘ಸತ್ಯವೇ,’ ಎಂದು ಮಹಾಬುದ್ಧಿಮಂತನು ಹೇಳಿದನು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿರಕಾರಿ ಎಂಬವನು ಇದ್ದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಗಿರಸ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಇದ್ದನು.

Verse 81

चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः । चिरेण सर्वकार्याणि यो विमृश्य प्रपद्यते

ಚಿರಕಾರಿ ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನು ಗೌತಮನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದನು—ಅವನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ನಂತರವೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು.

Verse 82

चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते । अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते

ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕ ಪಡೆಯುವವನು ‘ಚಿರಕಾರಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಕೇವಲ ಆಲಸ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವನು ‘ದುರ್ಮೇಧಾವಿ’ (ಮಂದಬುದ್ಧಿ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 83

बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना । व्यभिचारेण कस्मिन्स व्यतिकम्या परान्सुतान्

ಬುದ್ಧಿ ಚುರುಕಾಗಿಯೂ ದೂರದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವವನು ಯಾವ ಅಪಚಾರದಿಂದ ದಾರಿ ತಪ್ಪುವನು? ಧರ್ಮವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಪರರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವನು?

Verse 84

पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति । स तथेति चिरेणोक्तः स्वभावाच्चिरकारकः

ಕೋಪಗೊಂಡ ತಂದೆ—‘ಈ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲು!’ ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಸ್ವಭಾವತಃ ಚಿರಕಾರಿ; ಆದ್ದರಿಂದ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಿಕವೇ ಹೇಳಿದನು.

Verse 85

विमृश्य चिरकारित्वाच्चिं तयामास वै चिरम् । पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम्

ದೀರ್ಘಾಲೋಚನೆ ಮಾಡುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು வெகுಕಾಲ ಚಿಂತಿಸಿದನು: 'ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಾಲಿಸಲಿ? ಮತ್ತು ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು ಹೇಗೆ?'

Verse 86

कथं धर्मच्छलेनास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् । पितुराज्ञा परो धर्मो ह्यधर्मो मातृरक्षणम्

ಧರ್ಮದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ನಾನಿಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟನಂತೆ ಹೇಗೆ ಮುಳುಗಲಿ? ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯು ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಆದರೆ ತಾಯಿಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ಅಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.

Verse 87

अस्वतंत्रं च पुत्रत्वं किं तु मां नात्र पीडयेत् । स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत्

ಮಗನಾಗಿರುವುದು ಸ್ವತಂತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಾಧಿಸಬಾರದು. ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ಯಾರು ತಾನೇ ಸುಖವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ?

Verse 88

पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् । अनवज्ञा पितुर्युक्ता युक्तं मातुश्च रक्षणम्

ತಂದೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಯಾರು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲರು? ತಂದೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಯುಕ್ತ, ಹಾಗೆಯೇ ತಾಯಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೂಡ ಯುಕ್ತವೇ.

Verse 89

क्षमायोग्यावुभावेतौ नातिवर्तेत वै कथम् । पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञिवानिति

ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕ್ಷಮೆಗೆ ಅರ್ಹರು, ಇವರನ್ನು ಮೀರುವುದು ಹೇಗೆ? ಏಕೆಂದರೆ ತಂದೆಯು ಪತ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನೇ ಇರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅದರಿಂದ ಮಗನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

Verse 90

शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च । सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे परिकल्पितः

ಶೀಲ, ಸದಾಚಾರ, ಗೋತ್ರರಕ್ಷಣೆಯೂ ಕುಲಪರಂಪರೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯೂ ಆಗಲೆಂದು, ಆ ಆತ್ಮನೇ ತಂದೆಯಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಪುತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ।

Verse 91

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि । पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवलिप्सया

ಜಾತಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತಂದೆ ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ಉಪಾಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೋ—ತಂದೆಯ ಗೌರವವನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ ಅದೇ ದೃಢ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಸಾಕು।

Verse 92

शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्चति । तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन

ದೇಹಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ದೇಯವೇ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನೀಡುವವನು ತಂದೆ ಒಬ್ಬನೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು—ಯಾವುದೇ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ।

Verse 93

पातकान्यपि चूर्यंते पितुर्वचनकारिणः । पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः

ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನ ಪಾಪಗಳೂ ಚೂರಾಗುತ್ತವೆ. ತಂದೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗ, ತಂದೆಯೇ ಧರ್ಮ, ತಂದೆಯೇ ಪರಮ ತಪಸ್ಸು।

Verse 94

पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणंति देवताः । आशिषस्ता भजंत्येनं पुरुषं प्राह याः पिता

ತಂದೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಂತೋಷಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಹೇಳಿದ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಆ ಪುರುಷನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 95

निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनंदति । मुच्यते बंधनात्पुष्पं फलं वृंतात्प्रमुच्यते

ತಂದೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸಮಸ್ತ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೇಗೆ ಹೂವು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಹೇಗೆ ಫಲವು ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಬಿಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜೀವನು ಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 96

क्लिश्यन्नपि सुतः स्नेहं पिता स्नेहं न मुंचति । एतद्विचिंत्यतं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम्

ಮಗನು ಕಷ್ಟಕೊಟ್ಟರೂ ತಂದೆ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿರಿ—ತಂದೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದು ಪುತ್ರನ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ.

Verse 97

पिता नाल्पतरं स्थानं चिंतयिष्यामि मातरम् । यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पांचभौतिकः

ನಾನು ತಾಯಿಯನ್ನು ತಂದೆಯಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಮರಣಧರ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನನ್ನೊಳಗಿನ ಈ ದೇಹಸಂಘಾತವು ಪಂಚಭೂತಮಯವಾಗಿದೆ.

Verse 98

अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः । माता देहारणिः पुंसः सर्वस्यार्थस्य निर्वृतिः

ನನ್ನ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಜನನಿಯೇ; ಅರಣಿಯಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಉದ್ಭವಿಸುವಂತೆ. ತಾಯಿ ಪುರುಷನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅರಣಿಯಂತಿದ್ದು, ಅವಳಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 99

मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये । न स शोचति नाप्येनं स्थावर्यमपि कर्षति

ತಾಯಿ ಇದ್ದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಸನಾಥನಾಗುತ್ತಾನೆ; ತಾಯಿಯ ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಾಥನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತಾಯಿ ಇರುವವನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿಪತ್ತೂ ಅವನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಳೆದು ಕೆಡವಲಾರದು.

Verse 100

श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अंबेति प्रतिपद्यते । पुत्रपौत्रसमापन्नो जननीं यः समाश्रितः

ಧನವಿಲ್ಲದವನಾದರೂ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ‘ಅಂಬೆ’ ಎಂದು ತಾಯಿಯನ್ನು ಶರಣಾಗುವವನು, ಜನನಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವನು, ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಲಸಂತತಿಯ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 101

अपि वर्षशतस्यांते स द्विहायनवच्चरेत् । समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा

ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತಾಯಿ ಅವನನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಗುವಿನಂತೆಲೇ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ—ಮಗನು ಸಮರ್ಥನಾಗಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಲಿ, ಕೃಶನಾಗಲಿ ಸ್ಥೂಲನಾಗಲಿ, ತಾಯಿಯ ದೃಷ್ಟಿ ಒಂದೇ।

Verse 102

रक्षयेच्च सुतं माता नान्यः पोष्यविधानतः । तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः

ಪೋಷಣಧರ್ಮದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಮಗನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ತಾಯಿಯೇ; ಹಾಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಮಾಡಲಾರರು. ಅವಳು ಇಲ್ಲದಾಗ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ‘ವೃದ್ಧ’ನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆಗಲೇ ದುಃಖಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 103

तदा शुन्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते । नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः

ತಾಯಿಯಿಂದ ವಿಯೋಗವಾದಾಗ ಅವನ ಜಗತ್ತು ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯಂತ ನೆರಳು ಇಲ್ಲ; ತಾಯಿಯಂತ ಆಶ್ರಯ-ಗತಿ ಇಲ್ಲ।

Verse 104

नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा । कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी तथा

ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ತ್ರಾಣವಿಲ್ಲ; ತಾಯಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ರಪಾ (ವಿಶ್ರಾಂತಿ-ಆಶ್ರಯ) ಇಲ್ಲ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಧಾತ್ರೀ’, ಜನ್ಮ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಜನನೀ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ।

Verse 105

अंगानां वर्धनादंबा वीरसूत्वे च वीरसूः । शिशोः शुश्रूषणाच्छ्वश्रूर्माता स्यान्माननात्तथा

ಶಿಶುವಿನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಳು ‘ಅಂಬಾ’; ವೀರರನ್ನು ಪ್ರಸವಿಸುವುದರಿಂದ ‘ವೀರಸೂ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ. ಶಿಶುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅತ್ತೆಯೂ ‘ಮಾತೆ’ ಆಗುತ್ತಾಳೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರೆ ಅವಳಿಗೂ ಮಾತೃಸ್ಥಾನ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 106

देवतानां समावापमेकत्वं पितरं विदुः । मर्त्यानां देवतानां च पूगो नात्येति मातरम्

ದೇವತೆಗಳ ಏಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರರೂಪ ‘ಸಮಾವಾಪ’ವೆಂದು ಪಿತೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿಯೂ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವ ಸಮೂಹವೂ ಮಾತೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮೀರಲಾರದು.

Verse 107

पतिता गुरवस्त्याज्या माता च न कथंचन । गर्भधारणपोषाभ्यां तेन माता गरीयसी

ಗುರುಗಳು ಪತಿತರಾದರೆ ತ್ಯಜಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಮಾತೆಯನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು. ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಮಾತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪೂಜ್ಯಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

Verse 108

एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम् । स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्

ಹೀಗೆ ಕೌಶಿಕೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜ ಬಲಿಯನ್ನು ಕಂಡನು. ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ತಾಯಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅಶೋಭನವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಕ್ರೂರ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಮಾತೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

Verse 109

विमृश्य चिरकालं हि चिंतांतं नाभ्यपद्यत । एतस्मिन्नंतरे शक्रो रूपमास्थितः

ದೀರ್ಘಕಾಲ ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರೂ ಅವನು ಸ್ಥಿರ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶಕ್ರನು (ಇಂದ್ರನು) ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು.

Verse 110

गायन्गाखामुपायातः पितुस्तस्याश्रमांतिके । अनृना हि स्त्रियः सर्वाः सूत्रकारो यदब्रवीत्

ಒಂದು ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಶ್ರಮದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದನು. 'ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಋಣಮುಕ್ತರು,' ಎಂದು ಸೂತ್ರಕಾರರು ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಅವನು ನುಡಿದನು.

Verse 111

अतस्ताभ्यः फलं ग्राह्यं न स्याद्दोषेक्षणः सुधीः । इति श्रुत्वा तमानर्च मेधातिथिरुदारधीः

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಂದ ಫಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಜ್ಞಾನಿಯು ದೋಷವನ್ನು ಹುಡುಕುವವನಾಗಬಾರದು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಧಾತಿಥಿಯು ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು.

Verse 112

दुःखितश्चिंतयन्प्राप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन् । अहोऽहमीर्ष्ययाक्षिप्तो मग्नोऽहं दुःखसागरे

ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ, ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಬಂದನು. 'ಅಯ್ಯೋ! ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ನಾನು ದುಃಖದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದೇನೆ.'

Verse 113

हत्वा नारीं च साध्वीं च को नु मां तारयिष्यति । सत्वरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः

'ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು, ಅದೂ ಸಾಧ್ವಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸುವರು? ಆತುರದಿಂದ ನಾನು ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಿರಕಾರಿಗೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದೆನು.'

Verse 114

यद्ययं चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् । चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक

'ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ 'ಚಿರಕಾರಿ' (ತಡವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು) ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಪಾಪದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಓ ಚಿರಕಾರಿಯೇ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ! ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ಓ ಚಿರಕಾರಿಯೇ!'

Verse 115

यदद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः । त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया

ಇಂದು ನೀನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಚಿರಕಾರೀ ಆಗಿದ್ದರೆ, ನೀನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಚಿರಕಾರಿಕ. ನನ್ನನ್ನೂ ನನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸು; ನಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ತಪಸ್ಸನ್ನೂ ಕಾಪಾಡು.

Verse 116

आत्मानं पातके विष्टं शुभाह्व चिरकारिक । एवं स दुःखितः प्राप्तो गौतमोऽचिंतयत्तदा

ಶುಭನಾಮದ ಚಿರಕಾರಿಕನೇ! ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವವನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗೆ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಬಂದ ಗೌತಮನು ಆಗ ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 117

चिरकारिकं ददर्शाथ पुत्रं मातुरुपांतिके । चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः

ನಂತರ ಅವನು ತಾಯಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಪುತ್ರ ಚಿರಕಾರಿಕನನ್ನು ಕಂಡನು. ಆದರೆ ಚಿರಕಾರೀ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಪರಮ ದುಃಖಿತನಾದನು.

Verse 118

शस्त्रं त्यक्त्वा स्थितो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे । मेधातिथिः सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि

ಅವನು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ನಿಂತು ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆ ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಮೇಧಾತಿಥಿಯು ತನ್ನ ಮಗನು ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 119

पत्नीं चैव तु जीवंतीं परामभ्यगमन्मुदम् । हन्यादिति न सा वेद शस्त्रपाणौ स्थिते सुते

ಪತ್ನಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಪರಮ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು. ಮಗನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿದ್ದರೂ ‘ಅವನು ಕೊಲ್ಲುವನು’ ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆಕೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.

Verse 120

बुद्धिरासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् । शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति

ಮಗನು ತಂದೆಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಳು—ಭಯದಿಂದಲೇ ಆಯುಧ ಹಿಡಿದ ಆತುರವನ್ನು ಅವನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು।

Verse 121

ततः पित्रा चिरं स्मृत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि । चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरंजीवेत्यु दाहृतः

ನಂತರ ತಂದೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ದೀರ್ಘವಾಗಿ ತಲೆಯನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸಿ, ಎರಡೂ ಭುಜಗಳಿಂದ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು—“ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿರು!” ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು।

Verse 122

चिरं मुदान्वितः पुत्रं मेधातिथिरथाब्रवीत् । चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी भवेच्चिरम्

ಆಮೇಲೆ ದೀರ್ಘ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮೇಧಾತಿಥಿ ಮಗನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಓ ಚಿರಕಾರಿಕ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನೀನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಚಿರಕಾರಿ—ವಿಚಾರಿಸಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುವವನು—ಆಗಿರಲಿ।”

Verse 123

चिराय यत्कृतं सौम्य चिरमस्मिन् दुःखितः । गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः

“ಸೌಮ್ಯನೇ, ತಡವಾಗಿ ನಡೆದ ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಾನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದೆ.” ಎಂದು ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿ ಗೌತಮನು ಗಾಥೆಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು।

Verse 124

चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत् । चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಬಹಳ ತಡವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಿತ್ರನು ಹಾನಿಗೊಂಡರೂ ಅವನು ದೀರ್ಘ ಸಹನೆ ಮತ್ತು ಧಾರಣೆಗೆ ಅರ್ಹನು।

Verse 125

रोगे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते

ರೋಗದಲ್ಲಿ, ದರ್ಪದಲ್ಲಿ, ಮಾನಭಂಗದಲ್ಲಿ, ದ್ರೋಹದಲ್ಲಿ, ಪಾಪಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಪ್ರಿಯ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ—ಯೋಚಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆವವನೇ ಪ್ರಶಂಸನೀಯನು।

Verse 126

बंधूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च । अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते

ಬಂಧುಗಳು, ಸುಹೃದರು, ಭೃತ್ಯರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಜನರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ—ಅಪರಾಧವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದಾಗ—ಯೋಚಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವವನೇ ಪ್ರಶಂಸನೀಯನು।

Verse 127

चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् । चिरमन्वास्य विदुषश्चिरमिष्टानुपास्य च

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅನ್ವೇಷಣೆ-ವಿಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಪಂಡಿತರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಇಷ್ಟದೇವತೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಪಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 128

चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम् । ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम्

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿದರೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅವಮಾನರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪರರ ವಾಕ್ಯವೂ ಧರ್ಮಸಹಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು।

Verse 129

चिरं पृच्छेच्च श्रृणुयाच्चिरं न परिभूयते । धर्मे शत्रौ शस्त्रहस्ते पात्रे च निकटस्थिते

ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೇಳಬೇಕು—ಅಂದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪರಾಭವಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುವಿನ ಎದುರು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವಿರುವಾಗ, ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ—ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬಾರದು।

Verse 130

भये च साधुपूजायां चिरकारी न शस्यते । एवमुक्त्वा पुत्रभार्यासहितः प्राप्य चाश्रमम्

ಭಯಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಧುಪೂಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಳಂಬಿಸುವವನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯನಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಪುತ್ರ-ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಆಶ್ರಮವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 131

ततश्चिरमुपास्याथ दिवं यातिश्चिरं मुनिः । वयं त्वेवं ब्रुवन्तोऽपि मोहेनैवं प्रतारिताः

ನಂತರ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ ಮುನಿಯು ದೀರ್ಘಕಾಲಕ್ಕೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ನಾವು—ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೂ—ಮೋಹದಿಂದ ಇಂತೆಯೇ ಮೋಸಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ.

Verse 132

कलौ च भवतां विप्रा मच्छापो निपतिष्यति । केचित्सदा भविष्यंति विप्राः सर्वगुणैर्युताः

ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಓ ವಿಪ್ರರೇ, ನನ್ನ ಶಾಪವು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವುದು. ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸದಾ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನರಾಗಿಯೇ ಇರುವರು.

Verse 133

पादप्रक्षालनं कृत्वा ततोऽहं धर्मवर्मणः । समीपे साक्षिणो देवान्कृत्वा संकल्पमाचरम्

ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಲನ ಮಾಡಿ ನಂತರ ನಾನು ಧರ್ಮವರ್ಮನ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ದೇವರನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆ.

Verse 134

कांचनैरर्नोप्रदानैश्च गृहदानैर्धनादिभिः । भार्याभूषणवस्त्रैश्च कृतार्था ब्राह्मणाः कृताः

ಕಾಂಚನದಾನ, ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರದಾನಗಳು, ಗೃಹದಾನ, ಧನಾದಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಆಭರಣ-ವಸ್ತ್ರಗಳು—ಇವುಗಳಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗಿ ಕೃತಾರ್ಥರಾದರು.

Verse 135

ततः करं समुद्यम्य प्राहेन्द्रो देवसंगमे । हरांगरुद्धवामार्द्ध यावद्देवी गिरेः सुता

ಆಮೇಲೆ ಕೈಯೆತ್ತಿ ಇಂದ್ರನು ದೇವಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಗಿರಿಸುತೆ ದೇವಿ, ಹರದೇಹದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿತವಾದ ವಾಮಾರ್ಧವತೀ।

Verse 136

गणाधीशो वयं यावद्यावत्त्रिभुवनं त्विदम् । तावन्नन्द्यादिदे स्थानं नारदस्थापितं सुराः

ನಾವು ಗಣಾಧೀಶರಾಗಿರುವವರೆಗೆ, ಈ ತ್ರಿಭುವನವು ಇರುವವರೆಗೆ; ಅಷ್ಟರವರೆಗೆ ನಂದಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಸ್ಥಾನವು ನಾರದನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದಾಗಿ, ಹೇ ಸೂರರೇ, ದೃಢವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದು।

Verse 137

ब्रह्मशापो रुद्रशापो विष्णुशापस्तथैव च । द्विजशापस्तथा भूयादिदं स्थानं विलुंपतः

ಈ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ನಾಶಮಾಡುವವನ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಶಾಪ, ರುದ್ರಶಾಪ, ವಿಷ್ಣುಶಾಪ ಹಾಗೂ ದ್ವಿಜಶಾಪವೂ ಬೀಳಲಿ।

Verse 138

ततस्तथेति तैः सर्वैर्हृष्टैस्तत्र तथोदितम् । एवं मया स्थापिते स्थानकेऽस्मिन्संस्थापयामास च कापिलं मुनिः । स्थाने उभे देवकृते प्रसन्नास्ततो ययुर्देवता देवसद्म

ಆಮೇಲೆ ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ನಾನು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಮುನಿಯೂ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕಪಿಲನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು. ದೇವಕೃತವಾದ ಆ ಎರಡೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಸನ್ನರಾದ ದೇವತೆಗಳು ನಂತರ ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು।