Adhyaya 4

Verse 1

नारद उवाच । ततस्त्वहं चिंतयामि कथं स्थानमिदं भवेत् । ममायत्तं यतो राज्ञां भूमिरेषा सदा वशे

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಆಮೇಲೆ ನಾನು ಚಿಂತಿಸಿದೆ: ‘ಈ ಸ್ಥಳವು ಹೇಗೆ ಪುಣ್ಯಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವಾಗುವುದು? ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭೂಮಿ ನನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ; ರಾಜರೂ ಸದಾ ನನ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ.’

Verse 2

यत्त्वहं धर्मवर्णाणं गत्वा याचे ह मेदिनीम् । अर्पयत्येव स च मे याचितो न पुनः परः

ನಾನು ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೇಡಿದರೆ, ಬೇಡಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವನು; ನಂತರ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 3

तथा हि मुनिभिः प्रोक्तं द्रव्यं त्रिविधमुत्तमम् । शुक्लं मध्यं च शबलमधमं गृष्णमुच्यते

ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ—ದ್ರವ್ಯ (ಅಥವಾ ದಾನ) ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧ: ಶುಕ್ಲ (ಶುದ್ಧ), ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶಬಲ (ಮಿಶ್ರ); ಆದರೆ ಅಧಮವಾದುದು ‘ಕೃಷ್ಣ’ (ಕಲುಷಿತ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 4

श्रुतेः संपादनाच्छिष्यात्प्राप्तं शुक्लं च क्न्ययया । तथा कुसीदवाणिज्यकृषियाचितमेव च

ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಬೋಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು, ಹಾಗೆಯೇ ಕನ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದೊರಕಿದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ‘ಶುಕ್ಲ’ (ಶುದ್ಧ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಬಡ್ಡಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಯಾಚನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವೂ ಶುಕ್ಲವೇ.

Verse 5

शबलं प्रोच्यते सद्भिर्द्यूतचौर्येण साहसैः । व्याजेनोपार्जितं यच्च तत्कृष्णं समुदाहृतम्

ಸಜ್ಜನರು ಜೂಜು, ಕಳ್ಳತನ ಮತ್ತು ದುರಾಸಾಹಸ/ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಬಂದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ‘ಶಬಲ’ (ಮಿಶ್ರ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮೋಸ, ಕಪಟ ನೆಪಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ‘ಕೃಷ್ಣ’ (ಅಶುದ್ಧ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 6

शुक्लवित्तेन यो धर्मं प्रकुर्याच्छ्रद्धयान्वितः । तीर्थं पात्रं समासाद्य देवत्वे तत्समश्नुते

ಶುದ್ಧ ಧನದಿಂದ ಶ್ರದ್ಧಾಯುಕ್ತನಾಗಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 7

राजसेन च भावेन वित्तेन शबलेन च । प्रदद्याद्दानमर्थिभ्यो मानुष्यत्वे तदश्नुते

ಆದರೆ ರಜೋಗುಣದ ಭಾವದಿಂದ ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ (ಕಲుషಿತ) ಧನದಿಂದ ಬೇಡುವವರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಮಾನವತ್ವದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾನೆ।

Verse 8

तमोवृतस्तु यो दद्यात्कृष्णवित्तेन मानवः । तिर्यक्त्वे तत्फलं प्रेत्य समश्राति नराधमः

ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾದ ಮಾನವನು ಕಪ್ಪು (ಅಪವಿತ್ರ) ಧನದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ನರಾಧಮನು ಮರಣಾನಂತರ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ತಿರ್ಯಗ್ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 9

तत्तु याचितद्रव्यं मे राजसं हि स्फुटं भवेत् । अथ ब्राह्मणभावेन नृपं याचे प्रतिग्रहम्

ಭಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ನನಗೆ ದೊರೆಯುವ ಧನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ರಾಜಸ ಸ್ವಭಾವದ್ದೇ; ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಾವದಿಂದ ನಾನು ರಾಜನನ್ನು ದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾಚಿಸಿದರೆ, ಅದು ‘ಪ್ರತಿಗ್ರಹ’ (ದಾನಸ್ವೀಕಾರ) ಎನಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 10

तदप्यहो चातिकष्ट हेतुना तेन मे मतम् । अयं प्रतिग्रहो घोरो मध्वास्वादो विषोपमः

ಆದರೂ, ಅಹೋ, ಅದೂ ಅತಿಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇ—ಇದೇ ನನ್ನ ಮತ. ಈ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ ಭೀಕರ: ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಜೇನಿನಂತೆ, ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ ವಿಷದಂತೆ।

Verse 11

प्रतीग्रहेण संयुक्तं ह्यमीवमाविशोद्द्विजम् । तस्मादहं निवृत्तश्च पापादस्मात्प्रतिग्रहात्

ಪ್ರತಿಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ರೋಗವು ಆ ದ್ವಿಜನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಈ ಪಾಪದಿಂದ—ಈ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಾಚಾರದಿಂದ—ವಿರಮಿಸಿದ್ದೇನೆ.

Verse 12

ततः केनाप्युपायेन द्वयोरन्यतरेण तु । स्वायत्तं स्थानक कुर्म एतत्सञ्चिंतये मुहुः

ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೋ ಉಪಾಯದಿಂದ—ಆ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೂಲಕ—ನನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಇದನ್ನೇ ನಾನು ಮರುಮರು ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 13

यथा कुभार्यः पुरुषश्चिन्तांतं न प्रपद्यते । तथैव विमृशंश्चाहं चिंतांतं न लभाम्यणु

ದುಷ್ಟ ಪತ್ನಿಯುಳ್ಳ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಚಿಂತೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೂ—ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರೂ—ನನ್ನ ಚಿಂತೆಯ ಅಣುವಷ್ಟೂ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾರೆ.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे पार्थ स्नातुं तत्र समागताः । बहवो मुनयः पुण्ये महीसागरसंगमे

ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ಮುನಿಗಳು ಬಂದರು—ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸಂಗಮಿಸುವ ಆ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ.

Verse 15

अहं तानब्रवं सर्वान्कुतो यूयं समागताः । ते मामूचुः प्रणम्याथ सौराष्ट्रविषये मुने

ನಾನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳಿದೆ, “ನೀವು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿರಿ?” ಅವರು ನನಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು, “ಹೇ ಮುನೇ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ.”

Verse 16

धर्मवर्मेति नृपतिर्योऽस्य देशस्य भूपतिः । स तु दानस्य तत्त्वार्थी तेपे वर्षगणान्बहून्

ಈ ದೇಶದ ಭೂಪತಿಯಾದ ಧರ್ಮವರ್ಮನೆಂಬ ರಾಜನು, ದಾನದ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಯಸಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು।

Verse 17

ततस्तं प्राह खे वाणी श्लोकमेकं नृप श्रृणु । द्विहेतु षडधिष्ठानं षडंगं च द्विपाकयुक्

ಆಮೇಲೆ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿತು—“ಓ ರಾಜನೇ, ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕೇಳು: ದಾನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೇತುಗಳು, ಆರು ಆಧಾರಗಳು, ಆರು ಅಂಗಗಳು ಇವೆ; ಅದರ ಫಲವು ದ್ವಿವಿಧವಾಗಿದೆ।”

Verse 18

चतुःप्रकारं त्रिविधं त्रिनाशं दानमुच्यते । इत्येकं श्लोकमाभाष्य खे वाणी विरराम ह

“ದಾನವು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರ, ತ್ರಿವಿಧ, ಮತ್ತು ಮೂರು ನಾಶಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ।” ಎಂದು ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಮೌನವಾಯಿತು।

Verse 19

श्लोकस्यार्थं नावभाषे पृच्छमानापि नारद । ततो राजा धर्मवर्मा पटहेनान्वघोषयत्

ಹೇ ನಾರದ, ಕೇಳಿದರೂ ಆ ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ರಾಜ ಧರ್ಮವರ್ಮನು ಡಂಕರಿಂದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿಸಿದನು।

Verse 20

यस्तु श्लोकस्य चैवास्य लब्धस्य तपसा मया । करोति सम्यगव्याख्यानं तस्य चैतद्ददाम्यहम्

“ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಈ ಶ್ಲೋಕಕ್ಕೆ ಯಾರು ಸಮ್ಯಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ।”

Verse 21

गवां च सप्त नियुतं सुवर्णं तावदेव तु । सप्तग्रामान्प्रयच्छामि श्लोकव्याख्यां करोति यः

ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ನಾನು ಏಳು ನಿಯುತ ಗೋವುಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ಏಳು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು।

Verse 22

पटहेनेति नृपतेः श्रुत्वा राज्ञो वचो महत् । आजग्मुर्बहुदेशीया ब्राह्मणाः कोटिशो मुने

ನೃಪತಿಯ ಮಹದ್ವಚನವನ್ನು ಡಂಕರವದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಿದುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಓ ಮುನೇ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕೋಟ್ಯಂತರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು।

Verse 23

पुनर्दुर्बोधविन्यासः श्लोकस्तैर्विप्रपुंगवैः । आख्यातुं शक्यते नैव गुडो मूकैर्यथा मुने

ಓ ಮುನೇ, ಈ ಶ್ಲೋಕದ ವಿನ್ಯಾಸ ದುರ್ಬೋಧ; ವಿಪ್ರಪುಂಗವರಿಗೂ ಇದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ—ಮೂಕನು ಬೆಲ್ಲದ ರುಚಿ ಹೇಳಲಾರದಂತೆ।

Verse 24

वयं च तत्र याताः स्मो धनलोभेन नारद । दुर्बोधत्वान्नमस्कृत्य श्लोकं चात्र समागताः

ಓ ನಾರದ, ಧನಲೋಭದಿಂದ ನಾವು ಅಲ್ಲಿ ಹೋದೆವು; ಶ್ಲೋಕ ದುರ್ಬೋಧವಾದುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅದೇ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।

Verse 25

दुर्व्याख्येयस्त्वयं श्लोको धनं लभ्यं न चैव नः । तीर्थयात्रां कथं यामीत्येवाचिंत्यात्र चागताः

ಈ ಶ್ಲೋಕ ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ವ್ಯಾಖ್ಯೇಯ; ನಮಗೆ ಧನವೂ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ‘ಹಾಗಾದರೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೇಗೆ ಹೋಗುವುದು?’ ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ।

Verse 26

एवं फाल्गुन तेषां तु वचः श्रुत्वा महात्मनाम् । अतीव संप्रहृष्टोऽहं तान्विसृज्येत्यचिंतयम्

ಓ ಫಾಲ್ಗುಣಾ! ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಿತನಾದೆನು; ‘ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವೆನು’ ಎಂದು ಮನಸಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದೆನು.

Verse 27

अहो प्राप्त उपायो मे स्थानप्राप्तौ न संशयः । श्लोकं व्याख्याय नृपतेर्लप्स्ये स्थानं धनं तथा

ಅಹೋ! ನನಗೆ ಉಪಾಯ ದೊರಕಿತು; ಸ್ಥಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ರಾಜನಿಗೆ ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ವಿವರಣೆ ಮಾಡಿ ನಾನು ಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಧನವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವೆನು.

Verse 28

विद्यामूल्येन नैवं च याचितः स्यात्प्रतिग्रहः । सत्यमाह पुराणार्षिर्वासुदेवो जगद्गुरुः

ವಿದ್ಯಾಮೌಲ್ಯವೆಂದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದಾನ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಪುರಾಣರ್ಷಿ, ಜಗದ್ಗುರು ವಾಸುದೇವನು ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದನು.

Verse 29

धर्मस्य यस्य श्रद्धा स्यान्न च सा नैव पूर्यते । पापस्य यस्य श्रद्धास्यान्न च सापि न पूर्यते

ಯಾರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿದ್ದರೂ ಅದು ಫಲಿಸದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಾಪದ ಮೇಲೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿದ್ದರೂ ಅದೂ ಫಲಿಸದು—ಅವನು ಎರಡೂ ಕಡೆ ನಿರಾಶನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 30

एवं विचिंत्य विद्वांसः प्रकुर्वंति यथारुचि । सत्यमेतद्विभोर्वाक्यं दुर्लभोऽपि यथा हि मे

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ಪಂಡಿತರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಭುವಿನ ಈ ವಾಕ್ಯ ಸತ್ಯ; ನನಗೂ ಅದು ದುರ್ಲಭವಾಗಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.

Verse 31

मनोरथोऽयं सफलः संभूतोंकुरितः स्फुटम् । एनं च दुर्विदं श्लोकमहं जानामि सुस्फुटम्

ನನ್ನ ಈ ಮನೋರಥ ಫಲವತ್ತಾಗಿದೆ—ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿ ಅಂಕುರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಈ ದುರ್ವಿದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ.

Verse 32

अमूर्तैः पितृभिः पूर्वमेव ख्यातो हि मे पुरा । एवं हर्षान्वितः पार्थ संचिंत्याऽहं ततो मुहुः

ಅಮೂರ್ತ ಪಿತೃಗಳು ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಮರುಮರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದೆ.

Verse 33

प्रणम्य तीर्थं चलितो महीसागरसंगमम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण ततोहं यातवान्नृपम्

ತೀರ್ಥಕ್ಕೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ನಾನು ಭೂಮಿ-ಸಾಗರ ಸಂಗಮದ ಕಡೆ ಹೊರಟೆ. ನಂತರ ವೃದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದೆ.

Verse 34

इदं भणितवानस्मि श्लोकव्याख्यां नृप श्रृणु । यत्ते पटहविख्यातं दानं च प्रगुणीकुरु

ನಾನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಈಗ, ಹೇ ನೃಪ, ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಕೇಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಡಂಕರವದಿಂದ ಘೋಷಿತವಾದ ನಿನ್ನ ದಾನವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು.

Verse 35

एवमुक्ते नृपः प्राह प्रोचुरेवं हि कोटिशः । द्विजोत्तमाः पुनर्नस्यं प्रोक्तुमर्थो हि शक्यते

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—“ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೋಟಿಸಾರಿ ಹಿಂದೆಯೇ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ?”

Verse 36

के द्विहेतू षडाख्यातान्यधिष्ठानानि कानि च । कानि चैव षडंगानि कौ द्वौ पाकौ तथा स्मृतौ

ದಾನದ ಎರಡು ಹೇತುಗಳು ಯಾವುವು? ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರು ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳು ಯಾವುವು? ಆರು ಅಂಗಗಳು ಯಾವುವು? ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ‘ಪಾಕ’ಗಳು (ಫಲ-ಪರಿಣಾಮಗಳು) ಯಾವುವು?

Verse 37

के च प्रकाराश्चत्वारः किंस्वित्तत्त्रिविधं द्विज । पयो नाशाश्च के प्रोक्ता दानस्यैतत्स्फुटं वद

ದಾನದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಯಾವುವು? ಹೇ ದ್ವಿಜ, ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುವುದು ಏನು? ಹಾಗೆಯೇ ದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ‘ನಾಶ’ಗಳು (ಹಾನಿ/ಕ್ಷಯ) ಯಾವುವು ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ? ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳು।

Verse 38

स्फुटान्प्रश्नानिमान्सप्त यदि वक्ष्यसि ब्राह्मण । ततो गवां सप्तनियुतं सुवर्णं तावदेव तु

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಏಳು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ನೀನು ಉತ್ತರಿಸಿದರೆ, ನಾನು ಏಳು ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳನ್ನು ನೀಡುವೆ; ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿನ್ನವನ್ನೂ ನೀಡುವೆ।

Verse 39

सप्त ग्रामांश्च दास्यामि नो चेद्यास्यसि स्वं गृहम् । इत्युक्त्वा वचनं पार्थ सौराष्ट्रस्वामिनं नृपम्

“ನಾನು ಏಳು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ ನೀಡುವೆ; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।” ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿ…

Verse 40

धर्मवर्माणमस्त्वेवं प्रावोचमवधारय । श्लोकव्याख्यां स्फुटां वक्ष्ये दानहेतू च तौ श्रृणु

ಹಾಗೆಯೇ, ಧರ್ಮವರ್ಮನೇ—ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅವಧರಿಸು. ಶ್ಲೋಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವೆ; ದಾನದ ಆ ಎರಡು ಹೇತುಗಳನ್ನೂ ಕೇಳು।

Verse 41

अल्पत्वं वा बहुत्वं वा दानस्याभ्युदयावहम् । श्रद्धा शक्तिश्च दानानां वृद्ध्यक्षयकरेहि ते

ದಾನವು ಅಲ್ಪವಾಗಲಿ ಬಹುವಾಗಲಿ ಶುಭೋನ್ನತಿಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ದಾನಗಳ ವೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಕಾರಣ.

Verse 42

तत्र श्रद्धाविषये श्लोका भवन्ति । कायक्लेशैश्च बहुभिर्न चैवारथस्य राशिभिः

ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ—ಬಹು ದೇಹಕ್ಲೇಶಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಧನರಾಶಿಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದಲೂ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 43

धर्मः संप्राप्यते सूक्ष्मः श्रद्धा धर्मोऽद्भुतं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धा सर्वमिदं जगत्

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಧರ್ಮ, ಅದೇ ಅದ್ಭುತ ತಪಸ್ಸು. ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ; ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯೇ.

Verse 44

सर्वस्वं जीवितं चापि दद्यादश्रद्धया यदि । नाप्नुयात्स फलं किंचिच्छ्रद्दधानस्ततो भवेत्

ಯಾರಾದರೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೂ, ಜೀವಿತವನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಫಲವೂ ದೊರೆಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರದ್ಧಾವಂತ ದಾತನಾಗಬೇಕು.

Verse 45

श्रद्धया साध्यते धर्मो महद्भिर्नार्थराशिभिः । अकिंचना हि मुनयः श्रद्धावंतो दिवं गताः

ಧರ್ಮವು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮಹಾ ಧನರಾಶಿಗಳಿಂದಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಏನೂ ಇಲ್ಲದ ಮುನಿಗಳೂ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 46

त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा । सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां श्रृणु

ದೇಹಧಾರಿಗಳ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸ್ವಭಾವಜನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧ—ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 47

यजंते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः । प्रेतान्भूतपिशाचांश्च यजंते तामसा जनाः

ಸಾತ್ತ್ವಿಕರು ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಾಜಸರು ಯಕ್ಷ-ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು; ತಾಮಸ ಜನರು ಪ್ರೇತ, ಭೂತ, ಪಿಶಾಚರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 48

तस्माच्छ्रद्धावता पात्रे दत्तं न्यायार्जितं हि यत् । तेनैव भगवान्रुद्रः स्वल्पकेनापि तुष्यति

ಆದುದರಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತವಾದುದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ—ಅದರಿಂದಲೇ ಭಗವಾನ್ ರುದ್ರನು ಸ್ವಲ್ಪ ದಾನದಿಂದಲೂ ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ।

Verse 49

शक्तिविषये च श्लोका भवंति । कुटुंबभुक्तवसनाद्देयं यदतिरिच्यते । मध्वास्वादो विषं पश्चाद्दातुर्धर्मोऽन्यथा भवेत्

ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರ-ವಸ್ತ್ರಗಳ ನಂತರ ಉಳಿದುದನ್ನೇ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಮೊದಲಿಗೆ ಜೇನಿನಂತೆ, ನಂತರ ವಿಷದಂತೆ ಆಗುವ ದಾನ ದಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಕೃತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 50

शक्ते परजने दाता स्वजने दुःखजीविनि । मध्वापानविषादः स धर्माणां प्रतिरूपकः

ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ಪರಜನರಿಗೆ ದಾನ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಜನರನ್ನು ದುಃಖಜೀವಿಗಳಾಗಿ ಬಿಡುವುದಾದರೆ—ಅದು ಜೇನು ಕುಡಿದು ನಂತರ ವಿಷವೇದನೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತಿದೆ; ಧರ್ಮದ ಕೇವಲ ಪ್ರತಿರೂಪ।

Verse 51

भृत्यानामुपरोधेन यत्करोत्यौर्ध्वदैहिकम् । तद्भवत्यसुखोदकं जीवतोऽस्य मृतस्य च

ಭೃತ್ಯರನ್ನು ತಡೆದು ಪೀಡಿಸಿ ಮಾಡುವ ಔರ್ಧ್ವದೇಹಿಕ ಕರ್ಮವು ‘ದುಃಖೋದಕ’ವಾಗಿ, ಜೀವಿತದಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣಾನಂತರವೂ ದುಃಖವನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।

Verse 52

सामान्यं याचितं न्यासमाधिर्दाराश्च दर्शनम् । अन्वाहितं च निक्षेपः सर्वस्वं चान्वये सति

ಸಾಮಾನ್ಯ (ಸಹಭಾಗ) ಸಂಪತ್ತು, ಯಾಚಿಸಿ ಪಡೆದದ್ದು, ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಅಡಮಾನ, ಪತ್ನಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಒಪ್ಪಿಸಲಾದ ಅಥವಾ ಠೇವಣಿಯಾಗಿ ಇಡಲಾದ ನಿಕ್ಷೇಪ—ಮತ್ತು ವಾರಸರು ಇದ್ದರೆ ಸರ್ವಸ್ವ—ಇವು ದಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬಾರದು।

Verse 53

आपत्स्वपि न देयानि नववस्तूनि पंडितैः । यो ददाति स मूढात्मा प्रायाश्चित्तीयते नरः

ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪಂಡಿತರು ‘ನವವಸ್ತು’ಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಕೊಡಬಾರದು. ಕೊಡುವವನು ಮೋಹಿತನು; ಅಂಥವನಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 54

इति ते गदितौ राजन्द्वौ हेतू श्रूयतामतः । अधिष्ठानानि वक्ष्यामि षडेव श्रृणु तान्यपि

ಓ ರಾಜನೇ, ಈ ಎರಡು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಕೇಳು—ದಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರಕವಾದ ಆರು ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆ; ಅವನ್ನೂ ಶ್ರವಣಮಾಡು।

Verse 55

धर्ममर्थं च कामं च व्रीडाहर्षभयानि च । अधिष्ठानानि दानानां षडेतानि प्रचक्षते

ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಜ್ಜೆ, ಹರ್ಷ, ಭಯ—ಇವು ಆರು ದಾನಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳು (ಪ್ರೇರಕ ಆಧಾರಗಳು) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 56

पात्रेभ्यो दीयते नित्यमनपेक्ष्य प्रयोजनम् । केवलं धर्मबुद्ध्या यद्धर्मदानं तदुच्यते

ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರರಿಗೆ ನಿತ್ಯ, ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ, ಕೇವಲ ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನೀಡುವ ದಾನವೇ ‘ಧರ್ಮದಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 57

धनिनं धनलोभेन लोभयित्वार्थमाहरेत् । तदर्थदानमित्याहुः कामदानमतः श्रृणु

ಧನಲೋಭವನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿ ಧನವನ್ತನನ್ನು ಪ್ರಲೋಭಿಸಿ ಅವನಿಂದ ಸಂಪತ್ತು/ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ‘ಅರ್ಥದಾನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಈಗ ‘ಕಾಮದಾನ’ವನ್ನು ಕೇಳು।

Verse 58

प्रयोजनमपेक्ष्यैव प्रसंगाद्यत्प्रदीयते । अनर्हेषु सरागेण कामदानं तदुच्यते

ಯಾವುದೋ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಂದರ್ಭವಶಾತ್, ಅನರ್ಹರಿಗೂ ನೀಡುವ ದಾನವನ್ನು ‘ಕಾಮದಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 59

संसदि व्रीडयाऽश्रुत्य आर्थिभ्यः प्रददाति च । प्रतिदीयते च यद्दानं व्रीडादानमिति श्रुतम्

ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಜನಾಪವಾದಭಯದಿಂದ ಯಾಚಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ದಾನ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಕೊಡುಗೆ-ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ದಾನ—ಇದು ‘ವ್ರೀಡಾದಾನ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ।

Verse 60

दृष्ट्वा प्रियाणि श्रुत्वा वा हर्षवद्यत्प्रदीयते । हर्षदानमिति प्रोक्तं दानं तद्धर्मचिंतकैः

ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಥವಾ ಕೇಳಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ನೀಡುವ ದಾನವನ್ನು ಧರ್ಮಚಿಂತಕರು ‘ಹರ್ಷದಾನ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ।

Verse 61

आक्रोशानर्थहिंसानां प्रतीकाराय यद्भवेत् । दीयतेऽनुपकर्तृभ्यो भयदानं तदुच्यते

ಆಕ್ರೋಶ, ಅನರ್ಥ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿ ನೀಡುವ ದಾನ—ಉಪಕಾರ ಮಾಡದವರಿಗೂ ಭಯನಿವಾರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ—ಅದನ್ನು ‘ಭಯದಾನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 62

प्रोक्तानि षडधिष्ठानान्यंगान्यपि च षट्च्छ्रुणु । दाता प्रतिग्रहीता च शुद्धिर्देयं च धर्मयुक्

ಆರು ಅಧಿಷ್ಠಾನಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈಗ ದಾನದ ಆರು ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ಕೇಳು—ದಾತ, ಪ್ರತಿಗ್ರಾಹಕ, ಶುದ್ಧಿ, ದೇಯ ವಸ್ತು, ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಾನುಕೂಲತೆ (ಧರ್ಮಯುಕ್ತತೆ)।

Verse 63

देशकालौ च दानानामंगान्येतानि षड्विदुः । अपरोगी च धर्मात्मा दित्सुरव्यसनः शुचिः

ದಾನದ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲವೂ ಸೇರಿವೆ—ಇವೆಯೇ ಆರು ಅಂಗಗಳು. ಯೋಗ್ಯ ದಾತನು ನಿರೋಗಿ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ದಾನಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕ, ವ್ಯಸನರಹಿತ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧನಾಗಿರಬೇಕು।

Verse 64

अनिंद्याजीवकर्मा च षड्भिर्दाता प्रशस्यते । अनृजुश्चाश्रद्दधानोऽशांतात्मा धृष्टभीरुकः

ನಿಂದ್ಯವಲ್ಲದ ಜೀವನೋಪಾಯಕರ್ಮದಿಂದ ಬದುಕುವವನು—ಇಂತೆ ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ದಾತನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಆದರೆ ವಕ್ರ, ಅಶ್ರದ್ಧ, ಅಶಾಂತಚಿತ್ತ, ಧೃಷ್ಟವೂ ಭೀರುವೂ ಆಗಿರುವವನು ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹನಲ್ಲ।

Verse 65

असत्यसंधो निद्रालुर्दातायं तामसोऽधमः । त्रिशुक्लः कृशवृत्तिश्च घृणालुः सकलेंद्रियः

ಅಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ನಿದ್ರಾಲುವಾಗಿ, ತಮೋಗುಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ದಾತನು ಅಧಮನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅಂಥವನು—ತ್ರಿವಿಧ ಶುದ್ಧಿಯ ಹೊರತೋರುವಿಕೆ ಇದ್ದರೂ—ಕೃಶವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಕ್ರೂರ, ಇಂದ್ರಿಯಾಧೀನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ।

Verse 66

विमुक्तो योनिदोषेभ्यो ब्राह्मः पात्रमुच्यते । सौमुख्यादभिसंप्रीतिरर्थिनां दर्शने सदा । सत्कृतिश्चानसूया च तदा शुद्धिरिति स्मृता

ಜನ್ಮದೋಷಗಳೂ ಆಚಾರದೋಷಗಳೂ ಇಲ್ಲದೆ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನೇ ‘ಬ್ರಾಹ್ಮ’—ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಪಾತ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ಅರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸದಾ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವರಿಗೆ ಸತ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಸೂಯಾರಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ ಶುದ್ಧಿ ಎಂದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

Verse 67

अपराबाधमक्लेशं स्वयत्नेनार्जितं धनम् । स्वल्पं वा विपुलं वापि देयमित्यभिधीयते

ಇತರರಿಗೆ ಬಾಧೆ ಕೊಡದೆ, ಅತಿಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ—ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಲಿ ಬಹಳವಾಗಲಿ—ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ‘ದೇಯ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 68

तेनापि किल धर्मेण उद्दिश्य किल किंचन । देयं तद्धर्मयुगिति शून्ये शून्यं फलं मतम्

ಅಂತಹ ಧರ್ಮಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೂ, ಯೋಗ್ಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೆನೆದು ಧರ್ಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಏನಾದರೂ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಉದ್ದೇಶವೇ ಶೂನ್ಯವಾದರೆ ಫಲವೂ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 69

न्यायेन दुर्लभं द्रव्यं देशे कालेपि वा पुनः । दानार्हौ देशकालौ तौ स्यातां श्रेष्ठौ न चान्यथा

ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ದುರ್ಳಭವಾದ ದ್ರವ್ಯ—ದೇಶದಿಂದಾಗಲಿ ಕಾಲದಿಂದಾಗಲಿ—ಅದನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಆ ದೇಶವೂ ಆ ಕಾಲವೂ ದಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗುತ್ತವೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.

Verse 70

षंडगानीति चोक्तानि द्वौ च पाकावतः श्रृणु । द्वौ पाकौ दानजौ प्राहुः परत्राथ त्विहोच्यते

ಹೀಗೆ ‘ಷಡಂಗಗಳು’ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟವು; ಈಗ ‘ಎರಡು ಪಾಕಗಳು’ (ಫಲಪರಿಪಾಕ) ಕೇಳು. ಋಷಿಗಳು ದಾನದಿಂದ ಎರಡು ಪಾಕಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ—ಒಂದು ಪರತ್ರ, ಮತ್ತೊಂದು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ.

Verse 71

सद्भ्यो यद्दीयते किंचित्तत्परत्रोपतिष्ठति । असत्सु दीयते किंचित्तद्दानमिह भुज्यते

ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಯಾವುದಾದರೂ ದಾನವು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸತರಿಗೆ ನೀಡಿದ ದಾನವು ಇಹಲೋಕದಲ್ಲೇ ಭೋಗವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಫಲ ಲೌಕಿಕಮಾತ್ರ.

Verse 72

द्वौ पाकाविति निर्दिष्टौ प्रकारांश्चतुरः श्रृणु । ध्रुवमाहुस्त्रिकं काम्यं नैमित्तिकमिति क्रमात्

ಎರಡು ‘ಪಾಕ’ಗಳು (ಫಲಪರಿಪಾಕ) ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಈಗ ನಾಲ್ಕು ವಿಧಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಧ್ರುವ, ತ್ರಿಕ, ಕಾಮ್ಯ, ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 73

वैदिको दानमार्गोऽयं चतुर्धा वर्ण्यते द्विजैः । प्रपारामतडागादिसर्वकामफलं ध्रुवम्

ಈ ವೈದಿಕ ದಾನಮಾರ್ಗವನ್ನು ದ್ವಿಜರು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ‘ಧ್ರುವ’ ದಾನ—ನೀರಿನ ಛತ್ರ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಶಾಲೆ, ಕೆರೆ-ತಡಾಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ—ಎಲ್ಲ ಶುಭಕಾಮನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 74

तदाहुस्त्रिकामित्याहुर्दीयते यद्दिनेदिने । अपत्यविजयैश्वर्यस्त्रीबालार्थं प्रदीयते

ದಿನೇದಿನೇ ನೀಡುವ ದಾನವನ್ನು ‘ತ್ರಿಕಾಮ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಸಂತಾನ, ವಿಜಯ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಾಮನೆಗಳ ಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ತ್ರೀ-ಬಾಲರ ಹಿತಾರ್ಥವೂ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 75

इच्छासंस्थं च यद्दानं काम्यमित्यभिधीयते । कालापेक्षं क्रियापेक्षं गुणापेक्षमिति स्मृतौ

ವೈಯಕ್ತಿಕ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿತವಾದ ದಾನವನ್ನು ‘ಕಾಮ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಲಾಪೇಕ್ಷಿತ, ಕ್ರಿಯಾಪೇಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರನ ಗುಣಾಪೇಕ್ಷಿತ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 76

त्रिधा नौमित्तिकं प्रोक्तं सदा होमविवर्जितम् । इति प्रोक्ताः प्रकारास्ते त्रैविध्यमभिधीयते

ನೈಮಿತ್ತಿಕ ದಾನವು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮವಿಲ್ಲದೆ ಕೂಡ ಆಚರಿಸಬಹುದೆಂದು ಉಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ವಿಧಗಳೇ ತ್ರೈವಿಧ್ಯವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 77

अष्टोत्तमानि चत्वारि मध्यमानि विधानतः । कानीयसानि शेषाणि त्रिविधत्वमिदं विदुः

ವಿಧಾನದಂತೆ ಎಂಟು ದಾನಗಳು ‘ಉತ್ತಮ’, ನಾಲ್ಕು ‘ಮಧ್ಯಮ’; ಉಳಿದವು ‘ಕನಿಷ್ಠ’. ಹೀಗೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ತ್ರಿವಿಧ ಶ್ರೇಣಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 78

गृहप्रासादविद्याभूगोकूपप्राणहाटकम् । एतान्युत्तमदानानि उत्तमद्रव्यदानतः

ಮನೆ, ಪ್ರಾಸಾದ, ವಿದ್ಯಾದಾನ, ಭೂಮಿ, ಗೋವು, ಕೂಪ, ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆ, ಸ್ವರ್ಣ—ಇವು ‘ಉತ್ತಮ ದಾನಗಳು’; ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಉತ್ತಮ ದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಜೀವನಾಧಾರಗಳೂ ಆದ ದಾನಗಳು.

Verse 79

अन्नारामं च वासांसि हयप्रभृतिवाहनम् । दानानि मध्यमानीति मध्यमद्रव्यदानतः

ಅನ್ನ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಾನ, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಮತ್ತು ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದ ವಾಹನಗಳು—ಇವು ‘ಮಧ್ಯಮ ದಾನಗಳು’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಮಧ್ಯಮ ದ್ರವ್ಯಗಳ ದಾನ.

Verse 80

उपानच्छत्रपात्रादिदधिमध्वासनानि च

ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಛತ್ರ, ಪಾತ್ರ ಮೊದಲಾದವುಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಮೊಸರು, ಜೇನು, ಆಸನಗಳು—ಇವುಗಳೂ ‘ಕನಿಷ್ಠ ದಾನಗಳು’ ಎಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಕನಿಷ್ಠ ದ್ರವ್ಯಗಳ ದಾನ.

Verse 81

दीपकाष्ठोपलादीनि चरमं बहुवार्षिकम् । इति कानीयसान्याहुर्दाननाशत्रयं श्रृणु

ದೀಪ, ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಕಲ್ಲು ಮೊದಲಾದ ದಾನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕನಿಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅವುಗಳ ಫಲ ಕ್ಷಣಿಕವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ‘ಕನೀಯ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ಈಗ ದಾನನಾಶದ ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 82

यद्दत्त्वा तप्यते पश्चादासुरं तद्धृथा मतम् । अश्रद्धया यद्ददाति राक्षसं स्याद्वृथैव तत्

ದಾನ ಕೊಟ್ಟು ನಂತರ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತಪಿಸುವ ದಾನ ‘ಆಸುರ’ವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ ದಾನ ‘ರಾಕ್ಷಸ’; ಅದೂ ಫಲರಹಿತವೇ.

Verse 83

यच्चाक्रुश्य ददात्यंग दत्त्वा वाक्रोशति द्विजम् । पैशाचं तद्वृथा दानंदाननाशास्त्रयस्त्वमी

ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಕೊಡುವ ದಾನ, ಅಥವಾ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ದ್ವಿಜ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣ)ನನ್ನು ಗದರಿಸುವುದು—ಅದು ‘ಪೈಶಾಚ’ ದಾನ; ಅದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವೇ ದಾನನಾಶದ ಮೂರು ವಿಧಗಳು.

Verse 84

इति सप्तपदैर्बद्धं दानमाहात्म्य मुत्तमम् । शक्त्या ते कीर्तितं राजन्साधु वाऽसाधु वा वद

ಈ ರೀತಿ ಏಳು ಪದಗಳಲ್ಲಿ (ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ) ದಾನದ ಪರಮೋತ್ತಮ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ರಾಜನ್, ನನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿನಗೆ ವರ್ಣಿಸಿದೆನು; ಈಗ ಹೇಳು—ಇದು ಸಾಧುವೋ ಅಸಾಧುವೋ?

Verse 85

धर्मवर्मोवाच । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य ते कृतकृत्योऽस्मि कृतः कृतिमतां वर

ಧರ್ಮವರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಇಂದು ನನ್ನ ಜನ್ಮ ಸಫಲವಾಯಿತು, ಇಂದು ನನ್ನ ತಪಸ್ಸು ಸಫಲವಾಯಿತು. ಹೇ ಕೃತಿಮಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇಂದು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಾನು ಕೃತಕೃತ್ಯನಾದೆನು.

Verse 86

पठित्वा सकलं जन्म ब्रह्मचारि यथा वृथा । बहुक्लेशात्प्राप्तभार्यः सावृथाऽप्रियवादिनी

ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುವವನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಂತೆ ವ್ಯರ್ಥನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬಹು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಡೆದ ಪತ್ನಿಯೂ, ಅವಳು ಕಠೋರವಾಗಿ ಅಪ್ರಿಯ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ವ್ಯರ್ಥವೇ.

Verse 87

क्लेशेन कृत्वा कूपं वा स च क्षारोदको वृथा । बहुक्लेशैर्जन्म नीतं विना धर्मं तथा वृथा

ಬಹಳ ಶ್ರಮಪಟ್ಟು ಬಾವಿ ತೋಡಿದರೂ ಅದರ ನೀರು ಉಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಶ್ರಮ ವ್ಯರ್ಥ. ಹಾಗೆಯೇ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಜೀವನವೂ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ವ್ಯರ್ಥವೇ.

Verse 88

एवं मे यद्वृथा नाम जातं तत्सफलं त्वया । कृतं तस्मान्नमस्तुभ्यं द्विजेभ्यश्च नमोनमः

ಈ ರೀತಿ ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ‘ವ್ಯರ್ಥ’ವಾದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ನೀವು ಸಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದ್ವಿಜರಿಗೆ (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ) ಕೂಡ ಪುನಃಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ.

Verse 89

सत्यमाह पुरा विष्णुः कुमारान्विष्णुसद्भनि

ಸತ್ಯವೇ; ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನದೇ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಮಾರರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 90

नाहं तथाद्भि यजमानहविर्वितानश्चयोतद्घृतप्लुतमदन्हुतभुङ्मुखेन । यद्ब्राह्मणस्य मुखतश्चरतोनुघासं तुष्टस्य मय्यवहितैर्निजकर्मपाकैः

ಯಜಮಾನನ ವೈಭವಯುತ ಯಜ್ಞೋಪಚಾರಗಳು—ಹವಿಸ್ಸು, ಘೃತಸಿಕ್ತ ಆಹುತಿಗಳು ಅಗ್ನಿಮುಖದಿಂದ ಭಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ—ಅವುಗಳಿಂದ ನಾನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತೃಪ್ತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮುಖದಿಂದ ಬಂದ ಅಲ್ಪ ಒಂದು ಗ್ರಾಸ, ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲದ ಪರಿಪಾಕವಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ—ಅದರಿಂದಲೇ ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುತ್ತೇನೆ.

Verse 91

तन्मयाऽशर्मणा वापि यद्विप्रेष्वप्रियं कृतम् । सर्वस्य प्रभवो विप्रास्तत्क्षमतां प्रसादये

ನನ್ನಿಂದ ಪ್ರಮಾದದಿಂದಾಗಲಿ ಅವಿವೇಕದಿಂದಾಗಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ प्रति ಏನಾದರೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದು ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಸಮಸ್ತದ ಮೂಲವಾದ ಆ ವಿಪ್ರರು ಅದನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಲಿ; ಅವರ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನಾನು ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 92

त्वं च कोसि न सामान्यः प्रणम्याहं प्रसादये । आत्मानं ख्यापय मुने प्रोक्तश्चेत्यब्रवं तदा

ಮತ್ತೆ ನೀವು ಯಾರು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯರಲ್ಲ. ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತೇನೆ. ‘ಮುನಿವರ್ಯ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರಿ’ ಎಂದು, ಅದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನಾನು ಆಗ ಹೇಳಿದೆನು.

Verse 93

नारद उवाच । नारदोऽस्मि नृपश्रेष्ठ स्थानकार्थी समागतः । प्रोक्तं च देहि मे द्रव्यं भूमिं च स्थानहेतवे

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಾನು ನಾರದನು; ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನನಗೆ ಧನವನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.

Verse 94

यद्यपीयं देवतानां भूमिर्द्रव्यं च पार्थिव । तथापि यस्मिन्यः काले राजा प्रार्थ्यः स निश्चितम्

ಓ ಪಾರ್ಥಿವ, ಈ ಭೂಮಿಯೂ ಅದರ ಧನವೂ ದೇವತೆಗಳದ್ದೇ ಆದರೂ, ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಕಾಲ-ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನನ್ನೇ ಯಾಚಿಸಬೇಕೆಂದು ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 95

सहीश्वरस्यावतारो भर्त्ता दाताऽभयस्य सः । तथैव त्वामहं याचे द्रव्यशुद्धिप्सया । पूर्व ममालयं देहि देयार्थे प्रार्थनापरः

ರಾಜನು ಈಶ್ವರಾವತಾರಸಮಾನ—ರಕ್ಷಕನು, ಅಭಯದಾತನು. ಅದೇ ಭಾವದಿಂದ ದಾನಧನದ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲು ನನಗೆ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ದೇಯಾರ್ಥ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದೇನೆ.

Verse 96

राजोवाच । यदि त्वं नारदो विप्र राज्यमस्त्वखिलं तव । अहं हि ब्राह्मणानां ते दास्यं कर्ता न संशयः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ವಿಪ್ರ ನಾರದಾ! ನೀವೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಸಮಸ್ತ ರಾಜ್ಯವೂ ನಿನ್ನದೇ ಆಗಲಿ. ನಾನು ನಿನ್ನಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ದಾಸಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವೆನು—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.

Verse 97

नारद उवाच । यद्यस्माकं भवान्भक्तस्तत्ते कार्यं च नो वचः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತನಾದರೆ, ನಮ್ಮ ವಚನವೇ ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ; ನಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.

Verse 98

सर्वं यत्तद्देहि मे द्रव्यमुक्तं भुवं च मे सप्तगव्यूतिमात्राम् । भूयात्त्वत्तोप्यस्य रक्षेति सोऽपि मेने त्वहं चिंतये चार्थशेषम्

“ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಕೊಡು; ಹಾಗೆಯೇ ಏಳು ಗವ್ಯೂತಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು.” ಅವನೂ “ಇದರ ರಕ್ಷಣೆ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಆಗಲಿ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಒಪ್ಪಿದನು; ಆದರೆ ನಾನು ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿಂತಿಸಿದೆನು.