Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । ततो द्विजौः परिवृतं नारदं देवपूजितम् । अभिगम्योपजग्राह सर्वानथ स पाण्डवः

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು—ಅನಂತರ ಪಾಂಡವನು ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಪೂಜ್ಯನಾದ, ದ್ವಿಜ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪರಿವೃತನಾದ ನಾರದ ಮುನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಯಥೋಚಿತ ಅಭಿವಾದನ ಮಾಡಿದನು।

Verse 2

ततस्तं नारदः प्राह जयारातिधनंजय । धर्मे भवति ते बुद्धिर्देवेषु ब्राह्मणेषु च

ಆಗ ನಾರದನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ಹೇ ಧನಂಜಯ, ಶತ್ರುಜಯಿ! ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.”

Verse 3

कच्चिदेतां महायात्रां वीर द्वादशवारषिकीम् । आचरन्खिद्यसे नैवमथ वा कुप्यसे न च

ಹೇ ವೀರಾ! ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ಈ ಮಹಾಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನೀನು ದಣಿಯುತ್ತಿಲ್ಲವೋ? ಅಥವಾ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲವೋ?

Verse 4

मुनीनामपि चेतांसि तीर्थयात्रासु पांडव । खिद्यंति परिकृप्यंति श्रेयसां विघ्नमूलतः

ಹೇ ಪಾಂಡವ! ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ಸಹ ಖಿನ್ನವಾಗಿ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ವಿಘ್ನಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 5

कच्चिन्नैतेन दोषेण समाश्लिष्टोऽसि पांडव । अत्र चांगिरसा गीतां गाथामेतां हि शुश्रुम

ಹೇ ಪಾಂಡವ! ನೀನು ಈ ದೋಷದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲವೋ? ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಆಂಗಿರಸನು ಹಾಡಿದ ಈ ಉಪದೇಶಮಯ ಗಾಥೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ।

Verse 6

यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम् । निर्विकाराः क्रियाः सर्वाः स तीर्थफलमश्नुते

ಯಾರ ಕೈಗಳು, ಪಾದಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಸುಸಂಯತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ವಿಕಾರರಹಿತವಾಗಿರುವವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 7

तदिदं हृदि धार्यं ते किं वा त्वं तात मन्यसे । भ्राता युधिष्ठिरो यस्य सखा यस्य स केशवः

ಆದುದರಿಂದ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸು. ಹೇಳು, ಪ್ರಿಯನೇ—ನಿನ್ನ ಸಹೋದರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಾಗಿದ್ದು, ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಕೇಶವನಾಗಿದ್ದರೆ ನೀನು ಏನು ಮನಸಿನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತೀ?

Verse 8

पुनरेतत्समुचितं यद्विप्रैः शिक्षणं नृणाम् । वयं हि धर्मगुरवः स्थापितास्तेन विष्णुना

ಮತ್ತೂ, ವಿಪ್ರರು ಜನರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುವುದು ಸಮುಚಿತ; ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಧರ್ಮಗುರುಗಳು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ವಿಷ್ಣುವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ।

Verse 9

विष्णुना चात्र श्रृणुमो गीतां गाथां द्विजान्प्रति

ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ವಿಷ್ಣುವು ಹಾಡಿದ ಒಂದು ಗಾಥೆಯನ್ನು ನಾವು ಕೇಳುತ್ತೇವೆ।

Verse 10

यस्यामलामृतयशःश्रवणावगाहः सद्यः पुनाति जगदा श्वपचाद्विकुंठः । सोहं भवद्भिरुपलब्ध सुतीर्थकीर्तिश्छद्यां स्वबाहुमपि यः प्रतिकूलवर्ती

ವಿಕುಂಠನ ನಿರ್ಮಲ, ಅಮೃತಸಮಾನ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಶ್ರವಣವೆಂಬ ಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರೆ ಜಗತ್ತು ಶ್ವಪಚನ ತನಕವೂ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನೇ ನಾನು; ನೀವು ನನನ್ನು ಸುತೀರ್ಥಕೀರ್ತಿಯವನೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದೀರಿ; ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ನನ್ನ ಕೈ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿಬಿಡುವೆನು।

Verse 11

प्रियं च पार्थ ते ब्रूमो येषां कुशलकामुकः । सर्वे कुशलिनस्ते च यादवाः पांडवास्तथा

ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ—ನೀನು ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಕুশಲ-ಮಂಗಳದಿಂದಿದ್ದಾರೆ; ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರು—ಎರಡೂ ಸಮಾನವಾಗಿ.

Verse 12

अधुना भीमसेनेन कुरूणामुपतापकः । शासनाद्धृतराष्ट्रस्य वीरवर्मा नृपो हतः

ಇದೀಗ ಭೀಮಸೇನನು—ಕುರುಗಳಿಗೆ ಉಪತಾಪಕಾರಿಯಾದ—ವೀರವರ್ಮ ರಾಜನನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 13

स हि राज्ञामजेयोऽभूद्यथापूर्वं बलिर्बली । कंटकं कंटकेनेव धृतराष्ट्रो जिगाय तम्

ಅವನು ರಾಜರೊಳಗೆ ಅಜೇಯನಾಗಿದ್ದನು, ಪುರಾತನ ಬಲಿಯಂತೆ ಬಲಿಷ್ಠನು; ಆದರೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು—ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ತೆಗೆದಂತೆ.

Verse 14

इत्यादिनारदप्रोक्तां वाचमाकर्ण्य फाल्गुनः । अतीव मुदितः प्राह तेषामकुशलं कुतः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ಫಾಲ್ಗುಣ (ಅರ್ಜುನ) ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷಗೊಂಡು ಹೇಳಿದನು—“ಅವರಿಗೆ ಅಕುಶಲ ಎಲ್ಲಿಿಂದ ಬರಲಿದೆ?”

Verse 15

ये ब्राह्मणमते नित्यं ये च ब्राह्मणपूजकाः । अहं च शक्त्या नियतस्तीर्थानि विचरन्ननु

ಯಾರು ನಿತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ; ಹಾಗೆಯೇ ನಾನೂ ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಯತವಾಗಿ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ…

Verse 16

आगतस्तीर्थमेतद्धि प्रमोदोऽतीव मे हृदि । तीर्थानां दर्शनं धन्यमवगाहस्ततोऽधिकः

ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನಾನು ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆನಂದ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದೆ. ತೀರ್ಥಗಳ ದರ್ಶನ ಧನ್ಯ; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ-ಅವಗಾಹನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲಪ್ರದವಾಗಿದೆ.

Verse 17

माहात्म्यश्रवणं तस्मादौर्वोपि मुनिरब्रवीत् । तदहं श्रोतुमिच्छामि तीर्थस्यास्य गुणान्मुने

ಆದ್ದರಿಂದ ಔರ್ವ ಮುನಿಯೂ ತೀರ್ಥಮಾಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಓ ಮುನೇ, ಈ ತೀರ್ಥದ ಗುಣಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 18

एतेनैव श्राव्यमेतद्यत्त्वयांगीकृतं मुने । त्वं हि त्रिलोकीं विचरन्वेत्सि सर्वां हि सारताम्

ಓ ಮುನೇ, ನೀವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದನ್ನು ಹೇಳಿ ಕೇಳಿಸಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಎಲ್ಲದರ ಸಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವಿರಿ.

Verse 19

तदेतत्सर्वतीर्थेभ्योऽधिकं मन्ये त्वदा हृतम्

ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಮನ್ಯಿಸುತ್ತೇನೆ—ಈ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೀವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದೀರಿ.

Verse 20

नारद उवाच । उचितं तव पार्थैतद्यत्पृच्छसि गुणिन्गुणान् । गुणिनामेव युज्यन्ते श्रोतुं धर्मोद्भवा गुणाः । साधूनां धर्मश्रवणैः कीर्तनैर्याति चान्वहम्

ನಾರದರು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಪಾರ್ಥ, ಗುಣವಂತರ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೀನು ಕೇಳುವುದು ಯುಕ್ತವೇ. ಧರ್ಮದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಗುಣವಂತರಿಗೇ ಯೋಗ್ಯತೆ. ಸಾಧುಜನರು ಧರ್ಮಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ.

Verse 21

पापानामसदालापैरायुर्याति यथान्वहम् । तदहं कीर्तयिष्यामि तीर्थस्यास्य गुणान्बहून्

ಪಾಪಿಗಳು ಅಸತ್‌ ಹಾಗೂ ವ್ಯರ್ಥ ವಾಗ್ವಾದಗಳಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಈಗ ಈ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥದ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವೆನು।

Verse 22

यथा श्रुत्वा विजानासि युक्तमंगीकृतं मया । पुराहं विचरन्पार्थ त्रिलोकीं कपिलानुगः

ನೀನು ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯುವಂತೆ—ನನ್ನ ಅಂಗೀಕಾರವು ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವೆಂದು—ಹೇ ಪಾರ್ಥ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಾನು ಕಪಿಲನ ಅನುಗಾಮಿಯಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕವನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆನು।

Verse 23

गतवान्ब्रह्मणो लोकं तत्रापश्यं पितामहम् । स हि राजर्षिदेवर्षिमूर्तामूर्तैः सुसंवृतः

ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಅವನು ರಾಜರ್ಷಿ ಹಾಗೂ ದೇವರ್ಷಿಗಳಿಂದ—ಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ಸತ್ತ್ವಗಳಿಂದ—ಸುಸಂವೃತನಾಗಿದ್ದನು।

Verse 24

विभाति विमलो ब्रह्मा नक्षत्रैरुडुराडिव । तमहं प्रणिपत्याथ चक्षुषा कृतस्वागतः

ವಿಮಲನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನು ಕರುಣಾಮಯ ಅನುಮೋದನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು।

Verse 25

उविष्टः प्रमुदितः कपिलेन सहैव च । एतस्मिन्नंतरे तत्र वार्तिकाः समुपागताः

ನಾನು ಕಪಿಲನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದೆನು; ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ತರುವ ದೂತರು ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 26

प्रहीयंते हि ते नित्यं जगद्द्रष्टुं हि ब्रह्मणा । कृतप्रणामानथ तान्समासीनान्पितामहः

ಅವರು ನಿತ್ಯವೂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಲೋಕಗಳನ್ನು ದರ್ಶಿಸಲು ನಿಯೋಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವರು ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಆಸೀನರಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ (ಮಾತನಾಡಿದನು).

Verse 27

चक्षुषामृतकल्पेन प्लावयन्निव चाब्रवीत् । कुत्र कुत्र विचीर्णं वो दृष्टं श्रुतमथापि वा

ಅಮೃತಸಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ತೋಯಿಸಿದಂತೆ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ನೀವು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೀರಿ? ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಏನು ಕಂಡಿರಿ, ಅಥವಾ ಏನು ಕೇಳಿರಿ?”

Verse 28

किंचिदेवाद्भुतं ब्रूत श्रवणाद्येन पुण्यता । एवमुक्ते भगवता तेषां यः प्रवरो मतः

“ಶ್ರವಣದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ದೊರಕುವಂತೆ ಯಾವುದಾದರೂ ನಿಜವಾದ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.” ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ಮುಂದೆ ಬಂದನು.

Verse 29

सुश्रवानाम ब्रह्माणं प्रणिपत्येदमूचिवान् । प्रभोरग्रे च विज्ञप्तिर्यथा दीपो रवेस्तथा

ಸುಶ್ರವಾ ಎಂಬವನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ ಹೀಗೆಂದನು—“ಪ್ರಭು! ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನನ್ನ ವರದಿ ಸೂರ್ಯನ ಮುಂದೆ ದೀಪದಂತಿದೆ.”

Verse 30

तथापि खलु वाच्यं मे परार्थं प्रेरितेन ते । मुनिः कात्यायनोनाम श्रुत्वा धर्मान्पुनर्बहून्

“ಆದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಪರಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಕಾತ್ಯಾಯನನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ಮುನಿ ಇದ್ದಾನೆ; ಅವನು ಪುನಃಪುನಃ ಅನೇಕ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ…”

Verse 31

सारजिज्ञासया तस्थावेकांगुष्ठः शतं समाः । ततः प्रोवाच तं दिव्या वाणी कात्यायन श्रृणु

ಸಾರತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಿಂದ ಅವನು ಒಂದು ಪಾದದ ಬೆರಳ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೂರು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು. ಆಗ ದಿವ್ಯವಾಣಿ ಹೇಳಿತು— “ಕಾತ್ಯಾಯನ, ಕೇಳು।”

Verse 32

पुण्ये सरस्वतीतीरे पृच्छ सारस्वतं मुनिम् । स ते सारं धर्मसाध्यं धर्मज्ञोऽभिवदिष्यति

ಪವಿತ್ರ ಸರಸ್ವತಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಾರಸ್ವತ ಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಆ ಧರ್ಮಜ್ಞನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಸಾರವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸುವನು.

Verse 33

इति श्रुत्वा मुनिवरो मुनिश्रेष्ठमुपेत्य तम् । प्रणम्य शिरसा भूमौ पप्रच्छेदं हृदि स्थितम्

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ಮುನಿವರನು ಆ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು. ಭೂಮಿಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.

Verse 34

सत्यं केचित्प्रशंसंतितपः शौचं तथा परे । सांख्यं केचित्प्रशंसंति योगमन्ये प्रचक्षते

ಕೆಲವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಶೌಚವನ್ನು. ಕೆಲವರು ಸಾಂಖ್ಯವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತವರು ಯೋಗವೇ ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 35

क्षमां केचित्प्रशंसंति तथैव भृशमार्ज्जवम् । केचिन्मौनं प्रशंसंति केचिदाहुः परं श्रुतम्

ಕೆಲವರು ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾ ಆರ್ಜವ—ಸರಳತೆಯನ್ನು. ಕೆಲವರು ಮೌನವನ್ನು ಮೆಚ್ಚುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತವರು ಶ್ರುತಿ-ಜ್ಞಾನವೇ ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

Verse 36

सम्यग्ज्ञानं प्रशंसंति केचिद्वैराग्यमुत्तमम् । अग्निष्टोमादिकर्माणि तथा केचित्परं विदुः

ಕೆಲವರು ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮಾದಿ ಯಜ್ಞಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 37

आत्मज्ञानं परं केचित्समलोष्टाश्मकांचनम् । इत्थं व्यवस्थिते लोके कृत्याकृत्यविधौ जनाः

ಕೆಲವರು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನೇ ಪರಮವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ—ಅಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣುಗಡ್ಡೆ, ಕಲ್ಲು, ಬಂಗಾರ ಎಲ್ಲವೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಇರುವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯ-ಅಕರ್ತವ್ಯ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನರು ವಿಭಜಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 38

व्यामोहमेव गच्छंति किं श्रेय इति वादिनः । यदेतेषु परं कृत्यम् नुष्ठेयं महात्मभिः

‘ಏನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸು?’ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರು ಕೇವಲ ಗೊಂದಲದಲ್ಲೇ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯವೋ, ಅದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

Verse 39

वक्तुमर्हसि धर्मज्ञ मम सर्वार्थसाधकम्

ಹೇ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ! ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ನೀನು ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗಿದ್ದೀ.

Verse 40

सारस्वत उवाच । यन्मां सरस्वती प्राह सारं वक्ष्यामि तच्छृणु । छायाकारं जगत्सर्वमुत्पत्तिक्षयधर्मि च । वारांगनानेत्रभंगस्वद्वद्भंगुरमेव तत्

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು—ಸರಸ್ವತಿ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಸಾರವನ್ನು ಈಗ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ನೆರಳಿನಂತಿದೆ, ಉತ್ಪತ್ತಿ-ಕ್ಷಯಧರ್ಮವುಳ್ಳದು; ವೇಶ್ಯೆಯ ಚಂಚಲ ಕಟಾಕ್ಷಭಂಗದಂತೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಣಭಂಗುರವಾಗಿದೆ.

Verse 41

धनायुर्यौवनं भोगाञ्जलचंद्रवदस्थिरान् । बुद्ध्या सम्यक्परामृश्य स्थाणुदानं समाश्रयेत्

ಧನ, ಆಯು, ಯೌವನ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಚಂದ್ರಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತೆ ಅಸ್ಥಿರ. ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್‌ವಾಗಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಿ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ನಿಮಿತ್ತ ದಾನದ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು.

Verse 42

दानवान्पुरुषः पापं नालं कर्तुमिति श्रुतिः । स्थाणुभक्तो जन्ममृत्यू नाप्नोतीति श्रुति स्तथा

ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ದಾನವಂತನು ಪಾಪವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥನಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರುತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ—ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ಭಕ್ತನು ಜನನಮರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 43

सावर्णिना च गाथे द्वे कीर्तिते श्रृणु ये पुरा । वृषो हि भगवान्धर्मो वृषभो यस्य वाहनम्

ಸಾವರ್ಣಿಯು ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದ ಈ ಎರಡು ಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ‘ಧರ್ಮವೇ ಭಗವಾನ್ ವೃಷ (ಎತ್ತು); ಮತ್ತು ಯಾರ ವಾಹನ ವೃಷಭವೋ…’

Verse 44

पूज्यते स महादेवः स धर्मः पर उच्यते । दुःखावर्ते तमोघोरे धर्माधर्मजले तथा

ಆ ಮಹಾದೇವನೇ ಪೂಜ್ಯನು—ಇದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದುಃಖದ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕ ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮದ ಜಲದಲ್ಲಿ (ಅವನೇ ಶರಣು).

Verse 45

क्रोधपंके मदग्राहे लोभबुद्बदसंकटे । मानगंभीरपाताले सत्त्वयानविभूषिते

ಕ್ರೋಧದ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಮದರূপ ಗ್ರಾಹ (ಮೊಸಳೆ) ನಡುವೆ, ಲೋಭದ ಬುಬ್ಬುಳಗಳ ಅಪಾಯಕರ ಕಲಕಲದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಮಾನದ ಗಂಭೀರ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ—ಈ ಸಂಸಾರಸಾಗರ ಭಯಾನಕ; ಸತ್ತ್ವರൂപ ‘ಯಾನ’ದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಸಹ.

Verse 46

मज्जंतं तारयत्येको हरः संसारसागरात् । दानं वृत्तं व्रतं वाचः कीर्तिधर्मौ तथायुषः

ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ಹರು (ಶಿವ) ಒಬ್ಬನೇ ದಾಟಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾನ, ಸದ್ವೃತ್ತ, ವ್ರತಗಳು, ವಾಕ್ಸಂಯಮ, ಕೀರ್ತಿ, ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ಆಯುಷ್ಯವೂ ಅವನ ಶರಣದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ।

Verse 47

परोपकरणं कायादसारात्सारमुद्धरेत् । धर्मे रागः श्रुतौ चिंता दाने व्यसनमुत्तमम्

ನಶ್ವರ ದೇಹದ ಅಸಾರದಿಂದ ಸಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು—ಪರೋಪಕಾರ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಶ್ರುತಿ-ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ, ದಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಆಸಕ್ತಿ—ಇವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

Verse 48

इंद्रियार्थेषु वैराग्यं संप्राप्तं जन्मनः फलम् । देशेऽस्मिन्भारते जन्म प्राप्य मानुष्यमध्रुवम्

ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಕಡೆ ವೈರಾಗ್ಯವೇ ಜನ್ಮದ ನಿಜ ಫಲ. ಈ ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು, ಅಸ್ಥಿರ ಮಾನವಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸಬೇಕು।

Verse 49

न कुर्यादात्मनः श्रेयस्तेनात्मा वंचतश्चिरम् । देवासुराणां सर्वेषां मानुष्यमतिदुर्लभम्

ಯಾವನು ತನ್ನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸದೆ ಇದ್ದಾನೋ, ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ತನ್ನನ್ನೇ ವಂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಮಾನವಜನ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ.

Verse 50

तत्संप्राप्य तथा कुर्यान्न गच्छेन्नरकं यथा । सर्वस्य मूलं मानुष्यं तथा सर्वार्थसाधकम्

ಆ ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗದಂತೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಮಾನವಜೀವನವೇ ಎಲ್ಲದರ ಮೂಲ; ಅದೇ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಸಾಧನವೂ ಹೌದು।

Verse 51

यदि लाभे न यत्नस्ते मूलं रक्ष प्रयत्नतः । महता पुण्यमूल्येन क्रीयते कायनौस्त्वया

ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಯತ್ನಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕನಿಷ್ಠ ಮೂಲಧನವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾಪಾಡು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ‘ದೇಹ-ನೌಕೆ’ಯನ್ನು ನೀನು ಮಹಾ ಪುಣ್ಯಮೌಲ್ಯ ನೀಡಿ ಪಡೆದಿರುವೆ.

Verse 52

गंतुं दुःखोदधेः पारं तर यावन्न भिद्यते । अविकारिशरीरत्वं दुष्प्राप्यं वै ततः

ದುಃಖಸಾಗರದ ಪಾರ ತಲುಪಲು, ಈ ಸಾಧನರೂಪ ದೇಹ ಇನ್ನೂ ಭಂಗವಾಗದಿರುವಾಗಲೇ ದಾಟಿಬಿಡು. ಏಕೆಂದರೆ ನಂತರ ವಿಕಾರರಹಿತ ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ದೊರಕುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುರ್ಲಭ.

Verse 53

नापक्रामति संसारादात्महा स नराधमः । तपस्तप्यन्ति यतयो जुह्वते चात्र यज्विनः । दानानि चात्र दीयंते परलोकार्थमादरात्

ಸಂಸಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದವನು ತನ್ನ ಆತ್ಮನ ಹಂತಕನೇ—ಅವನು ನರಾಧಮ. ಇಲ್ಲಿ ಯತಿಗಳು ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಜ್ವಿಗಳು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಪರಲೋಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 54

कात्यायन उवाच । दानस्य तपसो वापि भगवन्किं च दुष्करम् । किं वा महत्फलं प्रेत्य सारस्वत ब्रवीहि तत्

ಕಾತ್ಯಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ದಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ ಯಾವುದು ಹೆಚ್ಚು ದುಷ್ಕರ? ಮತ್ತು ಮರಣಾನಂತರ ಯಾವುದು ಮಹತ್ತಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ? ಹೇ ಸಾರಸ್ವತ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು.

Verse 55

सारस्वत उवाच । न दानाद्दुष्करतरं पृथिव्यामस्ति किंचन । मुने प्रत्यक्षमेवैतद्दृश्यते लोकसाक्षिकम्

ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಮುನೇ! ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಷ್ಕರವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಇದಕ್ಕೆ ಲೋಕವೇ ಸಾಕ್ಷಿ.

Verse 56

परित्यज्य प्रियान्प्राणान्धनार्थे हि महाभयम् । प्रविशंति महालोभात्समुद्रमटवीं गिरिम्

ಧನಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮಹಾಲೋಭವಶಾತ್ ಜನರು ಮಹಾಭಯಕರವಾದ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ—ಸಮುದ್ರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ।

Verse 57

सेवामन्ये प्रपद्यंते श्ववृत्तिरिति या स्मृता । हिंसाप्रायां बहुक्लेशां कृषिं चैव तथा परे

ಕೆಲವರು ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ‘ಶ್ವವೃತ್ತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಹಿಂಸಾಪ್ರಾಯವಾದ, ಬಹು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೃಷಿಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 58

तस्य दुःखार्जितस्येह प्राणेभ्योपि गरीयसः । आयासशतलब्धस्य परित्यागः सुदुष्करः

ಇಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನವು ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ; ನೂರಾರು ಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಕರ।

Verse 59

यद्ददाति यदश्नाति तदेव धनिनो धनम् । अन्ये मृतस्य क्रीडंति दारैरपि धनैरपि

ಧನವನ್ತನ ನಿಜವಾದ ಧನವೆಂದರೆ ಅವನು ದಾನಮಾಡಿದುದೂ ಅವನು ಅನುಭವಿಸಿದುದೂ ಅಷ್ಟೇ; ಅವನು ಸತ್ತ ಬಳಿಕ ಉಳಿದ ಧನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಇತರರು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 60

अहन्यहनि याचंतमहं मन्ये गुरुं यथा । मार्जनं दर्पणस्येव यः करोति दिनेदिने

ಪ್ರತಿದಿನ ಯಾಚಿಸುವವನನ್ನು ನಾನು ಗುರುವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನು ದರ್ಪಣವನ್ನು ದಿನೇದಿನೇ ತೊಳೆಯುವಂತೆ, ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 61

दीयमानं हि नापैति भूय एवाभिवर्धते । कूप उत्सिच्यमानो हि भवेच्छुद्धो बहूदकः

ಕೊಡಲ್ಪಡುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗದು; ಬದಲಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾವಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತುಂಬಿದರೆ ಅದು ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ ನೀರಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 62

एकजन्मसुखस्यार्थे सहस्राणि विलापयेत् । प्राज्ञो जन्मसहस्रेषु संचिनोत्येकजन्मनि

ಒಂದು ಜನ್ಮದ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾವಿರಾರು (ಜನ್ಮಗಳ) ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಒಂದೇ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಜನ್ಮಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸಂಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 63

मूर्खो हि न ददात्यर्थानिह दारिद्र्यशंकया । प्राज्ञस्तु विसृजत्यर्थानमुत्र तस्य शंकया

ಮೂರ್ಖನು ಇಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯದ ಭಯದಿಂದ ಧನವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಪರಲೋಕದ ದಾರಿದ್ರ್ಯಶಂಕೆಯಿಂದ ಧನವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 64

किं धनेन करिष्यंति देहिनो भंगुराश्रयाः । यदर्थं धनमिच्छंति तच्छरीरमशाश्वतम्

ಭಂಗುರ ಆಶ್ರಯದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ದೇಹಿಗಳು ಧನದಿಂದ ಏನು ಸಾಧಿಸುವರು? ಯಾವ ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವರೋ, ಆ ದೇಹವೇ ಅಶಾಶ್ವತ.

Verse 65

अक्षरद्वयमभ्यस्तं नास्तिनास्तीति यत्पुरा । तदिदं देहिदेहिति विपरीतमुपस्थितम्

ಹಿಂದೆ ಅಭ್ಯಾಸಿಸಿದ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳು ‘ನಾಸ್ತಿ, ನಾಸ್ತಿ’. ಈಗ ಅದೇ ತಿರುಗಿ ‘ದೇಹಿ, ದೇಹಿ’—‘ಕೊಡು, ಕೊಡು’—ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿದೆ.

Verse 66

बोधयंति च यावंतो देहीति कृपणं जनाः । अवस्थेयमदानस्य मा भूदेवं भवानपि

ಎಷ್ಟೇ ಜನರು ಕೃಪಣನಿಗೆ ‘ಕೊಡು’ ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿದರೂ, ಕೊಡದಿರುವ ಅವಮಾನವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಿನಗೂ ಅಂಥ ಗತಿ ಬರದಿರಲಿ.

Verse 67

दातुरेवोपकाराय वदत्यर्थीति देहि मे । यस्माद्दाता प्रयात्यूर्ध्वमधस्तिष्ठेत्प्रतिग्रही

ಅರ್ಥಿ ‘ನನಗೆ ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ದಾತನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೇ; ಏಕೆಂದರೆ ದಾತನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾನೆ, ಕೇವಲ ಗ್ರಹೀತನು ಕೆಳಗೇ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 68

दरिद्रा व्याधिता मूर्खाः परप्रेष्यकराः सदा । अदत्तदानाज्जायंते दुःखस्यैव हि भाजनाः

ದಾನವನ್ನು ಕೊಡದೆ ಇಡುವುದರಿಂದ ದಾರಿದ್ರ್ಯ, ರೋಗ, ಮೂಢತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಪರಾಧೀನ ಸೇವೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ದುಃಖದ ಪಾತ್ರಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 69

धनवंतमदातारं दरिद्रं वाऽतपस्विनम् । उभावंभसि मोक्तव्यौ कंठे बद्धा महाशिलाम्

ಧನವಂತನಾಗಿಯೂ ದಾನ ಮಾಡದವನು, ದರಿದ್ರನಾಗಿಯೂ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡದವನು—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಂಠಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟಿಸಿ ನೀರಿಗೆ ಎಸೆಯಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 70

शतेषु जायते शूरः सहस्रेषु च पंडितः । वक्ता शतसहस्रेषु दाता जायेत वा न वा

ನೂರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಶೂರನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಸಾವಿರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪಂಡಿತನು; ಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಕ್ತಾ—ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ದಾತನು ಹುಟ್ಟಬಹುದು ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟದೇ ಇರಬಹುದು.

Verse 71

गोभिर्विप्रैश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः । अलुब्धैर्दानशीलैश्च सप्तभिर्धार्यते मही

ಗೋವುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೇದಗಳು, ಪತಿವ್ರತೆ ಸತೀಸ್ತ್ರೀಯರು, ಸತ್ಯವಚನಿಗಳು, ನಿರ್ಲೋಭಿಗಳು ಮತ್ತು ದಾನಶೀಲರು—ಈ ಏಳರಿಂದ ಭೂಮಿ ಧಾರಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 72

शिबिरौशीनरोङ्गानि सुतं च प्रियमौरसम् । ब्राह्मणार्थमुपाकृत्य नाकपृष्ठमितो गतः

ಉಶೀನರನ ಪುತ್ರ ಶಿಬಿಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಔರಸ ಪುತ್ರನನ್ನೂ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಶಿಖರವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 73

प्रतर्द्दनः काशिपति प्रदाय नयने स्वके । ब्राह्मणायातुलां कीर्तिमिह चामुत्र चाश्नुते

ಕಾಶೀಪತಿ ಪ್ರತರ್ದ್ದನನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ, ಇಹಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅತುಲ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 74

निमी राष्ट्रं च वैदेहो जामदग्न्यो वसुंधराम् । ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश्चोर्वीं सपत्तनाम्

ವೈದೇಹ ನಿಮಿಯು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ)ನು ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು; ಗಯನು ಸಹ ಅವಲಂಬಿತ ಆದಾಯಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.

Verse 75

अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतनिवासकृत् । वसिष्ठो जीवयामास प्रजापतिरिव प्रजाः

ಮಳೆಯು ಸುರಿಯದಾಗ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ನಿವಾಸವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವಸಿಷ್ಠನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯಂತೆ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 76

ब्रह्मदत्तश्च पांचाल्यो राजा बुद्धिमतां वरः । निधिं शंखं द्विजाग्र्येभ्यो दत्त्वा स्वर्गमवाप्तवान्

ಪಾಂಚಾಲ್ಯದ ರಾಜ ಬ್ರಹ್ಮದತ್ತನು, ಬುದ್ಧಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ‘ಶಂಖ’ ಎಂಬ ನಿಧಿಯನ್ನು ದಾನಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 77

सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणानिष्टान्महायशाः । ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान्

ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜರ್ಷಿ ಸಹಸ್ರಜಿತನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅನುತ್ತಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಗಮಿಸಿದನು.

Verse 78

एते चान्ये च बहवः स्थाणोर्दानेन भक्तितः । रुद्रलोकं गता नित्यं शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः

ಇವರೂ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ಗೆ ದಾನ ಅರ್ಪಿಸಿ ರುದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದರು—ನಿತ್ಯ ಶಾಂತಾತ್ಮರು, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರು ಆಗಿ.

Verse 79

एषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर्यावत्स्थास्यति मेदिनी । इति संचिंत्य सारार्थी स्थाणुदानपरो भव

ಇವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕೀರ್ತಿ ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವುದು—ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿ, ಹೇ ಸಾರಾರ್ಥಿ, ಸ್ಥಾಣು (ಶಿವ)ಗೆ ದಾನ ಅರ್ಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರನಾಗು.

Verse 80

सोऽपि मोह परित्यज्य तथा कात्यायनोऽभवत्

ಅವನು ಕೂಡ ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಕಾತ್ಯಾಯನ ಪರಂಪರೆಯ ನಿಜ ಅನುಯಾಯಿಯಾದನು.

Verse 81

नारद उवाच । एवं सुश्रवसा प्रोक्तां कथामाकर्ण्य पद्मभूः । हर्षाश्रुसंयुतोऽतीव प्रशशंस मुहुर्मुहुः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು—ಸುಶ್ರವಸನು ಹೇಳಿದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಪದ್ಮಭೂ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರ್ಷಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮರುಮರು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದನು।

Verse 82

साधु ते व्याहृतं वत्स एवमेतन्न चान्यथा । सत्यं सारस्वतः प्राह सत्या चैवं तथा श्रुतिः

ವತ್ಸಾ, ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ—ಇದು ಹೀಗೆಯೇ, ಬೇರೆಲ್ಲ. ಸಾರಸ್ವತನು ಇದನ್ನು ಸತ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು; ಶ್ರುತಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯವೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 83

दानं यज्ञानां वरूथं दक्षिणा लोके दातारंसर्वभूतान्युपजीवंति दानेनारातीरंपानुदंत दानेन द्विषंतो मित्रा भवंति दाने सर्वं प्रतिष्ठितं तस्माद्दानं परमं वदंतीति

ದಾನವು ಯಜ್ಞಗಳ ರಕ್ಷಣಾಕವಚ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ದಕ್ಷಿಣೆ. ದಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ದಾತನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ದಾನದಿಂದ ವಿಪತ್ತುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ; ದಾನದಿಂದ ಶತ್ರುವೂ ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲವೂ ದಾನದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತ; ಆದ್ದರಿಂದ ದಾನವೇ ಪರಮವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 84

संसारसागरे घोरे धर्माधर्मोर्मिसंकुले । दानं तत्र निषेवेत तच्च नौरिव निर्मितम्

ಧರ್ಮಾಧರ್ಮದ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ ಈ ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ದಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದಾಟಿಸಲು ನೌಕೆಯಂತೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 85

इति संचिंत्य च मया पुष्करे स्थापिता द्विजाः । गङ्गायमुनयोर्मध्ये मध्यदेशे द्विजाः सृते

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ ನಾನು ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾ-ಯಮುನೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ನೆಲೆಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು।

Verse 86

स्थापिताः श्रीहरिभ्यां तु श्रीगौर्या वेदवित्तमाः । रुद्रेण नागराश्चैव पार्वत्या शक्तिपूर्भवाः

ಪೂಜ್ಯರಾದ ಎರಡು ಹರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶುಭಗೌರಿಯು ವೇದವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದವರನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ರುದ್ರನು ನಾಗರರನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಪಾರ್ವತಿಯು ಶಕ್ತಿಪೂರ-ಉದ್ಭವರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು.

Verse 87

श्रीमाले च तथा लक्ष्म्या ह्येवमादिसुरोत्तमैः । नानाग्रहाराः संदत्ता लोकोद्धरणकांक्षया

ಅದೇ ರೀತಿ ಶ್ರೀಮಾಲದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ದೇವೋತ್ತಮರೂ ಲೋಕೋದ್ಧರಣದ ಆಶಯದಿಂದ ಅನೇಕ ಅಗ್ರಹಾರಗಳನ್ನು (ದಾನಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು) ದತ್ತವಾಗಿ ನೀಡಿದರು.

Verse 88

न हि दानफले कांक्षा काचिन्नऽस्ति सुरोत्तमाः । साधुसंरक्षणार्थं हि दानं नः परिकीर्तितम्

ಹೇ ದೇವೋತ್ತಮರೇ! ದಾನದ ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸೆಯಿಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ದಾನವು ಸಾಧುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 89

ब्राह्मणाश्च कृतस्थाना नानाधर्मोपदेशनैः । समुद्धरंति वर्णांस्त्रींस्ततः पूज्यतमा द्विजाः

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತರಾಗಿ, ನಾನಾವಿಧ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಗಳಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ವಿಜರು ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯರೆಂದು ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

Verse 90

दानं चतुर्विधं दानमुत्सर्गः कल्पितं तथा । संश्रुतं चेति विविधं तत्क्रमात्परिकीर्तितम्

ದಾನವು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ—(1) ದಾನ, (2) ಉತ್ಸರ್ಗ, (3) ಕಲ್ಪಿತ, (4) ಸಂಶ್ರುತ; ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

Verse 91

वापीकूपतडागानां वृक्षविद्यासुरौकसाम् । मठप्रपागृहक्षेत्रदानमुत्सर्ग इत्यसौ

ಬಾವಿ/ಬಾವಡಿ, ಕೂಪ, ಕೆರೆ, ವೃಕ್ಷಗಳು, ವಿದ್ಯಾಸ್ಥಾನಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು—ಹಾಗೂ ಮಠ, ಪಾನಶಾಲೆ, ಆಶ್ರಯಗೃಹ ಮತ್ತು ಭೂಮಿದಾನ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ‘ಉತ್ಸರ್ಗ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 92

उपजीवन्निमान्यश्च पुण्यं कोऽपि चरेन्नरः । षष्ठमंशं स लभते यावद्यो विसृजेद्द्विजः

ಈ ದಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವವನು ಕೂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಓ ದ್ವಿಜಾ! ದಾತನು ದಾನವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದವರೆಗೆ ಅವನಿಗೆ ಪುಣ್ಯದ ಆರನೆಯ ಭಾಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 93

तदेषामेव सर्वेषां विप्रसंस्थापनं परम् । देवसंस्थापनं चैव धर्मस्तन्मूल एव यत्

ಆದುದರಿಂದ ಈ ಎಲ್ಲ ದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮವಾದುದು ವಿಪ್ರರ ಸಮ್ಯಕ್ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆ (ಪೋಷಣೆ-ವ್ಯವಸ್ಥೆ); ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಸಂಸ್ಥಾಪನೆ (ದೇವಾಲಯಾರಾಧನೆ) ಕೂಡ. ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮವು ಆ ಮೂಲದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ।

Verse 94

देवतायतनं यावद्यावच्च ब्राह्मणगृहम् । तावद्दातुः पूर्वजानां पुण्यांशश्चोपतिष्ठति

ದೇವತೆಯ ಆಲಯವು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ನಿಂತಿರುತ್ತದೋ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ನಿಂತಿರುತ್ತದೋ, ಅಷ್ಟು ಕಾಲ ದಾತನ ಪೂರ್ವಜರಿಗೆ ಪುಣ್ಯದ ಅಂಶ ದೊರೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 95

एतत्स्वल्पं हि वाणिज्यं पुनर्बहुफलप्रदम् । जीर्णोद्धारे च द्विगुणमेतदेव प्रकीर्तितम्

ಈ ‘ವ್ಯಾಪಾರ’ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಫಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು; ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದಲ್ಲಿ (ಜರ್ಜರಿತದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಲ್ಲಿ) ಇದೇ ಪುಣ್ಯ ದ್ವಿಗುಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 96

तस्मादिदं त्वहमपिब्रवीमि सुरसत्तमाः । नास्ति दानसमं किंचित्सत्यं सारस्वतो जगौ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದೇವಶ್ರೇಷ್ಠರೇ, ನಾನೂ ಇದನ್ನೇ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ—ದಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಸತ್ಯ; ಹೀಗೆ ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದನು.

Verse 97

नारद उवाच । इति सारस्वतप्रोक्तां तथा पद्मभुवेरिताम् । साधुसाध्वित्यमोदंत सुराश्चाहं सुविस्मिताः

ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಸಾರಸ್ವತನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮಭೂ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸಮರ್ಥಿಸಿದ ವಚನವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ದೇವತೆಗಳೂ ನಾನೂ ಮಹಾ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ‘ಸಾಧು! ಸಾಧು!’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹರ್ಷಪಟ್ಟೆವು.

Verse 98

ततः सभाविसर्गांते सुरम्ये मेरुमूर्धनि । उपविश्य शिलापृष्ठे अहमेतदचिंतयम्

ನಂತರ ಸಭೆ ವಿಸರ್ಜಿತವಾದ ಮೇಲೆ, ಸುಂದರವಾದ ಮೇರುಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಾನು ಶಿಲಾಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕೂತು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದೆನು.

Verse 99

सत्यमाह विरंचिस्तु स किमर्थं तु जीवति । येनैकमपि तद्धृत्तं नैव येन कृतार्थता

‘ವಿರಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳಿದರು; ಆದರೆ ಆ (ದಾನ) ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಂದನ್ನೂ ಮಾಡದವನು, ಜೀವನವನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥಗೊಳಿಸದವನು—ಅವನು ಏಕೆ ಬದುಕಬೇಕು?’

Verse 100

तदहं दानपुण्यं हि करिष्यामि कथं स्फुटम् । कौपीनदण्डात्मधनो धनं स्वल्पं हि नास्ति मे

‘ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ದಾನಪുണ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧಿಸಲಿ? ನನ್ನ ಸಂಪತ್ತು ಕೌಪೀನವೂ ದಂಡವೂ ಮಾತ್ರ; ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಧನವಿಲ್ಲ.’

Verse 101

अनर्हते यद्ददाति न ददाति तथार्हते । अर्हानर्हपरिज्ञानाद्दानधर्मो हि दुष्करः

ಯಾವಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ಅನರ್ಹನಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿ ಅರ್ಹನಿಗೆ ನೀಡದೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೋ, ಆಗ ಅರ್ಹ-ಅನರ್ಹ ವಿವೇಕ ದುಷ್ಕರವಾದುದರಿಂದ ದಾನಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 102

देशेकाले च पात्रे च शुद्धेन मनसा तथा । न्यायार्जितं च यो दद्याद्यौवने स तदश्नुते

ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಶ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾರ್ಜಿತ ಧನವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 103

तमोवृतस्तु यो दद्यात्क्रोधात्तथैव च । भुंक्ते दान फलं तद्धि गर्भस्थो नात्र संशयः

ಮೋಹದ ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ ಅಥವಾ ಕ್ರೋಧವಶವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವವನು, ಆ ದಾನದ ಫಲವನ್ನು ಗರ್ಭಸ್ಥನಾಗಿಯೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 104

बालत्वेऽपि च सोऽश्राति यद्दत्तं दम्भकारणात् । दत्तमन्यायतो वित्तं वै चार्थकारणम्

ದಂಭಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವವನು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನವನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಕೂಡ ಪತನವನ್ನೇ ತರುತ್ತದೆ।

Verse 105

वृद्धत्वे हि समश्राति नरो वै नात्र भविष्यति । तस्माद्देशे च काले च सुपात्रे विधिना नरः । शुभार्जितं प्रयुञ्जीत श्रद्धया शाठ्यवर्जितः

ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇಶ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಸುಪಾತ್ರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಶುಭಾರ್ಜಿತ ಧನವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಶಾಠ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 106

तदेतन्निर्धनत्वाच्च कथं नाम भविष्यति । सत्यमाहुः पुरा वाक्यं पुराणमुनयोऽमलाः

ದಾರಿದ್ರ್ಯದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಎಂದು ಜನರು ಸಂಶಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಪುರಾತನ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಲ ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಯ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸತ್ಯವೇ.

Verse 107

नाधनस्यास्त्ययं लोको न परश्च कथंचन । अभिशस्तं प्रपश्यंति दरिद्रं पार्श्वतः स्थितम्

ಧನವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಈ ಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲ, ಪರಲೋಕವೂ ಇಲ್ಲವೆನ್ನುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ನಿಂತ ದರಿದ್ರನನ್ನು ಜನರು ಶಪಿತನಂತೆ, ನಿಂದಿತನಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 108

दारिद्र्यं पातकं लोके कस्तच्छंसितुमर्हति । पतितः शोच्यते सर्वैर्निर्धनश्चापि शोच्यते

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಾಪದಂತೆ ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದನ್ನು ಯಾರು ಹೊಗಳಬಲ್ಲರು? ಪತಿತನನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಿರ್ಧನನನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 109

यः कृशाश्वः कृशधनः कृशभृत्यः कृशातिथिः । स वै प्रोक्तः कृशोनाम न शरीरकृशः कृशऋ

ಯಾರ ಕುದುರೆಗಳು ಕಡಿಮೆ, ಧನ ಕಡಿಮೆ, ಸೇವಕರು ಕಡಿಮೆ, ಅತಿಥಿ-ಸತ್ಕಾರವೂ ಕಡಿಮೆ—ಅವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ‘ಕೃಶ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಕೇವಲ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಗಿರುವುದೇ ಕೃಶತೆ ಅಲ್ಲ.

Verse 110

अर्थवान्दुष्कुलीनोऽपि लोके पूज्यतमो नरः । शशिनस्तुल्यवंशोऽपि निर्धनः परिभूयते

ಧನವಂತನಾದರೆ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹೀನನಾದವನೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪೂಜ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಂಶದವನೂ ನಿರ್ಧನನಾದರೆ ಅವಮಾನಿತನಾಗಿ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 111

ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा ये च वृद्धा बहुश्रुताः । ते सर्वे धनवृद्धस्य द्वारि तिष्ठन्ति किंकराः

ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರು, ಹಾಗೂ ಬಹುಶ್ರುತ ವೃದ್ಧರು—ಅವರೆಲ್ಲ ಧನವಂತನ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಸೇವಕರಂತೆ ನಿಂತಿರುತ್ತಾರೆ।

Verse 112

यद्यप्ययं त्रिभुवने अर्थोऽस्माकं पराग्नहि । तथाप्यन्यप्रार्थितो हि तस्यैव फलदो भवेत्

ತ್ರಿಭುವನದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಧನ ನಿಜವಾಗಿ ನಮ್ಮದೇ ಅಲ್ಲ; ಆದರೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಬೇಡಿ ಕೇಳಿದಾಗ ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ದಾತನಿಗೇ ಫಲಪ್ರದವಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 113

अथवैतत्पुरा सर्वं चिंतयिष्यामि सुस्फुटम् । विलोकयामि पूर्वं तु किंचिद्योग्यं हि स्थानकम्

ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಯಾವುದಾದರೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 114

स चिंतयित्वेति बहुप्रकारं देशांश्च ग्रामान्नगराणि चाश्रमान् । बहूनहं पर्यटन्नाप्तवान्हि स्थानं हितं स्थापये यत्र विप्रान्

ಅವನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ದೇಶಗಳು, ಗ್ರಾಮಗಳು, ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾ ಬಹಳ ಸುತ್ತಿದನು; ಆದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದಾದ ಹಿತಕರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ।