Adhyaya 34

Verse 1

स्कंद उवाच । पुनर्ददर्श तन्वंगी चित्रपट्यां घटोद्भव । स्वर्गद्वारात्पुरोभागे श्रीमतीं मणिकर्णिकाम्

ಸ್ಕಂದನು ಉವಾಚ—ಅನಂತರ ಆ ತನ್ವಂಗಿಯು ಚಿತ್ರಪಟಿಯಲ್ಲಿ ಘಟೋದ್ಭವ ಅಗಸ್ತ್ಯನನ್ನು ಪುನಃ ದರ್ಶಿಸಿದಳು; ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ದರ್ಶಿಸಿದಳು।

Verse 2

संसारसर्पदष्टानां जंतूनां यत्र शंकरः । अपसव्येन हस्तेन ब्रूते ब्रह्मस्पृशञ्छ्रुतिम्

ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರಸರ್ಪದಿಂದ ದಷ್ಟರಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಶಂಕರನು ಅಪಸವ್ಯ (ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ) ಕೈಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 3

न कापिलेन योगेन न सांख्येन न च व्रतैः । या गतिः प्राप्यते पुंभिस्तां दद्यान्मोक्षभूरियम्

ಕಾಪಿಲಯೋಗದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ಸಾಂಖ್ಯದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ, ವ್ರತಗಳಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ—ಪುರುಷರು ಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಆ ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಈ ಮೋಕ್ಷಭೂಮಿ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 4

वैकुंठे विष्णुभवने विष्णुभक्तिपरायणाः । जपेयुः सततं मुक्त्यै श्रीमतीं मणिकर्णिकाम्

ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭವನದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಗೆ ಪರಾಯಣರಾದ ಭಕ್ತರು ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಸದಾ ಶ್ರೀಮತಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಜಪಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 5

हुत्वाग्निहोत्रमपि च यावज्जीवं द्विजोत्तमाः । अंते श्रयंते मुक्त्यै यां सेयं श्रीमणिकर्णिका

ಉತ್ತಮ ದ್ವಿಜರು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಹೋಮಿಸಿದರೂ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ—ಅವಳೇ ಈ ಶ್ರೀ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ।

Verse 6

वेदान्पठित्वा विधिवद्ब्रह्मयज्ञरता भुवि । यां श्रयंति द्विजा मुक्त्यै सेयं श्रीमणिकर्णिका

ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ (ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ‑ಪಠನ)ದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ದ್ವಿಜರು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಯಾರ ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ—ಅವಳೇ ಶ್ರೀಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ.

Verse 7

इष्ट्वा क्रतूनपि नृपा बहून्पर्याप्तदक्षिणान् । श्रयंते श्रेयसे धन्याः प्रांतेऽधिमणिकर्णिकम्

ಸಮೃದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಕ್ರತುಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ರಾಜರೂ—ಧನ್ಯರಾಗಿ—ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 8

सीमंतिन्योपि सततं पतिव्रतपरायणाः । मुक्त्यै पतिमनुव्रज्य श्रयंति मणिकर्णिकाम्

ನಿತ್ಯವೂ ಪತಿವ್ರತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ, ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 9

वैश्या अपि च सेवंते न्यायोपार्जितसंपदः । धनानि साधुसात्कृत्वा प्रांते श्रीमणिकर्णिकाम्

ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತಿನ ವೈಶ್ಯರೂ, ತಮ್ಮ ಧನವನ್ನು ಸಜ್ಜನರ ಕೈಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಶರಣಾಗುತ್ತಾರೆ.

Verse 10

त्यक्त्वा पुत्रकलत्रादि सच्छूद्रा न्यायमार्गगाः । निर्वाणप्राप्तये चैनां भजेयुर्मणिकर्णिकाम्

ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸತ್ಸೂದ್ರರೂ, ಪುತ್ರ‑ಕಲತ್ರಾದಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿರ್ವಾಣಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಭಜಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 11

यावज्जीवं चरंतोपि ब्रह्मचर्य जितेंद्रियाः । निःश्रेयसे श्रयंत्येनां श्रीमतीं मणिकार्णकाम्

ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರೂ ಪರಮ ನಿಃಶ್ರೇಯಸಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಮಯಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 12

अतिथीनपि संतर्प्य पंचयज्ञरता अपि । गृहस्थाश्रमिणो नेमां त्यजेयुर्मणिकर्णिकाम्

ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಿಗಳೂ ಈ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು।

Verse 13

वानप्रस्थाश्रमयुजो ज्ञात्वा निर्वाणसाधनम् । सन्नियम्येंद्रियग्रामं मणिकर्णीमुपासते

ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವವರು ಅವಳನ್ನು ನಿರ್ವಾಣಸಾಧನವೆಂದು ತಿಳಿದು, ಇಂದ್ರಿಯಸಮೂಹವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಯನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 14

अनन्यसाधनां मुक्तिं ज्ञात्वा शास्त्रैरनेकधा । मुमुक्षुभिस्त्वेकदंडैः सेव्यते मणिकर्णिका

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಅವಳೇ ಅನನ್ಯ ಸಾಧನವೆಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತು, ಏಕದಂಡಧಾರಿಗಳಾದ ಮುಮುಕ್ಷುಗಳು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 15

दंडयित्वा मनोवाचं कायं नित्यं त्रिदंडिनः । नैःश्रेयसीं श्रियं प्राप्तुं श्रयंते मणिकर्णिकाम्

ತ್ರಿದಂಡಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳು ಮನ, ವಾಣಿ, ದೇಹಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯ ಶಿಸ್ತುಗೊಳಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಪರಮ ನಿಃಶ್ರೇಯಸ-ಶ್ರೀಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 16

चांद्रायणव्रतैः कृच्छ्रैर्भर्तुः शुश्रूषणैरपि । निनाय क्षणवत्कालमायुःशेषस्य सानघा

ಕಠಿನ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತಗಳು, ಘೋರ ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಪತಿಯ ಶ್ರದ್ಧಾಭರಿತ ಶುಶ್ರೂಷೆಯಿಂದಲೂ ಆ ನಿರಪರಾಧಿನಿ ತನ್ನ ಶೇಷಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಂತೆ ಕಳೆಯಿತು.

Verse 17

शिखी मुंडी जटी वापि कौपीनी वा दिगंबरः । मुमुक्षुः को न सेवेत मुक्तिदां मणिकर्णिकाम्

ಶಿಖಾಧಾರಿಯಾದರೂ, ಮುಂಡಿತನಾದರೂ, ಜಟಾಧಾರಿಯಾದರೂ, ಕೌಪೀನಧಾರಿಯಾದರೂ, ದಿಗಂಬರನಾದರೂ—ಮುಮುಕ್ಷು ಯಾರು ಮೋಕ್ಷದಾಯಿನಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ ಇರುವರು?

Verse 18

उवाच च प्रसन्नास्य आशीर्भिरभिनद्य च । उत्तिष्ठतं प्रकुरुतं महानेपथ्यमद्य वै

ಪ್ರಸನ್ನಮುಖದಿಂದ ಆಶೀರ್ವಚನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿ ಅವನು ಹೇಳಿದನು—“ಎದ್ದೇಳಿರಿ; ಇಂದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಹಾ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿರಿ.”

Verse 19

संत्युपायाः सहस्रं तु मुक्तये न तथा मुने । हेलयैषा यथा दद्यान्निर्वाणं मणिकर्णिका

ಓ ಮುನೇ! ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಹಸ್ರ ಉಪಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ; ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಅಲಕ್ಷ್ಯಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ನಿರ್ವಾಣ (ಮೋಕ್ಷ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 20

अनशनव्रतभृते त्रिकालाभ्यवहारिणे । प्रांते दद्यात्समां मुक्तिमुभाभ्यां मणिकर्णिका

ಅನಶನ ವ್ರತಧಾರಿಗೂ, ತ್ರಿಕಾಲ ಭೋಜನ ಮಾಡುವವನಿಗೂ—ಜೀವನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

यथोक्तमाचरेदेको निष्ठा पाशुपतंव्रतम् । निरंतरं स्मरेदेको हृद्येनां मणिकर्णिकाम्

ಒಬ್ಬನು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ದೃಢನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪಾಶುಪತ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಿ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಿ.

Verse 22

दृष्टात्र वपुषः पाते द्वयोश्च सदृशी गतिः । तस्मात्सर्वविहायाशु सेव्यैषा मणिकर्णिका

ಇಲ್ಲಿ ದೇಹಪಾತವಾದಾಗ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಗತಿಯೇ ಎಂಬುದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ತಕ್ಷಣ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

Verse 23

स्वर्गद्वारे विशेयुर्ये विगाह्य मणिकर्णिकाम् । तेषां विधूतपापानां कापि स्वर्गो न दूरतः

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರಿಗೆ, ಪಾಪವಿಧೂತರಾದ ಅವರಿಗೆ, ಯಾವುದೋ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ದೂರವಲ್ಲ.

Verse 24

स्वर्गद्वाः स्वर्गभूरेषा मोक्षभूर्मणिकर्णिका । स्वर्गापवर्गावत्रैव नोपरिष्टान्न चाप्यधः

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವೂ, ಸ್ವರ್ಗಭೂಮಿಯೂ, ಮೋಕ್ಷಭೂಮಿಯೂ ಹೌದು; ಸ್ವರ್ಗವೂ ಅಪವರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ—ಮೇಲಲ್ಲ, ಕೆಳವೂ ಅಲ್ಲ.

Verse 25

दत्त्वा दानान्यनेकानि विगाह्य मणिकर्णिकाम् । स्वर्गद्वारं प्रविष्टा ये न ते निरयगामिनः

ಅನೇಕ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವರು ನರಕಗಾಮಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 26

स्वर्गापवर्गयोरर्थः कोविदैश्च निरूपितः । स्वर्गः सुखं समुद्दिष्टमपवर्गो महासुखम्

ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಅಪವರ್ಗಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಂಡಿತರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗವು ಸುಖವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅಪವರ್ಗ (ಮೋಕ್ಷ) ಮಹಾಸುಖವಾಗಿದೆ.

Verse 27

मणिकर्ण्युपविष्टस्य यत्सुखं जायते सतः । सिंहासनोपविष्टस्य तत्सुखं क्व शतक्रतोः

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪವಿಷ್ಟನಾದ ಸತ್ಪುರುಷನಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆನಂದ—ಸಿಂಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಶತಕ್ರತು (ಇಂದ್ರ)ಗೆ ಅದು ಎಲ್ಲಿದೆ?

Verse 28

महासुखं यदुद्दिष्टं समाधौ विस्मृतात्मनाम् । श्रीमत्यां मणिकर्ण्यां तत्सहजेनैव जायते

ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಸ್ಮೃತರಾದವರಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಮಹಾಸುಖ’ವು ಶ್ರೀಮಯಿ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಸ್ವಯಂ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 29

स्वर्गद्वारात्पुरोभागे देवनद्याश्च पश्चिमे । सौभाग्यभाग्यैकनिधिः काचिदेका महास्थली

ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮಹಾಸ್ಥಳಿ ಇದೆ—ಸೌಭಾಗ್ಯ-ಭಾಗ್ಯಗಳ ಏಕನಿಧಿ.

Verse 30

यावंतो भास्वतः स्पर्शाद्भासंते सैकताः कणाः । तावंतो द्रुहिणा जग्मुर्नैत्येषा मणिकर्णिका

ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಎಷ್ಟು ಮರಳುಕಣಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೋ, ಅಷ್ಟೇ ಬಾರಿ ದ್ರುಹಿಣ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಇಲ್ಲಿ ಬಂದನು; ಆದರೂ ಈ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ಅನನ್ಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗದು.

Verse 31

संति तीर्थानि तावंति परितो मणिकर्णिकाम् । यावद्भिस्तिलमात्रापि न भूमिर्विरलीकृता

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಷ್ಟೊಂದು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ; ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಭೂಮಿಯೂ ತೀರ್ಥವಿಲ್ಲದೆ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಳಿಯದು।

Verse 32

यदन्वये कोपि मुक्तः संप्राप्य मणिकर्णिकाम् । तद्वंश्यास्तत्प्रभावेण मान्याः स्वर्गौकसामपि

ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದರೂ ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಆ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವನ ವಂಶಜರು ಸ್ವರ್ಗವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನ್ಯರಾಗುತ್ತಾರೆ।

Verse 33

तर्पिताः पितरो येन संप्राप्य मणिकर्णिकाम् । सप्तसप्त तथा सप्त पूर्वजास्तेन तारिताः

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು—ಏಳು, ಏಳು, ಮತ್ತೆ ಏಳು ತಲೆಮಾರುಗಳವರೆಗೆ—ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 34

आमध्याद्देवसरित आ हरिश्चंद्रमडपात् । आ गंगा केशवादा च स्वर्द्वारान्मणिकर्णिका

ಮಣಿಕರ್ಣಿಕೆ ದೇವಸರಿತೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರಮಂಡಪದವರೆಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಗಾಕೇಶವದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ।

Verse 35

एतद्रजःकणतुलां त्रिलोक्यपि न गच्छति । एतत्प्राप्त्यै प्रयतते त्रिलोकस्थोऽखिलो भवी

ಈ ಸ್ಥಳದ ಧೂಳಿಕಣದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೂ ತ್ರಿಲೋಕಗಳು ಸಮನಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕಸ್ಥ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳು ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 36

कलावती चित्रपटीं पश्यंतीत्थं मुहुर्मुहुः । ज्ञानवापीं ददर्शाथ श्रीविश्वेश्वरदक्षिणे

ಕಲಾವತಿ ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರಪಟವನ್ನು ಮರುಮರು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಂತರ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಕಾಶಿಕ್ಷೇತ್ರದ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ ‘ಜ್ಞಾನವಾಪಿ’ಯನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡಿದಳು।

Verse 37

यदंबुसततं रक्षेद्दुर्वृत्ताद्दंडनायकः । संभ्रमो विभ्रमश्चासौ दत्त्वा भ्रातिं गरीयसीम्

ಆ ನೀರನ್ನು ದುಷ್ಟರಿಂದ ಸದಾ ದಂಡನಾಯಕನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ಸಂಭ್ರಮನು ವಿಭ್ರಮನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವ-ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 38

योष्टमूर्तिर्महादेवः पुराणे परिपठ्यते । तस्यैषांबुमयी मूर्तिर्ज्ञानदा ज्ञानवापिका

ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವನು ಯೋಷಿತ್-ಮೂರ್ತಿಯೆಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ; ಈ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಕಾ ಅವನದೇ ಜಲಮಯ ರೂಪ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವದು।

Verse 39

नेत्रयोरतिथीकृत्य ज्ञानवापी कलावती । कदंबकुसुमाकारां बभार क्षणतस्तनुम्

ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯು ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅತಿಥಿಗಳಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ, ಕಲಾವತಿಗೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಕದಂಬಪುಷ್ಪದಂತ ದೇಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು।

Verse 40

अंगानि वेपथुं प्रापुः स्विन्ना भालस्थली भृशम् । हर्षवाष्पांबुकलिले जाते तस्या विलोचने

ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ನಡುಗಿದವು, ನುಡಿ ತುಂಬಾ ಬೆವರಿನಿಂದ ತೋಯಿತು; ಹರ್ಷಾಶ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಜಲಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಸುಕಾದವು।

Verse 41

तस्तंभ गात्रलतिका मुखवैवर्ण्यमाप च । स्वरोथ गद्गदो जातो व्यभ्रंशत्तत्करात्पटी

ಅವಳ ಸೌಕುಮಾರ ಅಂಗಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಥಂಭಿಸಿದವು, ಮುಖವರ್ಣ ಮಂಕಾಯಿತು; ಸ್ವರ ಗದ್ಗದವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು, ಅವಳ ಕೈಯಿಂದ ವಸ್ತ್ರ ಜಾರಿ ಬಿತ್ತು।

Verse 42

साक्षणं स्वं विसस्मार काहं क्वाहं न वेत्ति च । सौषुप्तायां दशायां च परमात्मेव निश्चला

ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಅವಳು ತನ್ನನ್ನೇ ಮರೆತಳು; ‘ನಾನು ಯಾರು? ನಾನು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ?’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸೌಷುಪ್ತಿಯಂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಾತ್ಮೆಯಂತೆ ಅವಳು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಳು।

Verse 43

अथ तत्परिचारिण्यस्त्वरमाणा इतस्ततः । किं किं किमेतदेतत्किं पृच्छंति स्म परस्परम्

ನಂತರ ಅವಳ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯರು ಆತುರದಿಂದ ಇತ್ತಿತ್ತ ಓಡಾಡುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದರು—“ಏನು? ಏನಾಯಿತು? ಇದು ಏನು?”

Verse 44

तदवस्थां समालोक्य तां ताश्चतुरचेतसः । विज्ञाय सात्त्विकैर्भावैरिदमूचूः परस्परम्

ಅವಳ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಚತುರಚಿತ್ತೆಯರಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇದು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಭಾವಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಪರಸ್ಪರ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 45

भवांतरे प्रेमपात्रमेतयैक्षितु किंचन । चिरात्तेन च संगत्य सुखमूर्च्छामवाप ह

ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದರ ದರ್ಶನವೇ ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರೇಮಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ಈಗ ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಸಂಗಮವಾದಾಗ ಅವಳು ಸುಖಮೂರ್ಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದಳು।

Verse 46

अथनेत्थं कथमियमकांडात्पर्यमूमुहत् । प्रेक्षमाणा रहश्चित्रपटीमति पटीयसीम्

ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ—“ಇವಳು ಏಕೆ ಸಹಸಾ ಈ ಮೋಹಜನಿತ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಳು?” ಎಂದುಕೊಂಡರು. ಬಳಿಕ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ರಪಟದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಆ ಅತ್ಯಂತ ವಿವೇಕವತಿಯನ್ನು ನಿಶಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು.

Verse 47

तन्मोहस्य निदानं ताःसम्यगेव विचार्य च । उपचेरुर्महाशांतैरुपचारैरनाकुलम्

ಅವಳ ಮೋಹದ ಕಾರಣವನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ಅವರು ಗಾಬರಿಯಾಗದೆ, ಮಹಾಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಶಮನೋಪಚಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅವಳನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಉಪಚರಿಸಿದರು.

Verse 48

काचित्तां वीजयांचक्रे कदलीतालवृंतकैः । बिसिनीवलयैरन्या धन्यां तां पर्यभूषयत्

ಒಬ್ಬಳು ಬಾಳೆ ಮತ್ತು ತಾಳದ ಕಾಂಡಗಳಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ವೀಸಿದಳು; ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಕಮಲತಂತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಳೆಗಳಿಂದ ಆ ಧನ್ಯಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದಳು.

Verse 49

अमंदैश्चंदनरसैरभ्यषिंचदमुं परा । अशोकपल्लवैरस्याः काचिच्छोकमनीनशत्

ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಅಪಾರ ಚಂದನರಸದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಿಂಚಿಸಿದಳು; ಇನ್ನೊಬ್ಬಳು ಅಶೋಕದ ಪಲ್ಲವಗಳಿಂದ ಅವಳ ಶೋಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು.

Verse 50

धारामंडपधारांबुसीकरैस्तत्तनूलताम् । इष्टार्थविरहग्लानां सिंचयामास काचन

ಒಬ್ಬಳು ಧಾರಾಮಂಡಪದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಿಂಪಡಣೆಯಿಂದ, ಇಷ್ಟಾರ್ಥವಿರಹದಿಂದ ಕ್ಲಾಂತಳಾದ ಆ ಕೋಮಲ ಲತೆಯಂತ ದೇಹವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಿಂಚಿಸಿದಳು.

Verse 51

जलार्द्रवाससा काचिदेतस्यास्तनुमावृणोत् । कर्पूरक्षोदजालेपैरन्यास्तामन्वलेपयन्

ಒಬ್ಬ ಸಖಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ತೋಯ್ದ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವಳ ದೇಹವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದಳು. ಇತರರು ಕರ್ಪೂರಚೂರ್ಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಲೇಪಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚಿ ಅವಳನ್ನು ಶೀತಳಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 52

पद्मिनीदलशय्या च काचित्यरचयन्मृदुम् । काचित्कुलिशनेपथ्यं दूरीकृत्य तदंगतः

ಒಬ್ಬ ಸಖಿಯು ಪದ್ಮದಳಗಳಿಂದ ಮೃದು ಶಯ್ಯೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬಳು ಅವಳ ದೇಹದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಠಿಣ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಬದಿಗೆ ಇಟ್ಟಳು.

Verse 53

मुक्ताकलापं रचयांचक्रे वक्षोजमंडले । काचिच्छशिमुखी तां तु चंद्रकांतशिलातले

ಒಬ್ಬ ಸಖಿಯು ಅವಳ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದ ಮೇಲೆ ಮುತ್ತಿನ ಗುಚ್ಛವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದಳು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಂದ್ರಮುಖಿ ಸಖಿಯು ಅವಳನ್ನು ಚಂದ್ರಕಾಂತ ಶಿಲೆಯ ಮೇಲಿಟ್ಟು ಮಲಗಿಸಿದಳು.

Verse 54

स्वापयामास तन्वंगीं स्रवच्छीतांबुशीतले । दृष्ट्वोपचार्यमाणां तामित्थं बुद्धिशरीरिणी

ಚಿಮ್ಮುತ್ತ ಹರಿಯುವ ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ಶೀತಳವಾದ ಆ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಮೇಲೆ ಅವಳು ಆ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಗಳ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದಳು. ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಉಪಚಾರ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ವಿವೇಕವತಿಯು ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾತಾಡಿದಳು.

Verse 55

अतितापपरीतांगी ताः सखीः प्रत्यभाषत । एतस्यास्तापशांत्यर्थं जानेहं परमौषधम्

ಅತಿತಾಪದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಳಳಾಗಿ ಅವಳು ಸಖಿಯರಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು—“ಇವಳ ದಾಹಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪರಮ ಔಷಧ ತಿಳಿದಿದೆ.”

Verse 56

उपचारानिमान्सवार्न्दूरी कुरुत मा चिरम् । अपतापां करोम्येनां सद्यः पश्यत कौतुकम्

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಚಾರಕರನ್ನೂ ಉಪಚಾರ-ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ತಕ್ಷಣವೇ ದೂರಮಾಡಿರಿ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ. ನಾನು ಇವಳನ್ನು ದಾಹ-ಪರಿತಾಪದಿಂದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ—ಈ ಅದ್ಭುತ ಕೌತುಕವನ್ನು ನೋಡಿ।

Verse 57

दृष्ट्वा चित्रपटीमेषा सद्यो विह्वलतामगात् । अत्रैव काचिदेतस्याः प्रेमभूरस्ति निश्चितम्

ಚಿತ್ರಪಟವನ್ನು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳು ವಿಹ್ವಳಳಾದಳು. ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರೇಮದ ನೆಲೆ—ದೈವಬಂಧ—ಇದೆ।

Verse 58

अतश्चित्रपटीस्पर्शात्परितापं विहास्यति । वाक्याद्बुद्धिशरीरिण्यास्ततस्तत्परिचारिकाः

ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಚಿತ್ರಪಟವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅವಳು ಪರಿತಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಳು. ನಂತರ ಬುದ್ಧಿಶರೀರಿಣಿಯಾದ ಆ ಸ್ತ್ರೀಯ ವಚನದಂತೆ ಅವಳ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯರು ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಂಡರು।

Verse 59

निधाय तत्पुरः प्रोचुः पटीं पश्य कलावति । तवानंदकरी यत्र काचिदस्तीष्टदेवता

ಅದನ್ನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟು ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ಕಲಾವತಿ, ಈ ಚಿತ್ರಪಟವನ್ನು ನೋಡು. ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವ ಯಾವುದೋ ಇಷ್ಟದೇವತೆ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ।”

Verse 60

सापीष्टदेवतानाम्ना तत्पटीदर्शनेन च । सुधासेकमिव प्राप्य मूर्छां हित्वोत्थिता द्रुतम्

ಅವಳೂ ಸಹ—ತನ್ನ ಇಷ್ಟದೇವತೆಯ ನಾಮವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಚಿತ್ರಪಟವನ್ನು ನೋಡಿ—ಸುಧಾಸೇಕವನ್ನೇ ಪಡೆದಂತಾಗಿ, ಮೂರ್ಚೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದಳು।

Verse 61

अवग्रहपरिम्लाना वर्षासारैरिवौषधीः । पुनरालोकयांचक्रे ज्ञानदां ज्ञानवापिकाम्

ಬರಗಾಲದ ಬಳಿಕ ಮೊದಲ ಮಳೆಯ ಧಾರೆಗಳಿಂದ ಔಷಧಿಗಳು ಪುನರ್ಜೀವಿಸುವಂತೆ, ಅವಳು ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯ ಕಡೆಗೆ ಮತ್ತೆ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದಳು।

Verse 62

स्पृष्ट्वा कलावती तां तु वापीं चित्रगतामपि । लेभे भवांतरज्ञानं यथासीत्पूर्वर्जन्मनि

ಕಲಾವತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ ಆ ವಾಪಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದ ಕ್ಷಣ, ಪೂರ್ವಜನ್ಮದಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭವದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದಳು।

Verse 63

पुनर्विचारयांचक्रे वापी माहात्म्यमुत्तमम् । अहो चित्रगतापीयं संस्पृष्टा ज्ञानवापिका

ಅವಳು ಮತ್ತೆ ಆ ವಾಪಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದಳು—“ಅಹೋ! ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಈ ಜ್ಞಾನವಾಪಿ ಸ್ಪರ್ಶಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.”

Verse 64

ज्ञानं मे जनयामास भवांतर समुद्भवम् । अथ तासां पुरो हृष्टा कथयामास सुंदरी

“ಇದು ನನ್ನೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭವದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ.” ನಂತರ ಆ ಸುಂದರಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸೇವಕರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೇಳತೊಡಗಿದಳು।

Verse 65

निजं प्राग्भव वृत्तांतं ज्ञानवापीप्रभावजम् । कलावत्युवाच । एतस्माज्जन्मनः पूर्वमहं ब्राह्मणकन्यका

ಕಲಾವತಿ ಹೇಳಿದಳು—“ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ನನ್ನ ಪೂರ್ವಭವದ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ಜನ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಾನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕನ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದೆ.”

Verse 66

उपविश्वेश्वरं काश्यां ज्ञानवाप्यां रमे मुदा । जनको मे हरिस्वामी जनयित्री प्रियंवदा

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಹರ್ಷದಿಂದ ಆನಂದಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ತಂದೆ ಹರಿಸ್ವಾಮಿ, ತಾಯಿ ಪ್ರಿಯಂವದಾ.

Verse 67

आख्या मम सुशीलेति मां च विद्याधरोऽहरत् । मध्येमार्गं निशीथेथ तदोप मलयाचलम्

ನನ್ನ ಹೆಸರು ‘ಸುಶೀಲಾ’; ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾಧರನು ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಿಶೀಥಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವನು ಮಲಯಾಚಲವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

Verse 68

रक्षसा सहतो वीरो राक्षसं स जघानह । रक्षोपि मुक्तं शापात्तु दिव्यवपुरवाप ह

ರಾಕ್ಷಸನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತನಾದ ಆ ವೀರನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಆ ದೈತ್ಯನು ಶಾಪಮುಕ್ತನಾಗಿ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 69

अवाप जन्मगंधर्वस्त्वसौ मलयकेतुतः । कर्णाटनृपतेः कन्या बभूवाहं कलावती

ಅವನು ‘ಮಲಯಕೇತು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಗಂಧರ್ವನಾಗಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದನು. ನಾನು ಕರ್ಣಾಟ ನೃಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ ‘ಕಲಾವತಿ’ಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದೆ.

Verse 70

इति ज्ञानं ममोद्भूतं ज्ञानवापीक्षणात्क्षणात् । इति तस्या वचः श्रुत्वा सापि बुद्धिशरीरिणी

‘ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯನ್ನು ಕಂಡ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲೇ ನನ್ನೊಳಗೆ ಜ್ಞಾನ ಉದಯವಾಯಿತು.’ ಅವಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವಳೂ—ಬುದ್ಧಿಸ್ವರೂಪಿಣಿ—ಚಲಿತಳಾದಳು.

Verse 71

ताश्च तत्परिचारिण्यः प्रहृष्टास्यास्तदाऽभवन् । प्रोचुस्तां प्रणिपत्याथ पुण्यशीलां कलावतीम्

ಆಗ ಅವಳ ಪರಿಚಾರಿಕೆಯರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಉಲ್ಲಸಿಸಿದರು. ಪುಣ್ಯಶೀಲಳಾದ ಕಲಾವತಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿದರು.

Verse 72

अहो कथं हि सा लभ्या यत्प्रभावोयमीदृशः । धिग्जन्म तेषां मर्त्येऽस्मिन्यैर्नैक्षि ज्ञानवापिका

ಅಹೋ! ಇಂತಹ ಅತಿಶಯ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಆ (ಪವಿತ್ರ ಕೂಪ) ಹೇಗೆ ಲಭ್ಯ? ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯನ್ನು ನೋಡದೇ ಇರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.

Verse 73

कलावति नमस्तुभ्यं कुरुनोपि समीहितम् । जनिं सफलयास्माकं नय नः प्रार्थ्य भूपतिम्

ಕಲಾವತೀ, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸು. ರಾಜನನ್ನು ಬೇಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ನಮ್ಮ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಮಾಡು.

Verse 74

अयं च नियमोस्माकमद्यारभ्य कलावति । निर्वेक्ष्यामो महाभोगान्दृष्ट्वा तां ज्ञानवापिकाम्

ಕಲಾವತೀ, ಇಂದಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ನಿಯಮ—ಆ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಮಹಾಭೋಗಗಳನ್ನು ತೃಣಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿದು ತ್ಯಜಿಸುವೆವು.

Verse 75

अवश्यं ज्ञानवापी सा नाम्ना भवितुमर्हति । चित्रं चित्रगतापीह या तव ज्ञानदायिनी

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅವಳು ‘ಜ್ಞಾನವಾಪೀ’ ಎಂಬ ನಾಮಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳು. ವಿಚಿತ್ರವೇ—ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 76

ओंकृत्य तासां वाक्यं सा स्वाकारं परिगोप्य च । प्रियाणि कृत्वा भूभर्तुः प्रस्तावज्ञा व्यजिज्ञपत्

ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮಂಗಳಕರ ‘ಓಂ’ ಎಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗುಪ್ತವಿಟ್ಟು, ಸಂದರ್ಭಜ್ಞಳಾದ ಅವಳು ಮೊದಲು ಭೂಭರ್ತನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಪೃಥ್ವೀಪತಿಗೆ ತನ್ನ ಯಾಚನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು।

Verse 77

कलावत्युवाच । जीवितेश न मे त्वत्तः किंचित्प्रियतरं क्वचित् । त्वामासाद्य पतिं राजन्प्राप्ताः सर्वे मनोरथाः

ಕಲಾವತಿ ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಜೀವಿತೇಶ! ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವುದೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ। ಹೇ ರಾಜನ್! ನಿನ್ನನ್ನು ಪತಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮನೋರಥಗಳು ಪೂರ್ಣವಾದವು।

Verse 78

एको मनोरथः प्रार्थ्यो ममास्त्यत्रार्यपुत्रक । विचारपथमापन्नस्तवापि स महाहितः

ಆದರೂ, ಹೇ ಆರ್ಯಪುತ್ರ! ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಮನೋರಥವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದು ನಿನ್ನ ವಿಚಾರಪಥದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ; ಮಹಾಹಿತಕರವೂ ಹೌದು।

Verse 79

मम तु त्वदधीनायाः सुदुष्प्रापतरो महान् । तव स्वाधीनवृत्तेस्तु सिद्धप्रायो मनोरथः

ನನಗೆ—ನಿನ್ನ ಅಧೀನಳಾದ ನನಗೆ—ಆ ಮಹಾನ್ ಮನೋರಥ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಪ್ರಾಪ್ಯ. ಆದರೆ ಸ್ವಾಧೀನವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿನಗೆ ಅದೇ ಮನೋರಥ ಬಹುತೇಕ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ।

Verse 80

प्राणेश किं बहूक्तेन यदि प्राणैः प्रयोजनम् । तदाभिलषितं देहि प्राणा यास्यंत्यथान्यथा

ಹೇ ಪ್ರಾಣೇಶ! ಹೆಚ್ಚು ಮಾತೇಕೆ? ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳು ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ಬಯಸಿದುದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು; ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವಾಯು ಹೊರಟುಹೋಗುತ್ತದೆ।

Verse 81

प्राणेभ्योपि गरीयस्यास्तस्या वाक्यं निशम्य सः । उवाच वचनं राजा तस्याः स्वस्यापि च प्रियम्

ಪ್ರಾಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಅವಳ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಅವಳಿಗೂ ತನಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗುವ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 82

राजोवाच । नाहं प्रिये तवादेयमिह पश्यामि भामिनि । प्राणा अपि मम क्रीतास्त्वया शीलकलागुणैः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು—ಪ್ರಿಯೆ, ಭಾಮಿನಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಕೊಡದೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕಾದುದೇನೂ ನನಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಶೀಲ, ಕಲೆಗಳು, ಗುಣಗಳು ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನೂ ಖರೀದಿಸಿದಂತಿವೆ.

Verse 83

अविलंबितमाचक्ष्व कृतं विद्धि कलावति । भवद्विधानां साध्वीनामन्येऽप्राप्यं न किंचन

ವಿಳಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳು, ಕಲಾವತಿ; ಅದು ಆಗಿಹೋಗಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿ. ನಿನ್ನಂತಹ ಸಾಧ್ವಿಯರಿಗೆ ಇತರರಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವೆನ್ನುವದೇನೂ ಇಲ್ಲ.

Verse 84

कः प्रार्थ्यः प्रार्थनीयं किं को वा प्रार्थयिता प्रिये । न पृथग्जनवत्किंचिद्वर्तनं नौ कलावति

ಪ್ರಿಯೆ, ಯಾರನ್ನು ಬೇಡಬೇಕು, ಏನು ಬೇಡಬೇಕು, ಬೇಡುವವನು ಯಾರು? ಕಲಾವತಿ, ನಮ್ಮ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನರಂತೆ ಯಾವುದೂ ವ್ಯವಹಾರಭೇದವಿಲ್ಲ.

Verse 85

देशः कोशो बलं दुर्गं यदन्यदपि भामिनि । तत्त्वदीयं न मे किंचित्स्वाम्यमात्रमिहास्ति मे

ಭಾಮಿನಿ, ರಾಜ್ಯ, ಖಜಾನೆ, ಸೇನೆ, ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನೇನು ಇದ್ದರೂ—ಅದು ನಿಜವಾಗಿ ನಿನ್ನದೇ. ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ನನಗೆ ಉಳಿದಿರುವುದು ‘ಸ್ವಾಮಿತ್ವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಷ್ಟೇ.

Verse 86

तच्च स्वाम्यं ममान्यत्र त्वदृते जीवितेश्वरि । राज्यं त्यजेयं त्वद्वाक्यात्तृणीकृत्यापि मानिनि

ಹೇ ನನ್ನ ಜೀವಿತೇಶ್ವರಿ! ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವಾಮ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೇ ಮಾನಿನಿ! ನಿನ್ನ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ತೃಣಸಮಾನವೆಂದು ತಿಳಿದು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.

Verse 87

माल्पकेतोर्महीजानेरिति वाक्यं निशम्य सा । प्राह गंभीरया वाचा वचश्चारु कलावती

ಭೂಮಿಪತಿ ಮಾಲ್ಪಕೇತು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಧುರವಾಕ್ಯಳಾದ ಕಲಾವತಿ ಗಂಭೀರ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.

Verse 88

कलावत्युवाच । नाथ प्रजासृजापूर्वं सृष्टा नानाविधाः प्रजाः । प्रजाहिताय संसृष्टं पुरुषार्थचतुष्टयम्

ಕಲಾವತಿ ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನಾಥ! ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಾವಿಧ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು; ಪ್ರಜಾಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥಚತುಷ್ಟಯವೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.

Verse 89

तद्विहीनाजनिरपि जल बुद्बुदवन्मुधा । तस्मादेकोपि संसाध्यः परत्रेह च शर्मणे

ಆ (ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳು) ಇಲ್ಲದ ಜನ್ಮವೂ ನೀರಿನ ಬುಬ್ಬುಳಿಯಂತೆ ವ್ಯರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಹದಲ್ಲಿಯೂ ಪರದಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾದರೂ ದೃಢವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕು.

Verse 90

यत्रानुकूल्यं दंपत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते । यदुच्यते पुराविद्भिरिति तत्तथ्यमीक्षितम्

ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಅನೂಕೂಲ್ಯ ಇರುವಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ ಎಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದುದು ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

Verse 91

मद्विधाना तु दासीनां शतं तेऽस्तीह मंदिरे । तथापि नितरां प्रेम स्वामिनो मयि दृश्यते

ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂತೆಯೇ ನೂರು ದಾಸಿಯರು ಇದ್ದರೂ, ಸ್ವಾಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದ ಪ್ರೀತಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

Verse 92

तव दास्यपि भोगाढ्या किमुतांकस्थलीचरी । तत्राप्यनन्यसंपत्तिस्तत्र स्वाधीनभर्तृता

ನಿನ್ನ ದಾಸಿಯರೂ ಭೋಗ-ವೈಭವದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರು; ಹಾಗಾದರೆ ನಿನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು! ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸಹ ಅನನ್ಯ ಸಂಪತ್ತು ಇದೇ—ಪ್ರೇಮವಶನಾಗಿ ಪತಿ ಸ್ವಾಧೀನನಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದಿರುವುದು.

Verse 93

विपश्चित्संचयेदर्थानिष्टापूर्ताय कर्मणे । तपोर्थमायुर्निर्विघ्नं दारांश्चापत्यलब्धये

ವಿವೇಕಿ ಇಷ್ಟ-ಯಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಥಧರ್ಮ (ಲೋಕಹಿತ ದಾನ) ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು; ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಸಂತಾನಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

Verse 94

तवैतत्सर्वमस्तीह विश्वेशानुग्रहात्प्रिय । पूरणीयोऽभिलाषो मे यदि तद्वचम्यहं शृणु

ಪ್ರಿಯನೇ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ನಿನಗೇ ಸೇರಿದೆ. ಆದರೂ ನನ್ನ ಒಂದು ಅಭಿಲಾಷೆ ಇನ್ನೂ ಪೂರಣವಾಗಬೇಕಿದೆ; ನೀನು ಒಪ್ಪಿದರೆ ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 95

तूर्णं प्रहिणु मां नाथ विश्वनाथपुरीं प्रति । प्राणाः प्रयाता प्रागेव वपुः शेषास्मि केवलम्

ಹೇ ನಾಥನೇ, ನನ್ನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವನಾಥಪುರಿ (ಕಾಶಿ) ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸು. ನನ್ನ ಪ್ರಾಣಗಳು ಮೊದಲೇ ಹೊರಟಂತಿವೆ; ಕೇವಲ ಈ ದೇಹ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದೆ.

Verse 96

माल्यकेतुः कलावत्या इत्याकर्ण्य वचः स्फुटम् । क्षणं विचार्य स्वहृदि राजा प्रोवाच तां प्रियाम्

ಕಲಾವತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಮಾಲ್ಯಕೇತು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಂತರ ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 97

प्रिये कलावति यदि तव गंतव्यमेव हि । राज्यलक्ष्म्यानया किं मे चलया त्वद्विहीनया

ಪ್ರಿಯೆ ಕಲಾವತಿ, ನಿನಗೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾದರೆ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದ ಈ ಚಂಚಲ ರಾಜ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

Verse 98

न राज्यं राज्यमित्याहू राज्यश्रीः प्रेयसी ध्रुवम् । सप्तांगमपि तद्राज्यं तया हीनं तृणायते

‘ರಾಜ್ಯ’ವೇ ನಿಜವಾದ ರಾಜ್ಯವಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ರಾಜ್ಯಶ್ರೀ ಎಂದರೆ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪ್ರಿಯೆಯೇ. ಏಳು ಅಂಗಗಳಿರುವ ರಾಜ್ಯವೂ ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ತೃಣಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 99

निःसपत्नं कृतं राज्यं भुक्त्वा भोगान्निरंतरम् । हृषीकार्थाः कृतार्थाश्च विधृता आधृतिः प्रिये

ಪ್ರಿಯೆ, ನಾನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿ ನಿರಂತರ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದೆ; ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತೃಪ್ತಿಯಾದವು, ತೃಪ್ತಿಯಾಧಾರವೂ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು.

Verse 100

अपत्यान्यपि जातानि किं कर्तव्यमिहास्ति मे । अवश्यमेव गंतव्याऽवाभ्यां वाराणसी पुरी

ಸಂತಾನವೂ ಜನಿಸಿದೆ; ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಉಳಿದ ಕರ್ತವ್ಯವೇನು? ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನಾವು ಇಬ್ಬರೂ ವಾರಾಣಸೀ ಪುರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

Verse 110

अथ प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचाचमक्रियाम् । राज्ञ्या विनिर्दिष्टपथा ज्ञानवापीं नृपो ययौ

ಆಮೇಲೆ ರಾಜನು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಶೌಚ-ಆಚಮನಾದಿ ಶುದ್ಧಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ರಾಣಿಯು ಸೂಚಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಗೆ ತೆರಳಿದನು।

Verse 120

तावद्विमानमापन्नं सक्वणत्किंकिणीगणम् । पश्यतां सर्वलोकानां चन्द्रमौलिरथोरथात्

ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕಿಣಕಿಣಿ ಘಂಟೆಗಳ ನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದಿವ್ಯ ವಿಮಾನವು ಬಂದಿತು; ಚಂದ್ರಮೌಳಿ ಶಿವನು ರಥದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು।

Verse 127

पठित्वा पाठयित्वा वा श्रुत्वा वा श्रद्धयान्वितः । ज्ञानवाप्याः शुभाख्यानं शिवलोके महीयते

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನವಾಪಿಯ ಈ ಶುಭಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಓದುವವನು, ಇತರರಿಗೆ ಓದಿಸುವವನು, ಅಥವಾ ಕೇಳುವವನು ಸಹ ಶಿವಲೋಕದಲ್ಲಿ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।