Diter Vratabhaṅga and Indra’s Intervention (Diti–Kaśyapa Narrative)

Verse 1

सूत उवाच । एष मन्वन्तरे तात सर्गस्स्वारोचिषे स्मृतः । वैवस्वते तु महति वारुणे वितते क्रतौ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ತಾತ! ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಾರೋಚಿಷ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದುದೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಮಹಾನ್ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಾರುಣ ಯಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ (ವಿವರಣೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ).

Verse 2

जुह्वानस्य ब्रह्मणो वै प्रजासर्ग इहोच्यते । पूर्वं यानथ ब्रह्मर्षीनुत्पन्नान्सप्त मानसान्

ಇಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಾಹುತಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಏಳು ಮಾನಸ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಪ್ರಕಟರಾದರು.

Verse 3

पुत्रान्वै कल्पयामास स्वयमेव पितामहः । तेषां विरोधो देवानां दानवानां महानृषे

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸ್ವಯಂ ಪುತ್ರರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಓ ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಅವರಿಂದಲೇ ದೇವರುಗಳಿಗೂ ದಾನವರಿಗೂ ಮಹಾ ವೈರವಾಯಿತು.

Verse 4

दिति विनष्टपुत्रा तु कश्यपं समुपस्थिता । स कश्यपः प्रसन्नात्मा सम्गयगाराधितस्तया

ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದಿತಿಯು ಕಶ್ಯಪನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಳು. ಕಶ್ಯಪನು—ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿ—ಅವಳು ಯಥಾವಿಧಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಿದುದರಿಂದ ಸಂತೃಪ್ತನಾದನು.

Verse 5

वरेणच्छंदयामास सा च वव्रे वरं तदा । पुत्रमिन्द्रवधार्थाय समर्थममितौजसम्

ವರದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಅವಳು ಆಗ ವರವನ್ನು ಬೇಡಿದಳು—ಇಂದ್ರವಧಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥನಾದ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲವುಳ್ಳ ಪುತ್ರನನ್ನು.

Verse 6

स तस्यै च वरं प्रादात्प्रार्थितं सुमहातपाः । ब्रह्मचर्य्यादिनियमं प्राह चैव शतं समाः

ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯು ಅವಳು ಬೇಡಿದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು; ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದನು.

Verse 7

धारयामास गर्भं तु शुचिस्सा वरवर्णिनी । ब्रह्मचर्य्यादिनियमं दितिर्दध्रे तथैव वै

ಆ ಶುದ್ಧಳಾದ ವರವರ್ಣಿನಿ ದೇವಿ ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿದಳು; ದಿತಿಯೂ ವ್ರತಾನುಸಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾದಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಆಚರಿಸಿದಳು।

Verse 8

ततस्त्वाधाय सोऽदित्यां गर्भं तं शंसितव्रतः । जगाम कश्यपस्तप्तुं तपस्संहृष्टमानसः

ನಂತರ ಪ್ರಶಂಸಿತ ವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಕಶ್ಯಪನು ಅದಿತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಹರ್ಷಿತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಹೊರಟನು.

Verse 9

तस्याश्चैवांतरं प्रेप्सुस्सोऽभवत्पाकशासनः । ऊनवर्षे शते चास्या ददर्शान्तरमेव सः

ಅವಳಲ್ಲಿ ದೋಷವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕೆಂದು ಪಾಕಶಾಸನ (ಇಂದ್ರ) ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಅವಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೋಷತೆಯನ್ನೇ ಕಂಡನು.

Verse 10

अकृत्वा पादयोः शौचं दितिरर्वाक्शिरास्तदा । निद्रामाहारयामास भाविनोऽर्थस्य गौरवात्

ಪಾದಶೌಚ ಮಾಡದೆ ದಿತಿ ಆಗ ತಲೆಯನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಮಲಗಿ, ಮುಂದಿನ ವಿಷಯದ ಭಾರದಿಂದ ನಿದ್ರೆಗೆ ಒಳಗಾದಳು.

Verse 11

एतस्मिन्नन्तरे शक्रस्तस्याः कुक्षिं प्रविश्य सः । वज्रपाणिस्तु तं गर्भं सप्तधा हि न्यकृन्तत

ಈ ನಡುವೆ ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರ) ಅವಳ ಕುಕ್ಷಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ವಜ್ರಪಾಣಿ ಆ ಗರ್ಭವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದನು.

Verse 12

स पाट्यमानो गर्भोऽथ वज्रेण प्ररुरोद ह । रुदन्तं सप्तधैकैकं मारोदीरिति तान्पुनः । चकर्त वज्रपाणिस्तान्नेव मम्रुस्तथापि ते

ವಜ್ರದಿಂದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಗರ್ಭವು ಮಹಾಶಬ್ದದಿಂದ ಅತ್ತಿತು. ಅಳುತ್ತಲೇ ಅದು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಏಳು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಚಿದ್ರವಾಯಿತು. ವಜ್ರಪಾಣಿ ಇಂದ್ರನು “ಅಳಬೇಡ” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕತ್ತರಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಸತ್ತಿಲ್ಲ.

Verse 13

ते तमूचुः पात्यमानास्सर्वे प्रांजलयो मुने । नो जिघांससि किं शक्र भ्रातरो मरुतस्तव

ಓ ಮುನಿಯೇ, ಅವರು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಕೈಮುಗಿದು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು—“ಓ ಶಕ್ರಾ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಏಕೆ ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುತ್ತೀ? ನಾವು ನಿನ್ನ ಸಹೋದರರು—ಮರುತರು.”

Verse 14

इंद्रेण स्वीकृतास्ते हि भ्रातृत्वे सर्व एव च । तत्यजुर्द्दैत्यभावं ते विप्रर्षे शंकरेच्छया

ಓ ವಿಪ್ರರ್ಷೇ, ಇಂದ್ರನು ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಸಹೋದರತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದನು; ಶಂಕರನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವರು ದೈತ್ಯಭಾವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.

Verse 15

मरुतो नाम ते देवा बभूवुस्तु महाबलाः । खगा एकोनपंचाशत्सहाया वज्रपाणिनः

ಆ ದೇವರುಗಳು ‘ಮರುತರು’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು—ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳು. ಖಗರೂಪಿಗಳಾಗಿ ಅವರು ವಜ್ರಪಾಣಿ ಇಂದ್ರನ ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತು (49) ಸಹಾಯಕರಾದರು.

Verse 16

तेषामेव प्रवृद्धानां हरिः प्रादात्प्रजापतिः । क्रमशस्तानि राज्यानि पृथुपूर्वं शृणुष्व तत्

ಅವರು (ವಂಶಜರು) ಬೆಳಿದು ಸಮೃದ್ಧರಾದಾಗ, ಹರಿ—ಪ್ರಜಾಪತಿ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಪ್ರಭು—ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈಗ ಪೃಥುವಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 17

अरिष्टपुरुषो वीरः कृष्णो जिष्णुः प्रजापतिः । पर्जन्यस्तु धनाध्यक्षस्तस्य सर्वमिदं जगत्

ಅವನೇ ಅಜೇಯ ಪುರುಷ, ವೀರ, ಕೃಷ್ಣವರ್ಣ, ಜಯಶೀಲ ಜಿಷ್ಣು, ಪ್ರಜಾಪತಿ. ಅವನೇ ಪರ್ಜನ್ಯ—ವರ್ಷದಾತ—ಮತ್ತು ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ; ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಅವನದೇ.

Verse 18

भूतसर्गमिमं सम्यगवोचं ते महामुने । विभागं शृणु राज्यानां क्रमशस्तं ब्रुवेऽधुना

ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ, ಈ ಭೂತಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆನು. ಈಗ ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಾಗೂ ಅಧಿಪತ್ಯಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಕೇಳು; ಅದನ್ನು ನಾನು ಈಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

Verse 19

अभिषिच्याधिराज्ये तु पृथुं वैन्यं पितामहः । ततः क्रमेण राज्यानि व्यादेष्टुमुपचक्रमे

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ವೇನನ ಪುತ್ರ ಪೃಥುವನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಟತ್ವಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು; ನಂತರ ಅವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.

Verse 20

द्विजानां वीरुधां चैव नक्षत्रग्रहयोस्तथा । यज्ञानां तपसां चैव सोमं राज्येऽभ्यषेचयत्

ಅವನು ಸೋಮದೇವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು—ದ್ವಿಜರ ಮೇಲೆ, ವನಸ್ಪತಿ-ಔಷಧಿಗಳ ಮೇಲೆ, ನಕ್ಷತ್ರ-ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಯಜ್ಞಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸುಗಳ ಮೇಲೆಯೂ।

Verse 21

अपां तु वरुणं राज्ये राज्ञां वैश्रवणं प्रभुम् । आदित्यानां तथा विष्णुं वसूनामथ पावकम्

ಜಲಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯಕ್ಕೆ ವರುಣನನ್ನು, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು, ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು, ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಪಾವಕ (ಅಗ್ನಿ)ನನ್ನು ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 22

प्रजापतीनां दक्षं तु मरुतामथ वासवम् । दैत्यानां दानवानां च प्रह्लादममितौजसम्

ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷನನ್ನು, ಮರುತಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನನ್ನು, ಮತ್ತು ದೈತ್ಯ-ದಾನವರಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 23

वैवस्वतं पितॄणां च यमं राज्येऽभ्यषेचयत् । मातॄणां च व्रतानां च मन्त्राणां च तथा गवाम्

ಅವನು ಪಿತೃಗಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವೈವಸ್ವತ ಯಮನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಮಾತೃಗಣ, ವ್ರತ-ನಿಯಮ, ಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳ ಮೇಲೂ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು।

Verse 24

यक्षाणां राक्षसानां च पार्थिवानां तथैव च । सर्वभूतपिशाचानां गिरिशं शूलपाणिनम्

ಅವನೇ ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ರಾಜರ ಪ್ರಭು; ಸಮಸ್ತ ಭೂತ-ಪಿಶಾಚಗಳಿಗೂ ಅಧಿಪತಿ—ಅವನೇ ಗಿರೀಶ, ಶೂಲಪಾಣಿ ಮಹೇಶ್ವರನು।

Verse 25

शैलानां हिमवन्तं च नदीनामथ सागरम् । मृगाणामथ शार्दूलं गोवृषं तु गवामपि

ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮವಾನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರವೇ ಪರಮ ಆಶ್ರಯ. ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಘ್ರ ಪ್ರಧಾನ; ಗೋವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೃಷಭ ಶ್ರೇಷ್ಠನು।

Verse 26

वनस्पतीनां वृक्षाणां वटं राज्येऽभ्यषेचयत् । इति दत्तं प्रजेशेन राज्यं सर्वत्र वै क्रमात्

ವನಸ್ಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜೇಶನು ವಟವೃಕ್ಷವನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದವನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ದತ್ತವಾಗಿ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದನು।

Verse 27

पूर्वस्यां दिशि पुत्रं तु वैराजस्य प्रजापतेः । स्थापयामास सर्वात्मा राज्ये विश्वपतिर्विभुः

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಾತ್ಮ, ವಿಶ್ವಪತಿ, ವಿಭುವು ಪ್ರಜಾಪತಿ ವೈರಾಜನ ಪುತ್ರನನ್ನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 28

तथैव मुनिशार्दूल कर्दमस्य प्रजापतेः । दक्षिणस्यां तथा पुत्रं सुधन्वानमचीक्लृपत्

ಓ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲ! ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಕರ್ಧಮನು ದಕ್ಷಿಣೆಯ ಮೂಲಕ ‘ಸುಧನ್ವಾ’ ಎಂಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಜನ್ಮಗೊಳಿಸಿದನು।

Verse 29

पश्चिमायां दिशि तथा रजसः पुत्रमच्युतम् । केतुमन्तं महात्मानं राजानं व्यादिशत्प्रभुः

ಅದೇ ರೀತಿ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವು ರಜಸನ ಪುತ್ರನಾದ ಅಚ್ಯುತ, ಮಹಾತ್ಮ ಕೇತುಮಾನನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದನು।

Verse 30

तथा हिरण्यरोमाणं पर्जन्यस्य प्रजापतेः । उदीच्यां दिशि राजानं दुर्धर्षं सोऽभ्यषेचयत्

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಪರ್ಜನ್ಯನ ಪುತ್ರ ಹಿರಣ್ಯರೋಮಾಣನನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದುರ್ಧರ್ಷ ರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು।

Verse 31

तस्य विस्तारमाख्यातं पृथोर्वेन्यस्य शौनक । महर्ध्ये तदधिष्ठानं पुराणे परिकीर्तितम्

ಓ ಶೌನಕ! ವೇನನ ಪುತ್ರ ಪೃಥುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿವರವಾದ ವಿಸ್ತಾರವು ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದರ ಮಹಾರ್ಘ, ಪರಮ ಪೂಜ್ಯ ಅಧಿಷ್ಠಾನವೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿತವಾಗಿದೆ।

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सर्गवर्णनं नाम त्रयस्त्रिंशत्तमोध्यायः

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಶಿವಮಹಾಪುರಾಣದ ಪಂಚಮ ಭಾಗವಾದ ಉಮಾಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ಗವರ್ಣನ’ ಎಂಬ ಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು।