Adhyaya 15

Verse 1

भीष्म उवाच । किं कृतं ब्रह्मणा ब्रह्मन्प्रेष्य वाराणसीपुरीम् । जनार्दनेन किं कर्म शंकरेण च यन्मुने

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ! ಬ್ರಹ್ಮನು ವಾರಾಣಸೀಪುರಿಗೆ (ಯಾರನ್ನೋ) ಕಳುಹಿಸಿ ಏನು ಮಾಡಿದನು? ಹೇ ಮುನೇ! ಜನಾರ್ದನ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ತು ಶಂಕರ (ಶಿವ) ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು?

Verse 2

कथं यज्ञः कृतस्तेन कस्मिंस्तीर्थे वदस्व मे । के सदस्या ऋत्विजश्च सर्वांस्तान्प्रब्रवीहि मे

ನನಗೆ ಹೇಳು—ಅವನು ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೆರವೇರಿಸಿದನು, ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ? ಸಭಾಸದರು ಮತ್ತು ಋತ್ವಿಜರು (ಯಾಜಕರು) ಯಾರು? ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

Verse 3

के देवास्तर्पितास्तेन एतन्मे कौतुकं महत् । पुलस्त्य उवाच । श्रीनिधानं पुरं मेरोः शिखरे रत्नचित्रितम्

‘ಆ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾವ ದೇವತೆಗಳು ತೃಪ್ತರಾದರು?’ ಇದು ನನ್ನ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲ. ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮೇರು ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ರತ್ನಗಳಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಶ್ರೀನಿಧಾನ’ ಎಂಬ ನಗರವಿದೆ.

Verse 4

अनेकाश्चर्यनिलयंबहुपादपसंकुलम् । विचित्रधातुभिश्चित्रं स्वच्छस्फटिकनिर्मलम्

ಅದು ಅನೇಕ ಆಶ್ಚರ್ಯಗಳ ನಿವಾಸ, ಅನೇಕ ವೃಕ್ಷಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದುದು; ನಾನಾವಿಧ ಧಾತುಗಳಿಂದ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಗೊಂಡು, ಸ್ವಚ್ಛ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ನಿರ್ಮಲವಾಗಿತ್ತು.

Verse 5

लतावितानशोभाढ्यं शिखिशब्दविनादितम् । मृगेन्द्ररववित्रस्त गजयूथसमाकुलम्

ಅದು ಲತಾವಿತಾನಗಳ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ನವಿಲಿನ ನಾದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಸಿಂಹಗರ್ಜನೆಗೆ ಭಯಗೊಂಡ ಆನೆಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಗದ್ದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 6

निर्झरांबुप्रपातोत्थ शीकरासारशीतलम् । वाताहततरुव्रात प्रसन्नापानचित्रितम्

ಪರ್ವತ ನಿರ್ಝರದ ಜಲಪಾತದಿಂದ ಏಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಲಕಣಗಳ ಶೀತಲತೆಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳವು ತಂಪಾಗಿತ್ತು; ಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗುವ ವೃಕ್ಷವ್ರಾತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಲ, ಮನೋಹರ ಜಲಧಾರೆಗಳಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಚಿತ್ರಮಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು।

Verse 7

मृगनाभिवरामोद वासिताशेषकाननम् । लतागृहरतिश्रान्त सुप्तविद्याधराध्वगम्

ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನನವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮೃಗನಾಭಿ (ಕಸ್ತೂರಿ)ಯ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿತವಾಗಿತ್ತು; ಲತಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ರತಿವಿಹಾರದಿಂದ ಶ್ರಾಂತರಾದ ವಿದ್ಯಾಧರ ಯಾತ್ರಿಕರು ಅಲ್ಲಿ ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು।

Verse 8

प्रगीतकिन्नरव्रात मधुरध्वनिनादितम् । तस्मिन्ननेकविन्यास शोभिताशेषभूमिकम्

ಕಿನ್ನರರ ಗಾನವ್ರಾತದ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಅದು ನಾದಿತವಾಗಿತ್ತು; ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭೂಮಿತಲವೂ ಪ್ರಾಂಗಣವೂ ಅನೇಕ ವಿನ್ಯಾಸ-ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 9

वैराजं नाम भवनं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः । तत्र दिव्यांगनोद्गीत मधुरध्वनि नादिता

ಪರಮೇಷ್ಠಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ‘ವೈರಾಜ’ ಎಂಬ ಭವನವಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಾಂಗನಿಯರ ಗಾನದಿಂದ ಮಧುರ, ಮನೋಹರ ಧ್ವನಿಗಳು ಸತತ ನಾದಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 10

पारिजाततरूत्पन्न मंजरीदाममालिनी । रत्नरश्मिसमूहोत्थ बहुवर्णविचित्रिता

ಪಾರಿಜಾತ ವೃಕ್ಷದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪುಷ್ಪಮಂಜರಿಗಳ ದಾಮಮಾಲೆಯದು; ರತ್ನರಶ್ಮಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಅದು ದೀಪ್ತವಾಗಿ, ಅನೇಕ ವರ್ಣಗಳ ಅದ್ಭುತ ವೈಚಿತ್ರ್ಯದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು।

Verse 11

विन्यस्तस्तंभकोटिस्तु निर्मलादर्शशोभिता । अप्सरोनृत्यविन्यास विलासोल्लासलासिता

ಆ ಸಭೆ ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ತಂಭಪಂಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನಿರ್ಮಲ ದರ್ಪಣಸಮಾನ ಕಾಂತಿಯಿಂದ ವಿರಾಜಿಸಿತು. ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯವಿನ್ಯಾಸದ ಲೀಲಾವಿಲಾಸದಿಂದ ಅದು ಆನಂದೋಲ್ಲಾಸದ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯಿತು.

Verse 12

बह्वातोद्यसमुत्पन्नसमूहस्वननादिता । लयतालयुतानेक गीतवादित्र शोभिता

ಅನೇಕ ವಾದ್ಯಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ನಾದದಿಂದ ಆ ಸಭೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಲಯ-ತಾಳಯುಕ್ತ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಂದ ಅದು ಶೋಭಿಸಿತು.

Verse 13

सभा कांतिमती नाम देवानां शर्मदायिका । ऋषिसंघसमायुक्ता मुनिवृंदनिषेविता

ದೇವರಿಗೆ ಶಾಂತಿ-ಸೌಖ್ಯ ನೀಡುವ ‘ಕಾಂತಿಮತಿ’ ಎಂಬ ಸಭಾಮಂಟಪವಿತ್ತು. ಅದು ಋಷಿಸಂಘಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮುನಿವೃಂದಗಳಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 14

द्विजातिसामशब्देन नादिताऽऽनंददायिनी । तस्यां निविष्टो देवेशस्संध्यासक्तः पितामहः

ದ್ವಿಜರ ಸಾಮಗಾನದ ಶಬ್ದದಿಂದ ಆ ಆನಂದದಾಯಿನಿ ಸಭೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದೇವೇಶ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಂಧ್ಯಾವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 15

ध्यायति स्म परं देवं येनेदं निर्मितं जगत् । ध्यायतो बुद्धिरुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम्

ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪರಮದೇವನನ್ನು ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವನ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಉದಯವಾಯಿತು—“ನಾನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ?”

Verse 16

कस्मिन्स्थाने मया यज्ञः कार्यः कुत्र धरातले । काशीप्रयागस्तुंगा च नैमिषं शृंखलं तथा

ಪ್ರಭುವೇ! ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಾನು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಎಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು—ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ, ತುಂಗಾ ತೀರದಲ್ಲಿ, ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶೃಂಖಲಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ?

Verse 17

कांची भद्रा देविका च कुरुक्षेत्रं सरस्वती । प्रभासादीनि तीर्थानि पृथिव्यामिह मध्यतः

ಕಾಂಚೀ, ಭದ್ರಾ, ದೇವಿಕಾ; ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಸರಸ್ವತೀ; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಭಾಸಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳು—ಇವು ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ.

Verse 18

क्षेत्राणि पुण्यतीर्थानि संति यानीह सर्वशः । मदादेशाच्च रुद्रेण कृतान्यन्यानि भूतले

ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಇತರ ತೀರ್ಥಗಳೂ—ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ರುದ್ರನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು.

Verse 19

यथाहं सर्वदेवेषु आदिदेवो व्यवस्थितः । तथा चैकं परं तीर्थमादिभूतं करोम्यहम्

ನಾನು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೊಳಗೆ ಆದಿದೇವನಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿರುವಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ವಭಾವತಃ ಆದಿಭೂತವಾದ ಒಂದು ಪರಮ ತೀರ್ಥವನ್ನು ನಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 20

अहं यत्र समुत्पन्नः पद्मं तद्विष्णुनाभिजम् । पुष्करं प्रोच्यते तीर्थमृषिभिर्वेदपाठकैः

ನಾನು ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸ್ಥಳ—ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಭಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಪದ್ಮ—ಅದನ್ನು ವೇದಪಾಠಕ ಋಷಿಗಳು ‘ಪುಷ್ಕರ’ ಎಂಬ ತೀರ್ಥವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

Verse 21

एवं चिंतयतस्तस्य ब्रह्मणस्तु प्रजापतेः । मतिरेषा समुत्पन्ना व्रजाम्येष धरातले

ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಕಲ್ಪ ಉದಯವಾಯಿತು—“ಈಗ ನಾನು ಧರಾತಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು.”

Verse 22

प्राक्स्थानं स समासाद्य प्रविष्टस्तद्वनोत्तमम् । नानाद्रुमलताकीर्णं नानापुष्पोपशोभितम्

ಪೂರ್ವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅವರು ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ಅದು ನಾನಾವಿಧ ವೃಕ್ಷ-ಲತಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅನೇಕ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 23

नानापक्षिरवाकीर्णं नानामृगगणाकुलम् । द्रुमपुष्पभरामोदैर्वासयद्यत्सुरासुरान्

ಆ ವನವು ನಾನಾವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿಭಿನ್ನ ಮೃಗಗಣಗಳಿಂದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದಿತ್ತು; ವೃಕ್ಷಗಳ ಪುಷ್ಪಭಾರದ ಸುಗಂಧವು ದೇವಾಸುರರನ್ನೂ ಸುಗಂಧಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

Verse 24

बुद्धिपूर्वमिव न्यस्तैः पुष्पैर्भूषितभूतलम् । नानागंधरसैः पक्वापक्वैश्च षडृतूद्भवैः

ಭೂತಲವು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇಡಲಾದ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು; ಅಲ್ಲದೆ ಷಡೃತುಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ನಾನಾ ಸುಗಂಧ-ರಸಗಳಿರುವ, ಕೆಲವು ಪಕ್ವ ಕೆಲವು ಅಪಕ್ವವಾದ ಫಲಾದಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು.

Verse 25

फलैः सुवर्णरूपाढ्यैर्घ्राणदृष्टिमनोहरैः । जीर्णं पत्रं तृणं यत्र शुष्ककाष्ठफलानि च

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಸಮಾನ ರೂಪದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಘ್ರಾಣಕ್ಕೂ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಮನೋಹರವಾದ ಫಲಗಳು ಇದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣ ಎಲೆಗಳು, ತೃಣ, ಮತ್ತು ಒಣಕಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಒಣಫಲಗಳೂ ಇದ್ದವು.

Verse 26

बहिः क्षिपति जातानि मारुतोनुग्रहादिव । नानापुष्पसमूहानां गंधमादाय मारुतः

ಗಾಳಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವುಗಳೆಲ್ಲ ಹೊರಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುವಂತೆ; ಗಾಳಿ ನಾನಾವಿಧ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 27

शीतलो वाति खं भूमिं दिशो यत्राभिवासयन् । हरितस्निग्ध निश्छिद्रैरकीटकवनोत्कटैः

ಅಲ್ಲಿ ಶೀತಳ ಗಾಳಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೂ ಬೀಸಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ; ಆ ಸ್ಥಳವು ಹಸಿರು, ಸೊಗಸಾಗಿ ತೇವಯುಕ್ತ, ಅಖಂಡ ಮತ್ತು ಕೀಟರಹಿತ ಘನ ಅರಣ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ।

Verse 28

वृक्षैरनेकसंज्ञैर्यद्भूषितं शिखरान्वितैः । अरोगैर्दर्शनीयैश्च सुवृत्तैः कैश्चिदुज्ज्वलैः

ಅದು ಅನೇಕ ವಿಧದ ಹೆಸರಿನ ಮರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಎತ್ತರದ ಶಿಖರಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿರೋಗಿ, ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಮನೋಹರ, ಸುಸಂಯೋಜಿತ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿತ್ತು।

Verse 29

कुटुंबमिव विप्राणामृत्विग्भिर्भाति सर्वतः । शोभंते धातुसंकाशैरंकुरैः प्रावृता द्रुमाः

ಅದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಋತ್ವಿಜರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ವಿಪ್ರರ ಕುಟುಂಬದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಧಾತುವಿನಂತೆ ಮಿನುಗುವ ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 30

कुलीनैरिव निश्छिद्रैः स्वगुणैः प्रावृता नराः । पवनाविद्धशिखरैः स्पृशंतीव परस्परम्

ಕುಲೀನರು ದೋಷರಹಿತ ಸ್ವಗುಣಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾಗಿರುವಂತೆ ಆ ನರರು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡುವ ಶಿಖರಗಳಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಂತೆ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು।

Verse 31

आजिघ्रंती वचाऽन्योन्यं पुष्पशाखावतंसकाः । नागवृक्षाः क्वचित्पुष्पैर्द्रुमवानीरकेसरैः

ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಸುಗಂಧಿತ ವಚೆಯನ್ನು ಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಾ, ಪುಷ್ಪಿತ ಶಾಖೆಗಳ ಅವತಂಸಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು; ಮತ್ತು ಕೆಲವೆಡೆ ನಾಗವೃಕ್ಷಗಳು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ, ಮರಗಳ ಕೇಸರಗುಚ್ಛಗಳಂತೆ, ಅಲಂಕೃತವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 32

नयनैरिव शोभंते चंचलैः कृष्णतारकैः । पुष्पसंपन्नशिखराः कर्णिकारद्रुमाः क्वचित्

ಕೆಲವೆಡೆ ಕರ್ಣಿಕಾರ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪುಷ್ಪಸಂಪನ್ನ ಶಿಖರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಚಂಚಲ ಕೃಷ್ಣತಾರಕಗಳಿರುವ ನೇತ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 33

युग्मयुग्माद्विधा चेह शोभन्त इव दंपती । सुपुष्पप्रभवाटोपैस्सिंदुवार द्रुपंक्तयः

ಇಲ್ಲಿ ಸಿಂದುವಾರ ವೃಕ್ಷಪಂಕ್ತಿಗಳು ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ನಿಂತು, ಸುಪುಷ್ಪಜನಿತ ವೈಭವದ ಆಡಂಬರದಿಂದ ದಂಪತಿಗಳಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 34

मूर्तिमत्य इवाभांति पूजिता वनदेवताः । क्वचित्क्वचित्कुंदलताः सपुष्पाभरणोज्वलाः

ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವನದೇವತೆಗಳು ಮೂರ್ತಿಮಂತರಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದಂತಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಕೆಲವೆಡೆ ಕುಂಡಲಗಳಂತೆ ಲತೆಗಳು ಪುಷ್ಪಾಭರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 35

दिक्षु वृक्षेषु शोभंते बालचंद्रा इवोच्छ्रिताः । सर्जार्जुनाः क्वचिद्भान्ति वनोद्देशेषु पुष्पिताः

ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ವೃಕ್ಷಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಾಲಚಂದ್ರಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಕೆಲವೆಡೆ ವನಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಿತ ಸರ್ಜ ಹಾಗೂ ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳು ದೀಪ್ತಿಯಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 36

धौतकौशेयवासोभिः प्रावृताः पुरुषा इव । अतिमुक्तकवल्लीभिः पुष्पिताभिस्तथा द्रुमाः

ತೊಳೆದ ರೇಷ್ಮೆ ವಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಆವೃತರಾದ ಪುರುಷರಂತೆ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು; ಹಾಗೆಯೇ ಅತಿಮುಕ್ತಕದ ಪುಷ್ಪಿತ ಲತೆಗಳಿಂದಲೂ ಅವು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು।

Verse 37

उपगूढा विराजंते स्वनारीभिरिव प्रियाः । अपरस्परसंसक्तैः सालाशोकाश्च पल्लवैः

ತಮ್ಮ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಆಲಿಂಗಿತ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಗಳಂತೆ ಅವು ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದವು; ಶಾಲ ಮತ್ತು ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷಗಳ ಪಲ್ಲವಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಕೊಂಡು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದವು।

Verse 38

हस्तैर्हस्तान्स्पृशंतीव सुहृदश्चिरसंगताः । फलपुष्पभरानम्राः पनसाः सरलार्जुनाः

ಹಸ್ತದಿಂದ ಹಸ್ತವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವಂತೆ, ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆ ಅವು ಹತ್ತಿರ ನಿಂತಿದ್ದವು—ಪನಸ, ಸರಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ವೃಕ್ಷಗಳು—ಫಲಪುಷ್ಪಭಾರದಿಂದ ವಾಲಿದ್ದವು।

Verse 39

अन्योन्यमर्चयंतीव पुष्पैश्चैव फलैस्तथा । मारुतावेगसंश्लिष्टैः पादपास्सालबाहुभिः

ಪುಷ್ಪಫಲಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಚಿಸುವಂತೆ; ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿತವಾಗಿ, ಶಾಲವೃಕ್ಷದಂತೆ ಭುಜಗಳಿರುವ ಆ ಪಾದಪಗಳು ಒಂದರೊಂದಕ್ಕೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದ್ದವು।

Verse 40

अभ्याशमागतं लोकं प्रतिभावैरिवोत्थिताः । पुष्पाणामवरोधेन सुशोभार्थं निवेशिताः

ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ಜನರನ್ನು ಕಂಡು ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತವು; ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ, ಮಹಾ ಶೋಭಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು।

Verse 41

वसंतमहमासाद्य पुरुषान्स्पर्द्धयंति हि । पुष्पशोभाभरनतैः शिखरैर्वायुकंपितैः

ವಸಂತವು ಬಂದಾಗ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವಂತಿವೆ; ಪುಷ್ಪಶೋಭೆಯ ಭಾರದಿಂದ ಶಿಖರಗಳು ವಾಲಿ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 42

नृत्यंतीव नराः प्रीताः स्रगलंकृतशेखराः । शृंगाग्रपवनक्षिप्ताः पुष्पावलियुता द्रुमाः

ಸ್ರಗಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಶಿರಸ್ಸುಳ್ಳ ಸಂತೋಷದ ಪುರುಷರು ನೃತ್ಯಿಸುವಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ಪುಷ್ಪಪಂಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವೃಕ್ಷಗಳೂ ಕದಿಯುತ್ತವೆ।

Verse 43

सवल्लीकाः प्रनृत्यंति मानवा इव सप्रियाः । स्वपुष्पनतवल्लीभिः पादपाः क्वचिदावृताः

ಲತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ವೃಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಿಯೆಯೊಡನೆ ಇರುವ ಮಾನವರಂತೆ ನೃತ್ಯಿಸುವಂತಿವೆ; ಕೆಲವೆಡೆ ತಮ್ಮದೇ ಪುಷ್ಪಭಾರದಿಂದ ವಾಲಿದ ಲತಗಳಿಂದ ಅವು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।

Verse 44

भांति तारागणैश्चित्रैः शरदीव नभस्तलम् । द्रुमाणामथवाग्रेषु पुष्पिता मालती लताः

ಶರದೃತುವಿನ ಆಕಾಶವು ಚಿತ್ರವರ್ಣ ತಾರಾಗಣಗಳಿಂದ ಹೇಗೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿತೋ ಹಾಗೆಯೇ ಆಕಾಶತಲವು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿತು; ವೃಕ್ಷಗಳ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪಿತ ಮಾಲತೀ ಲತೆಗಳು ಶೋಭಿಸಿದವು।

Verse 45

शेखराइव शोभंते रचिता बुद्धिपूर्वकम् । हरिताः कांचनच्छायाः फलिताः पुष्पिता द्रुमाः

ಅವು ವಿವೇಕಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಶಿರೋಭೂಷಣಗಳಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸಿದವು; ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಸಿರು, ಕಂಚನಛಾಯೆಯುಳ್ಳವು—ಫಲಭರಿತ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಾವೃತವಾಗಿದ್ದವು।

Verse 46

सौहृदं दर्शयंतीव नराः साधुसमागमे । पुष्पकिंजल्ककपिला गताः सर्वदिशासु च

ಸಾಧುಸಮಾಗಮದಲ್ಲಿ ಸೌಹಾರ್ದವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವವರಂತೆ, ಪುಷ್ಪಪರಾಗದಂತೆ ಪೀತವರ್ಣದ ಜನರು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಹರಡಿದರು।

Verse 47

कदंबपुष्पस्य जयं घोषयंतीव षट्पदाः । क्वचित्पुष्पासवक्षीबाः संपतंति ततस्ततः

ಕದಂಬಪುಷ್ಪದ ಜಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವವರಂತೆ ಷಟ್ಪದಗಳು ಗುಂಜಿಸುತ್ತವೆ; ಕೆಲವೆಡೆ ಪುಷ್ಪಮಧುವಿನಿಂದ ಮದೋನ್ಮತ್ತವಾಗಿ ಅವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅತ್ತಿತ್ತ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ।

Verse 48

पुंस्कोकिलगणावृक्ष गहनेष्विव सप्रियाः । शिरीषपुष्पसंकाशाः शुका मिथुनशः क्वचित्

ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಿಯೆಯೊಡನೆ ಶುಕಗಳು ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; ದಟ್ಟ ವೃಕ್ಷಗಹನದಲ್ಲಿ ಅವು ಪುಂಸ್ಕೋಕಿಲಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ, ಶಿರೀಷಪುಷ್ಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವು।

Verse 49

कीर्तयंति गिरश्चित्राः पूजिता ब्राह्मणा यथा । सहचारिसुसंयुक्ता मयूराश्चित्रबर्हिणः

ಸಹಚಾರಿಣಿಯರೊಡನೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಬರ್ಹಿಣ ಮಯೂರಗಳು ವಿಚಿತ್ರ ನಾದಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದವು—ಪೂಜಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪವಿತ್ರ ವಾಣಿಯನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವಂತೆ।

Verse 50

वनांतेष्वपि नृत्यंति शोभंत इव नर्त्तकाः । कूजंतःपक्षिसंघाता नानारुतविराविणः

ಅರಣ್ಯದ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ನೃತ್ಯಿಸುವವರಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸುಂದರ ನೃತ್ಯಗಾರರಂತೆ; ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕೂಗಿ ನಾನಾವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ।

Verse 51

कुर्वंति रमणीयं वै रमणीयतरं वनम् । नानामृगगणाकीर्णं नित्यं प्रमुदितांडजम्

ಅವರು ಆ ವನವನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ರಮಣೀಯವಾಗಿಯೂ, ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ರಮಣೀಯವಾಗಿಯೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ—ನಾನಾವಿಧ ಮೃಗಗಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸದಾ ಹರ್ಷಿತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲರವದಿಂದ ನಿನಾದಿಸುವುದು।

Verse 52

तद्वनं नंदनसमं मनोदृष्टिविवर्द्धनम् । पद्मयोनिस्तु भगवांस्तथा रूपं वनोत्तमम्

ಆ ವನವು ನಂದನವನದಂತೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮಯೋನಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೂಡ ಆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವನರೂಪವನ್ನು (ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೋಭೆಯೊಂದಿಗೆ) ದರ್ಶನಮಾಡಿದನು।

Verse 53

ददर्शादर्शवद्दृष्ट्या सौम्ययापा पयन्निव । ता वृक्षपंक्तयः सर्वा दृष्ट्वा देवं तथागतम्

ಕಳಂಕವಿಲ್ಲದ ಕನ್ನಡಿಯಂತ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ಅವನು ಆ ಸೌಮ್ಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಕುಡಿಯುವಂತೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಮಿಸಿದ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು ಆ ಎಲ್ಲಾ ವೃಕ್ಷಪಂಕ್ತಿಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತಲ್ಲೀನವಾದವು।

Verse 54

निवेद्य ब्रह्मणे भक्त्या मुमुचुः पुष्पसंपदः । पुष्पप्रतिग्रहं कृत्वा पादपानां पितामहः

ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಷ್ಪಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ) ಪುಷ್ಪಾರ್ಪಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆ ಪಾದಪಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು।

Verse 55

वरं वृणीध्वं भद्रं वः पादपानित्युवाच सः । एवमुक्ता भगवता तरवो निरवग्रहाः

ಅವನು ಪಾದಪಗಳಿಗೆ—“ವರವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ; ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಭಗವಾನ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಿಸಿದವು।

Verse 56

ऊचुः प्रांजलयः सर्वे नमस्कृत्वा विरिंचनम् । वरं ददासि चेद्देव प्रपन्नजनवत्सल

ಎಲ್ಲರೂ ಕರಜೋಡಿಸಿ ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು— “ಹೇ ದೇವಾ! ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲ! ವರವನ್ನು ನೀಡುವಿರೆಂದರೆ, ನಮಗೆ ಈ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು।”

Verse 57

इहैव भगवन्नित्यं वने संनिहितो भव । एष नः परमः कामः पितामह नमोस्तु ते

ಹೇ ಭಗವನ್! ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ನಿತ್ಯವೂ ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿ ಇರು. ಇದೇ ನಮ್ಮ ಪರಮ ಕಾಮನೆ. ಹೇ ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)! ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।

Verse 58

त्वं चेद्वससि देवेश वनेस्मिन्विश्वभावन । सर्वात्मना प्रपन्नानां वांछतामुत्तमं वरम्

ಹೇ ದೇವೇಶ! ಹೇ ವಿಶ್ವಭಾವನ! ನೀನು ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ, ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಗಿ ಶರಣಾದವರು ಬಯಸುವ ಉತ್ತಮ ವರವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು।

Verse 59

वरकोटिभिरन्याभिरलं नो दीयतां वरम् । सन्निधानेन तीर्थेभ्य इदं स्यात्प्रवरं महत्

ಇತರ ಕೋಟಿ ವರಗಳು ನಮಗೆ ಬೇಡ—ಈ ವರವನ್ನೇ ದಯಪಾಲಿಸು: ತೀರ್ಥಗಳ ಸನ್ನಿಧಾನದಿಂದ ಇದು ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಮಹತ್ತಾದುದೂ ಆಗಲಿ।

Verse 60

ब्रह्मोवाच । उत्तमं सर्वक्षेत्राणां पुण्यमेतद्भविष्यति । नित्यं पुष्पफलोपेता नित्यसुस्थिरयौवनाः

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಪರಮ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವಾಗುವುದು. ಇದು ನಿತ್ಯವೂ ಪುಷ್ಪ-ಫಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಯೌವನವು ಸದಾ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಜರವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 61

कामगाः कामरूपाश्च कामरूपफलप्रदाः । कामसंदर्शनाः पुंसां तपःसिद्ध्युज्वला नृणाम्

ಅವರು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುವವರು, ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ರೂಪ ಧರಿಸುವವರು, ಮತ್ತು ಇಷ್ಟರೂಪದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವರು. ಪುರುಷರಿಗೆ ಕಾಮಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದರ್ಶನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿದ್ಧಿಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.

Verse 62

श्रिया परमया युक्ता मत्प्रसादाद्भविष्यथ । एवं स वरदो ब्रह्मा अनुजग्राह पादपान्

“ನನ್ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ನೀವು ಪರಮಶ್ರೀಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗುವಿರಿ.” ಎಂದು ವರದಾತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿ, ಆ ವೃಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

Verse 63

स्थित्वा वर्ष सहस्रं तु पुष्करं प्रक्षिपद्भुवि । क्षितिर्निपतिता तेन व्यकंपत रसातलम्

ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಅವನು ಪುಷ್ಕರವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸೆದನು. ಆ ಆಘಾತದಿಂದ ಭೂಮಿ ಕುಸಿದು, ರಸಾತಲ ಲೋಕ ಕಂಪಿಸಿತು.

Verse 64

विवशास्तत्यजुर्वेलां सागराः क्षुभितोर्मयः । शक्राशनि हतानीव व्याघ्र व्याला वृतानि च

ವಿವಶರಾಗಿ ಸಾಗರಗಳು ತಮ್ಮ ತೀರರೇಖೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವು; ಅವುಗಳ ಅಲೆಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಕುದಿದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಪಗಳೂ ಶಕ್ರನ ವಜ್ರಾಘಾತದಿಂದ ಹತರಾದವರಂತೆ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟರಾದವು.

Verse 65

शिखराण्यप्यशीर्यंत पर्वतानां सहस्रशः । देवसिद्धविमानानि गंधर्वनगराणि च

ಸಾವಿರಾರು ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಖರಗಳೂ ಸಹ ಚೂರಾಗಿ ಕುಸಿದವು. ದೇವರು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧರ ವಿಮಾನಗಳೂ, ಗಂಧರ್ವರ ನಗರಗಳೂ ಕಂಪಿಸಿ ಧ್ವಂಸವಾದವು.

Verse 66

प्रचेलुर्बभ्रमुः पेतुर्विविशुश्च धरातलम् । कपोतमेघाः खात्पेतुः पुटसंघातदर्शिनः

ಅವರು ನಡುಗಿ, ತೂಗಾಡಿ, ಬಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿದರು. ಆಕಾಶದಿಂದ ಪಾರಿವಾಳವರ್ಣದ ಮೇಘಗಳು ದಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಂತೆ ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದವು.

Verse 67

ज्योतिर्गणांश्छादयंतो बभूवुस्तीव्र भास्कराः । महता तस्य शब्देन मूकांधबधिरीकृतम्

ತೀವ್ರ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಉದಯಿಸಿ ಜ್ಯೋತಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದವು. ಆ ಮಹಾಶಬ್ದದ ಭಾರದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಮೂಕ, ಅಂಧ, ಬಧಿರರಾದರು.

Verse 68

बभूव व्याकुलं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । सुरासुराणां सर्वेषां शरीराणि मनांसि च

ಚರಾಚರ ಸಹಿತ ಸಮಸ್ತ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ವ್ಯಾಕುಲವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲ ದೇವಾಸುರರ ದೇಹಗಳೂ ಮನಸ್ಸುಗಳೂ ಎರಡೂ ಕಲಕಲಗೊಂಡವು.

Verse 69

अवसेदुश्च किमिति किमित्येतन्न जज्ञिरे । धैर्यमालंब्य सर्वेऽथ ब्रह्माणं चाप्यलोकयन्

ಅವರು ನಿರಾಶರಾದರು; “ಏಕೆ? ಏಕೆ?” ಎಂದು ಮರುಮರು ಕೇಳಿದರು—ಆದರೆ ಇದು ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲರೂ ಬ್ರಹ್ಮನತ್ತವೂ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದರು.

Verse 70

न च ते तमपश्यंत कुत्र ब्रह्मागतो ह्यभूत् । किमर्थं कंपिता भूमिर्निमित्तोत्पातदर्शनम्

ಆದರೆ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ—ಬ್ರಹ್ಮನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು? ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಏಕೆ ಇಂತಹ ನಿಮಿತ್ತ-ಉತ್ಪಾತಗಳು (ಅಪಶಕುನಗಳು) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು?

Verse 71

तावद्विष्णुर्गतस्तत्र यत्र देवा व्यवस्थिताः । प्रणिपत्य इदं वाक्यमुक्तवंतो दिवौकसः

ಆಗ ವಿಷ್ಣು ದೇವರುಗಳು ಸಮವಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ದಿವೌಕಸರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 72

किमेतद्भगवन्ब्रूहि निमित्तोत्पातदर्शनम् । त्रैलोक्यं कंपितं येन संयुक्तं कालधर्मणा

ಹೇ ಭಗವನ್! ಇದು ಏನು? ಈ ನಿಮಿತ್ತ-ಉತ್ಪಾತಗಳ ದರ್ಶನವನ್ನು ವಿವರಿಸು; ಇದರಿಂದು ಕಾಲಧರ್ಮದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾದಂತೆ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಕಂಪಿಸಿದೆ.

Verse 73

जातकल्पावसानं तु भिन्नमर्यादसागरम् । चत्वारो दिग्गजाः किं तु बभूवुरचलाश्चलाः

ಹಿಂದಿನ ಕಲ್ಪಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರವು ತನ್ನ ಮર્યಾದೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಿಯಿತು; ಆಗ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕಿನ ದಿಗ್ಗಜಗಳು ಅಚಲವೆಂದರೂ ಕಂಪಿಸಿ ಅಸ್ಥಿರರಾದರು.

Verse 74

समावृता धरा कस्मात्सप्तसागरवारिणा । उत्पत्तिर्नास्ति शब्दस्य भगवन्निः प्रयोजना

ಸಪ್ತಸಾಗರಗಳ ನೀರಿನಿಂದ ಭೂಮಿ ಏಕೆ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ? ಹೇ ಭಗವನ್, ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ವಾಣಿ ಎಂದಿಗೂ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 75

यादृशो वा स्मृतः शब्दो न भूतो न भविष्यति । त्रैलोक्यमाकुलं येन चक्रे रौद्रेण चोद्यता

ಇಂತಹ ಶಬ್ದವು ಸ್ಮರಣೆಗೆ ಬಂದಿದೆ—ಇದು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಮುಂದೆಯೂ ಇರದು; ರೌದ್ರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಿಂದ ತ್ರಿಲೋಕವೂ ಅಶಾಂತಗೊಂಡಿತು.

Verse 76

शुभोऽशुभो वा शब्दोरेयं त्रैलोक्यस्य दिवौकसाम् । भगवन्यदि जानासि किमेतत्कथयस्व नः

ತ್ರಿಲೋಕದ ದಿವ್ಯವಾಸಿಗಳ ಈ ಧ್ವನಿ ಶುಭವೋ ಅಶುಭವೋ? ಹೇ ಭಗವನ್, ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ ಇದು ಏನೆಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 77

एवमुक्तोऽब्रवीद्विष्णुः परमेणानुभावितः । मा भैष्ट मरुतः सर्वे शृणुध्वं चात्र कारणम्

ಇಂತೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ವಿಷ್ಣು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮರುತರೆ, ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಪಡಬೇಡಿ; ಕೇಳಿರಿ, ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.”

Verse 78

निश्चयेनानुविज्ञाय वक्ष्याम्येष यथाविधम् । पद्महस्तो हि भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತಿಳಿದು ನಾನು ಇದನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಪದ್ಮಹಸ್ತನಾದ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು.

Verse 79

भूप्रदेशे पुण्यराशौ यज्ञं कर्तुं व्यवस्थितः । अवरोहे पर्वतानां वने चातीवशोभने

ಅವನು ಪುಣ್ಯಸಂಚಯದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು—ಪರ್ವತಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭನವಾದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ.

Verse 80

कमलं तस्य हस्तात्तु पतितं धरणीतले । तस्य शब्दो महानेष येन यूयं प्रकंपिताः

ಅವನ ಕೈಯಿಂದ ಕಮಲವು ಧರಣೀತಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿತು; ಅದರಿಂದಲೇ ಈ ಮಹಾಧ್ವನಿ ಉಂಟಾಯಿತು, ಇದರಿಂದ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಪಿತರಾದಿರಿ.

Verse 81

तत्रासौ तरुवृंदेन पुष्पामोदाभिनंदितः । अनुगृह्याथ भगवान्वनंतत्समृगांडजम्

ಅಲ್ಲಿ ವೃಕ್ಷಗುಚ್ಛಗಳ ಸ್ವಾಗತದಿಂದಲೂ ಪುಷ್ಪಸೌರಭದಿಂದಲೂ ಹರ್ಷಿತನಾದ ಅವನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ, ಭಗವಾನ್ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು।

Verse 82

जगतोऽनुग्रहार्थाय वासं तत्रान्वरोचयत् । पुष्करं नाम तत्तीर्थं क्षेत्रं वृषभमेव च

ಜಗತ್ತಿನ ಅನುಗ್ರಹಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದನು. ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಪುಷ್ಕರ’ವೆಂದು, ಆ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ‘ವೃಷಭ’ವೆಂದು ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು।

Verse 83

जनितं तद्भगवता लोकानां हितकारिणा । ब्रह्माणं तत्र वै गत्वा तोषयध्वं मया सह

ಲೋಕಹಿತಕಾರಿಯಾದ ಭಗವಾನೇ ಇದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ನನ್ನೊಡನೆ ಸೇರಿ ಅವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿರಿ।

Verse 84

आराध्यमानो भगवान्प्रदास्यति वरान्वरान् । इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुः सह तैर्देवदानवैः

“ಭಗವಾನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವನು”—ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಆ ದೇವದಾನವರೊಡನೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತನು।

Verse 85

जगाम तद्वनोद्देशं यत्रास्ते स तु कंजजः । प्रहृष्टास्तुष्टमनसः कोकिलालापलापिताः

ಅವನು ಕಂಜಜನು (ಬ್ರಹ್ಮ) ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವನಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದನು—ಅಲ್ಲಿ ಹೃದಯಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ತೃಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕೋಕಿಲೆಗಳ ಮಧುರ ಕೂಜನದಿಂದ ಆ ಸ್ಥಳ ತುಂಬಿತ್ತು।

Verse 86

पुष्पोच्चयोज्ज्वलं शस्तं विविशुर्ब्रह्मणो वनम् । संप्राप्तं सर्वदेवैस्तु वनं नंदनसंमितम्

ಪುಷ್ಪರಾಶಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಹ್ಮನ ವನಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆ ವನವು ಎಲ್ಲ ದೇವರಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ತಲುಪಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇಂದ್ರನ ನಂದನವನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು.

Verse 87

पद्मिनीमृगपुष्पाढ्यं सुदृढं शुशुभे तदा । प्रविश्याथ वनं देवाः सर्वपुष्पोपशोभितम्

ಪದ್ಮಗಳು, ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸುಧೃಢವಾಗಿ ಸುಸಂಸ್ಥಿತವಾದ ಆ ವನವು ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದೇವರುಗಳು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿ ಕಂಡರು.

Verse 88

इह देवोस्तीति देवा बभ्रमुश्च दिदृक्षवः । मृगयंतस्ततस्ते तु सर्वे देवाः सवासवाः

“ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದೇವನಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ದರ್ಶನಾಭಿಲಾಷೆಯಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಅಲೆದಾಡಿದರು. ನಂತರ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳು ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 89

अद्भुतस्य वनस्यांतं न ते ददृशुराशुगाः । विचिन्वद्भिस्तदा देवं दैवैर्वायुर्विलोकितः

ಆ ಅದ್ಭುತ ವನದ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಆ ವೇಗಶಾಲಿಗಳು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ದೇವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ದೈವಿಕವಾಗಿ ವಾಯುದೇವನು ದೃಶ್ಯನಾದನು.

Verse 90

स तानुवाच ब्रह्माणं न द्रक्ष्यथ तपो विना । तदा खिन्ना विचिन्वंतस्तस्मिन्पर्वतरोधसि

ಅವನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ನೀವು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಕಾಣಲಾರಿರಿ.” ಆಗ ಅವರು ದಣಿದು, ಆ ಪರ್ವತಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಅಲೆದಾಡಿದರು.

Verse 91

दक्षिणे चोत्तरे चैव अंतराले पुनः पुनः । वायूक्तं हृदये कृत्वा वायुस्तानब्रवीत्पुनः

ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಪುನಃ ಪುನಃ; ವಾಯು ಹೇಳಿದ ವಚನವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ವಾಯು ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆಂದೂ ಹೇಳಿದನು.

Verse 92

त्रिविधो दर्शनोपायो विरिंचेरस्य सर्वदा । श्रद्धा ज्ञानेन तपसा योगेन च निगद्यते

ವಿರಿಂಚಿ (ಬ್ರಹ್ಮ)ನಿಗೆ ದರ್ಶನೋಪಾಯವು ಸದಾ ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ—ಶ್ರದ್ಧೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ಯೋಗದಿಂದಲೂ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 93

सकलं निष्कलं चैव देवं पश्यंति योगिनः । तपस्विनस्तु सकलं ज्ञानिनो निष्कलं परम्

ಯೋಗಿಗಳು ದೇವರನ್ನು ಸಕಲ (ಸಗುಣ) ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಲ (ನಿರ್ಗುಣ) ಎರಡೂ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ತಪಸ್ವಿಗಳು ಸಕಲರೂಪವನ್ನು ನೋಡುವರು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪರಮವನ್ನು ನಿಷ್ಕಲವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವರು.

Verse 94

समुत्पन्ने तु विज्ञाने मंदश्रद्धो न पश्यति । भक्त्या परमया क्षिप्रं ब्रह्म पश्यंति योगिनः

ಸತ್ಯಜ್ಞಾನ ಉದಯವಾದರೂ ಮಂದಶ್ರದ್ಧೆಯವನು ಕಾಣಲಾರನು. ಆದರೆ ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯೋಗಿಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 95

द्रष्टव्यो निर्विकारोऽसौ प्रधानपुरुषेश्वरः । कर्मणा मनसा वाचा नित्ययुक्ताः पितामहम्

ಅವನು—ಪ್ರಧಾನ ಮತ್ತು ಪುರುಷನ ಈಶ್ವರ—ನಿರ್ವಿಕಾರನು; ಅವನನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಅರಿತು ದರ್ಶನಮಾಡಬೇಕು. ಕರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು, ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಯುಕ್ತರಾದವರು ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

Verse 96

तपश्चरत भद्रं वो ब्रह्माराधनतत्पराः । ब्राह्मीं दीक्षां प्रपन्नानां भक्तानां च द्विजन्मनाम्

ತಪಸ್ಸು ಆಚರಿಸಿರಿ—ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ—ಬ್ರಹ್ಮಾರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರಾಗಿರಿ; ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ದ್ವಿಜ-ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲೇ ಇರಿ।

Verse 97

सर्वकालं स जानाति दातव्यं दर्शनं मया । वायोस्तु वचनं श्रुत्वा हितमेतदवेत्य च

ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ‘ನಾನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಬೇಕು’ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದನು. ವಾಯುವಿನ ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇದುವೇ ಹಿತಕರವೆಂದು ಅವನು ಅರಿತನು.

Verse 98

ब्रह्मेच्छाविष्टमतयो वाक्पतिं च ततोऽब्रुवन् । प्रज्ञानविबुधास्माकं ब्राह्मीं दीक्षां विधत्स्व नः

ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮೇಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ವಾಕ್ಪತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಪ್ರಬುದ್ಧಪ್ರಜ್ಞಾ! ನಮಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸು.”

Verse 99

स दिदीक्षयिषुः क्षिप्रममरान्ब्रह्मदीक्षया । वेदोक्तेन विधानेन दीक्षयामास तान्गुरुः

ಅವರನ್ನು ದೀಕ್ಷಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಗುರುವು, ವೇದೋಕ್ತ ವಿಧಾನದಂತೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮದೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ದೀಕ್ಷಿಸಿದನು.

Verse 100

विनीतवेषाः प्रणता अंतेवासित्वमाययुः । ब्रह्मप्रसादं संप्राप्ताः पौष्करं ज्ञानमीरितम्

ವಿನೀತ ವೇಷಧಾರಿಗಳಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಅವರು ಶಿಷ್ಯಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅವರಿಗೆ ಪೌಷ್ಕರ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 101

यज्ञं चकार विधिना धिषणोध्वर्युसत्तमः । पद्मं कृत्वा मृणालाढ्यं पद्मदीक्षाप्रयोगतः

ಅಧ್ವರ್ಯುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಧೀಷಣನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು; ಪದ್ಮದೀಕ್ಷಾ-ಪ್ರಯೋಗದಂತೆ ಮೃಣಾಲಸಮೃದ್ಧ ಪದ್ಮವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು।

Verse 102

अनुजग्राह देवांस्तान्सुरेच्छा प्रेरितो मुनिः । तेभ्यो ददौ विवेकिभ्यः स वेदोक्तावधानवित्

ದೇವರ ಶುಭೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಮುನಿಯು ಆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು; ವೇದೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವ ಅವನು ವಿವೇಕಿಗಳಿಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದನು।

Verse 103

दीक्षां वै विस्मयं त्यक्त्वा बृहस्पतिरुदारधीः । एकमग्निं च संस्कृत्य महात्मा त्रिदिवौकसाम्

ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯು ವಿಸ್ಮಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು; ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಒಂದೇ ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು।

Verse 104

प्रादादांगिरसस्तुष्टो जाप्यं वेदोदितं तु यत् । त्रिसुपर्णं त्रिमधु च पावमानीं च पावनीम्

ಆಂಗಿರಸ ವಂಶಜನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ವೇದೋಕ್ತ ಜಾಪ್ಯ ಮಂತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದನು—ತ್ರಿಸುಪರ್ಣ, ತ್ರಿಮಧು ಮತ್ತು ಪಾವನಿಯಾದ ಪಾವಮಾನೀ ಸ್ತುತಿಗಳು।

Verse 105

स हि जाप्यादिकं सर्वमशिक्षयदुदारधीः । आपो हिष्ठेति यत्स्नानं ब्राह्मं तत्परिपठ्यते

ಆ ಉದಾರಬುದ್ಧಿಯು ಜಪ ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು; ‘ಆಪೋ ಹಿಷ್ಠಾ…’ ಮಂತ್ರಪಠಣಸಹಿತ ಸ್ನಾನವನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ನಾನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 106

पापघ्नं दुष्टशमनं पुष्टिश्रीबलवर्द्धनम् । सिद्धिदं कीर्तिदं चैव कलिकल्मषनाशनम्

ಇದು ಪಾಪಘ್ನ, ದುಷ್ಟಶಮನಕರ, ಪುಷ್ಟಿ–ಶ್ರೀ–ಬಲವರ್ಧಕ. ಇದು ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವದು; ಕಲಿಯುಗದ ಕಲ್ಮಷವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡುವದು.

Verse 107

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मस्नानं समाचरेत् । कुर्वंतो मौनिनो दांता दीक्षिताः क्षपितेंद्रियाः

ಆದುದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಸ್ನಾನವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಮೌನಿಗಳು, ದಾಂತರು, ದೀಕ್ಷಿತರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

Verse 108

सर्वे कमंडलुयुता मुक्तकक्षाक्षमालिनः । दंडिनश्चीरवस्त्राश्च जटाभिरतिशोभिताः

ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಕಮಂಡಲುಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತವರು, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಮತ್ತು ರುದ್ರಾಕ್ಷಮಾಲೆ ಧರಿಸಿದವರು. ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವಲ್ಕಲವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಜಟೆಗಳಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಭಿತರಾಗಿದ್ದರು.

Verse 109

स्नानाचारासनरताः प्रयत्नध्यानधारिणः । मनो ब्रह्मणि संयोज्य नियताहारकांक्षिणः

ಅವರು ಸ್ನಾನಾಚಾರ, ಸದಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ರತರಾಗಿ, ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ನಿಯತವಾದ ಮಿತಾಹಾರವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 110

अतिष्ठन्दर्शनालापसंगध्यानविवर्जिताः । एवं व्रतधराः सर्वे त्रिकालं स्नानकारिणः

ಅವರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು, ನೋಡಾಟ, ಮಾತುಕತೆ, ಸಂಗಸಮ್ಮಿಲನ ಮತ್ತು ಚಂಚಲಧ್ಯಾನ ಇವುಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿದಿನ ತ್ರಿಕಾಲ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 111

भक्त्या परमया युक्ता विधिना परमेण च । कालेन महता ध्यानाद्देवज्ञानमनोगताः

ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಪರಮ ವಿಧಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಅವರು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿದರು।

Verse 112

ब्रह्मध्यानाग्निनिर्दग्धा यदा शुद्धैकमानसाः । अविर्बभूव भगवान्सर्वेषां दृष्टिगोचरः

ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಅವರು ದಗ್ಧರಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಕರಾದಾಗ, ಭಗವಾನ್ ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದನು।

Verse 113

तेजसाप्यायितास्तस्य बभूवुर्भ्रांतचेतसः । ततोवलंब्य ते धैर्यमिष्टं देवं यथाविधि

ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೋಷಿತರಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ತ ಭ್ರಾಂತವಾಯಿತು; ನಂತರ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರು ಯಥಾವಿಧಿ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟದೇವನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರು।

Verse 114

षडंगवेदयोगेन हृष्टचित्तास्तु तत्पराः । शिरोगतैरंजलिभिः शिरोभिश्च महीं गताः

ಷಡಂಗ ವೇದಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತರಾಗಿ, ಹರ್ಷಚಿತ್ತರಾಗಿ ತತ್ಪರರಾಗಿ, ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಅಂಜಲಿ ಇಟ್ಟು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ತಲೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು।

Verse 115

तुष्टुवुः सृष्टिकर्त्तारं स्थितिकर्तारमीश्वरम् । देवा ऊचुः । ब्रह्मणे ब्रह्मदेहाय ब्रह्मण्यायाऽजिताय च

ಅವರು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೂ ಸ್ಥಿತಿಕರ್ತನೂ ಆದ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು. ದೇವರುಗಳು ಹೇಳಿದರು— ‘ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಬ್ರಹ್ಮದೇಹಧಾರಿಗೇ; ಬ್ರಹ್ಮರಕ್ಷಕನಿಗೆ; ಮತ್ತು ಅಜಿತನಾದ ಪ್ರಭುವಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ।’

Verse 116

नमस्कुर्मः सुनियताः क्रतुवेदप्रदायिने । लोकानुकंपिने देव सृष्टिरूपाय वै नमः

ಸುನಿಯತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇವೆ—ಹೇ ದೇವಾ! ಯಜ್ಞವೂ ವೇದಗಳೂ ನೀಡುವ ದಾತ, ಲೋಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕರುಣಾಮಯ; ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ಸ್ವರೂಪವಾದ ನಿಮಗೆ ನಮಃ।

Verse 117

भक्तानुकंपिनेत्यर्थं वेदजाप्यस्तुताय च । बहुरूपस्वरूपाय रूपाणां शतधारिणे

ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅನುಕಂಪಿಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲು; ವೇದಮಂತ್ರಜಪದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ; ಬಹುರೂಪಸ್ವರೂಪ, ನೂರಾರು ರೂಪಧಾರಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ।

Verse 118

सावित्रीपतये देव गायत्रीपतये नमः । पद्मासनाय पद्माय पद्मवक्त्राय ते नमः

ಹೇ ದೇವಾ! ಸಾವಿತ್ರೀಪತಿಯಾದ ನಿನಗೆ, ಗಾಯತ್ರೀಪತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥ, ಪದ್ಮಜ, ಪದ್ಮಮುಖನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ।

Verse 119

वरदाय वरार्हाय कूर्माय च मृगाय च । जटामकुटयुक्ताय स्रुवस्रुचनिधारिणे

ವರದಾತ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದವನೇ; ಕೂರ್ಮರೂಪವೂ ಮೃಗರೂಪವೂ ಧರಿಸಿದವನೇ ನಮಃ। ಜಟಾಮಕುಟಯುಕ್ತ, ಸ್ರುವ-ಸ್ರುಚಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ ನಮಃ।

Verse 120

मृगांकमृगधर्माय धर्मनेत्राय ते नमः । विश्वनाम्नेऽथ विश्वाय विश्वेशाय नमोनमः

ಮೃಗಾಂಕ (ಚಂದ್ರ)ಧಾರಿಯೇ, ಮೃಗಧರ್ಮ (ಮೃದುತೆ)ಸ್ವಭಾವಿಯೇ ನಿನಗೆ ನಮಃ; ಧರ್ಮನೇತ್ರನಾದ ನಿನಗೆ ನಮಃ। ‘ವಿಶ್ವ’ ಎಂಬ ನಾಮವಿರುವವನೇ, ವಿಶ್ವವೇ ನೀನೇ, ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನೇ—ನಮೋ ನಮಃ।

Verse 121

धर्मनेत्रत्राणमस्मादधिकं कर्तुमर्हसि । वाङ्मनःकायभावैस्त्वां प्रपन्नास्स्मः पितामह

ಹೇ ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮಾ! ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮರಕ್ಷಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ನೀಡುವುದು ನಿಮಗೆ ಯುಕ್ತ. ವಾಣಿ, ಮನಸ್ಸು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಭಾವದಿಂದ ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ.

Verse 122

एवं स्तुतस्तदा देवैर्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः । प्रदास्यामि स्मृतो बाढममोघं दर्शनं हि वः

ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಈ ರೀತಿ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನನ್ನು ನೀವು ಸ್ಮರಿಸುವಾಗಲೆಲ್ಲಾ, ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಅಮೋಘ ದರ್ಶನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ನೀಡುವೆನು.”

Verse 123

ब्रुवंतु वांछितं पुत्राः प्रदास्यामि वरान्वरान् । एवमुक्ता भगवता देवा वचनमब्रुवन्

“ಹೇ ಪುತ್ರರೇ! ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಹೇಳಿರಿ; ನಾನು ನಿಮಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವನ್ನು ನೀಡುವೆನು.” ಎಂದು ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದಾಗ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದರು.

Verse 124

एष एवाद्य भगवन्सुपर्याप्तो महान्वरः । जनितो नः सुशब्दोयं कमलं क्षिपता त्वया

ಹೇ ಭಗವನ್! ಇಂದು ಈ ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ—ನೀವು ಕಮಲವನ್ನು ಕ್ಷಿಪಿಸಿದುದರಿಂದ ನಮಗಾಗಿ ಶುಭನಾಮಧಾರಿಣಿ ‘ಕಮಲಾ’ ಜನಿಸಿದೆ.

Verse 125

किमर्थं कंपिता भूमिर्लोकाश्चाकुलिताः कृताः । नैतन्निरर्थकं देव उच्यतामत्र कारणम्

ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂಮಿ ಕಂಪಿತು ಮತ್ತು ಲೋಕಗಳು ಅಶಾಂತವಾದವು? ಹೇ ದೇವಾ! ಇದು ನಿರರ್ಥಕವಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿರಿ.

Verse 126

ब्रह्मोवाच । युष्मद्धितार्थमेतद्वै पद्मं विनिहितं मया । देवतानां च रक्षार्थं श्रूयतामत्र कारणम्

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನಿಮ್ಮ ಹಿತಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಾನು ಈ ಪದ್ಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇನೆ; ದೇವತೆಗಳ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥವೂ ಹೌದು. ಈಗ ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.

Verse 127

असुरो वज्रनाभोऽयं बालजीवापहारकः । अवस्थितस्त्ववष्टभ्य रसातलतलाश्रयम्

ಇವನು ವಜ್ರನಾಭನೆಂಬ ಅಸುರನು; ಬಾಲಕರ ಜೀವವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವವನು. ರಸಾತಲತಲವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ಆಧಾರಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ.

Verse 128

युष्मदागमनं ज्ञात्वा तपस्थान्निहितायुधान् । हंतुकामो दुराचारः सेंद्रानपि दिवौकसः

ನಿಮ್ಮ ಆಗಮನವನ್ನು ತಿಳಿದು—ನೀವು ತಪಸ್ವಿಗಳಾಗಿ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾಗ—ಆ ದುರುಾಚಾರಿ ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ, ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವಲೋಕವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 129

घातः कमलपातेन मया तस्य विनिर्मितः । स राज्यैश्वर्यदर्पिष्टस्तेनासौ निहतो मया

ಕಮಲಪತ್ರದ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವನ ಘಾತವನ್ನು ನಾನು ವಿಧಿಸಿದೆನು. ರಾಜ್ಯೈಶ್ವರ್ಯದ ದರ್ಪದಿಂದ ಮದಿಸಿದ ಅವನು, ಅದೇ ಉಪಾಯದಿಂದ ನನ್ನಿಂದ ನಿಹತನಾದನು.

Verse 130

लोकेऽस्मिन्समये भक्ता ब्राह्मणा वेदपारगाः । मैव ते दुर्गतिं यांतु लभंतां सुगतिं पुनः

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೇದಪಾರಂಗತರಾದ ಭಕ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ದುರ್ಗತಿಗೆ ಹೋಗದಿರಲಿ; ಅವರು ಪುನಃ ಸುಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ.

Verse 131

देवानां दानवानां च मनुष्योरगरक्षसाम् । भूतग्रामस्य सर्वस्य समोस्मि त्रिदिवौकसः

ಹೇ ತ್ರಿದಿವವಾಸಿಗಳೇ! ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು—ಸರ್ವ ಭೂತಸಮೂಹದ ಮೇಲೂ ನಾನು ಸಮದೃಷ್ಟಿಯವನು; ನನಗೆ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲ.

Verse 132

युष्मद्धितार्थं पापोऽसौ मया मंत्रेण घातितः । प्राप्तः पुण्यकृतान्लोकान्कमलस्यास्य दर्शनात्

ನಿಮ್ಮ ಹಿತಾರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು ನಾನು ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದೆನು; ಈ ಕಮಲದ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವನು ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಲಭಿಸುವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 133

यन्मया पद्ममुक्तं तु तेनेदं पुष्करं भुवि । ख्यातं भविष्यते तीर्थं पावनं पुण्यदं महत्

ನಾನು ಪದ್ಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸ್ಥಳ ‘ಪುಷ್ಕರ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಖ್ಯಾತಿಯಾಗುವುದು; ಇದು ಮಹಾತೀರ್ಥವಾಗಿ ಪಾವನಮಾಡಿ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವುದು.

Verse 134

पृथिव्यां सर्वजंतूनां पुण्यदं परिपठ्यते । कृतो ह्यनुग्रहो देवा भक्तानां भक्तिमिच्छताम्

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವೆಂದು ಪಠಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ದೇವರುಗಳು ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.

Verse 135

वनेस्मिन्नित्यवासेन वृक्षैरभ्यर्थितेन च । महाकालो वनेऽत्रागादागतस्य ममानघाः

ಈ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ನಿತ್ಯವಾಸದಿಂದಲೂ, ಮರಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದಲೂ, ಹೇ ನಿರಪರಾಧಿಗಳೇ, ನನ್ನ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಮಹಾಕಾಲನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ವನಕ್ಕೆ ಬಂದನು.

Verse 136

तपस्यतां च भवतां महज्ज्ञानं प्रदर्शितम् । कुरुध्वं हृदये देवाः स्वार्थं चैव परार्थकम्

ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ನಿಮಗೆ ಮಹಾಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೇ ದೇವತೆಗಳೇ, ಅದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ಧರಿಸಿರಿ—ಸ್ವಹಿತಕ್ಕೂ ಪರಹಿತಕ್ಕೂ.

Verse 137

भवद्भिर्दर्शनीयं तु नानारूपधरैर्भुवि । द्विषन्वै ज्ञानिनं विप्रं पापेनैवार्दितो नरः

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾನಾರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನೀವು ನಿಜಕ್ಕೂ ದರ್ಶನೀಯರು. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪಾಪದಿಂದಲೇ ಪೀಡಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

Verse 138

न विमुच्येत पापेन जन्मकोटिशतैरपि । वेदांगपारगं विप्रं न हन्यान्न च दूषयेत्

ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಜನ್ಮಗಳಾದರೂ ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯದು. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು, ದೂಷಿಸಬಾರದು.

Verse 139

एकस्मिन्निहते यस्मात्कोटिर्भवति घातिता । एकं वेदांतगं विप्रं भोजयेच्छ्रद्धयान्वितः

ಒಬ್ಬನನ್ನು ಹತ್ಯೆಮಾಡುವುದು ಕೋಟಿ ಹತ್ಯೆಗಳ ಸಮಾನವೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೂ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

Verse 140

तस्य भुक्ता भवेत्कोटिर्विप्राणां नात्र संशयः । यः पात्रपूरणीं भिक्षां यतीनां तु प्रयच्छति

ಯತಿಗಳಿಗೆ ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಭಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವವನಿಗೆ, ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ಕೋಟಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿದ ಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 141

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो नाऽसौ दुर्गतिमाप्नुयात् । यथाहं सर्वदेवानां ज्येष्ठः श्रेष्ठः पितामहः

ಸರ್ವಪಾಪಗಳಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದವನು ದುರ್ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಯಥಾ ನಾನು ಸರ್ವದೇವರಲ್ಲಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ, ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಪಿತಾಮಹನು.

Verse 142

तथा ज्ञानी सदा पूज्यो निर्ममो निः परिग्रहः । संसारबंधमोक्षार्थं ब्रह्मगुप्तमिदं व्रतम्

ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಯು ಸದಾ ಪೂಜ್ಯನು—ನಿರ್ಮಮ, ನಿಃಪರಿಗ್ರಹ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕಾಯ್ದ ಈ ವ್ರತವು ಸಂಸಾರಬಂಧನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.

Verse 143

मया प्रणीतं विप्राणामपुनर्भवकारणम् । अग्निहोत्रमुपादाय यस्त्यजेदजितेंद्रियः

ವಿಪ್ರರಿಗಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರಣೀತ ಮಾಡಿದ ಈ ವಿಧಿ ಅಪುನರ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದವನು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಂತರ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ (ಅವನು ದೋಷಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ).

Verse 144

रौरवं स प्रयात्याशु प्रणीतो यमकिंकरैः । लोकयात्रावितंडश्च क्षुद्रं कर्म करोति यः

ತুচ್ಛ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಜನರ ಲೋಕಯಾತ್ರೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಕಲಹಕಾರನನ್ನು ಯಮನ ಕಿಂಕರರು ಶೀಘ್ರ ಹಿಡಿದು ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 145

स रागचित्तः शृंगारी नारीजन धनप्रियः । एकभोजी सुमिष्टाशी कृषिवाणिज्यसेवकः

ಅವನ ಚಿತ್ತ ರಾಗದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಅವನು ಶೃಂಗಾರಿ, ಸ್ತ್ರೀಜನ ಮತ್ತು ಧನಪ್ರಿಯ. ಅವನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನಮಾಡುವವನು, ಸಿಹಿ ಆಹಾರಾಸಕ್ತನು; ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು.

Verse 146

अवेदो वेदनिंदी च परभार्यां च सेवते । इत्यादिदोषदुष्टो यस्तस्य संभाषणादपि

ವೇದವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದವನು, ವೇದನಿಂದಕನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಸೇವಕನು—ಇತ್ಯಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂಷಿತನಾದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಾತಾಡುವುದೂ ಸಹ ನಿಂದನೀಯ.

Verse 147

नरो नरकगामी स्याद्यश्च सद्व्रतदूषकः । असंतुष्टं भिन्नचित्तं दुर्मतिं पापकारिणम्

ಸದ್ವ್ರತಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ನರಕಗಾಮಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ—ಅಸಂತುಷ್ಟ, ಭಿನ್ನಚಿತ್ತ, ದುರ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಪಾಪಕಾರಕ.

Verse 148

न स्पृशेदंगसंगेन स्पृष्ट्वा स्नानेन शुद्ध्यति । एवमुक्त्वा स भगवान्ब्रह्मा तैरमरैः सह

‘ದೇಹಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮುಟ್ಟಬಾರದು; ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಸ್ನಾನದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಆ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ (ಮುಂದೆ ನಡೆದನು).

Verse 149

क्षेत्रं निवेशयामास यथावत्कथयामि ते । उत्तरे चंद्रनद्यास्तु प्राची यावत्सरस्वती

ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಅದರ ಯಥಾವತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅದು ಚಂದ್ರನದಿಯ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸರಸ್ವತಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 150

पूर्वं तु नंदनात्कृत्स्नं यावत्कल्पं सपुष्करम् । वेदी ह्येषा कृता यज्ञे ब्रह्मणा लोककारिणा

ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ನಂದನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶ—ಪುಷ್ಕರসহಿತ—ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಪಕಾಲವರೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕಹಿತಕರನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಈ ವೇದಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದನು.

Verse 151

ज्येष्ठं तु प्रथमं ज्ञेयं तीर्थं त्रैलोक्यपावनम् । ख्यातं तद्ब्रह्मदैवत्यं मध्यमं वैष्णवं तथा

ಜ್ಯೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಥಮವೂ ತ್ರಿಲೋಕಪಾವನವೂ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವತಾಧಿಷ್ಠಿತವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಮಧ್ಯ ತೀರ್ಥವು ವೈಷ್ಣವ (ವಿಷ್ಣುದೇವತಾಧಿಷ್ಠಿತ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 152

कनिष्ठं रुद्रदैवत्यं ब्रह्मपूर्वमकारयत् । आद्यमेतत्परं क्षेत्रं गुह्यं वेदेषु पठ्यते

ರುದ್ರದೇವತಾಧಿಷ್ಠಿತ ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ಮೊದಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದು ಆದ್ಯವೂ ಪರಮವೂ ಆದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ; ಇದರ ಗುಹ್ಯಾರ್ಥವು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 153

अरण्यं पुष्कराख्यं तु ब्रह्मा सन्निहितः प्रभुः । अनुग्रहो भूमिभागे कृतो वै ब्रह्मणा स्वयम्

ಪುಷ್ಕರವೆಂಬ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸನ್ನಿಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಭೂಮಿಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಸ್ವತಃ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿದನು.

Verse 154

अनुग्रहार्थं विप्राणां सर्वेषां भूमिचारिणाम् । सुवर्णवज्रपर्यंता वेदिकांका मही कृता

ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಎಲ್ಲ ವಿಪ್ರರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲೆಂದು ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವೇದಿಕಾರೂಪದ ಮಂಟಪಸ್ಥಳವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು—ಅದರ ಗಡಿ ಸ್ವರ್ಣ ಮತ್ತು ವಜ್ರದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ.

Verse 155

विचित्रकुट्टिमारत्नैः कारिता सर्वशोभना । रमते तत्र भगवान्ब्रह्मा लोकपितामहः

ವಿಚಿತ್ರ ರತ್ನಖಚಿತ ಕುಟ್ಟಿಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸರ್ವತೋಭದ್ರವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುವ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮ—ಲೋಕಪಿತಾಮಹ—ಆನಂದದಿಂದ ವಿಹರಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 156

विष्णुरुद्रौ तथा देवौ वसवोप्पश्चिनावपि । मरुतश्च महेंद्रेण रमंते च दिवौकसः

ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ರುದ್ರ, ಇತರ ದೇವತೆಗಳು, ವಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಯುಗಳ ಅಶ್ವಿನರು—ಮರುತ್ಗಣ ಸಹಿತ—ಮಹೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರನ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೀಗೆ ದಿವ್ಯಲೋಕವಾಸಿಗಳು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 157

एतत्ते तथ्यमाख्यातं लोकानुग्रहकारणम् । संहितानुक्रमेणात्र मंत्रैश्च विधिपूर्वकम्

ಲೋಕಾನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇಲ್ಲಿ ಸಂಹಿತೆಗಳ ಯಥಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ।

Verse 158

वेदान्पठंति ये विप्रा गुरुशुश्रूषणे रताः । वसंति ब्रह्मसामीप्ये सर्वे तेनानुभाविताः

ವೇದಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಗುರುಶುಶ್ರೂಷೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬ್ರಹ್ಮನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆ ಶಿಸ್ತು-ಸೇವೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಉನ್ನತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ।

Verse 159

भीष्म उवाच । भगवन्केन विधिना अरण्ये पुष्करे नरैः । ब्रह्मलोकमभीप्सद्भिर्वस्तव्यं क्षेत्रवासिभिः

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಗವನ್! ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಬಯಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿ ನರರು ಪುಷ್ಕರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಧಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸಬೇಕು?

Verse 160

किं मनुष्यैरुतस्त्रीभिरुत वर्णाश्रमान्वितैः । वसद्भिः किमनुष्ठेयमेतत्सर्वं ब्रवीहि मे

ಪುರುಷರ ವಿಷಯವೇ ಏಕೆ—ಸ್ತ್ರೀಯರ ವಿಷಯವೂ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರ ವಿಷಯವೂ? ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಯಾವ ಯಾವ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿ।

Verse 161

पुलस्त्य उवाच । नरैः स्त्रीभिश्च वस्तव्यं वर्णाश्रमनिवासिभिः । स्वधर्माचारनिरतैर्दंभमोहविवर्जितैः

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ವರ್ಣಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ದಂಭ ಮತ್ತು ಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು।

Verse 162

कर्मणा मनसा वाचा ब्रह्मभक्तैर्जितेंद्रियैः । अनसूयुभिरक्षुद्रैः सर्वभूतहिते रतैः

ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ವಾಣಿಯಿಂದ—ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತರು ಇಂದ್ರಿಯಜಯಿಗಳಾಗಿರಬೇಕು; ಅಸೂಯಾರಹಿತರು, ಕ್ಷುದ್ರಸ್ವಭಾವವಿಲ್ಲದವರು, ಸರ್ವಭೂತಹಿತದಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವರು ಆಗಿರಬೇಕು।

Verse 163

भीष्म उवाच । किं कुर्वाणो नरः कर्म ब्रह्मभक्तस्त्विहोच्यते । कीदृशा ब्रह्मभक्ताश्च स्मृता नॄणां वदस्व मे

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ? ಮತ್ತು ಯಾವ ವಿಧದವರು ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತರೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ? ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 164

पुलस्त्य उवाच । त्रिविधा भक्तिरुद्दिष्टा मनोवाक्कायसंभवा । लौकिकी वैदिकी चापि भवेदाध्यात्मिकी तथा

ಪುಲಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದರು—ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ—ಮನಸ್ಸು, ವಾಣಿ, ಕಾಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವದು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ಲೌಕಿಕ, ವೈದಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವೆಂದು ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 165

ध्यानधारणया बुद्ध्या वेदार्थस्मरणे हि यत् । ब्रह्मप्रीतिकरी चैषा मानसी भक्तिरुच्यते

ಧ್ಯಾನಧಾರಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವೇದಾರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದು ಯಾವುದು, ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಕರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ‘ಮಾನಸೀ ಭಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ।

Verse 166

मंत्रवेदनमस्कारैरग्निश्राद्धादिचिंतनैः । जाप्यैश्चावश्यकैश्चैव वाचिकी भक्तिरिष्यते

ಮಂತ್ರಪಠಣ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ನಮಸ್ಕಾರ, ಅಗ್ನಿಹೋಮ–ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ಕರ್ಮಗಳ ಚಿಂತನೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜಪ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ವಾಕ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವಾಚಿಕೀ ಭಕ್ತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

Verse 167

व्रतोपवासनियतैश्चितेंद्रियनिरोधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैस्तथा चांद्रायणादिभिः

ವ್ರತಗಳು, ಉಪವಾಸಗಳು, ನಿಯಮಗಳು—ಇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಧನೆಗಳು—ಮತ್ತು ಹೆಮ-ರತ್ನಸಮೃದ್ಧ ಆಭರಣಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಂದ್ರಾಯಣಾದಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿಂದ.

Verse 168

ब्रह्मकृच्छ्रोपवासैश्च तथाचान्यैः शुभव्रतैः । कायिकीभक्तिराख्याता त्रिविधा तु द्विजन्मनाम्

ಬ್ರಹ್ಮಕೃಚ್ಛ್ರ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭವ್ರತಗಳ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ದೇಹದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ‘ಕಾಯಿಕೀ ಭಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಅದು ತ್ರಿವಿಧವೆಂದು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 169

गोघृतक्षीरदधिभिः रत्नदीपकुशोदकैः । गंधैर्माल्यैश्च विविधैर्धातुभिश्चोपपादितैः

ಗೋಘೃತ, ಹಾಲು, ಮೊಸರುಗಳ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ; ರತ್ನದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಕುಶಮಿಶ್ರಿತ ಜಲದಿಂದ; ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ; ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಧಾತುಗಳು, ವರ್ಣಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ.

Verse 170

घृतगुग्गुलुधूपैश्च कृष्णागरुसुगंधिभिः । भूषणैर्हेमरत्नाढ्यैश्चित्राभिः स्रग्भिरेव च

ಘೃತ ಮತ್ತು ಗುಗ್ಗುಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ, ಕೃಷ್ಣ ಅಗರಿನ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಧೂಪದಿಂದ; ಹೆಮ-ರತ್ನಸಮೃದ್ಧ ಆಭರಣಗಳಿಂದ; ಹಾಗೆಯೇ ವಿಚಿತ್ರ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಂದಲೂ.

Verse 171

नृत्यवादित्रगीतैश्च सर्वरत्नोपहारकैः । भक्ष्यभोज्यान्नपानैश्च या पूजा क्रियते नरैः

ನೃತ್ಯ, ವಾದ್ಯ, ಗೀತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ರತ್ನೋಪಹಾರಗಳನ್ನೂ, ಮಿಠಾಯಿ, ಭೋಜನ, ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಪಾನಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಜನರು ಮಾಡುವ ಪೂಜೆ—

Verse 172

पितामहं समुद्दिश्य भक्तिस्सा लौकिकी मता । वेदमंत्रहविर्योगैर्भक्तिर्या वैदिकी मता

ಪಿತಾಮಹ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡುವ ಭಕ್ತಿ ‘ಲೌಕಿಕೀ’ ಎಂದು ಗಣ್ಯ; ವೇದಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಿ (ಆಹುತಿ)ಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಭಕ್ತಿ ‘ವೈದಿಕೀ’ ಎಂದು ಮಾನ್ಯ।

Verse 173

दर्शे वा पौर्णमास्यां वा कर्तव्यमग्निहोत्रकम् । प्रशस्तं दक्षिणादानं पुरोडाशं चरुक्रिया

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಪೌರ್ಣಮಿಯಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ದಕ್ಷಿಣಾದಾನ ಪ್ರಶಂಸನೀಯ; ಹಾಗೆಯೇ ಪುರೋಡಾಶ ಅರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಚರು-ಆಹುತಿ ಕ್ರಿಯೆಯೂ।

Verse 174

इष्टिर्धृतिः सोमपानां यज्ञीयं कर्म सर्वशः । ऋग्यजुःसामजाप्यानि संहिताध्ययनानि च

ಸೋಮಪಾನ ಮಾಡುವವರ ಯಜ್ಞೀಯ ಕರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಧೃತಿ-ನಿಯಮಗಳು—ಅಂದರೆ ಯಜ್ಞಸಂಬಂಧಿತ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ—ಋಗ್, ಯಜುಃ, ಸಾಮಗಳ ಜಪ್ಯಪಾಠ, ಜಪ ಮತ್ತು ಸಂಹಿತೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೂ ಸೇರಿವೆ।

Verse 175

क्रियंते विधिमुद्दिश्य सा भक्तिर्वैदिकीष्यते । अग्नि भूम्यनिलाकाशांबुनिशाकरभास्करम्

ವೇದವಿಧಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವೇ ‘ವೈದಿಕೀ ಭಕ್ತಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ—ಅಗ್ನಿ, ಭೂಮಿ, ಅನಿಲ, ಆಕಾಶ, ಜಲ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ (ಮಾಡುವ ಉಪಾಸನೆ)।

Verse 176

समुद्दिश्य कृतं कर्म तत्सर्वं ब्रह्मदैवतम् । आध्यात्मिकी तु द्विविधा ब्रह्मभक्तिः स्थिता नृप

ಪರಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಹ್ಮದೈವತಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಓ ನೃಪಾ! ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 177

संख्याख्या योगजा चान्या विभागं तत्र मे शृणु । चतुर्विंशतितत्वानि प्रधानादीनि संख्यया

ಅದರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ಕೇಳು—ಒಂದು ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ, ಮತ್ತೊಂದು ‘ಯೋಗ’ಜನ್ಯ. ಸಂಖ್ಯಾಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಾದಿ ಇಪ್ಪತ್ತ್ನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು ಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

Verse 178

अचेतनानि भोग्यानि पुरुषः पंचविंशकः । चेतनः पुरुषो भोक्ता न कर्ता तस्य कर्मणः

ಭೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳು ಅಚೇತನ; ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ತತ್ತ್ವವಾದ ಪುರುಷನು ಅವುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನ. ಚೇತನ ಪುರುಷನು ಭೋಕ್ತಾ; ಆದರೆ ಆ (ಪ್ರಕೃತಿ-ಕ್ಷೇತ್ರದ) ಕರ್ಮಗಳ ಕರ್ತನಲ್ಲ.

Verse 179

आत्मा नित्योऽव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः । अव्यक्तः पुरुषो नित्यः कारणं च पितामहः

ಆತ್ಮನು ನಿತ್ಯನೂ ಅವ್ಯಯನೂ—ಅವನು ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇರಕ. ಅವನೇ ಅವ್ಯಕ್ತ, ಶಾಶ್ವತ ಪುರುಷ; ಅವನೇ ಕಾರಣ—ಪಿತಾಮಹ (ಬ್ರಹ್ಮ)ವೂ ಅವನೇ.

Verse 180

तत्वसर्गो भावसर्गो भूतसर्गश्च तत्त्वतः । संख्यया परिसंख्याय प्रधानं च गुणात्मकम्

ತತ್ತ್ವತಃ ತತ್ತ್ವಸರ್ಗ, ಭಾವಸರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂತಸರ್ಗ—ಇವು ಮೂರು ಸೃಷ್ಟಿಗಳು. ಸಾಂಖ್ಯದ ಸಂಖ್ಯಾ-ವಿಶ್ಲೇಷಣದಿಂದ ಪ್ರಧಾನವು ಗುಣಾತ್ಮಕ (ತ್ರಿಗುಣಮಯ) ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

Verse 181

साधर्म्यमानमैश्वर्यं प्रधानं च विधर्मि च । कारणत्वं च ब्रह्मत्वं काम्यत्वमिदमुच्यते

ದೈವಸಾಧರ್ಮ್ಯ, ಮಾನ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಪ್ರಧಾನತ್ವ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಉಪಾಧಿಬಂಧಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತತೆ; ಕಾರಣತ್ವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮತ್ವ—ಇದೇ ‘ಕಾಮ್ಯಸಿದ್ಧಿ’ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

Verse 182

प्रयोज्यत्वं प्रधानस्य वैधर्म्यमिदमुच्यते । सर्वत्रकर्तृस्यद्ब्रह्मपुरुषस्याप्यकर्तृता

ಪ್ರಧಾನವು ‘ಪ್ರಯೋಜ್ಯ’ (ಇತರರಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು) ಆಗಿರುವುದೇ ಅದರ ವೈಧರ್ಮ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಸರ್ವಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮ-ಪುರುಷನೂ ತತ್ತ್ವತಃ ಅಕರ್ತನೇ.

Verse 183

चेतनत्वं प्रधाने च साधर्म्यमिदमुच्यते । तत्वांतरं च तत्वानां कर्मकारणमेव च

ಪ್ರಧಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಚೇತನತ್ವವನ್ನು ಸಾಧರ್ಮ್ಯವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತೊಂದು ತತ್ತ್ವದ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 184

प्रयोजनं च नैयोज्यमैश्वर्यं तत्वसंख्यया । संख्यास्तीत्युच्यते प्राज्ञैर्विनिश्चित्यार्थचिंतकैः

ಪ್ರಯೋಜನ, ನಿಯೋಜ್ಯ (ಪ್ರಯೋಗದ ಸಾಧನ) ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ—ಇವು ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಪ್ರಾಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ‘ಸಾಂಖ್ಯ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 185

इति तत्वस्य संभारं तत्वसंख्या च तत्वतः । ब्रह्मतत्वाधिकं चापि श्रुत्वा तत्वं विदुर्बुधाः

ಹೀಗೆ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸಮಾಹಾರ, ಅವುಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ತತ್ತ್ವಸಂಖ್ಯೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ತತ್ತ್ವ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಕೇಳಿ ಬುದ್ಧರು ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 186

सांख्यकृद्भक्तिरेषा च सद्भिराध्यात्मिकी कृता । योगजामपि भक्तानां शृणु भक्तिं पितामहे

ಸಾಂಖ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಈ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ (ಅಂತರಮಾರ್ಗ)ವೆಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ, ಹೇ ಪಿತಾಮಹ, ಯೋಗಜನ್ಯ ಭಕ್ತರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೇಳು।

Verse 187

प्राणायामपरो नित्यं ध्यानवान्नियतेंद्रियः । भैक्ष्यभक्षी व्रती वापि सर्वप्रत्याहृतेंद्रियः

ಯಾವನು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರನಾಗಿ, ಸದಾ ಧ್ಯಾನವಂತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ—ಭಿಕ್ಷಾನ್ನಭೋಜಿಯಾಗಿ, ವ್ರತಧಾರಿಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಾಹರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೋ।

Verse 188

धारणं हृदये कुर्याद्ध्यायमानः प्रजेश्वरम् । हृत्पद्मकर्णिकासीनं रक्तवक्त्रं सुलोचनम्

ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು—ಹೃದಯಪದ್ಮದ ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾದ ಪ್ರಜೇಶ್ವರನನ್ನು, ರಕ್ತವರ್ಣ ಮುಖವನ್ನೂ ಸುಂದರ ನೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದವನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 189

परितो द्योतितमुखं ब्रह्मसूत्रकटीतटम् । चतुर्वक्त्रं चतुर्बाहुं वरदाभयहस्तकम्

ಅವನ ಮುಖವು ಸರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದು; ಕಟಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರವು ಶೋಭಿಸುವುದು. ಅವನು ಚತುರ್ಮುಖ, ಚತುರ್ಭುಜ; ವರದ ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಹಸ್ತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವನು।

Verse 190

योगजा मानसी सिद्धिर्ब्रह्मभक्तिः परा स्मृता । य एवं भक्तिमान्देवे ब्रह्मभक्तः स उच्यते

ಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಸಿದ್ಧಿಯೇ ಪರಮ ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೇವನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ‘ಬ್ರಹ್ಮಭಕ್ತ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।

Verse 191

वृत्तिं च शृणु राजेंद्र या स्मृता क्षेत्रवासिनाम् । स्वयं देवेन विप्राणां विष्ण्वादीनां समागमे

ಹೇ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಆಚಾರವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ಕೇಳು; ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ದೇವನೇ ಅದನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದನು।

Verse 192

कथिता विस्तरात्पूर्वं सर्वेषां तत्र सन्निधौ । निर्ममा निरहंकारा निःसंगा निष्परिग्रहाः

ಅದು ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಅವರು ಮಮತಾರಹಿತರು, ಅಹಂಕಾರರಹಿತರು, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತರು, ಪರಿಗ್ರಹರಹಿತರು।

Verse 193

बंधुवर्गे च निःस्नेहास्समलोष्टाश्मकांचनाः । भूतानां कर्मभिर्नित्यैर्विविधैरभयप्रदाः

ಬಂಧುವರ್ಗದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಸ್ನೇಹಾಸಕ್ತಿರಹಿತರು; ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆ, ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಂಗಾರವನ್ನು ಸಮವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಜೀವಿಗಳ प्रति ನಿತ್ಯ ವಿಭಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅವರು ಸದಾ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ।

Verse 194

प्राणायामपरा नित्यं परध्यानपरायणाः । याजिनः शुचयो नित्यं यतिधर्मपरायणाः

ಅವರು ನಿತ್ಯ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಲ್ಲಿ ತತ್ಪರರು, ಪರಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಪರಾಯಣರು; ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು, ಸದಾ ಶುದ್ಧರು, ಯತಿಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠರು।

Verse 195

सांख्ययोगविधिज्ञाश्च धर्मज्ञाश्छिन्नसंशयाः । यजंते विधिनानेन ये विप्राः क्षेत्रवासिनः

ಕ್ಷೇತ್ರವಾಸಿಗಳಾದ ಆ ವಿಪ್ರರು—ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಧರ್ಮಜ್ಞರು, ಸಂಶಯವಿಚ್ಛಿನ್ನರು—ಈ ವಿಧಿಯಂತೆ ಯಜನ-ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ।

Verse 196

अरण्ये पौष्करे तेषां मृतानां सत्फलं शृणु । व्रजंति ते सुदुष्प्रापं ब्रह्मसायुज्यमक्षयम्

ಪುಷ್ಕರದ ಪವಿತ್ರ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವವರ ಸತ್ಯ ಮಂಗಳಫಲವನ್ನು ಕೇಳು—ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಳಭವಾದ, ಅಕ್ಷಯ ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯ (ಬ್ರಹ್ಮೈಕ್ಯ)ವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 197

यत्प्राप्य न पुनर्जन्म लभन्ते मृत्युदायकम् । पुनरावर्तनं हित्वा ब्राह्मीविद्यां समास्थिताः

ಆ ಪರಮಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ—ಅದು ಮರಣಕಾರಣ. ಪುನರಾವೃತ್ತಿ (ಸಂಸಾರಚಕ್ರ) ತ್ಯಜಿಸಿ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 198

पुनरावृत्तिरन्येषां प्रपंचाश्रमवासिनाम् । गार्हस्थ्यविधिमाश्रित्य षट्कर्मनिरतः सदा

ಆದರೆ ಇತರರು—ಪ್ರಪಂಚದ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು—ಅವರಿಗೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಇದೆ. ಗಾರ್ಹಸ್ಥ್ಯವಿಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವರು ಸದಾ ಷಟ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 199

जुहोति विधिना सम्यङ्मंत्रैर्यज्ञे निमंत्रितः । अधिकं फलमाप्नोति सर्वदुःखविवर्जितः

ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿತನಾಗಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಮ್ಯಕ್ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸರ್ವ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 200

सर्वलोकेषु चाप्यस्य गतिर्न प्रतिहन्यते । दिव्येनैश्वर्ययोगेन स्वारूढः सपरिग्रहः

ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಗತಿ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರತಿಹತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದಿವ್ಯ ಐಶ್ವರ್ಯಯೋಗದಿಂದ ಸಮಾರೂಢನಾಗಿ, ಪರಿಗ್ರಹ (ಸಹಚರ-ಸಂಪತ್ತು) ಸಹಿತವಾಗಿ ಅವನು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾನೆ.