Adhyaya 86
Sātyaki’s Assurance and the Protection of Dharmarāja (सात्यकिवचनम्—धर्मराजरक्षणविचारः)
Upa-parva: Jayadratha-vadha-anukramaṇikā (Pursuit and Safeguarding of Dharmarāja)
Sañjaya reports a measured, courteous exchange in which Sātyaki responds to Yudhiṣṭhira’s prior speech, affirming that it is timely, reasoned, and oriented toward Arjuna’s objective. Sātyaki declares readiness for extreme exertion when deployed by the king, framing his commitment as both operational and ethical. He then articulates a strategic constraint: the pursuit and elimination of Jayadratha will be rendered futile if Droṇa succeeds in capturing Yudhiṣṭhira. Sātyaki requests that Yudhiṣṭhira be placed under reliable protection (explicitly naming Kṛṣṇa/Pradyumna as potential guardians) and warns about Droṇa’s battlefield capability and intent. He offers confidence in Arjuna’s superiority over the assembled opposition, while repeatedly returning to the necessity of guarding the king as the war’s political keystone. Yudhiṣṭhira agrees, resolves to intensify self-protection, authorizes Sātyaki to proceed toward Arjuna, and enumerates a defensive cordon of allies—Bhīma, Dhṛṣṭadyumna, the Draupadeyas, and multiple allied rulers—asserting that Droṇa will be checked, particularly by Dhṛṣṭadyumna’s counter-pressure.
Chapter Arc: अर्जुन युद्धभूमि से लौटकर शुभ कक्ष्या/ड्योढ़ी में प्रवेश करता है; धर्मराज युधिष्ठिर उसे प्रणाम-स्वीकार कर प्रेम से आलिंगन करते हैं—और समस्त सुहृदों में आशा का संचार होता है। → युधिष्ठिर के आशीर्वाद और शुभ-लक्षणों (दाहिने प्रकट होने वाले विजय-सूचक निमित्त) के बीच अर्जुन अपने संकल्प को धार देता है: जयद्रथ-वध अनिवार्य है, पर साथ ही धर्मराज की रक्षा भी उतनी ही महान् जिम्मेदारी है। रथ-यात्रा की तैयारी होती है; कृष्ण सारथ्य संभालते हैं, सात्यकि को निर्देश मिलता है। → अर्जुन का प्रतिज्ञा-वाक्य निर्णायक रूप लेता है—‘मैं वहीं जाऊँगा जहाँ सैन्धव (जयद्रथ) यमलोक जाने की प्रतीक्षा कर रहा है’; और साथ ही यह भी कि जहाँ वासुदेव और वह स्वयं उपस्थित हों, वहाँ अनिष्ट नहीं हो सकता। → गोविन्द रश्मियाँ थामते हैं और रथ युद्ध-उद्देश्य की ओर बढ़ता है; सात्यकि ‘तथेत्य’ कहकर युधिष्ठिर की सुरक्षा-व्यवस्था हेतु प्रस्थान करता है—रणनीति स्पष्ट, भूमिकाएँ निश्चित। → अगले चरण में अर्जुन का जयद्रथ तक पहुँचना और उसे घेरने वाली कौरव-व्यवस्था को तोड़ना—क्या प्रतिज्ञा समय पर पूरी होगी?
Shlokas
Verse 1
हि ही बक। हि मा चतुरशीतितमो< ध्याय: युधिष्ठिरका अर्जुनको आशीर्वाद
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಅವರು ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಸುಹೃದ್ಗಣದೊಡನೆ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ನೋಡಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.
Verse 2
त॑ निविष्टं शुभां कक्ष्यामभिवन्द्याग्रत: स्थितम् | तमुत्थायार्जुन॑ प्रेम्णा सस्वजे पाण्डवर्षभ:
ಶುಭವಾದ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿದ್ದ ಆ ಪೂಜ್ಯನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನು ಎದ್ದು, ಪ್ರೀತಿವಶನಾಗಿ—ಪಾಂಡವವೃಷಭ—ಅವನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದನು.
Verse 3
उस सुन्दर ड्योढ़ीमें प्रवेश करके राजाको प्रणाम करनेके पश्चात् उनके सामने खड़े हुए अर्जुनको पाण्डव-दश्रेष्ठ युधिष्ठिरने उठकर प्रेमपूर्वक हृदयसे लगा लिया ।।
ಸುಂದರ ದ್ವಾರಮಂಡಪಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ರಾಜನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಂಡು ಪಾಂಡವಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಎದ್ದನು. ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ವಾಸನೆ ನೋಡಿ, ಒಂದು ಭುಜದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಪರಮ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತಾಡಿದನು.
Verse 4
व्यक्तमर्जुन संग्रामे ध्रुवस्ते विजयो महान् । यादगूपा च ते च्छाया प्रसन्नश्च जनार्दन:
“ಅರ್ಜುನ! ಇಂದಿನ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಮಹಾವಿಜಯ ನಿಶ್ಚಿತ—ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಮುಖಕಾಂತಿ ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತಿದೆ, ಜನಾರ್ದನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ನೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.”
Verse 5
तमब्रवीत् ततो जिष्णुर्महदा श्चर्यमुत्तमम् । दृष्टवानस्मि भद्रं ते केशवस्य प्रसादजम्
ಆಗ ಜಿಷ್ಣು (ಅಜೇಯ) ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—“ರಾಜನೇ, ನಿಮಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ಇಂದು ನಾನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ, ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ ದರ್ಶನವನ್ನು (ಸ್ವಪ್ನಸಮಾನವಾಗಿ) ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಅದು ಕೇಶವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ನ ಪ್ರಸಾದದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಯಿತು.”
Verse 6
ततस्तत् कथयामास यथा दृष्टं धनंजय: । आश्चासनार्थ सुदह्ददां ऋ्यम्बकेण समागमम्,यों कहकर अर्जुन अपने सुहृदोंके आश्वासनके लिये जिस प्रकार भगवान् शंकरसे मिलनका स्वप्न देखा था, वह सब कह सुनाया
ನಂತರ ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ)ನು ತಾನು ಕಂಡದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು—ತನ್ನ ಸುಹೃದರನ್ನು ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಲು, ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ಭಗವಾನ್ ಶಂಕರ)ನೊಂದಿಗೆ ಕಂಡ ಸಂಗಮವನ್ನೂ ಹೇಳಿದನು.
Verse 7
ततः शिरोभिरवरनिं स्पृष्टवा सर्वे च विस्मिता: । नमस्कृत्य वृषाड्काय साधु साधथ्वित्यथाब्रुवन्
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು. ವೃಷಧ್ವಜನಾದ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ—“ಸಾಧು! ಸಾಧು!” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 8
अनुज्ञातास्ततः सर्वे सुहृदो धर्मसूनुना । त्वरमाणा: सुसंनद्धा हृष्टा युद्धाय निर्ययु:
ನಂತರ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವನ ಎಲ್ಲ ಸುಹೃದರು ಕವಚಧಾರಿಗಳಾಗಿ, ಹರ್ಷಭರಿತರಾಗಿ, ತ್ವರೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
Verse 9
अभिवाद्य तु राजानं युयुधानाच्युतार्जुना: । हृष्टा विनिर्ययुस्ते वै युधिष्ठिरनिवेशनात्,तत्पश्चात् राजा युधिष्ठिरको प्रणाम करके सात्यकि, श्रीकृष्ण और अर्जुन बड़े हर्षके साथ उनके शिविरसे बाहर निकले
ನಂತರ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಯುಯುಧಾನ (ಸಾತ್ಯಕಿ), ಅಚ್ಯುತ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಹರ್ಷದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಟರು.
Verse 10
रथेनैकेन दुर्धर्षा युयुधानजनार्दनौ । जग्मतु: सहितौ वीरावर्जुनस्य निवेशनम्,दुर्धर्ष वीर सात्यकि और श्रीकृष्ण एक रथपर आरूढ़ हो एक साथ अर्जुनके शिविरमें गये
ದುರ್ಧರ್ಷ ವೀರರಾದ ಯುಯುಧಾನ (ಸಾತ್ಯಕಿ) ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಒಬ್ಬೇ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅರ್ಜುನನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
Verse 11
तत्र गत्वा हृषीकेश: कल्पयामास सूतवत् । रथं रथवरस्याजौ वानरर्षभलक्षणम्
ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ ಹೃಷೀಕೇಶ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ನಿಪುಣ ಸಾರಥಿಯಂತೆ ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನ ರಥವನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದನು; ಅದರ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ವಾನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಹನುಮಾನದ ಚಿಹ್ನೆ ಇತ್ತು.
Verse 12
स मेघसमनिर्घोषस्तप्तकाउचनसप्रभ: । बभौ रथवर: क्लृप्त: शिशुर्दिवसकृद् यथा
ಮೋಡದ ಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಗಂಭೀರ ನಾದವನ್ನೂ, ತಪಿಸಿದ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಕಾಂತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವು ಪ್ರಾತಃಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 13
ततः पुरुषशार्दूल: सज्जं सज्जपुर:सर: । कृताद्विकाय पार्थाय न्यवेदयत तं॑ रथम्
ನಂತರ ಪುರುಷಶಾರ್ದೂಲನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು—ಸನ್ನದ್ಧರಾದ ಯೋಧರ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು—ನಿತ್ಯಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪಾರ್ಥನಿಗೆ (ಅರ್ಜುನನಿಗೆ) ರಥ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು।
Verse 14
त॑ं तु लोकवरः पुंसां किरीटी हेमवर्मभृत् । चापबाणधरो वाहूं प्रदक्षिणमवर्तत,तब पुरुषोंमें श्रेष्ठ लोकप्रवर अर्जुनने सोनेके कवच और किरीट धारण करके धनुष- बाण लेकर उस रथकी परिक्रमा की
ಆಗ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಕಿರೀಟಧಾರಿಯಾದ, ಚಿನ್ನದ ಕವಚಧಾರಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು ಧನುಸ್ಸು-ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆ ರಥವನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದನು।
Verse 15
तपोविद्यावयोवृद्धैः क्रियावद्धिर्जितिन्द्रियै: । स्तूयमानो जयाशीर्भिरारुरोह महारथम्
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧರಾದ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾದ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಜಯಾಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತ ಅರ್ಜುನನು ಮಹಾರಥವನ್ನು ಏರಿದನು।
Verse 16
जैत्रै: सांग्रामिकैर्मन्त्रै: पूर्वमेव रथोत्तमम् अभिमन्त्रितमर्चिष्मानुदयं भास्करो यथा
ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು ಮೊದಲೇ ಜಯಪ್ರದವಾದ ಸಂಗ्रामಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಭಿಮಂತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಏರಿದ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಅರ್ಜುನನು ಉದಯಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು।
Verse 17
स रथे रथिनां श्रेष्ठ काड्चने काज्चनावृत: । विबभौ विमलोडर्चिष्मान् मेराविव दिवाकर:
ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಸ್ವರ್ಣಮಯ ಕವಚದಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಕಾಞ್ಚನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ನಿರ್ಮಲ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಮೇರುವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ದೀಪ್ತಿಮಾನನಾಗಿ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 18
अन्वारुरुह्तुः पार्थ युयुधानजनार्दनौ | शर्यातिर्यज्ञमायान्तं यथेन्द्रं देवमश्विनौ
ಪಾರ್ಥನು ಆಸೀನನಾದ ಬಳಿಕ ಯುಯುಧಾನ (ಸಾತ್ಯಕಿ) ಮತ್ತು ಜನಾರ್ದನ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)ರೂ ಆ ರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿದರು—ರಾಜ ಶರ್ಯಾತಿಯ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರು ಬರುವಂತೆ।
Verse 19
अथ जग्राह गोविन्दो रश्मीन् रश्मिविदां वर: । मातलिवरासवस्येव वृत्रं हन्तुं प्रयास्यत:
ಆಮೇಲೆ ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಕೌಶಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗೋವಿಂದನು ರಥದ ಬಾಗಡೋರನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದನು—ವೃತ್ರನ ವಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟ ಇಂದ್ರನ ರಥದ ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಮಾತಲಿ ಹಿಡಿದಂತೆ।
Verse 20
स ताभ्यां सहित: पार्थो रथप्रवरमास्थित: । सहितो बुधशुक्रा भ्यां तमो निघ्नन् यथा शशी
ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರೊಂದಿಗೆ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥದ ಮೇಲೆ ಆಸೀನನಾದ ಪಾರ್ಥನು—ಬುಧ ಮತ್ತು ಶುಕ್ರರೊಂದಿಗೆ ತಮಸ್ಸನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಚಂದ್ರನಂತೆ ತೋರ್ಪಟ್ಟನು।
Verse 21
सैन्धवस्य वध प्रेप्सु: प्रयात: शत्रुपूगहा । सहाम्बुपतिमित्रा भ्यां यथेन्द्रस्तारकामये
ಶತ್ರುಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಅರ್ಜುನನು ಸೈಂಧವ (ಜಯದ್ರಥ)ನ ವಧವನ್ನು ಬಯಸಿ ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು; ಅವನು ವರుణ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ತಾರಕಾಮಯ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದನು।
Verse 22
ततो वादित्रनिर्धोषिर्माड्रल्यैश्व स्तवैः शुभै: । प्रयान्तमर्जुनं वीर॑ मागधाश्वैव तुष्टवु:
ಆಗ ಯುದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷ ಮೊಳಗಿತು; ಶುಭ-ಮಂಗಳ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ವೀರ ಅರ್ಜುನನು ಹೊರಟಾಗ, ಮಾಘಧ ಭಟ್ಟರೂ ಅವನು ಸಾಗುವಾಗಲೇ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು—ಯುದ್ಧಧರ್ಮಭಾರದ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ಗೌರವವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಯದು.
Verse 23
सजयाशी: सपुण्याह: सूतमागधनि:स्वन: । युक्तो वादित्रघोषेण तेषां रतिकरो5भवत्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಜಯಸೂಚಕ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಪುಣ್ಯಾಹವಾಚನದೊಂದಿಗೆ ಸೂತ-ಮಾಘಧರ ನಾದವು ಯುದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ಘೋಷದೊಡನೆ ಬೆರೆತು, ಅವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆನಂದಕಾರಕವಾಯಿತು—ವಿಜಯಘೋಷಣೆಯಂತೆಯೇ.
Verse 24
तमनुप्रयतो वायु: पुण्यगन्धवह: शुभ: । ववीौ संहर्षयन् पार्थ द्विषतश्चापि शोषयन्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಅರ್ಜುನ (ಪಾರ್ಥ) ಹೊರಟ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಹಿಂದೆಂದೇ ಶುಭವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಿತು—ಪವಿತ್ರ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತು. ಅದು ಪಾರ್ಥನ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿತು—ಧರ್ಮವೂ ದೈವಾನುಗ್ರಹವೂ ನ್ಯಾಯಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಶುಭಸೂಚನೆಯಂತೆ.
Verse 25
ततस्तस्मिन् क्षणे राजन् विविधानि शुभानि च । प्रादुरासन् निमित्तानि विजयाय बहूनि च । पाण्डवानां त्वदीयानां विपरीतानि मारिष
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅನೇಕ ವಿಧದ ಶುಭನಿಮಿತ್ತಗಳು ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಸಿದವು—ಪಾಂಡವರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವವು; ಮತ್ತು, ಮಹಾಶಯ, ಅವೇ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಶಕುನಗಳಾಗಿ ಪರಾಭವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವು.
Verse 26
दृष्टवार्जुनो निमित्तानि विजयाय प्रदक्षिणम् युयुधानं महेष्वासमिदं वचनमत्रवीत्,अर्जुनने अपने दाहिने प्रकट होनेवाले उन विजयसूचक शुभ लक्षणोंको देखकर महाधनुर्धर सात्यकिसे इस प्रकार कहा--
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಜಯಸೂಚಕ ಶುಭನಿಮಿತ್ತಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅರ್ಜುನನು ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಯುಯುಧಾನ (ಸಾತ್ಯಕಿ)ನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
Verse 27
युयुधानाद्य युद्धे मे दृश्यते विजयो श्लुव: । यथा हीमानि लिड्डनि दृश्यन्ते शिनिपुड़व,'शिनिप्रवर युयुधान! आज जैसे ये शुभ लक्षण दिखायी देते हैं, उनसे युद्धमें मेरी निश्चित विजय दृष्टिगोचर हो रही है”
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಶಿನಿವಂಶಪ್ರವರ ಯುಯುಧಾನ! ಇಂದು ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮಿಗೆ ಶುಭವಾದ ವಿಜಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನನಗೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ಮಂಗಳ ಸೂಚನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ.
Verse 28
सो<हं तत्र गमिष्यामि यत्र सैन्धवको नृपः । यियासुर्यमलोकाय मम वीर्य प्रतीक्षते,“अतः मैं वहीं जाऊँगा, जहाँ सिंधुराज जयद्रथ यमलोकमें जानेकी इच्छासे मेरे पराक्रमकी प्रतीक्षा कर रहा है
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ಹೋಗುವೆನು; ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ ನನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
Verse 29
यथा परमकं कृत्यं सैन्धवस्थ वधो मम । तथैव सुमहत् कृत्यं धर्मराजस्य रक्षणम्,“मेरे लिये सिंधुराज जयद्रथका वध जैसे अत्यन्त महान् कार्य है, उसी प्रकार धर्मराजकी रक्षा भी परम महत्त्वपूर्ण कर्तव्य है
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ನನಗೆ ಸಿಂಧುರಾಜ (ಜಯದ್ರಥ)ನ ವಧೆ ಪರಮ ಮಹತ್ತಾದ ಕರ್ತವ್ಯವಾದಂತೆ, ಧರ್ಮರಾಜನ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ತರವಾದ ಹೊಣೆ.
Verse 30
स त्वमद्य महाबाहो राजानं परिपालय । यथैव हि मया गुप्तस्त्वया गुप्तो भवेत् तथा
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಬಾಹೋ! ಇಂದು ನೀನು ರಾಜನನ್ನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಕಾಪಾಡು; ನಾನು ಕಾಪಾಡಿದಂತೆ ನೀನೂ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
Verse 31
न पश्यामि च त॑ लोके यस्त्वां युद्धे पराजयेत् । वासुदेवसमं युद्धे स्वयमप्यमरेश्वर:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲ ಯಾರನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀನು ವಾಸುದೇವನ ಸಮಾನ; ದೇವರಾಜ ಇಂದ್ರನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರನು.
Verse 32
त्वयि चाहं पराश्चस्तः प्रद्युम्ने वा महारथे । शवनुयां सैन्धवं हन्तुमनपेक्षो नरर्षभ
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲೋ ಅಥವಾ ಮಹಾರಥನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಮೇಲೋ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನ ವಧವನ್ನು ನಾನು ಯಾರ ಸಹಾಯವನ್ನೂ ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆನು.
Verse 33
मय्यपेक्षा न कर्तव्या कथंचिदपि सात्वत । राजन्येव परा गुप्ति: कार्या सर्वात्मना त्वया
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಓ ಸಾತ್ವತವೀರನೇ! ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಡಬೇಡ, ನನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಡ. ನಿನ್ನ ಪರಮ ಕರ್ತವ್ಯ ಒಂದೇ—ಸರ್ವಾತ್ಮದಿಂದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವುದು.
Verse 34
न हि यत्र महाबाहुर्वासुदेवो व्यवस्थित: । किंचिद् व्यापद्यते तत्र यत्राहमपि च ध्रुवम्,“जहाँ महाबाहु भगवान् श्रीकृष्ण विराजमान हैं और मैं भी उपस्थित हूँ, वहाँ अवश्य ही कोई कार्य बिगड़ नहीं सकता है”
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ವಾಸುದೇವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಇರುವಲ್ಲಿ, ನಾನು ಸಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವೂ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ವಿಫಲವಾಗದು.
Verse 35
एवमुक्तस्तु पार्थेन सात्यकि: परवीरहा । तथेत्युक्त्वागमत् तत्र यत्र राजा युधिष्ठिर:,अर्जुनके ऐसा कहनेपर शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले सात्यकि “बहुत अच्छा” कहकर जहाँ राजा युधिष्छिर थे, वहीं चले गये
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಪಾರ್ಥನು (ಅರ್ಜುನನು) ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಶತ್ರುವೀರಹಂತನಾದ ಸಾತ್ಯಕಿ “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳಿದನು.
Verse 84
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि प्रतिज्ञापर्वणि अर्जुनवाक्ये चतुरशीतितमो<ध्याय: ।। ८४ ।। इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें अजुनवाक्यविषयक चौरासीवाँ अध्याय पूरा हुआ
ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ದ್ರೋಣಪರ್ವದೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನವಾಕ್ಯ ವಿಷಯಕ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.
Frequently Asked Questions
The dilemma is prioritization under dharma: whether to pursue a vow-linked objective (Jayadratha) at full speed when doing so may expose the king to capture, thereby undermining the moral and political meaning of battlefield success.
Action must be governed by ends that preserve the social-political order: courage and initiative are endorsed, but only when integrated with protective responsibility, clear delegation, and evaluation of consequences beyond immediate tactical wins.
No explicit phalaśruti appears; the meta-commentary is implicit in the repeated insistence that outcomes are validated by safeguarding Dharmarāja—linking narrative success to the preservation of dharmic governance rather than to isolated feats.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.