Adhyaya 117

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह़्ा भारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें भीमसेनका पराक्रमविषयक एक सौ तेरहवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११३ ॥। [दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ५४ “लोक हैं।] ऑपन-माज छा डे: चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: कौरवपक्षके प्रमुख महारथियोंके साथ युद्धमें भीमसेन और अर्जुनका अद्भुत पुरुषार्थ संजय उवाच अर्जुनस्तु रणे शल्यं यतमानं महारथम्‌ । छादयामास समरे शरै: संनतपर्वभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಣದಲ್ಲಿ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಹಾರಥಿ ಶಲ್ಯನನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ವಾಲಿದ ಗಾಂಠಗಳಿರುವ ಬಾಣಗಳ ಘನ ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು।

Verse 2

सुशर्माणं कृपं चैव त्रिभिस्त्रिभिरविध्यत । प्राग्ज्योतिषं च समरे सैन्धवं च जयद्रथम्‌

ನಂತರ ಅವನು ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪನನ್ನೂ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತನನ್ನೂ ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥನನ್ನೂ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ—ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು।

Verse 3

चित्रसेनं विकर्ण च कृतवर्माणमेव च । दुर्मर्षणं च राजेन्द्र ह्वावन्त्यौ च महारथौ

ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ನಂತರ ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮರ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳಾದ ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು।

Verse 4

शरैरतिरथो युद्धे पीडयन्‌ वाहिनीं तव

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆ ಅತಿರಥ ವೀರನು ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾ, ಕಡುಕ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು; ಆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆ ವ್ಯಾಕುಲವಾಯಿತು.

Verse 5

जयद्रथो रणे पार्थ विद्ध्वा भारत सायकै: । भीम॑ विव्याध तरसा चित्रसेनरथे स्थित:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಾರತ! ಜಯದ್ರಥನು ರಣದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿ, ಚಿತ್ರಸೇನನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಭೀಮನನ್ನೂ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 6

शल्यश्न समरे जिष्णुं कृपश्च रथिनां वर: । विव्यधाते महाराज बहुधा मर्मभेदिभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ಸಮರದಲ್ಲಿ ಶಲ್ಯನೂ ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕೃಪನೂ, ಮರ್ಮಭೇದಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಿಷ್ಣು ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 7

चित्रसेनादयश्वैव पुत्रास्तव विशाम्पते । पज्चभि: पज्चभिस्तूर्ण संयुगे निशितै: शरै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಾಧಿಪತೇ! ಚಿತ್ರಸೇನ ಮೊದಲಾದ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಐದು ಐದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡರು; ನಂತರ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಭೇದಿಸಲಾಯಿತು.

Verse 8

तौ तत्र रथिनां श्रेष्ठो कौन्तेयौ भरतर्षभौ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಲ್ಲಿ ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ, ಭರತವಂಶದ ವೃಷಭರಾದ ಕೌಂತೇಯರು ಕಡುಕ ಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮಿಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದರು.

Verse 9

अपीडयेतां समरे त्रिगर्तानां महद्‌ बलम्‌ | उस समय वहाँ रथियोंमें श्रेष्ठ भरतकुलभूषण कुन्तीकुमार भीमसेन और अर्जुनने समरभूमिमें त्रिगर्तॉंकी विशाल सेनाको पीड़ित कर दिया ।।

Sanjaya said: In that battle, the foremost chariot-warriors—Kunti’s sons Bhimasena and Arjuna—pressed hard and shattered the great might of the Trigartas. Then Susarman too, in the fight, swiftly struck Partha with nine keen arrows; and with arrows feathered like the wings of a heron he further assailed him, three shafts to each mark. The passage underscores the relentless reciprocity of war: prowess is answered by prowess, and the field becomes a test of endurance, discipline, and the warrior’s duty amid escalating violence.

Verse 10

अन्ये च रथिन: शूरा भीमसेनधनंजयौ

Sañjaya said: Other valiant chariot-warriors too assailed Bhīmasena and Dhanañjaya (Arjuna), each striking them with three arrows—shafts fitted with hard, peacock-feathered fletching. Thereafter he pierced Suśarmā and Kṛpācārya as well with three arrows each. O best of kings, then on the battlefield he inflicted special pain with three peacock-feathered arrows apiece upon Bhagadatta, king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-warriors Vinda and Anuvinda—each in turn. The passage underscores the relentless, measured violence of war: prowess is displayed through disciplined, repeated strikes, while the ethical tension of harming renowned warriors remains implicit in the narration.

Verse 11

तेषां च रथिनां मध्ये कौन्तेयौ भरतर्षभौ

Sañjaya said: In the midst of those chariot-warriors, the two sons of Kuntī—bulls among the Bharatas—honoured each opponent in turn with three arrows, feathered like the wings of a vulture, striking them with deliberate precision. Thereafter they also pierced Suśarmā and Kṛpācārya with three arrows each. Then, on the battlefield, they inflicted special pain—again with three such arrows apiece—upon Bhagadatta, king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-warriors Vinda and Anuvinda.

Verse 12

क्रीडमानौ रथोदारौ चित्ररूपौ व्यदृश्यताम्‌ | उन समस्त रथियोंके बीचमें खड़े होकर खेल-से करते हुए भरतभूषण उदार महारथी कुन्तीकुमार भीमसेन और अर्जुन विचित्र दिखायी देते थे || ११ ह || आमिषेप्सू गवां मध्ये सिंहाविव मदोत्कटौ

Sañjaya said: In the midst of all the chariot-warriors, the two noble lords of chariots—Bhīmasena and Arjuna, the ornaments of the Bhāratas—were seen as if at play, moving with striking, variegated prowess. Like two wildly intoxicated lions standing among a herd of cattle, intent on flesh, each of them singled out opponents and pierced them with three arrows apiece, their shafts fitted with vulture-feathers—thus inflicting sharp distress upon the enemy ranks and displaying the overwhelming momentum of righteous battle-skill.

Verse 13

छित्त्वा धनूंषि शूराणां शरांश्व बहुधा रणे । पातयामासतुर्वीरो शिरांसि शतशो नृणाम्‌

Sañjaya said: In the battle, those two heroes repeatedly cut apart the bows and arrows of the warriors, and caused the heads of men to fall by the hundreds. Then, striking each opponent with three arrows—feathered like a vulture’s wing—they pierced even Śuśarmā and Kṛpācārya with three shafts each. Thereafter, on the field they inflicted special torment, with three such arrows apiece, upon Bhagadatta the king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-fighters Vinda and Anuvinda—while continuing to shatter weapons and fell combatants in the relentless ethic of kṣatriya warfare.

Verse 14

रथाश्ष बहवो भग्ना हयाश्ष शतशो हता: । गजाश्न सगजारोहा: पेतुरुव्या महाहवे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಥಗಳು ಭಂಗಗೊಂಡವು, ನೂರಾರು ಕುದುರೆಗಳು ಹತರಾದವು, ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆನೆಸವಾರರೊಡನೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದವು. ನಂತರ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಿವಿದು ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅವರ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆದನು; ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಹಾರ-ವಿಧ್ವಂಸ ಹರಡಿತು.

Verse 15

रथिन: सादिनश्चापि तत्र तत्र निषूदिता: । दृश्यन्ते बहवो राजन्‌ वेपमाना: समन्ततः

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಿಗಳು ಹತರಾದರು; ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅವರು ನಡುಗುತ್ತಾ ತಡಫಡಿಸುತ್ತಾ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವನ್ನು ಹರಡಿದನು.

Verse 16

हतैर्गजपदात्योघैवजिभिश्न निषूदितै: । रथैश्व बहुधा भग्नै: समास्तीर्यत मेदिनी

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹತರಾದ ಆನೆಗಳು, ಪಾದಾತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಂಗಗೊಂಡ ರಥಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಿವಿದನು. ಮತ್ತೆ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮಿಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು.

Verse 17

छत्रैश्न बहुधा छिन्नैर्ध्वजैश्न विनिपातितै: । (चामरैहेमदण्डैश्व॒ समास्तीर्यत मेदिनी ।) अड्कुशैरपविद्धैश्व परिस्तोमैश्व भारत

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಾರತ! ಹಲವೆಡೆ ಚಿದ್ರಗೊಂಡ ಛತ್ರಗಳು, ಬಿದ್ದ ಧ್ವಜಗಳು, ಬಂಗಾರದ ದಂಡಗಳಿರುವ ಚಾಮರಗಳು, ಎಸೆದ ಅಂಕುಶಗಳು ಮತ್ತು ಚದುರಿದ ಅಲಂಕಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಹಾಸಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಂಕಪಕ್ಷಿಯ (ಗಿಡುಗವರ್ಗ) ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತೀವ್ರ ಪೀಡನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 18

(घण्टाभिश्नू कशाभिक्न समास्तीर्यत मेदिनी ।) भारत! अनेक टुकड़ोंमें कटकर गिरे हुए छत्रों, ध्वजाओं, स्वर्णमय दण्डसे विभूषित चामरों, फेंके हुए अंकुशों, चाबुकों, घण्टों और झूलोंसे वहाँकी भूमि ढक गयी थी ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ಭಾರತ! ತುಂಡಾಗಿ ಬಿದ್ದ ಛತ್ರಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು, ಬಂಗಾರದ ದಂಡಗಳಿರುವ ಚಾಮರಗಳು, ಎಸೆದ ಅಂಕುಶಗಳು, ಚಾವಟಿಗಳು, ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಝೂಲಗಳು—ಇವುಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೈಯೂರ, ಅಂಗದ, ಹಾರ, ಮಣಿಜಡಿತ ಕುಂಡಲಗಳು, ರಂಕು ಜಿಂಕೆಯ ಮೃದು ಚರ್ಮ, ವೀರರ ಪಾಗಡಿಗಳು, ಋಷ್ಟಿ ಮೊದಲಾದ ಅಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಚಾಮರ-ವ್ಯಜನಗಳು—ಇವುಗಳಿಂದಲೂ ನೆಲ ಆವರಿತವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತೀವ್ರ ಪೀಡನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 19

तत्र तत्रापविद्धैश्व बाहुभि श्रन्दनोक्षितै: । ऊरुभि क्षु नरेन्द्राणां समास्तीर्यत मेदिनी

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ರಾಜರ ಚಂದನಲೇಪಿತ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ತೊಡೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಹಾಸಿದಂತಾಯಿತು; ರಣಭೂಮಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಮುಚ್ಚಿತು. ನಂತರ ಅವನು ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ತಲಾ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ಸಮರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮೀಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು.

Verse 20

तत्राद्भुतमपश्याम रणे पार्थस्य विक्रमम्‌ । शरै: संवार्य तान्‌ वीरान्‌ यज्जघान महाबल:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ! ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನ (ಅರ್ಜುನನ) ಅದ್ಭುತ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆನು. ಆ ಮಹಾಬಲನು ಬಾಣವರ್ಷದಿಂದ ಆ ವೀರರನ್ನು ತಡೆದು ಅವರನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದನು. ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತಾ ಶತ್ರುಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

Verse 21

पुत्रस्तु तव त॑ दृष्टवा भीमार्जुनपराक्रमम्‌ । गाड़ेयस्य रथाभ्याशमुपजग्मे महाबल:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಆ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು ನಿನ್ನ ಮಹಾಬಲ ಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನನು ಗಂಗಾನಂದನ ಭೀಷ್ಮನ ರಥದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆದನು. ಯುದ್ಧೋತ್ಸಾಹದಿಂದ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿ ನಿಂತನು.

Verse 22

कृपश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्व जयद्रथ: । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ नाजहु: संयुगं तदा

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯ, ಕೃತವರ್ಮ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ ಹಾಗೂ ಅವಂತಿಯ ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಯಾರೂ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನು ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪೀಡೆ ನೀಡಿದನು; ಆದರೂ ಅವರು ಸಮರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಲಿಲ್ಲ.

Verse 23

ततो भीमो महेष्वास: फाल्गुनश्न महारथ: । कौरवाणां चमूं घोरां भृशं दुद्रुवतू रणे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿ ಫಾಲ್ಗುನ (ಅರ್ಜುನ) ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೌರವಗಳ ಆ ಭೀಕರ ಸೇನೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಓಡಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ತೀವ್ರ ಪೀಡೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಅವರ ವೇಗವನ್ನು ಮುರಿದರು; ಹೀಗೆ ಆ ದುರ್ಧರ್ಷ ಕೌರವಸೇನೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ತಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

Verse 24

ततो बर्हिणवाजानामयुतानन्‍्यर्बुदानि च । धनंजयरयथे तूर्ण पातयन्ति सम भूमिपा:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಒಂದಾಗಿ ಧನಂಜಯನ ರಥದ ಮೇಲೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಯುತಗಳೂ ಅರ್ಭುದಗಳೂ ಎಣಿಕೆಯಷ್ಟು, ನವಿಲುಪಿಚ್ಛದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅನೇಕ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಮಳೆಯಂತೆ ಸುರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಅವರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ನವಿಲುಪಿಚ್ಛಯುಕ್ತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ವಿಶೇಷ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅವರ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 25

ततस्ताञउशरजालेन संनिवार्य महारथान्‌ । पार्थ: समन्तात्‌ समरे प्रेषयामास मृत्यवे

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬಾಣಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಹಾಸಿ ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ತಡೆದು, ಅವರ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಮರಣದ ಕಡೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಗಿಡುಗಪಕ್ಷಯುಕ್ತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 26

शल्यस्तु समरे जिष्णुं क्रीडन्निव महारथ: । आजपघानोरसि क्रुद्धो भल्लै: संनतपर्वभि:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಮಹಾರಥಿ ಶಲ್ಯನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಕೋಪಗೊಂಡು ವಂಗಿದ ಸಂಧಿಗಳಿರುವ ಭಲ್ಲಬಾಣಗಳಿಂದ ಜಿಷ್ಣು ಅರ್ಜುನನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಹೊಡೆದನು. ನಂತರ ಅವನು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮೂರು ಮೂರು ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಪಕ್ಷಯುಕ್ತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ವಿಶೇಷ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 27

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं च पञठ्चभि: । अथैनं सायकैस्तीकषणैर्भुशं विव्याध मर्मणि

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಗ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನನು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಧನುಸ್ಸನ್ನೂ ಕೈರಕ್ಷಕವನ್ನೂ ಕತ್ತರಿಸಿ, ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶರಗಳಿಂದ ಅವನ ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿಯಾಗಿ ಭೇದಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಅವನು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮೂರು ಮೂರು ಗಿಡುಗಪಕ್ಷಯುಕ್ತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 28

अथान्यद्‌ धनुरादाय समरे भारसाधनम्‌ | मद्रेश्वरो रणे जिष्णुं ताडयामास रोषित:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ಮದ್ರೇಶ್ವರನು ಸಮರದ ಭಾರವನ್ನು ತಾಳಬಲ್ಲ ಮತ್ತೊಂದು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ರಣದಲ್ಲಿ ಜಿಷ್ಣು ಅರ್ಜುನನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಾಗಿ ಮೂರು ಮೂರು ಗಿಡುಗಪಕ್ಷಯುಕ್ತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು.

Verse 29

त्रिभि: शरैर्महाराज वासुदेव॑ च पञ्चभि: । भीमसेनं च नवभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ಅವನು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಹಾರಮಾಡಿ, ವಾಸುದೇವನಂದನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಭೀಮಸೇನನ ಭುಜಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಕ್ಷಸ್ಥಲದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟನು. ನಂತರ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯೋಧನನ್ನೂ ಗೃಧ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಯತ, ಗುರಿಮಾಡಿದ ಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದಲೇ ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ; ಸಂಯಮದಿಂದಲ್ಲ.

Verse 30

ततो द्रोणो महाराज मागधश्च महारथ: । दुर्योधनसमादिष्टौ त॑ं देशमुपजग्मतु:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ಆಗ ದುರ್ಯೋಧನನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಗಧರಾಜ—ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು—ಅದೇ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಕುಮಾರರಾದ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಭೀಮಸೇನ ದುರ್ಯೋಧನನ ವಿಶಾಲ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 31

यत्र पार्थो महाराज भीमसेनश्न्‌ पाण्डव: । कौरव्यस्य महासेनां जघ्नतु: सुमहारथौ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾರಾಜ, ಯಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥ ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಭೀಮಸೇನ—ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು—ಕೌರವಗಳ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಗೃಧ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವೀರನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಅವರ ಮುಂದಾಟವನ್ನು ತಡೆದನು.

Verse 32

जयत्सेनस्तु समरे भीम॑ भीमायुध॑ युधि | विव्याध निशितैर्बाणैरष्टभिर्भरतर्षभ

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಾರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಗಧರಾಜ ಜಯತ್ಸೇನನು ಭಯಂಕರ ಆಯುಧಧಾರಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಎಂಟು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ನಂತರ ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮಿಷಣ, ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳಾದ ವಿಂದ-ಅನುವಿಂದ—ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಗೃಧ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು.

Verse 33

तं॑ भीमो दशभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभि: | सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत्‌

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮನು ಅವನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಭಲ್ಲವೆಂಬ ವಿಶಾಲಮುಖ ಬಾಣದಿಂದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಥಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ಗೃಧ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಎದುರಾಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ತೀವ್ರ ವೇದನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು.

Verse 34

तब भीमसेनने जयत्सेनको दस बाणोंसे बींधकर फिर पाँच बाणोंसे घायल कर दिया और एक भल्ल मारकर उसके सारथिको भी रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया ।।

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಭೀಮಸೇನನು ಜಯತ್ಸೇನನನ್ನು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಐದು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಭಲ್ಲದಿಂದ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಥಾಸನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿದನು. ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿದು ಭಯದಿಂದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಓಡಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಸಾರಥಿಯಿಲ್ಲದ ಮಗಧರಾಜನು ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಯ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ನಂತರ ಭೀಮನು ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು; ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ಸಹ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಸಮರಮಧ್ಯೆ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಾಧಿಪತಿ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮಿಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನೂ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕಠಿಣ ವೇದನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ಶತ್ರುಗಳ ಕುದುರೆಗಳು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಚದುರಿದವು; ಮಗಧರಾಜನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ರಣದಿಂದ ದೂರ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟನು.

Verse 35

द्रोणश्न विवरं दृष्टवा भीमसेनं शिलीमुखै: । विव्याध बाणैर्निशितै: पञठचषष्टिभिरायसै:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರೋಣನು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಂಡು ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಶಿಲೀಮುಖ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರವತ್ತೈದು ಬಾರಿ ಭೇದಿಸಿದನು. ನಂತರ ಕಂಕಪಕ್ಷಿಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಇತರ ಯೋಧರನ್ನೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಂತೆ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 36

त॑ भीम: समरश्लाघी गुरुं पितृसमं रणे | विव्याध पञ्चभिर्भल्लैस्तथा षष्ट्या च भारत

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಾರತಾ! ಸಮರಶ್ಲಾಘಿ ಭೀಮನು ರಣದಲ್ಲೇ ತಂದೆಯಂತೆ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಗುರು ದ್ರೋಣನನ್ನು ಮೊದಲು ಐದು ಭಲ್ಲಬಾಣಗಳಿಂದ, ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಅರವತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಬಳಿಕ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಪೀಡಿಸಿದನು; ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪನನ್ನೂ ಸಹ ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

Verse 37

अर्जुनस्तु सुशर्माणं विद्ध्वा बहुभिरायसै: । व्यधमत्‌ तस्य तत्सैन्यं महाभ्राणि यथानिल:

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅರ್ಜುನನು ಅನೇಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸುಶರ್ಮನನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ನಂತರ ಗಾಳಿ ಮಹಾಮೇಘಗಳನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸುವಂತೆ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಚದುರಿಸಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು.

Verse 38

ततो भीष्मश्न राजा च कौसल्यश्न बृहदूबल: । समवर्तन्त संक्रुद्धा भीमसेनधनंजयौ,तब भीष्म, राजा दुर्योधन और कोसलनरेश बृहद्बल--ये तीनों अत्यन्त कुपित होकर भीमसेन और अर्जुनपर चढ़ आये

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಭೀಷ್ಮನು, ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನನು ಮತ್ತು ಕೋಸಲಾಧಿಪತಿ ಬೃಹದ್ಬಲನು—ಈ ಮೂವರೂ ಕೋಪಾವೇಶದಿಂದ ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ)ರ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದರು.

Verse 39

तथैव पाण्डवा: शूरा धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । अभ्यद्रवन्‌ रणे भीष्म व्यादितास्यमिवान्तकम्‌

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶೂರರಾದ ಪಾಂಡವರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷತಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು, ಬಾಯಿ ಬಿಚ್ಚಿದ ಯಮನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ರಣದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು.

Verse 40

शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम्‌ | अभ्यद्रवत संदह्ृष्टो भयं त्यक्त्वा महारथात्‌

ಶಿಖಂಡಿ ಭರತರ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಆ ಮಹಾರಥನ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಭಯವನ್ನು ತೊರೆದು, ಹರ್ಷದಿಂದ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.

Verse 41

युधिष्ठिरमुखा: पार्था: पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्‌ । अयोधयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसूंजयै:,युधिष्ठिर आदि कुन्तीपुत्र रणभूमिमें शिखण्डीको आगे करके समस्त सूंजयोंको साथ ले भीष्मके साथ युद्ध करने लगे

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಪೃಥಾಪುತ್ರರು ಶಿಖಂಡಿಯನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸೃಂಜಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ರಣದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರು.

Verse 42

तथैव तावका: सर्वे पुरस्कृत्य यतव्रतम्‌ । शिखण्डिप्रमुखान्‌ पार्थान्‌ योधयन्ति सम संयुगे

ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಯೋಧರು ಯತವ್ರತನಾದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಶಿಖಂಡಿ-ಪ್ರಮುಖರಾದ ಪಾರ್ಥರನ್ನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದರು.

Verse 43

ततः प्रववृते युद्धं कौरवाणां भयावहम्‌ । तत्र पाण्डुसुतै: सार्थ भीष्मस्य विजयं प्रति,तदनन्तर वहाँ भीष्मकी विजयके उद्देश्यसे कौरवोंका पाण्डवोंके साथ भयंकर युद्ध होने लगा

ನಂತರ ಕೌರವರಿಗೆ ಭಯಂಕರವಾದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ಭೀಷ್ಮನ ವಿಜಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಘೋರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.

Verse 44

तावकानां जये भीष्मो ग्लह आसीद्‌ विशाम्पते । तत्र हि द्यूतमासक्तं विजयायेतराय वा

ಪ್ರಜಾನಾಥ! ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಯುದ್ಧರೂಪ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನೇ ಪಣವಾಗಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿ ರಣದ್ಯೂತವು ಜಯವೋ ಪರಾಜಯವೋ—ಎಂಬ ಎರಡರಲ್ಲೇ ಫಲವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿತು.

Verse 45

धृष्टद्युम्नस्तु राजेन्द्र सर्वसैन्यान्यचोदयत्‌ । अभ्यद्रवत गाड़ेयं मा भैष्ट रथसत्तमा:

ರಾಜೇಂದ್ರ! ಆಗ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ ಹೇಳಿದನು—“ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥಯೋಧರೇ! ಗಂಗಾನಂದನ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿರಿ; ಅಲ್ಪವೂ ಭಯಪಡಬೇಡಿ.”

Verse 46

सेनापतिवच: श्र॒ुत्वा पाण्डवानां वरूथिनी । भीष्मं समभ्ययात्‌ तूर्ण प्राणांस्त्यक्त्वा महाहवे,सेनापतिका यह वचन सुनकर पाण्डवोंकी विशाल वाहिनी उस महासमरमें प्राणोंका मोह छोड़कर तुरंत ही भीष्मकी ओर बढ़ चली

ಸೇನಾಪತಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಪಾಂಡವರ ಮಹಾವಾಹಿನಿ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ವೇಗವಾಗಿ ಭೀಷ್ಮನ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆದಿತು.

Verse 47

भीष्मो5पि रथियनां श्रेष्ठ: प्रतिजग्राह तां चमूम्‌ । आपततन्ती महाराज वेलामिव महोदधि:

ಮಹಾರಾಜ! ರಥಯೋಧರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಕೂಡ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಸೇನೆಯನ್ನು, ಮಹಾಸಾಗರವು ಕರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವಂತೆ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದನು.

Verse 76

आजजल्नुरर्जुनं संख्ये भीमसेनं च मारिष । माननीय प्रजानाथ! चित्रसेन आदि आपके पुत्रोंने भी युद्धस्थलमें तुरंत ही पाँच-पाँच तीखे बाणोंद्वारा अर्जुन और भीमसेनको घायल कर दिया

ಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜಾನಾಥ! ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು—ಚಿತ್ರಸೇನ ಮೊದಲಾದವರು—ತಕ್ಷಣವೇ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಭೀಮಸೇನನನ್ನೂ ತಲಾ ಐದು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.

Verse 96

ननाद बलवन्नादं त्रासयानो महद्‌ बलम्‌ । इधर सुशर्माने भी रणक्षेत्रमें नौ शीघ्रगामी बाणोंद्वारा अर्जुनको घायल करके पाण्डवोंकी विशाल सेनाको भयभीत करते हुए बड़े जोरसे सिंहनाद किया

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವನು ಮಹಾಬಲದಿಂದ ಸಿಂಹನಾದದಂತೆ ಪ್ರಚಂಡ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿ ಮಹಾಸೈನ್ಯವನ್ನು ಭೀತಿಗೊಳಿಸಿದನು. ಸುಶರ್ಮನು ಒಂಬತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಪಾಂಡವರ ವಿಶಾಲ ಸೇನೆಯನ್ನು ತ್ರಾಸಪಡಿಸಿ ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸವಾಲನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.

Verse 106

विव्यधुर्निशितैर्बाणै रुक्मपुड्खैरजिद्दागै: । इसी प्रकार अन्य शूरवीर महारथियोंने भीमसेन और अर्जुनको सुवर्णपंखयुक्त, सीधे जानेवाले पैने बाणोंद्वारा बींध डाला

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅವರು ಬಂಗಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿರುವ, ನೇರವಾಗಿ ಹಾರುವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನೂ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ವಿದ್ಧಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾರಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಬಲದ ನಿರಂತರ ಪ್ರಹಾರ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಹನಶೀಲತೆಯಿಂದಲೇ ಶೌರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 114

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि भीमार्जुनपराक्रमे चतुर्दशाधिकशततमो<ध्याय:

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಭೀಷ್ಮಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಭೀಷ್ಮವಧಪರ್ವದ ಅಂತರಗತವಾಗಿ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ನೂರ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು.