Shloka 16
Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)
हतैर्गजपदात्योघैवजिभिश्न निषूदितै: । रथैश्व बहुधा भग्नै: समास्तीर्यत मेदिनी
hatair gajapadātyoghair vajibhiś ca niṣūditaiḥ | rathaiś ca bahudhā bhagnaiḥ samāstīryata medinī || ekaikaṃ tribhir ānarccat kaḍukabarhiṇavājitaiḥ | tataḥ suśarmāṇaṃ ca kṛpācāryaṃ ca trīṇi-trīṇi śaraiḥ vivyādha | rājendra! punaḥ samarāṅgaṇe prāgjyotiṣanareśaṃ bhagadattaṃ sindhurājaṃ jayadrathaṃ citrasenaṃ vikarṇaṃ kṛtavarmāṇaṃ durmiṣaṇaṃ tathā mahārathī vindānuvindau—eteṣāṃ pratyekaṃ gṛdhrapakṣayuktaiḥ trīṇi-trīṇi śaraiḥ viśeṣapīḍāṃ cakāra | tatra hatair gajaiḥ padātibhiḥ aśvaiś ca bhagnaiś ca bahubhir rathaiḥ pṛthivī ācchāditābhavat ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಹತರಾದ ಆನೆಗಳು, ಪಾದಾತಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಂಗಗೊಂಡ ರಥಗಳಿಂದ ಭೂಮಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಸಿಕೊಂಡಂತಾಯಿತು. ನಂತರ ಗಿಡುಗದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬನನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಸುಶರ್ಮನನ್ನೂ ಕೃಪಾಚಾರ್ಯನನ್ನೂ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತಿವಿದನು. ಮತ್ತೆ रणಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷದ ರಾಜ ಭಗದತ್ತ, ಸಿಂಧುರಾಜ ಜಯದ್ರಥ, ಚಿತ್ರಸೇನ, ವಿಕರ್ಣ, ಕೃತವರ್ಮ, ದುರ್ಮಿಷಣ ಹಾಗೂ ಮಹಾರಥಿಗಳು ವಿಂದ ಮತ್ತು ಅನುವಿಂದ—ಇವರನ್ನೆಲ್ಲ ತಲಾ ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿದನು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the grim consequence of war: even when fought under kshatriya codes, the battlefield quickly becomes a landscape of ruin. It implicitly urges reflection on dharma—valor and skill do not erase the moral weight of widespread destruction.
Sanjaya describes the battlefield littered with dead elephants, soldiers, horses, and broken chariots. A warrior (implied from context) shoots three arrows at a time, piercing Susharma and Kripa, and then similarly striking Bhagadatta, Jayadratha, Chitrasena, Vikarna, Kritavarma, Durmishana, and the brothers Vinda and Anuvinda.