Adhyaya 28

Verse 1

अपन बक। ] अति्ऑशाड<ह (पुत्रदर्शनपर्व) एकोनत्रिशो<5 ध्याय: 5300 बान्धवोंके शोकसे दुखी होना तथा गान्धारी और व्यासजीसे अपने मरे हुए पुत्रोंके दर्शन करनेका अनुरोध जनमेजय उवाच वनवासं गते विप्र धृतराष्ट्रे महीपतौ । सभारयें नृपशार्दूल वध्वा कुन्त्या समन्विते

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದರು— ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಭೂಪತಿ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಗಾಂಧಾರಿಯೂ ಸೊಸೆ ಕುಂತಿಯೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ; ವಿದುರನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ; ಪಾಂಡುಪುತ್ರರೆಲ್ಲರೂ ಆಶ್ರಮ-ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ— ಪರಮ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ವ್ಯಾಸರು ‘ನಾನು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ತೋರಿಸುವೆನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದದ್ದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ।

Verse 2

विदुरे चापि संसिद्धि धर्मराजं व्यपाश्रिते । वसत्सु पाण्डुपुत्रेषु सर्वेष्वाश्रममण्डले

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದರು— ವಿದುರನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಮತ್ತು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರೆಲ್ಲರೂ ಆಶ್ರಮ-ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ— ವ್ಯಾಸರು ‘ನಾನು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ತೋರಿಸುವೆನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದದ್ದು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ।

Verse 3

यत्‌ तदाश्चर्यमिति वै करिष्यामीत्युवाच ह । व्यास: परमतेजस्वी महर्षिस्तद्‌ वदस्व मे

ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಪರಮ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರು ಒಮ್ಮೆ, “ನಾನು ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ ಪ್ರಕಟಿಸುವೆನು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಪೂಜ್ಯರೇ, ನನಗೆ ತಿಳಿಸಿರಿ—ಆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು? ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಭೂಪತಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನೂ ಸೊಸೆ ಕುಂತಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಕೊಂಡು ವನವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು; ವಿದುರನು ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು; ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಪಾಂಡವರು ಆಶ್ರಮ-ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡತೊಡಗಿದರು.

Verse 4

वनवासे च कौरव्य: कियन्तं कालमच्युत: । युधिष्ठिरो नरपति्यवसत्‌ सजनस्तदा,अपनी मर्यादासे कभी च्युत न होनेवाले कुरुवंशी राजा युधिष्ठिर कितने दिनोंतक सब लोगोंके साथ वनमें रहे थे?

ಹೇ ಕೌರವ್ಯ, ಹೇಳು—ಮರ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಚ್ಯುತರಾಗದ ನರಪತಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ವನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದನು?

Verse 5

किमाहाराश्ष ते तत्र ससैन्या न्यवसन्‌ प्रभो | सान्तःपुरा महात्मान इति तद्‌ ब्रूहि मेडनघ,प्रभो! निष्पाप मुने! सैनिकों और अन्तःपुरकी स्त्रियोंके साथ वे महात्मा पाण्डव क्या आहार करके वहाँ निवास करते थे?

ಪ್ರಭು, ನಿರ್ದೋಷಿ ಮುನಿಯೇ, ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು? ಇದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 6

वैशम्पायन उवाच ते<नुज्ञातास्तदा राजन्‌ कुरुराजेन पाण्डवा: । विविधान्यन्नपानानि विश्राम्यानुभवन्ति ते

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುರುರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ್ದನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಅನ್ನಪಾನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

Verse 7

मासमेकं विजहुस्ते ससैन्यान्तःपुरा वने । अथ तत्रागमद्‌ व्यासो यथोक्त ते मयानघ

ಅವರು ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಃಪುರದ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ವಾಸಿಸಿದರು. ಅನಘನೇ, ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರು ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 8

तथा च तेषां सर्वेषां कथाभिन्‌पसंनिधौ । व्यासमन्वास्यतां राजन्नाजम्मुर्मुन॒यो परे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜನೇ! ಎಲ್ಲರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು, ಅವರು ವ್ಯಾಸರ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗಲೇ, ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿತರ ಮುನಿಗಳೂ ಆಗಮಿಸಿದರು.

Verse 9

नारद: पर्वतश्चैव देवलश्न महातपा: । विश्वावसुस्तुम्बुरुश्न चित्रसेनश्व भारत,भारत! उनमें नारद, पर्वत, महातपस्वी देवल, विश्वावसु, तुम्बुरु तथा चित्रसेन भी थे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಭಾರತ! ಅವರಲ್ಲಿ ನಾರದ, ಪರ್ವತ, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ದೇವಲ, ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರಾದ ವಿಶ್ವಾವಸು, ತುಂಬುರು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಸೇನರೂ ಇದ್ದರು.

Verse 10

तेषामपि यथान्यायं पूजां चक्रे महातपा: । धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञात: कुरुराजो युधिष्ठिर:,धृतराष्ट्रकी आज्ञासे महातपस्वी कुरुराज युधिष्ठिरने उन सबकी भी यथोचित पूजा की

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು, ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ಕುರುರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅವರಿಗೂ ಯಥಾವಿಧಿ ಪೂಜೆ-ಸತ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 11

निषेदुस्ते ततः सर्वे पूजां प्राप्प युधिष्ठिरात्‌ । आसजनेषु च पुण्येषु बर्हिणेषु वरेषु च,युधिष्ठिससे पूजा ग्रहण करके वे सब-के-सब मोरपंखके बने हुए पवित्र एवं श्रेष्ठ आसनोंपर विराजमान हुए

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಪವಿತ್ರವೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆದ—ನವಿಲುಪಿಂಚಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ—ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತರು.

Verse 12

तेषु तत्रोपविष्टेषु स तु राजा महामति: । पाण्डुपुत्रै: परिवृतो निषसाद कुरूद्गह,कुरुश्रेष्ठ! उन सबके बैठ जानेपर पाण्डवोंसे घिरे हुए परम बुद्धिमान्‌ राजा धुृतराष्ट्र बैठे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ನಂತರ, ಮಹಾಮತಿ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವನಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.

Verse 13

गान्धारी चैव कुन्ती च द्रौपदी सात्वती तथा । स्त्रियश्लान्यास्तथान्याभि: सहोपविविशुस्तत:,गान्धारी, कुन्ती, द्रौपदी, सुभद्रा तथा दूसरी स्त्रियाँ अन्य स्त्रियोंके साथ आस-पास ही एक साथ बैठ गयीं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಗಾಂಧಾರಿ, ಕುಂತಿ, ದ್ರೌಪದಿ, ಸಾತ್ವತಿ (ಸುಭದ್ರೆ) ಹಾಗೂ ಇತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೂ, ಮತ್ತಿತರ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ, ಆಗ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಒಂದಾಗಿ ಕೂತರು।

Verse 14

तेषां तत्र कथा दिव्या धर्मिष्ठा श्ना भवन्‌ नूप । ऋषीणां च पुराणानां देवासुरविमिश्रिता:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪನೇ! ಅಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡುವೆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ದಿವ್ಯ ಕಥೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿಗಳು, ಪುರಾತನ ಪರಂಪರೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವ-ಅಸುರ ವೃತ್ತಾಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳೂ ನಡೆಯತೊಡಗಿದವು।

Verse 15

ततः कथान्ते व्यासस्तं प्रज्ञाचक्षुषमी श्वरम्‌ । प्रोवाच वदतां श्रेष्ठ; पुनरेव स तद्‌ वच:

ನಂತರ ಕಥೆ ಅಂತ್ಯವಾದಾಗ, ವಕ್ತೃಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವ್ಯಾಸನು, ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಚಕ್ಷುವಿನಿಂದ ನೋಡುವ ಆ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು।

Verse 16

विदितं मम राजेन्द्र यत्‌ ते हृदि विवक्षितम्‌

ಓ ರಾಜೇಂದ್ರನೇ! ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುವುದೇನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ।

Verse 17

गान्धार्याश्वैव यद दुःखं हृदि तिष्ठति नित्यदा

ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರಿಯ ದುಃಖ—ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಯಾವ ಶೋಕವೋ—ಅದು ಸದಾ ಅಲ್ಲಿ ತಂಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ।

Verse 18

कुन्त्याश्व यन्महाराज द्रौपद्याश्व हृदि स्थितम्‌ “महाराज! गान्धारी, कुन्ती और द्रौपदीके हृदयमें भी जो दुःख सदा बना रहता है, वह भी मुझे ज्ञात है ।। यच्च धारयते तीव्र दु:खं पुत्रविनाशजम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ಮಹಾರಾಜ! ಕುಂತಿಯೂ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವ ದುಃಖವು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ; ಪುತ್ರವಿನಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ತೀವ್ರ ಶೋಕವನ್ನು ಅವರು ಧರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದೂ ನನಗೆ ವಿದಿತವೇ।”

Verse 19

श्रुत्वा समागममिमं सर्वेषां वस्तुतो नूप

ಓ ನೃಪನೇ! ಎಲ್ಲರ ಈ ಸಮಾಗಮವು ನಿಜವಾಗಿ ನಡೆದಂತೆ ಕೇಳಿ…

Verse 20

इमे च देवगन्धर्वा: सर्वे चेमे महर्षय:

“ಇಲ್ಲಿ ದೇವಗಂಧರ್ವರು ಇದ್ದಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.”

Verse 21

तदुच्यतां महाप्राज्ञ कं काम॑ प्रददामि ते

“ಆಗ ಹೇಳು, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ! ನಿನ್ನ ಯಾವ ಕಾಮನೆಯನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ?”

Verse 22

एवमुक्त: स राजेन्द्रो व्यासेनामितबुद्धिना

ಅಮಿತಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಾಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ರಾಜೇಂದ್ರನು…

Verse 23

धन्यो>स्म्यनुगृहीतश्व सफलं जीवितं च मे

ನಾನು ಧನ್ಯನು; ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಜೀವನವೂ ಸಫಲವಾಗಿದೆ।

Verse 24

अद्य चाप्यवगच्छामि गतिमिष्टामिहात्मन:

ಇಂದೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಗತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯನ್ನು ನಾನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತೇನೆ।

Verse 25

दर्शनादेव भवतां पूतो<हं नात्र संशय:

ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ।

Verse 26

किं तु तस्य सुदुर्बुद्धेर्मन्दस्यापनयैर्भूशम्‌

ಆದರೆ ಅತಿದುರ್ನೀತಿಬುದ್ಧಿಯ ಆ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ಬಂದ ಹಿನ್ನಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವಮಾನಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ಪೀಡಿಸಿವೆ।

Verse 27

अपापा: पाण्डवा येन निकृता: पापबुद्धिना

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು: ಪಾಪರಹಿತರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯವನು ಮೋಸದಿಂದ ವಂಚಿಸಿ ಅನ್ಯಾಯ ಮಾಡಿದನು।

Verse 28

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आश्रमवासिकपर्वके अन्तर्गत आश्रमवासपर्वमें व्यासवाक्यविषयक अद्वाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ,राजानश्न महात्मानो नानाजनपदेश्वरा:

ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಕಪರ್ವದ ಆಶ್ರಮವಾಸಪರ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸವಾಕ್ಯವಿಷಯಕ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ನಾನಾ ಜನಪದಗಳ ಅಧೀಶ್ವರರಾದ ಮಹಾತ್ಮ ರಾಜರು (ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯರು).

Verse 29

ये ते पितृश्च दारांश्व प्राणांक्ष मनसः प्रियान्‌,इति श्रीमहाभारते आश्रमवासिके पर्वणि पुत्रदर्शनपर्वणि धृतराष्ट्रादिकृतप्रार्थने एकोनत्रिंशो5ध्याय:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—“ನಿನ್ನ ಆ ಪಿತೃಗಳು, ಆ ಪತ್ನಿಯರು, ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಣಗಳು—ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದವರು…”—ಇಂತೆ ಶ್ರೀಮಹಾಭಾರತದ ಆಶ್ರಮವಾಸಿಕಪರ್ವದ ಪುತ್ರದರ್ಶನಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಾದಿಗಳು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ.

Verse 30

का नु तेषां गतिर्ब्रह्यन्‌ मित्रार्थे ये हता मूृथे

ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ! ಮಿತ್ರಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ?

Verse 31

दूयते मे मनो5भीक्ष्णं घातयित्वा महाबलम्‌

ಮಹಾಬಲವನನ್ನು ಹತಗೊಳಿಸಿದ ಕಾರಣ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮರುಮರು ದುಃಖದಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 32

मम पुत्रेण मूढेन पापेनाकृतबुद्धिना

ನನ್ನ ಮಗನಿಂದ—ಮೂಢನಾದ, ಪಾಪಿಯಾದ, ಸಮ್ಯಕ್ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವನಾದ—…

Verse 33

एतत्‌ सर्वमनुस्मृत्य दहमानो दिवानिशम्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ಮರಿಸಿದಾಗ ನಾನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ದಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ದುಃಖ-ಶೋಕಗಳಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ನನಗೆ ಏನೂ ಶಾಂತಿ ದೊರೆಯದು. ತಂದೆಯೇ! ಇದೇ ಚಿಂತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 34

न शान्तिमधिगच्छामि दुःखशोकसमाहत: । इति मे चिन्तयानस्य पित: शान्तिर्न विद्यते

ದುಃಖ-ಶೋಕಗಳಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ನಾನು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ತಂದೆಯೇ! ಇವುಗಳನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿರುವ ನನಗೆ ಶಾಂತಿ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲ.

Verse 35

वैशम्पायन उवाच तच्छुत्वा विविध तस्य राजर्षे: परिदेवितम्‌ । पुनर्नवीकृत: शोको गान्धार्या जनमेजय

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಜನಮೇಜಯ! ಆ ರಾಜರ್ಷಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ನಾನಾವಿಧ ವಿಲಾಪವನ್ನು ಕೇಳಿ ಗಾಂಧಾರಿಯ ಶೋಕವು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬಂತು.

Verse 36

कुन्त्या द्रुपदपुत्र्या श्न सुभद्रायास्तथैव च । तासां च वरनारीणां वधूनां कौरवस्य ह,कुन्ती, दौपदी, सुभद्रा तथा कुरुरगाजकी उन सुन्दरी बहुओंका शोक भी फिरसे उमड़ आया

ಕುಂತಿ, ದ್ರುಪದಪುತ್ರಿ ದ್ರೌಪದಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಸುಭದ್ರಾ—ಕೌರವ ವಂಶದ ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಧುಗಳ ಶೋಕವೂ ಮತ್ತೆ ಉಕ್ಕಿಬಂತು.

Verse 37

पुत्रशोकसमाविष्टा गान्धारी त्विदमब्रवीत्‌ । श्वशुरं बद्धनयना देवी प्राज्जलिरुत्थिता,आँखोंपर पट्टी बाँधे गान्धारी देवी श्वशुरके सामने हाथ जोड़कर खड़ी हो गयीं और पुत्रशोकसे संतप्त होकर इस प्रकार बोलीं

ಪುತ್ರಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಗಾಂಧಾರಿ ಹೀಗೆಂದಳು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದೇವಿ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ಎದ್ದು, ಮಾವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.

Verse 38

षोडशेमानि वर्षाणि गतानि मुनिपुज्भव । अस्य राज्ञो हतान्‌ पुत्रान शोचतो न शमो विभो,मुनिवर! प्रभो! इन महाराजको अपने मरे हुए पुत्रोंक लिये शोक करते आज सोलह वर्ष बीत गये; किंतु अबतक इन्हें शान्ति नहीं मिली

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮುನಿವರ, ಓ ವಿಭೋ! ಈ ರಾಜನು ಹತರಾದ ತನ್ನ ಪುತ್ರರನ್ನು ನೆನೆದು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ; ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಿಲ್ಲ.

Verse 39

पुत्रशोकसमाविष्टो नि:श्वसन्‌ होष भूमिप: । न शेते वसती: सर्वा धृतराष्ट्रो महामुने

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಓ ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ಪುತ್ರಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜನು ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಅಳಲುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ; ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಅವನಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 40

लोकानन्यान्‌ समर्थो5सि स्रष्टं सर्वास्तपोबलात्‌ | किमु लोकान्तरगतान्‌ राज्ञो दर्शयितुं सुतान्‌

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ನಿಮ್ಮ ತಪೋಬಲದಿಂದ ನೀವು ಬೇರೆ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸಮರ್ಥರು; ಹಾಗಿರಲು ಲೋಕಾಂತರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಪುತ್ರರನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ರಾಜನಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಏನು ಕಷ್ಟ?

Verse 41

इयं च द्रौपदी कृष्णा हतज्ञातिसुता भृशम्‌ । शोचत्यतीव सर्वासां स्नुषाणां दयिता स्नुषा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಈ ದ್ರೌಪದಿ ಕೃಷ್ಣೆ, ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳೂ ಪುತ್ರರೂ ಹತರಾದ ಕಾರಣ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಎಲ್ಲ ಸೊಸೆಯರಲ್ಲಿಯೂ ಅವಳೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ ಸೊಸೆ.

Verse 42

तथा कृष्णस्य भगिनी सुभद्रा भद्रभाषिणी । सौभद्रवधसंतप्ता भृशं॑ शोचति भाविनी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಹಾಗೆಯೇ ಕೃಷ್ಣನ ಸಹೋದರಿ, ಮಧುರಭಾಷಿಣಿ ಸುಭದ್ರೆ, ಸೌಭದ್ರ (ಅಭಿಮನ್ಯು)ನ ವಧದಿಂದ ಸಂತಪ್ತಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಶೋಕಿಸುತ್ತಾಳೆ.

Verse 43

“सदा मंगलमय वचन बोलनेवाली श्रीकृष्णकी बहन भाविनी सुभद्रा सर्वदा अपने पुत्र अभिमन्युके वधसे संतप्त हो निरन्तर शोकमें ही डूबी रहती है ।।

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಹೋದರಿ, ಸದಾ ಮಂಗಳಕರ ವಚನಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುವ ಸೌಮ್ಯಸ್ವಭಾವಿನಿ ಸುಭದ್ರೆ, ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ವಧೆಯಿಂದ ನಿರಂತರ ದಗ್ಧಹೃದಯಳಾಗಿ, ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಭೂರಿಶ್ರವಸನ ಪರಮಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ; ಪತಿಯ ಮರಣವಿಪತ್ತಿಯಿಂದ ಶೋಕಾಕುಲಳಾಗಿ ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಅಳಲುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶ್ವಶುರ, ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಹ್ಲಿಕನೂ ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಭೂರಿಶ್ರವಸನ ತಂದೆ ಸೋಮದತ್ತನೂ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಆ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ವೀರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು.

Verse 44

यस्यास्तु श्वशुरो धीमान्‌ बाह्विक: स कुरूद्गवह: । निहतः सोमदत्तश्न पित्रा सह महारणे

ಅವಳ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶ್ವಶುರ—ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಾಹ್ಲಿಕ—ಹತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಸೋಮದತ್ತನೂ ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಡನೆ ಆ ಮಹಾರಣದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದನು.

Verse 45

श्रीमतो<5स्य महाबुद्धे: संग्रामेष्वपलायिन: । पुत्रस्य ते पुत्रशतं निहतं यद्‌ रणाजिरे

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾಮುನಿಯೇ! ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನಾದ ಈ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜನು ಮಹಾಬುದ್ಧಿವಂತನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯದವನು; ಅವನ ನೂರು ಪುತ್ರರು ರಣಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು. ಆ ಮಹಾವಿಪತ್ತಿಯಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಅವರ ನೂರು ಪತ್ನಿಯರು ನನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ.

Verse 46

तस्य भार्याशतमिदं दुःखशोकसमाहतम्‌ । पुन: पुनर्वर्धयानं शोकं राज्ञो ममैव च

ಅವನ ಈ ನೂರು ಪತ್ನಿಯರು ದುಃಖ-ಶೋಕದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡವರಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ರಾಜನದೂ ನನ್ನದೂ ಶೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

Verse 47

ये च शूरा महात्मान: श्वशुरा मे महारथा:

ಮತ್ತು ಆ ಶೂರರು, ಮಹಾತ್ಮರು—ನನ್ನ ಶ್ವಶುರರು—ಮಹಾರಥಿಗಳು…

Verse 48

तव प्रसादाद्‌ भगवन्‌ विशोको<यं महीपति:

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭಗವನ್! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ಮಹೀಪತಿ ಶೋಕಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 49

इत्युक्तवत्यां गान्धार्या कुन्ती व्रतकृशानना

ಗಾಂಧಾರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ನಂತರ, ವ್ರತತಪದಿಂದ ಕೃಶಮುಖಳಾದ ಕುಂತಿ (ಅಲ್ಲಿ) ಇದ್ದಳು.

Verse 50

तामृषिर्वरदो व्यासो दूरश्रवणदर्शन:

ಆಗ ವರದಾತನೂ, ದೂರಶ್ರವಣ-ದರ್ಶನಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಋಷಿ ವ್ಯಾಸನು (ಅಲ್ಲಿ) ಇದ್ದನು.

Verse 51

तामुवाच ततो व्यासो यत्‌ ते कार्य विवक्षितम्‌

ನಂತರ ವ್ಯಾಸನು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—“ನಿನಗೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವೇನು? ನೀ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಬಯಸುವ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಹೇಳು.”

Verse 52

श्वशुराय तत: कुन्ती प्रणम्य शिरसा तदा,तब कुन्तीने मस्तक झुकाकर श्वशुरको प्रणाम किया और लज्जित हो प्राचीन गुप्त रहस्यको प्रकट करते हुए कहा

ಆಗ ಕುಂತಿಯು ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ತನ್ನ ಶ್ವಶುರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದಳು; ಲಜ್ಜಾ-ಸಂಯಮದೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಬಹುಕಾಲ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು.

Verse 53

उवाच वाक्‍्यं सत्रीडा विवृण्वाना पुरातनम्‌,तब कुन्तीने मस्तक झुकाकर श्वशुरको प्रणाम किया और लज्जित हो प्राचीन गुप्त रहस्यको प्रकट करते हुए कहा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಅವಳು ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಒಂದು ಪುರಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು. ಆಗ ಕುಂತಿ ತಲೆ ಬಾಗಿಸಿ ಶ್ವಶುರನಿಗೆ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿ, ಲಜ್ಜಿತಳಾಗಿದ್ದರೂ ದೃಢಚಿತ್ತದಿಂದ, ಬಹುಕಾಲ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಚೀನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು।

Verse 153

प्रीयमाणो महातेजा: सर्ववेदविदां वर: । बातचीतके अनन्‍्तमें सम्पूर्ण वेदवेत्ताओं और वक्ताओंमें श्रेष्ठ महातेजस्वी महर्षि व्यासजीने प्रसन्न होकर प्रज्ञाचक्षु राजा धृतराष्ट्रसे पुन: वही बात कही

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸರ್ವ ವೇದವಿದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾಚಕ್ಷು ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಅದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು।

Verse 186

सुभद्रा कृष्णभगिनी तच्चापि विदितं मम | “श्रीकृष्णकी बहन सुभद्रा अपने पुत्र अभिमन्युके मारे जानेका जो दुःसह दुःख हृदयमें धारण करती है, वह भी मुझसे अज्ञात नहीं है

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಹೋದರಿ ಸುಭದ್ರಾ—ಇದೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ವಧದಿಂದ ಅವಳು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಅಸಹ್ಯ ಶೋಕವೂ ನನಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಲ್ಲ।

Verse 193

संशयच्छेदनार्थाय प्राप्त: कौरवनन्दन । “कौरवनन्दन! नरेश्वर! वास्तवमें तुम सब लोगोंका यह समागम सुनकर तुम्हारे मानसिक संदेहोंका निवारण करनेके लिये मैं यहाँ आया हूँ

ಕೌರವನಂದನ, ನರೇಶ್ವರ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಛೇದಿಸಲು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಸಮಾಗಮದ ವಾರ್ತೆ ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ಅಂತರಂಗದ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನಾನು ಆಗಮಿಸಿದ್ದೇನೆ।

Verse 203

पश्यन्तु तपसो वीर्यमद्य मे चिरसम्भूतम्‌ । 'ये देवता, गन्धर्व और महर्षि सब लोग आज मेरी चिरसंचित तपस्याका प्रभाव देखें

ಇಂದು ನನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಚಿತವಾದ ತಪಸ್ಸಿನ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಅವರು ನೋಡಲಿ. ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಹರ್ಷಿಗಳು—ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದು ನನ್ನ ತಪೋಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಲಿ।

Verse 213

प्रवणो5स्मि वरं दातुं पश्य मे तपस: फलम्‌ । “महाप्राज्ञ नरेश! बोलो, मैं तुम्हें कौन-सा अभीष्ट मनोरथ प्रदान करूँ? आज मैं तुम्हें मनोवाञ्छित वर देनेको तैयार हूँ। तुम मेरी तपस्याका फल देखो”

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ನಾನು ವರ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವನ್ನು ನೋಡು. ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞ ರಾಜನೇ, ಹೇಳು—ನಿನ್ನ ಯಾವ ಅಭೀಷ್ಟ ಮನೋರಥವನ್ನು ನಾನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ?

Verse 233

यन्मे समागमोउद्येह भवद्धिः सह साधुभि: । 'भगवन्‌! आज मैं धन्य हूँ, आपलोगोंकी कृपाका पात्र हूँ तथा मेरा यह जीवन भी सफल है; क्योंकि आज यहाँ आप-जैसे साधु-महात्माओंका समागम मुझे प्राप्त हुआ है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂದು ನಾನು ಧನ್ಯನು, ನಿಮ್ಮ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರನು, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಸಾಧು-ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗ ನನಗೆ ದೊರೆತಿದೆ।

Verse 246

ब्रह्मकल्पैर्भवद्धिर्यत्‌ समेतो5हं तपोधना: । “तपोधनो! आप ब्रह्मतुल्य महात्माओंका जो संग मुझे प्राप्त हुआ उससे मैं समझता हूँ कि यहाँ अपने लिये अभीष्ट गति मुझे प्राप्त हो गयी

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ತಪೋಧನರೇ! ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾನ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗ ನನಗೆ ದೊರೆತಿರುವುದರಿಂದ, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಾನು ಬಯಸಿದ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಂತಹ ಬ್ರಹ್ಮತುಲ್ಯ ಮಹಾಪುರುಷರ ಸಮಾಗಮವೇ ಮಾರ್ಗವೂ, ಪರಮ ಗಮ್ಯವೂ—ಅದು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಉನ್ನತಿಗೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 256

विद्यते न भयं चापि परलोकान्ममानघा: । “इसमें संदेह नहीं कि मैं आपलोगोंके दर्शनमात्रसे पवित्र हो गया। निष्पाप महर्षियो! अब मुझे परलोकसे कोई भय नहीं है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನಿಷ್ಪಾಪ ಋಷಿಗಳೇ! ನಿಮ್ಮ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾನು ಪವಿತ್ರನಾಗಿದ್ದೇನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಲೋಕದ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ।

Verse 266

दूयते मे मनो नित्यं स्मरत: पुत्रगृद्धिन: । 'परन्तु अत्यन्त खोटी बुद्धिवाले उस मन्दमति दुर्योधनके अन्यायोंसे जो मेरे सारे पुत्र मारे गये हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರಾಸಕ್ತನಾದ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ನಿತ್ಯವೂ ಕಲುಷಿತವಾಗಿ ಕಾಡುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮಂದಮತಿ ದುರ್ಯೋಧನನ ಅನ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪುತ್ರರು ಹತರಾದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಮಹಾಶೋಕವು ಭಾರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ।

Verse 283

आगम्य मम पुत्रार्थे सर्वे मृत्युवशं गता: । अनेक देशोंके स्वामी महामनस्वी नरेश मेरे पुत्रकी सहायताके लिये आकर सब-के-सब मृत्युके अधीन हो गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ನನ್ನ ಪುತ್ರಾರ್ಥವಾಗಿ ಬಂದು ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮರಣದ ಅಧೀನರಾದರು. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದ ಮಹಾಮನಸ್ವಿ ರಾಜರು ನನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಂದರು; ಆದರೆ ಒಬ್ಬನೂ ಹೊರತಾಗದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮರ್ಥ್ಯಧರ್ಮದ ವಶರಾದರು.

Verse 296

परित्यज्य गता: शूरा: प्रेतराजनिवेशनम्‌ । वे सब शूरवीर भूपाल अपने पिताओं, पत्नियों, प्राणों और मनको प्रिय लगनेवाले भोगोंका परित्याग करके यमलोकको चले गये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆ ಶೂರರು ಪ್ರೇತರಾಜ ಯಮನ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ತಂದೆಗಳನ್ನು, ಪತ್ನಿಗಳನ್ನು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು—ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಆ ಯೋಧರಾಜರು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಮಿಸಿದರು.

Verse 303

तथैव पुत्रपौत्राणां मम ये निहता युधि । “ब्रह्मन्‌! जो मित्रके लिये युद्धमें मारे गये उन राजाओंकी क्‍या गति हुई होगी? तथा जो रणभूमिमें वीरगतिको प्राप्त हुए हैं

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹಾಗೆಯೇ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದ ನನ್ನ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ— ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಮಿತ್ರನಿಗಾಗಿ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಬಲಿಯಾದ ಆ ರಾಜರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ದೊರಕಿತು? ಮತ್ತು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವೀರಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನನ್ನ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರರಿಗೆ ಯಾವ ಗತಿ ಲಭಿಸಿತು?

Verse 313

भीष्मं शान्तनवं वृद्ध द्रोणं च द्विजसत्तमम्‌ । “महाबली शान्तनुनन्दन भीष्म तथा वृद्ध ब्राह्मणप्रवर द्रोणाचार्यका वध कराकर मेरे मनको बारंबार दुःसह संताप प्राप्त होता है

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ವೃದ್ಧ ಶಾಂತನುವಿನ ಪುತ್ರ ಭೀಷ್ಮನನ್ನೂ, ದ್ವಿಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿದುದು—ಆ ಸಂಗತಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮರುಮರು ಸಹಿಸಲಾಗದ ಶೋಕಸಂತಾಪವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

Verse 323

क्षयं नीत॑ कुलं दीप्तं पृथिवीराज्यमिच्छता । “अपवित्र बुद्धिवाले मेरे पापी एवं मूर्ख पुत्रने समस्त भूमण्डलके राज्यका लोभ करके अपने दीप्तिमान्‌ कुलका विनाश कर डाला

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಂಡಲದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಯಸಿದ ಲೋಭದಿಂದ, ಪಾಪಿಯಾದ ನನ್ನ ಮೂಢನೂ ಅಪವಿತ್ರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಪುತ್ರನು ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಂಶವನ್ನು ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು.

Verse 466

तेनारम्भेण महता मामुपास्ते महामुने । “आपके पुत्र

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ! ಆ ಮಹತ್ತಾದ ಆರಂಭದಿಂದ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾನೆ. ‘ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಬೆನ್ನು ತೋರದ, ಪರಮ ಬುದ್ಧಿವಂತರಾದ ನನ್ನ ಪುತ್ರರು—ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜರು—ಅವರ ನೂರು ಪುತ್ರರು ಸಮರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು; ಅವರ ನೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ನನ್ನ ಸೊಸೆಯರು; ದುಃಖ-ಶೋಕದ ಆಘಾತಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡು ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನೂ ರಾಜನ ಶೋಕವನ್ನೂ ಮರುಮರು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೇ ಮಹಾಮುನೇ! ಶೋಕದ ಮಹಾವೇಗದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನನ್ನೇ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ.’

Verse 476

सोमदत्तप्रभृतय: का नु तेषां गति: प्रभो | 'प्रभो! जो मेरे महामनस्वी श्वशुर शूरवीर महारथी सोमदत्त आदि मारे गये हैं, उन्हें कौन-सी गति प्राप्त हुई है?

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಪ್ರಭೋ! ನನ್ನ ಮಹಾಮನಸ್ವಿ ಮಾವ, ಶೂರ ಮಹಾರಥಿ ಸೋಮದತ್ತ ಮೊದಲಾದವರು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು; ಅವರಿಗೆ ಮರಣಾನಂತರ ಯಾವ ಗತಿ—ಯಾವ ಲೋಕಸ್ಥಿತಿ—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು?

Verse 483

यथा स्याद्‌ भविता चाहं कुन्ती चेयं वधूस्तव । “भगवन्‌! आपके प्रसादसे ये महाराज, मैं और आपकी बहू कुन्ती--ये सब-के-सब जैसे भी शोकरहित हो जाय, ऐसी कृपा कीजिये

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ‘ಭಗವನ್! ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಈ ಮಹಾರಾಜ, ನಾನೂ, ನಿಮ್ಮ ಸೊಸೆ ಕುಂತೀ—ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಹೇಗಾದರೂ ಶೋಕವಿಲ್ಲದವರಾಗುವಂತೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿರಿ.’

Verse 493

प्रच्छन्नजातं पुत्र तं सस्मारादित्यसंनिभम्‌ | जब गान्धारीने इस प्रकार कहा, तब व्रतसे दुर्बल मुखवाली कुन्तीने गुप्तरूपसे उत्पन्न हुए अपने सूर्यतुल्य तेजस्वी पुत्र कर्णका स्मरण किया

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ಗಾಂಧಾರಿಯು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ವ್ರತಾಚರಣೆಯಿಂದ ಮುಖ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡ ಕುಂತೀ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಸೂರ್ಯಸಮಾನ ತೇಜಸ್ಸಿನ ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಕರ್ಣನನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಿದಳು।

Verse 503

अपश्यद्‌ दु:खितां देवीं मातरं सव्यसाचिन: । दूरतककी देखने-सुनने और समझनेवाले वरदायक ऋषि व्यासने अर्जुनकी माता कुन्तीदेवीको दु:खमें डूबी हुई देखा

ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು— ದೂರದಿಂದಲೇ ವರದಾಯಕ, ದೂರದರ್ಶಿ, ದೂರಶ್ರಾವಿ ಮತ್ತು ದೂರಬೋಧನಾದ ಋಷಿ ವ್ಯಾಸನು ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಅರ್ಜುನನ ದೇವೀಮಾತೆ ಕುಂತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡನು।

Verse 516

तद्‌ ब्रूहि त्वं महाभागे यत्‌ ते मनसि वर्तते । तब भगवान्‌ व्यासने उनसे कहा--“महाभागे! तुम्हें किसी कार्यके लिये यदि कुछ कहनेकी इच्छा हो, तुम्हारे मनमें यदि कोई बात उठी हो तो उसे कहो

ಮಹಾಭಾಗೆ! ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಹೇಳು. ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾರ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನುಡಿ.

Verse 1636

दह्यमानस्य शोकेन तव पुत्रकृतेन वै । राजेन्द्र! तुम्हारे हृदयमें जो कहनेकी इच्छा हो रही है, उसे मैं जानता हूँ। तुम निरन्तर अपने मरे हुए पुत्रोंक शोकसे जलते रहते हो

ರಾಜೇಂದ್ರ! ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಏಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುತ್ರರ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಶೋಕಾಗ್ನಿಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ—ಮೃತ ಪುತ್ರರನ್ನು ನೆನೆದು ವಿಲಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೀ.

Verse 2236

मुहूर्तमिव संचिन्त्य वचनायोपचक्रमे । अमित बुद्धिमान्‌ महर्षि व्यासके ऐसा कहनेपर महाराज धृतराष्ट्रने दो घड़ीतक विचार करके इस प्रकार कहना आरम्भ किया

ಅವನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಚಿಂತಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅನಂತರ ಅಪಾರಬುದ್ಧಿಯ ಮಹರ್ಷಿ ವ್ಯಾಸರೂ ತಮ್ಮ ವಚನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

Verse 2736

घातिता पृथिवी येन सहया सनरद्विपा । पापपूर्ण विचार रखनेवाले उस दुर्योधनने निरपराध पाण्डवोंको सताया तथा घोड़ों, मनुष्यों और हाथियोंसहित इस सारी पृथ्वीके वीरोंका विनाश करा डाला

ಅವನಿಂದ ಈ ಭೂಮಿ ಕುದುರೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳೊಡನೆ ವಧಭೂಮಿಯಾಯಿತು. ಪಾಪಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ದುರ್ಯೋಧನನು ನಿರಪರಾಧ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪೀಡಿಸಿ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯ ವೀರರ ವಿನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದನು.