Opening the text

Rishi: Atharvanic tradition (ancillary note lists deities/sections but not ṛṣi)
Devata: Ṛtavaḥ (Seasons) / Dhātṛ-Vidhātṛ / Devas / Indra / Prajāpati (as per the prefixed anukramaṇī-like note); verse imagery centers on the Dhenu (cow) as prosperity-agent
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
ಈ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಸೂಕ್ತವು ವರ್ಷಚಕ್ರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಯಂತ್ರವೆಂದು ಪವಿತ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಿಮ ಧೇನು (ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸು) ಎಂಬ ರೂಪಕದ ಮೂಲಕ, ಅದು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನೂ ‘ಹಾಲಾಗಿ’ ಸುರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಋತವಃ (ಋತುಗಳ ಕ್ರಮ) ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಧಾತೃ–ವಿಧಾತೃರನ್ನು ಗೃಹಯಜ್ಞದ ಅರ್ಪಣೆಗಳಾದ ಘೃತ, ಇಡಾ, ಹವಿಸ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ, ಫಲವತ್ತತೆ, ಗೋವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಗೃಹಾಗಮನವು ಕಾಲಕ್ರಮವನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದ ಸಹಜ ಫಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
रायस्पोषप्राप्तिः। ९ ऋतवः, १० धाता विधातारौ, ऋतवः, ११ देवाः, १२ इन्द्रः, देवाः, १३ प्रजापतिः। प्र॒थ॒मा ह॒ व्युऽवास॒ सा धे॒नुर॑भवद् य॒मे। सा नः॒ पय॑स्वती दुहा॒मुत्त॑रामुत्तरां॒ समा॑म्
ಮೊದಲು ನಿಜವಾಗಿ ಅವಳೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು; ಯಮನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಹಾಲುಕೊಡುವ ಧೇನು ಆಯಿತು. ಹಾಲಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಳಾದ ಆ ಧೇನು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮುಂದಿನ, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಹಾಲು ದೋಹಲಿ.
Mantra 2
यां दे॒वाः प्र॑ति॒नन्द॑न्ति॒ रात्रिं॑ धे॒नुमु॑पाय॒तीम्। सं॒व॒त्स॒रस्य॒ या पत्नी॒ सा नो॑ अस्तु सुमङ्ग॒ली
ಯಾವ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುವಿನಂತೆ ದಾನಶೀಲವಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವಳನ್ನು,—ಸಂವತ್ಸರದ ಪತ್ನಿಯಾಗಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು,—ಆ ರಾತ್ರಿಯು ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಮಂಗಲಿಯಾಗಿರಲಿ.
Mantra 3
सं॒व॒त्स॒रस्य॑ प्रति॒मां यां त्वा॑ रात्र्यु॒पास्म॑हे । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
ಸಂವತ್ಸರದ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ನಿನ್ನನ್ನು, ಹೇ ರಾತ್ರಿಯೇ, ನಾವು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ; ನೀನು ನಮಗಾಗಿ ಆಯುಷ್ಮತಿಯಾದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು, ಮತ್ತು ಧನದ ವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸು.
Mantra 4
इ॒यमे॒व सा या प्र॑थ॒मा व्यौच्छ॑दा॒स्वित॑रासु चरति॒ प्रवि॑ष्टा । म॒हान्तो॑ अस्यां महि॒मानो॑ अ॒न्तर्व॒धूर्जि॑गाय नव॒गज्जनि॑त्री
ಇವಳೇ ನಿಜವಾಗಿ ಮೊದಲಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದವಳು; ನಂತರದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಒಳನುಗ್ಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳೊಳಗೆ ಮಹತ್ತರ ಮಹಿಮೆಗಳು ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿವೆ: ವಧು—ಜನನಿ, ನವಗತಿಶೀಲ ಜನಿತ್ರೀ—ವಿಜಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾಳೆ.
Mantra 5
वा॒न॒स्प॒त्या ग्रावा॑णो॒ घोष॑मक्रत ह॒विष्कृ॒ण्वन्तः॑ परिवत्स॒रीण॑म्। एका॑ष्टके सुप्र॒जसः॑ सु॒वीरा॑ व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्
ವನಸ್ಪತಿಯ ಅಧಿಪತಿಯ ಕಲ್ಲುಗಳು (ಗ್ರಾವಾಣಃ) ಘೋಷವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿವೆ; ಪರಿವತ್ಸರವಾದ (ಸುತ್ತುವ) ವರ್ಷದ ಹವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಏಕಾಷ್ಟಕಾ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುಪ್ರಜರು, ಸುವೀರರು ಆಗಿರಲಿ; ಅನೇಕ ಧನಗಳ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿರಲಿ.
Mantra 6
इडा॑यास्प॒दं घृ॒तव॑त् सरीसृ॒पं जात॑वेदः॒ प्रति॑ ह॒व्या गृ॑भाय । ये ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा॒स्तेषां सप्ता॒नां मयि॒ रन्ति॑रस्तु
ಇಡಾಯಾಸ್ಪದ—ಘೃತವಂತ, ಸರಿಸೃಪದಂತೆ ಜಾರುವ ಮಾರ್ಗ—ಹೇ ಜಾತವೇದಸ್, ಆ ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ್ಯ ಪಶುಗಳು ವಿಶ್ವರೂಪವಾಗಿರುವವು; ಅವುಗಳ ಆ ಏಳರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಭೋಗ (ರಂತಿ) ಇರಲಿ.
Mantra 7
आ मा॑ पु॒ष्टे च॒ पोषे॑ च॒ रात्रि॑ दे॒वानां॑ सुम॒तौ स्या॑म । पू॒र्णा द॑र्वे॒ परा॑ पत॒ सुपू॑र्णा॒ पुन॒रा प॑त । सर्वान् य॒ज्ञान्त्सं॑भुञ्ज॒तीषमूर्जं॑ न॒ आ भ॑र
ಹೇ ಪುಷ್ಟಿಯೇ, ಹೇ ಪೋಷಣೆಯೇ, ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಾ; ಹೇ ರಾತ್ರಿ, ದೇವರ ಸುಮತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ನೆಲೆಸೋಣ. ಹೇ ದರ್ವಿ (ಲಡಲ್), ತುಂಬಿ ಮುಂದೆ ಹಾರಿ ಹೋಗು; ಚೆನ್ನಾಗಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಹಾರಿ ಬಾ. ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ನಮಗೆ ಇಷಾ-ಊರ್ಜ—ಪೋಷಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು—ತಂದುಕೊಡು.
Mantra 8
आयम॑गन्त्संवत्स॒रः पति॑रेकाष्टके॒ तव॑ । सा न॒ आयु॑ष्मतीं प्र॒जां रा॒यस्पोषे॑ण॒ सं सृ॑ज
ಇಗೋ ಸಂವತ್ಸರ (ವರ್ಷ) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ—ಹೇ ಏಕಾಷ್ಟಕೇ, ಅವನು ನಿನ್ನ ಅಧಿಪತಿ. ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಆಯುಷ್ಯದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸು; ಧನದ ಪೋಷಕ ವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸು.
Mantra 9
ऋ॒तून् य॑ज ऋतु॒पती॑नार्त॒वानु॒त हा॑य॒नान्। समाः॑ संवत्स॒रान् मासा॑न् भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ಋತುಗಳನ್ನು ಯಜಿಸು; ಋತುಪತಿಗಳನ್ನು ಯಜಿಸು; ಋತುವಿನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಯನ (ವಾರ್ಷಿಕ ಪರಿಕ್ರಮೆಗಳನ್ನು) ಕೂಡ ಯಜಿಸು. ಸಮಾ (ಪೂರ್ಣ ಚಕ್ರಗಳು), ಸಂವತ್ಸರಗಳು, ಮಾಸಗಳು—ಭೂತಸ್ಯ ಪತಿಗೆ ನಾನು ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 10
ऋ॒तुभ्य॑ष्ट्वार्त॒वेभ्यो॑ मा॒द्भ्यः सं॑वत्स॒रेभ्यः॑ । धा॒त्रे वि॑धा॒त्रे स॒मृधे॑ भू॒तस्य॒ पत॑ये यजे
ಋತುಗಳಿಂದ, ಋತುವಿನ ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ, ಮಾಸಗಳಿಂದ, ಸಂವತ್ಸರಗಳಿಂದ—ನಿನಗೆ ನಾನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಧಾತ್ರಿಗೆ, ವಿಧಾತ್ರಿಗೆ, ಸಮೃಧೆಗೆ—ಭೂತಸ್ಯ ಪತಿಗೆ ನಾನು ಯಜಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 11
इड॑या॒ जुह्व॑तो व॒यं दे॒वान् घृ॒तव॑ता यजे । गृ॒हानलु॑भ्यतो व॒यं सं वि॑शे॒मोप॒ गोम॑तः
ಇಡಾ (ಇಡಾ-ದೇವಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ) ನಾವು ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಘೃತದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಯಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಹಾನಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಗೋಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸೋಣ—ಅವುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸೋಣ.
Mantra 12
ए॒का॒ष्ट॒का तप॑सा त॒प्यमा॑ना ज॒जान॒ गर्भं॑ महि॒मान॒मिन्द्र॑म्। तेन॑ दे॒वा व्यऽसहन्त॒ शत्रू॑न् ह॒न्ता दस्यू॑नामभव॒च्छची॒पतिः॑
ಏಕಾಷ್ಟಕಾ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ತಪ್ತಳಾಗಿ, ಮಹಿಮಾವಂತನಾದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಗರ್ಭರೂಪವಾಗಿ ಜನ್ಮಕೊಟ್ಟಳು. ಆ ಬಲದಿಂದ ದೇವರುಗಳು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಚದುರಿಸಿದರು; ಶಚೀಪತಿ ದಸ್ಯುಗಳ ಸಂಹಾರಕನಾದನು.
Mantra 13
इन्द्र॑पुत्रे॒ सोम॑पुत्रे दुहि॒तासि॑ प्र॒जाप॑तेः । कामा॑न॒स्माकं॑ पूरय॒ प्रति॑ गृह्णाहि नो ह॒विः
ಹೇ ಇಂದ್ರಪುತ್ರಿ, ಸೋಮಪುತ್ರಿ, ನೀನು ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ದುಹಿತೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು; ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹವಿಸ್ (ಅರ್ಪಿತ ಆಹುತಿ) ಸ್ವೀಕರಿಸು.
To make the turning year yield increasing prosperity—nourishment like milk, cattle-wealth, treasures, and strong offspring—while keeping the household safe and intact.
The dhenu is a prosperity-symbol: as a milch-cow continuously gives milk, so the rightly ordered year is asked to ‘milk out’ abundance for each succeeding year.
During annual or seasonal transition rites—particularly around Ekāṣṭakā—when households seek renewal of wealth, progeny, and protection through offerings such as ghee and havis.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.