
អធ្យាយនេះបង្ហាញរូបភាពនៃការលាយរលំដ៏ខ្លាំងក្លា ក្នុងសន្ទនារវាងឥសី និងព្រះមហាក្សត្រ។ ឥសីមារកណ្ឌេយ្យពណ៌នាព្រះអម្ចាស់សកលលោកដកយក (សំជហារ) ពិភពលោកដែលបានបង្ហាញ ខណៈទេវតា និងឥសីជាច្រើនសរសើរព្រះអង្គ។ ការពិពណ៌នាផ្តោតលើមុខខាងត្បូងដ៏គួរឱ្យភ័យរបស់មហាទេវៈ មានភ្នែកភ្លើង ភ្លុកធំៗ អង្គធាតុពស់ និងអណ្តាតលេបស្រូប។ ពិភពលោកត្រូវបានស្រមៃថាចូលទៅក្នុងមាត់នោះ ដូចទន្លេហូរចូលសមុទ្រ។ ពីមាត់នោះកើតភ្លើងដ៏សាហាវ ហើយបន្តកើតការបង្ហាញព្រះអាទិត្យដប់ពីរ (ទ្វាទស អាទិត្យ) ដែលដុតផែនដី ភ្នំ សមុទ្រ និងអាណាចក្រក្រោមដី រួមទាំងបាតាលទាំង៧ និងលោកនាគ។ ទោះជាការដុតបំផ្លាញសកល និងភ្នំធំៗរលាយ ក៏ទន្លេនរមទា (រេវា) ត្រូវបានចងចាំថាមិនត្រូវបំផ្លាញឡើយ ដើម្បីបញ្ជាក់អាទិភាពនៃទីរថៈ។
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं संस्तूयमानस्तु ब्रह्माद्यैर्मुनिपुंगवैः । ब्रह्मलोकगतैस्तत्र संजहार जगत्प्रभुः
ព្រះមារកណ្ឌេយៈមានព្រះវាចា៖ «ពេលដែលនៅទីនោះ ព្រះព្រហ្មជាដើម និងមុនីដ៏ប្រសើរ ដែលបានទៅដល់ព្រហ្មលោក សរសើរព្រះអង្គដូច្នេះហើយ ព្រះម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល ក៏បានដកយកការបង្ហាញរូបនោះវិញ»។
Verse 2
स तद्भीमं महारौद्रं दक्षिणं वक्त्रमव्ययम् । महादंष्ट्रोत्कटारावं पातालतलसंनिभम्
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបង្ហាញព្រះមុខខាងត្បូង—គួរឱ្យភ័យខ្លាច ឃោរឃៅខ្លាំង មិនរលាយ; គ្រហឹមរំពងដោយធ្មេញធំៗ ដូចជាជម្រៅនៃបាតាល។
Verse 3
विद्युज्ज्वलनपिङ्गाक्षं भैरवं लोमहर्षणम् । महाजिह्वं महादंष्ट्रं महासर्पशिरोधरम्
ភ្នែកពណ៌លឿងត្នោតរបស់ព្រះអង្គភ្លឺចែងចាំងដូចផ្លេកបន្ទោរ និងភ្លើង—ព្រះភៃរវៈ ដែលឃើញហើយរោមស្បែកឈរ។ មានអណ្តាតធំ ធ្មេញធំ ហើយពាក់ពស់ធំៗលើព្រះសិរី។
Verse 4
महासुरशिरोमालं महाप्रलयकारणम् । ग्रसत्समुद्रनिहितवातवारिमयं हविः
តុបតែងដោយកម្រងក្បាលអសុរាធំៗ ជាមូលហេតុនៃមហាប្រល័យ ព្រះអង្គបានលេបយកខ្យល់ និងទឹកដែលសន្សំក្នុងមហាសមុទ្រ ដូចជាហាវិ (គ្រឿងបូជា)។
Verse 5
वडवामुखसङ्काशं महादेवस्य तन्मुखम् । जिह्वाग्रेण जगत्सर्वं लेलिहानमपश्यत
ទ្រង់បានទតឃើញព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះមហានទេព ដូចជាភ្លើងវឌវាមុខ ដែលកំពុងលិតត្របាក់សកលលោកទាំងមូលដោយចុងព្រះជិវ្ហា។
Verse 6
योजनानां सहस्राणि सहस्राणां शतानि च । दिशो दश महाघोरा मांसमेदोवसोत्कटाः
អស់ចម្ងាយរាប់ពាន់និងរាប់សែនយោជន៍ ទិសទាំងដប់មើលទៅគួរឱ្យភ័យខ្លាចក្រៃលែង ពោរពេញទៅដោយសាច់ ខ្លាញ់ និង ឈាម។
Verse 7
तस्य दंष्ट्रा व्यवर्धत शतशोऽथ सहस्रशः । सासुरान्सुरगन्धर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्
បន្ទាប់មក ចង្កូមរបស់ទ្រង់បានដុះវែងឡើង រាប់រយនិងរាប់ពាន់ គំរាមកំហែងនិងគ្របដណ្ដប់លើពួកអសុរៈ ទេវៈ គន្ធព្វ យក្ស នាគ និងរাক্ষស។
Verse 8
तस्य दंष्ट्राग्रसंलग्नान्स ददर्श पितामहः । दन्तयन्त्रान्तसंविष्टं विचूर्णितशिरोधरम्
ព្រះပិតាមហៈ (ព្រះព្រហ្ម) បានទតឃើញពួកគេជាប់នៅលើចុងចង្កូមទាំងនោះ ត្រូវកិនកម្ទេចនៅក្នុងចន្លោះធ្មេញ បាក់កនិងក្បាលខ្ទេចខ្ទី។
Verse 9
जगत्पश्यामि राजेन्द्र विशन्तं व्यादिते मुखे । नानातरङ्गभङ्गाङ्गा महाफेनौघसंकुलाः । यथा नद्यो लयं यान्ति समुद्रं प्राप्य सस्वनाः
បពិត្រមហារាជ ខ្ញុំឃើញពិភពលោកទាំងមូលកំពុងចូលទៅក្នុងមាត់ដែលហារធំនោះ ដូចជាទន្លេដែលពោរពេញដោយពពុះទឹកនិងរលកបោកបក់ ហូរយ៉ាងខ្លាំងក្លាចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។
Verse 10
तथा ततं विश्वमिदं समस्तमनेकजीवार्णवदुर्विगाह्यम् । विवेश रुद्रस्य मुखं विशालं ज्वलत्तदुग्रं घननादघोरम्
ដូច្នេះដែរ សកលលោកទាំងមូលនេះ ដែលសព្វពេញទៅគ្រប់ទី—លំបាកវាស់វែងដូចមហាសមុទ្រដែលពោរពេញដោយជីវិតរាប់មិនអស់—បានចូលទៅក្នុងមាត់ដ៏ធំទូលាយរបស់ព្រះរុទ្រៈ ដែលកំពុងឆេះភ្លើង កាចសាហាវ និងគួរឱ្យភ័យខ្លាចដោយសំឡេងគគ្រឹកដូចផ្គរលាន់។
Verse 11
ज्वालास्ततस्तस्य मुखात्सुघोराः सविस्फुलिङ्गा बहुलाः सधूमाः । अनेकरूपा ज्वलनप्रकाशाः प्रदीपयन्तीव दिशोऽखिलाश्च
បន្ទាប់មក ពីមាត់របស់ព្រះអង្គបានផ្ទុះចេញជាអណ្តាតភ្លើងដ៏សាហាវខ្លាំង—ច្រើន មានផ្សែង និងពោរពេញដោយផ្កាភ្លើង—មានរូបរាងនានា ពន្លឺភ្លើងចែងចាំង ដូចជាកំពុងបំភ្លឺទិសទាំងអស់។
Verse 12
ततो रविज्वालसहस्रमालि बभूव वक्त्रं चलजिह्वदंष्ट्रम् । महेश्वरस्याद्भुतरूपिणस्तदा स द्वादशात्मा प्रबभूव एकः
បន្ទាប់មក ព្រះមហេស្វរៈអ្នកមានរូបអស្ចារ្យ ព្រះមុខបានក្លាយជាមានមាលាអណ្តាតភ្លើងដូចព្រះអាទិត្យរាប់ពាន់ ព្រមទាំងអណ្តាតដែលរវើរវាយ និងធ្មេញចង្អៀត; ហើយនៅពេលនោះ ព្រះអង្គតែមួយបានបង្ហាញខ្លួនជាទ្វាទសាត្មា មានសភាពដប់ពីរ។
Verse 13
ततस्ते द्वादशादित्या रुद्रवक्त्राद्विनिर्गताः । आश्रित्य दक्षिणामाशां निर्दहन्तो वसुंधराम्
បន្ទាប់មក ព្រះអាទិត្យទាំងដប់ពីរ (អាទិត្យៈ) នោះបានចេញពីមាត់ព្រះរុទ្រៈ; ដោយយកទិសខាងត្បូងជាទីពឹង ពួកគេបានចាប់ផ្តើមដុតឆេះផែនដី។
Verse 14
भौमं यज्जीवनं किंचिन्नानावृक्षतृणालयम् । शुष्कं पूर्वमनावृष्ट्या सकलाकुलभूतलम्
អ្វីៗដែលជាជីវិតលើផែនដី—ទីជម្រកនៃដើមឈើ និងស្មៅនានា—បានស្ងួតហួតហែងទៅមុនហើយ ដោយសារខ្វះភ្លៀង; ហើយផ្ទៃផែនដីទាំងមូលក៏រងទុក្ខវេទនាខ្លាំង។
Verse 15
तद्दीप्यमानं सहसा सूर्यैस्तै रुद्रसम्भवैः । धूमाकुलमभूत्सर्वं प्रणष्टग्रहतारकम्
ពេលព្រះអាទិត្យដែលកើតពីព្រះរុទ្រៈទាំងនោះភ្លឺរលោងឡើងភ្លាមៗ សព្វទីកន្លែងត្រូវផ្សែងគ្របដណ្តប់ ហើយភពនិងផ្កាយក៏លាក់បាត់ពីទស្សនៈ។
Verse 16
जज्वाल सहसा दीप्तं भूमण्डलमशेषतः । ज्वालामालाकुलं सर्वमभूदेतच्चराचरम्
ភ្លាមៗ នគរភពផែនដីទាំងមូលឆេះភ្លឺគ្រប់ទិសគ្មានសល់; សកលលោកទាំងចលនានិងអចលន ត្រូវល้อมព័ទ្ធដោយខ្សែព្រោងអណ្តាតភ្លើង។
Verse 17
। अध्याय
អធ្យាយ—សញ្ញាសម្គាល់ចំណងជើងជំពូក។
Verse 18
विशालतेजसा दीप्ता महाज्वालासमाकुलाः । ददहुर्वै जगत्सर्वमादित्या रुद्रसम्भवाः
អាទិត្យទាំងឡាយដែលកើតពីព្រះរុទ្រៈ ភ្លឺចែងចាំងដោយតេជៈដ៏មហិមា និងត្រូវហ៊ុំព័ទ្ធដោយអណ្តាតភ្លើងធំៗ បានដុតឆេះសកលលោកទាំងមូលជាក់ស្តែង។
Verse 19
आदित्यानां रश्मयश्च संस्पृष्टा वै परस्परम् । एवं ददाह भगवांस्त्रैलोक्यं सचराचरम्
កាំរស្មីរបស់អាទិត្យទាំងឡាយបានប៉ះពាល់គ្នា ហើយរួមបញ្ចូលជាឯក; ដូច្នេះព្រះភគវានបានដុតឆេះត្រៃលោក្យ ព្រមទាំងសត្វចលនានិងអចលនទាំងអស់។
Verse 20
सप्तद्वीपप्रमाणस्तु सोऽग्निर्भूत्वा महेश्वरः । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां निर्ददाह वसुंधराम्
ព្រះមហេស្វរៈបានក្លាយជាព្រះអគ្គី ហើយពង្រីកព្រះអង្គដល់មាត្រនៃទ្វីបប្រាំពីរ រួចដុតបំផ្លាញផែនដីដែលមានមហាសមុទ្រនៃទ្វីបទាំងប្រាំពីរជាព្រំដែន។
Verse 21
सुमेरुमन्दरान्तां च निर्दहुर्वसुधां तदा । भित्त्वा तु सप्तपातालं नागलोकं ततोऽदहत्
បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានដុតផែនដីរហូតដល់ភ្នំសុមេរុ និងភ្នំមន្ទរ; ហើយព្រះអង្គបានបំបែកឆ្លងកាត់បាតាលទាំងប្រាំពីរ រួចដុតលោកនាគ។
Verse 22
भूम्यधः सप्तपातालान्निर्दहंस्तारकैः सह । चचाराग्निः समन्तात्तु निर्दहन्वै युधिष्ठिर
នៅក្រោមផែនដី ព្រះអគ្គីបានដុតបាតាលទាំងប្រាំពីរជាមួយនឹងផ្កាយទាំងឡាយ ហើយបានចល័តទៅគ្រប់ទិស—ឱ យុធិឋ្ឋិរៈ—បំផ្លាញអស់ទាំងសព្វ។
Verse 23
धम्यमान इवाङ्गारैर्लोहरात्रिरिव ज्वलन् । तथा तत्प्राज्वलत्सर्वं संवर्ताग्निप्रदीपितम्
ដូចជាត្រូវបានផ្លុំឲ្យឆេះឡើងដោយអង្គារ រលត់រលោងដូចរាត្រីងងឹតដូចដែក; ដូច្នេះសព្វវត្ថុទាំងអស់បានផ្ទុះឆេះឡើង ដោយត្រូវបានបំភ្លឺដោយភ្លើងនៃព្រាល័យ។
Verse 24
निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिर्निर्निर्झरसरः सरित् । विशीर्णशैलशृङ्गौघा कूर्मपृष्ठोपमाभवत्
ផែនដីក្លាយជាគ្មានដើមឈើ គ្មានស្មៅ; ទឹកជ្រោះ បឹង និងទន្លេបានអស់សល់។ នៅសល់តែគំនរចុងភ្នំដែលបែកបាក់ ហើយវាហាក់ដូចខ្នងអណ្តើក។
Verse 25
ज्वालामालाकुलं कृत्वा जगत्सर्वं चिदामकम् । महारूपधरो रुद्रो व्यतिष्ठत महेश्वरः
ដោយព្រះអង្គបំពេញសកលលោកទាំងមូលដោយកម្រងផ្កាភ្លើង ធ្វើឲ្យពិភពលោកទាំងអស់ក្លាយជាផេះក្តៅរលោង។ រុទ្រៈអ្នកកាន់រូបដ៏ធំធេងគួរភ័យ បានឈរលេចឡើងជាព្រះមហេស្វរ។
Verse 26
समातृगणभूयिष्ठा सयक्षोरगराक्षसा । ततो देवी महादेवं विवेश हरिलोचना
បន្ទាប់មក ព្រះទេវី—ដែលមានក្រុមមាត្រឹកាជាចម្បងព័ទ្ធជុំវិញ ព្រមទាំងយក្ស នាគ និងរាក្សស—អ្នកមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក បានចូលទៅក្នុងព្រះមហាទេវ ហើយលាយរួមនៅក្នុងព្រះអង្គ។
Verse 27
निर्वाणं परमापन्ना शान्तेव शिखिनः शिखा । जगत्सर्वं हि निर्दग्धं त्रिभिर्लोकैः सहानघ
ព្រះនាងបានឈានដល់និរវាណដ៏ប្រសើរ—ដូចអណ្តាតភ្លើងដែលរលត់ហើយស្ងប់។ ឱ អ្នកគ្មានមន្ទិល! នៅពេលសកលលោកទាំងមូល ព្រមទាំងត្រីលោក ត្រូវបានដុតឲ្យអស់ក្លាយជាផេះ។
Verse 28
रुद्रप्रसादान्मुक्त्वा मां नर्मदां चाप्ययोनिजाम् । युगानामयुतं देवो मया चाद्य बुभक्षणात्
ដោយព្រះគុណរបស់រុទ្រៈ ព្រះអង្គបានលះលែងខ្ញុំ—ហើយទន្លេនរមទាអយោនិជា (កើតដោយមិនមានគភ៌) ផងដែរ។ ព្រះទេវតានៃព្រាល័យបានទប់ខ្លួនមិនលេបយើងអស់ដប់ពាន់យុគ ហើយសព្វថ្ងៃក៏មិនលេបនាងដែរ។
Verse 29
पुरा ह्याराधितः शूली तेनाहमजरामरः । अघमर्षणघोरं च वामदेवं च त्र्यम्बकम्
កាលពីបុរាណ ព្រះអម្ចាស់អ្នកកាន់ត្រីសូលត្រូវបានគោរពបូជា; ដោយការបូជានោះ ខ្ញុំបានក្លាយជាអជរ អមរ—តាមរយៈមន្ត្រ/រូបអធិដ្ឋាន អឃមರ್ಷណ, ឃោរ, វាមទេវ និង ត្រ្យំបក។
Verse 30
ऋषभं त्रिसुपर्णं च दुर्गां सावित्रमेव च । बृहदारण्यकं चैव बृहत्साम तथोत्तरम्
ព្រះអង្គបានសូត្រ ឫសភ-សូក្ត, ត្រីសុបរណ-សូក្ត, ទុರ್ಗា-សូក្ត និងសាវិត្រី (គាយត្រី); ហើយក៏សូត្រ បૃហដារណ្យក ឧបនិសដ, បૃហត្សាមន និង ‘ឧត្តរ’ ជាបទបន្ថែមផងដែរ។
Verse 31
रौद्रीं परमगायत्रीं शिवोपनिषदं तथा । यथा प्रतिरथं सूक्तं जप्त्वा मृत्युंजयं तथा
ព្រះអង្គក៏បានសូត្រ រោទ្រី-សូក្ត, គាយត្រីដ៏ប្រសើរបំផុត និង សិវ-ឧបនិសដ; ដូចគ្នានេះ សូត្រ ប្រតិរថ-សូក្ត ហើយក៏ច្រៀងមន្ត្រ ម្រឹត្យុញ្ជយ ផងដែរ។
Verse 32
सरित्सागरपर्यन्ता वसुधा भस्मसात्कृता । वर्जयित्वा महाभागां नर्मदाममृतोपमाम्
ផែនដីជាមួយទន្លេ និងសមុទ្រទាំងអស់ ត្រូវបានបំផ្លាញឲ្យក្លាយជាផេះ; លើកលែងតែ នរមទា ដ៏មានភាគវាសនាខ្ពស់ ប្រដូចអម្រឹត មិនត្រូវបានបំផ្លាញ។
Verse 33
महेन्द्रो मलयः सह्यो हेमकूटोऽथ माल्यवान् । विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः
មហេន្ទ្រ, មលយ, សហ្យ, ហេមកូដ, ម៉ាល្យវាន, វិន្ធ្យ និង បារិយាត្រ—ទាំងប្រាំពីរនេះហៅថា ‘កុលបរវត’ គឺភ្នំវង្សកុលដ៏ល្បីល្បាញ។
Verse 34
द्वादशादित्यनिर्दग्धाः शैलाः शीर्णशिलाः पृथक् । भस्मीभूतास्तु दृश्यन्ते न नष्टा नर्मदा तदा
ភ្នំទាំងឡាយត្រូវបានដុតដោយព្រះអាទិត្យទាំងដប់ពីរ; ថ្មបែកបាក់ឈរបែកពីគ្នា ហើយមើលឃើញក្លាយជាផេះ—តែពេលនោះ នរមទា មិនបានវិនាសឡើយ។
Verse 35
हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्च गिरिश्रेष्ठो नीलः श्वेतोऽथ शृङ्गवान्
ហិមវាន និង ហេមកូត; និសធ និង គន្ធមាទន; ម៉ាល្យវាន ជាភ្នំប្រសើរបំផុត; ហើយក៏មាន នីល ស្វេត និង ស្រឹង្គវាន។
Verse 36
एते पर्वतरा जानो देवगन्धर्वसेविताः । युगान्ताग्निविनिर्दग्धाः सर्वे शीर्णमहाशिलाः
ព្រះរាជាភ្នំទាំងនេះ ដែលទេវតា និងគន្ធព្វសេវា បានត្រូវអគ្គីនៃចុងយុគដុតឆេះ; ថ្មធំៗទាំងអស់ក៏បែកបាក់រលំ។
Verse 37
एवं मया पुरा दृष्टो युगान्ते सर्वसंक्षयः । वर्जयित्वा महापुण्यां नर्मदां नृपसत्तम
ដូច្នេះ កាលពីបុរាណ ខ្ញុំបានឃើញសេចក្តីវិនាសសព្វសារនៅចុងយុគ; ប៉ុន្តែ ឱ ព្រះរាជាដ៏ប្រសើរ នរមទា អ្នកមានបុណ្យធំ តែមួយគត់មិនត្រូវប៉ះពាល់។