Adhyaya 29

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि गुह्याद्गुह्यतरं महत् । द्वारकायाः परं पुण्यं माहात्म्यं ह्युत्तमोत्तमम्

プラフラーダは言った。「いま、さらに別のことを説こう。大いなるもので、秘中の秘である。すなわちドヴァーラカーの至上の聖性、最も高き大いなる功徳である。」

Verse 2

इतिहासं पुरावृत्तं वर्णयिष्ये मनोहरम् । तीर्थक्षेत्रादिदेवानामृषीणां संशयापहम्

私は心を惹く古の物語を語ろう。それはティールタ（聖なる渡り場）や聖域、そしてそれらを司る神々について、聖仙たちの疑いを払い除ける。

Verse 3

सौभाम्यमतुलं दृष्ट्वा सिंहराशिगते गुरौ । गोदावर्य्यां द्विजश्रेष्ठा नारदो भगवत्प्रियः

木星（グル）が獅子宮に入ったとき、比類なき吉祥を見て、主に愛される二度生まれの最勝者ナーラダは、ゴーダーヴァリーのほとりへと至った。

Verse 4

गौतमस्याऽभितो दृष्ट्वा त्रैलोक्यसंभवानि वै । तीर्थानि सरितः सर्वा विस्मयं परमं गतः

ガウタマの周りに、三界より生じたと伝えられるティールタと諸河川のすべてを見て、彼はこの上ない驚嘆に打たれた。

Verse 5

तत्र काशी कुरुक्षेत्रमयोध्या मथुरापुरी । माया कांची ह्यवंती च अरण्यान्याश्रमैः सह

そこにはカーシー、クルクシェートラ、アヨーディヤー、マトゥラーの都があり、さらにマーヤー（ハリドヴァーラ）、カーンチー、アヴァンティー（ウッジャイニー）も、林と修行林（アーシュラマ）とともに在った。

Verse 6

हरिक्षेत्रं गया मिश्रक्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् । प्रभासादीनि पुण्यानि मुक्तिक्षेत्राण्यशेषतः

ハリ・クシェートラ、ガヤー、名高いミシュラ・クシェートラ、そしてプルショーत्तマ――プラバーサをはじめとする諸聖地は、例外なく解脱を授ける解脱の聖域である。

Verse 7

जाह्नवी यमुना रेवा तत्र पुण्या सरस्वती । सरयूर्गंडकी तापी पयोष्णी सरितां वरा

ジャーナヴィー（ガンガー）、ヤムナー、レーヴァー（ナルマダー）、そして聖なるサラスヴァティーがそこにあり、さらにサラユー、ガンダキー、ターピー、パヨーシュニー――これらは河川の中でも最上の流れである。

Verse 8

कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः । स्वर्गे मर्त्ये च पाताले वर्त्तमानाः सतीर्थकाः

クリシュナー、聖なるビー マラティー、そしてカーヴェーリーに始まる優れた諸河川――これらはティールタを具え、天界・人界・パーターラ（地下界）にまで現存する。

Verse 9

स्थिता गोदावरीतीरे सिंहराशिं गते गुरौ । तथा च पुष्करादीनि सप्तसिंधुसरांसि च

ブリハスパティ（木星・グル）が獅子宮に入るとき、彼らはゴーダーヴァリー河の岸辺に住まう。さらに同様に、プシュカラと七つの河（サプタ・シンドゥ）の湖沼にも赴く。

Verse 10

मेर्वादिपर्वताः पुण्या दर्शनात्पापनाशनाः । तीर्थराज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः

メール山をはじめ諸々の山々は聖なるもの—ただ拝するだけで罪は滅する。さらに、ティールタの王プラヤーガは、あらゆるティールタの臨在を具えている。

Verse 11

वेदोपवेदाः शास्त्राणि पुराणानि च सर्वशः । सिद्धा मुनिगणाः सर्वे देवर्षिपितृदेवताः

ヴェーダとウパヴェーダ、諸シャーストラとあらゆるプラーナが遍くあり、またシッダたち、すべてのムニの群れ、そしてデーヴァリシ、ピトリ、諸神も—ことごとく集い在した。

Verse 12

चंद्रादित्यौ सुरगणाः सिंहस्थे च बृहस्पतौ । स्थिता गोदावरीतीरे वर्षमेकं प्रहर्षिताः

ブリハスパティが獅子宮に鎮まるとき、月と太陽は神々の群れとともに、歓喜に満ちてゴーダーヴァリー河畔に一年のあいだ留まった。

Verse 13

यानि कानि च पुण्यानि तीर्थक्षेत्राणि संति वै । त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि गौतम्यां वीक्ष्य विस्मिताः

三界に存在するいかなる聖なるティールタと霊地も、ガウタミーにことごとく集まったかのように見えたので、彼らは驚嘆して言葉を失った。

Verse 14

देवर्षिर्नारदस्तत्र मुनिभिर्मुदितोऽवसत् । सिंहस्यांते च सर्वाणि स्वस्थानगमनाय वै

そこに天の聖仙ナーラダは、諸ムニに喜ばれつつ住し、シンハの時期の終わりには、すべての聖なる者たちが各々の住処へ帰る支度を整えた。

Verse 15

आमन्त्र्य गौतमीं देवीं स्थितानि पुरतस्ततः । सर्वेषां शृण्वतां विप्रा गौतमी खिन्नमानसा । तप्ता दुर्जनसंसर्गान्नारदं दुःखिताऽब्रवीत्

女神ガウタミーに暇乞いして、彼らはその御前に立った。すると諸ブラーフマナが皆聞き入る中、悪しき者との交わりに苦しみ心憂えたガウタミーは、悲しげにナーラダへ語りかけた。

Verse 16

गौतम्युवाच । पश्यैतानि सुतीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । सागरा गिरयः पुण्या गयात्रितयमेव च

ガウタミーは言った。「見よ、これらの最勝のティールタを。ガンガーに始まる清らかな諸河、海、聖なる山々、そして三重のガヤーまでもが、汝の前に現れている。」

Verse 17

क्षेत्राणि मोक्षदान्यंग त्रैलोक्यजानि नारद । देवाश्च पितरः सिद्धा ऋषयो मानवादयः

「これらの聖なるクシェートラは解脱を授ける、愛しき者よ——三界に名高い、ナーラダよ。ここには神々、祖霊、シッダたち、リシたち、そして人間なども集っている。」

Verse 18

तीर्थ राज प्रयागश्च सर्वतीर्थसमन्वितः । एतेषामेव सर्वेषां मत्संसर्गान्महामुने । विशुद्धानां प्रकाशेन राजते भुवनत्रयम्

「そして一切のティールタを具えた、ティールタの王プラヤーガがある。大ムニよ、我と交わることにより、これらすべては清められ、清められた者の光明によって三界は輝き渡る。」

Verse 19

प्रयांति तानि सर्वाणि स्वंस्वं स्थानं प्रति प्रभो । अधुनाऽहं परिश्रांता दह्यमाना त्वहर्निशम्

主よ、彼らは皆、それぞれ自らの住処へと去ってゆきます。いま私はひどく疲れ果て、昼も夜も燃えさかる火に焼かれるかのようです。

Verse 20

दुर्जनानां सुसंपर्काद्भृशं पापात्मना प्रभो । सौभण्यमधुना प्राप्तं सत्संसर्गेण नारद

主よ、悪しき者どもと深く交わったため、私は甚だしく罪に染まりました。けれど今、ナーラダよ、善き人々の交わりによって安寧を得ました。

Verse 21

प्रयांत्येतानि सर्वाणि स्वस्थानं मुदितानि च

これらは皆、それぞれの住処へと去り、喜びに満ちて旅立ってゆきます。

Verse 22

एतानि मत्प्रसादेन पुण्यानि कथितानि च । कथय श्रमशांत्यर्थं दुःखि ता किं करोम्यहम्

あなたのご加護により、これらの聖なる事柄は語られました。いま私の疲れを鎮めるために教えてください。悲しみに苦しむ私は、何をなすべきでしょうか。

Verse 23

प्रह्लाद उवाच । गोदावर्य्या वचः श्रुत्वा भगवान्नारदो द्विजाः । क्षणं ध्यात्वा तु दुःखार्त्तः प्राह संशयमानसः

プラフラーダは言った。「ゴーダーヴァリーの言葉を聞くと、尊きナーラダは――おお婆羅門たちよ――しばし黙想し、ついで苦悩しつつ、疑いに満ちた心で語り出した。」

Verse 24

नारद उवाच । अहो अत्यद्भुतं ह्येतद्गौतम्या व्यसनं महत् । पश्यन्त्वसंशयं देवास्तीर्थक्षेत्रसरिद्वराः

ナーラダは言った。「ああ、なんとこのガウタミーの大いなる災厄は、まことに驚異であることよ。ティールタ（聖なる渡し）と聖域と諸河のうち最勝なる神々よ、疑いなくこれを見届け給え。」

Verse 25

सत्पुण्यनिचयो यस्यां युष्माकं समभूद्ध्रुवम् । तस्याः पापाग्निशमनं कथं स्यादिति चिन्त्यताम्

「彼女において、汝らの真実の功徳の積み重ねは、まことに確かに成就した。ゆえに思惟せよ――いかにして彼女の内なる罪の火を鎮め得るのか。」

Verse 26

श्रीप्रह्लाद उवाच । तदा चिन्तयतां तेषां सर्वेषां भावितात्मनाम् । गौतमो भगवांस्तत्र समायातो मुनीश्वराः

シュリー・プラフラーダは言った。「そのとき、心を浄めた者たちが皆そのように思案していると、福徳具足の牟尼の主、ガウタマ聖者がそこへ到来した。」

Verse 27

दृष्ट्वा तमृषयो देवा यथोचितमपूजयन् । जाह्नवी यमुना पुण्या नर्मदा च सरस्वती

彼を見て、仙人たちと神々は相応しく礼拝し供養した。そこにはまた、ジャーフナヴィ（ガンガー）、ヤムナー、聖なるナルマダー、そしてサラスヴァティーも居合わせた。

Verse 28

अन्याश्च सर्वाः सरितस्त्रैलोक्यमनुवर्तिताः । वाराणसी कुरुक्षेत्र प्रमुखान्याश्रमैः सह । युगपत्तानि सर्वाणि संपूज्य मुनिमबुवन्

さらに、三界において随順され敬われる他のすべての河川も、ヴァーラーナシーやクルクシェートラなどの主要な聖地と、それぞれのアーシュラマを伴って集った。彼らは一斉に如法に牟尼を礼拝供養し、そして彼に語りかけた。

Verse 29

त्वत्प्रसादेन वै त्राताः सम्यक्छुद्धा महामुने । यदानीता त्वया गंगा गौतमी भूतलं प्रति

大聖仙よ、あなたの御加護によって我らは救われ、まことに清め尽くされた。あなたがガンガーをこの地上へ、ゴータミーとして導き下されたゆえである。

Verse 30

कृतार्था मानवाः सर्वे सर्वपापविवर्जिताः । किंतु दुर्जनसंपर्कात्संतप्ता गौतमी भृशम्

人々はみな願いを成就し、あらゆる罪を離れた。だが悪しき者との交わりによって、ゴータミーは甚だしく苦しめられた。

Verse 31

कथं पापैर्विनिर्मुक्ता परमानन्दसंप्लुता । सुप्रभा जायते देवी तद्गौतम विचिन्त्यताम्

いかにしてこの河の女神は、罪より解き放たれ、至上の歓喜に満ちて「スプラバー」となるのか。おおゴータマよ、これを熟考せよ。

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । एवमुक्तो मुनिस्तैस्तु चिन्ताकुलितमानसः । नारदस्य मुखं वीक्ष्य प्रहसन्गौतमोऽब्रवीत्

プラフラーダは言った。彼らにそのように告げられると、聖仙は憂いに心乱れた。ナーラダの顔を見て、ゴータマは微笑み、語り始めた。

Verse 33

गौतम उवाच । सर्वेषां क्षेत्रतीर्थानां महाशुभविनाशिनी । गौतमीयं महाभागा अस्यास्तापः क्व शाम्यति

ゴータマは言った。「幸いなる者よ、このゴータミーは、あらゆる聖地（クシェートラ）とティールタにおける不浄を大いに滅する者である。されば彼女の苦悩が、いずこに鎮まることがあろうか。」

Verse 34

नास्ति लोकत्रये तीर्थं स्नातुं सिंहगते गुरौ । यद्वै नायाति गौतम्यां क्षेत्रं चापि विशुद्धये । काशीप्रयागमुख्यानि राजंते यत्प्रसादतः

三界において、グル（木星）が獅子宮にある時に沐浴すべきティールタで、ガウタミーに至らぬものはない。浄化を求める聖域もまた、彼女に依らぬものはない。カーシー、プラヤーガをはじめ最勝のティールタは、彼女の恩寵によって輝く。

Verse 35

वदंतु मुनयः सर्वे क्षेत्रतीर्थसमाश्रिताः । शुद्धं विचार्यं यत्कार्य्यं मयाऽस्मिञ्जातसंकटे

聖なるクシェートラとティールタに住まうすべてのムニたちよ、助言を語ってください。この生じた危急において、私がなすべきことを清らかな分別で熟考していただきたい。

Verse 36

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा मुनयः सर्वे नोचुः किञ्चिद्विमोहिताः । तत्रोपायमविज्ञाय गौतमीं गौतमोऽब्रवीत्

プラフラーダは言った。「このように語ると、すべての賢者は惑い、何も言わず沈黙した。その場で方策を知らぬまま、ガウタマはガウタミーに語りかけた。」

Verse 37

गौतम उवाच । आनीतासि मया देवि तपसाऽराध्य शंकरम् । वदिष्यति स चोपायमित्युक्त्वाऽचिन्तयत्तदा

ガウタマは言った。「おお女神よ、私は苦行によってシャンカラを礼拝し、あなたをここへ迎えた。『彼は必ずや方途を告げるであろう』と言って、その時、深く思索した。」

Verse 38

गौतमः श्रद्धया भक्त्या गंगामौलिमखंडधीः । तदाऽभून्महदाश्चर्यं शृण्वंतु ऋषयोऽमलाः

ガウタマは—揺るがぬ知性を持ち、ガンガーを頂に戴く主を敬う者—その時、信とバクティをもって大いなる奇瑞を目の当たりにした。「汚れなきリシたちよ、聞け」と（語り手は言う）。

Verse 39

ध्यायमाने महादेवे गौतमेन महात्मना । अकस्मादभवद्वाणी हर्षयन्ती जगत्त्रयम्

大魂なるゴータマがマハーデーヴァを念じて禅定していると、たちまち天なる声が起こり、三界を歓喜させた。

Verse 40

नादयन्ती दिशः सर्वा आब्रह्मभुवनं द्विजाः । अरूपलक्षणाकारा विषादशमनी शुभा

おお二度生まれの者たちよ、その声は四方に鳴り響き、梵天の世界にまで及んだ。吉祥にして憂いを鎮め、形も徴も相も持たぬものであった。

Verse 41

दिव्यवाण्युवाच । अहो बत महाश्चर्य्यं सर्वेषां सुखदे शुभे । प्रसंगेऽत्र महाक्षेत्रे मग्ना दुःखार्णवे बुधाः

天なる声は告げた。「ああ、なんと大いなる不思議よ。すべてに安楽を与える吉祥なるこの大聖域においてさえ、賢者たちは因縁により悲しみの海に沈んでいる。」

Verse 42

अहो हे गौतमाचार्य्य ऋषयो नारदादयः । शृण्वंतु तीर्थक्षेत्राणि कृपया संवदाम्यहम्

「おお尊き師ゴータマよ、またナーラダをはじめとする聖仙たちよ、聞け。慈悲ゆえに、我は聖なるティールタと霊域について語ろう。」

Verse 43

पश्चिमस्य समुद्रस्य तीरमाश्रित्य वर्तते । अस्माच्च दिशि वायव्यां द्वारकाक्षेत्रमुत्तमम्

「西の海の岸辺に寄りてそれは在る。ここより北西の方角に、最上の聖域ドヴァーラカーがある。」

Verse 44

यत्राऽस्ते गोमती पुण्या सागरेण समन्विता । पश्चिमाभिमुखो यत्र महाविष्णुः सदा स्थितः

そこには聖なるゴーマティー河が海と合して在り、またそこに大ヴィシュヌは常に西を向いて永遠に住まわれる。

Verse 45

अनेकपापराशीनामुग्राणामपि सर्वदा । दाहस्थान समाख्यातमिन्धनानां यथाऽनलः

そこは、猛き罪の山でさえ常に焼き尽くす「焼却の地」として名高い。火が薪を焼き尽くすがごとく。

Verse 46

देवविश्वद्रुहो यत्र दग्ध्वा पातकमद्भुतम् । लोकत्रयवधाज्जातं विराजतेऽर्कवत्सदा

そこでは、神々への敵意と三界を害する暴虐より生じた驚くべき罪が焼き尽くされ、聖なるその地は常に太陽のごとく輝く。

Verse 47

तद्गम्यतां महाभागा गोमतीमघदाहकाम् । गोदावरीं पुरस्कृत्य क्षेत्रतीर्थसमन्विताम्

ゆえに、幸い多き者たちよ、罪を焼き尽くすゴーマティーに赴け。さらに、聖なるクシェートラとティールタを具えたゴーダーヴァリーを先に立てて敬え。

Verse 48

प्राप्य द्वारवतीं पुण्यां मत्प्रसादाद्द्विजोत्तमाः । प्रभावाद्द्वारकायाश्च सत्यमाविर्भविष्यति

聖なる都ドヴァーラヴァティーに到りしとき、二度生まれの最勝者たちよ、わが恩寵により、またドヴァーラカーの大いなる威力により、真実は明らかに現れ出る。

Verse 49

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्ते सति ते सर्वे हर्ष निर्भरमानसाः । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं जगर्जुर्हरिनामभिः

プラフラーダは言った。「そう語られるや、彼らは皆、歓喜に心満ち、至上の聖地を聞いて、ハリの御名をもって轟くように唱え叫んだ。」

Verse 50

जितं भो जितमस्भाभिर्धन्या धन्यतमा वयम् । दैवादपगतो मोहो ज्ञातं तीर्थोत्तमोत्तमम्

「勝利だ、まことに勝利は我らのもの！ 我らは福を受け、最も福ある者となった。神意により迷妄は去り、至上のティールタを知り得た。」

Verse 51

तदा सर्वाणि तीर्थानि क्षेत्रारण्याश्रमैः सह । वाराणसीप्रयागादि सरांसि सिन्धवो नगाः

そのとき、あらゆるティールタは、聖域・聖林・アーシュラマとともに、ヴァーラーナシーやプラヤーガなどを含め、湖も川も山々も、ことごとく応えて揺り動いた。

Verse 52

गया च देवखातानि पितरो देवमानवाः । श्रुत्वा प्रमुदिता वाचं प्रोचुर्जयजयेति च

ガヤーと、神々が掘り成した聖なる池、祖霊（ピトリ）と、神々および人々は、その歓喜をもたらす言葉を聞いて、「勝利、勝利！」と唱えた。

Verse 54

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा सर्वोत्तमं क्षेत्रं तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । देवोत्तमोत्तमं देवं श्रीकृष्णं क्लेशनाशनम्

シュリー・プラフラーダは言った。「最上の聖域、至上のティールタ、そして神々の中の最勝なる神—苦悩を滅するシュリー・クリシュナ—について聞き…」

Verse 55

उत्कण्ठा ह्यभवत्तेषां तीर्थादीनां ह्यनुत्तमा । प्रोचुरन्योन्यतो वाचं सर्वाणि युगपत्तदा

そのとき、かのティールタ（聖なる渡し場）らと他の者たちに、比類なき憧憬が湧き起こり、皆が同時に互いに言葉を交わした。

Verse 56

ऋषितीर्थदेवा ऊचुः । कदा द्रक्ष्यामहे पुण्यां द्वारकां कृष्णपालिताम् । श्रीकृष्णदेवमूर्तिं च कृष्णवक्त्रं सुशोभितम्

リシたち、ティールタたち、そして神々は言った。「いつになれば、クリシュナに守護される聖なるドヴァーラカーを拝し、またシュリー・クリシュナの神聖なる御姿と、燦然と美しく輝く御顔を拝見できるのか。」

Verse 57

कदा नु गोमतीस्नानमस्माकं तु भविष्यति । चक्रतीर्थे कदा स्नात्वा कृष्णदेवस्य मंदिरम् । द्रक्ष्यामः सुमहापुण्यं मुक्तिद्वारमपावृतम्

いつになれば、まことにゴーマティーでの聖なる沐浴が我らのものとなるのか。いつ、チャクラ・ティールタで沐浴してのち、主クリシュナの御寺院—至上の功徳に満ち、解脱への門が開かれたその聖殿—を拝することができるのか。

Verse 58

दुर्ल्लभो द्वारकावासो दुर्ल्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्ल्लभं गोमती स्नानं रुक्मिणीदर्शनं द्विजाः

ドヴァーラカーに住まうことは稀であり、主クリシュナを拝することもまた稀である。ゴーマティーで沐浴することも稀であり、そして—おお二度生まれの者たちよ—ルクミニーのダルシャンもまた稀である。

Verse 93

अहो सर्वोत्तमं क्षेत्रं सर्वेषां नोऽघनाशनम् । राजानं तीर्थराजानं द्वारकां शिरसा नमः

ああ、ドヴァーラカーは一切の聖地のうち最上のクシェートラ、我らの罪をことごとく滅するもの。ティールタの王、王中の王ドヴァーラカーに、我らは頭を垂れて礼拝する。