Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 44

यत्राऽस्ते गोमती पुण्या सागरेण समन्विता । पश्चिमाभिमुखो यत्र महाविष्णुः सदा स्थितः

yatrā'ste gomatī puṇyā sāgareṇa samanvitā | paścimābhimukho yatra mahāviṣṇuḥ sadā sthitaḥ

そこには聖なるゴーマティー河が海と合して在り、またそこに大ヴィシュヌは常に西を向いて永遠に住まわれる。

यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Location marker/अधिकरण-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (relative adverb: where)
आस्तेsits, remains
आस्ते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
गोमतीGomatī (river)
गोमती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोमती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
पुण्याholy, meritorious
पुण्या:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; विशेषणम् (गोमती इति)
सागरेणwith the sea
सागरेण:
Sahakāraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्
समन्विताjoined/associated (with)
समन्विता:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अन्-वि-इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past participle), स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; गोमती इत्यस्य विशेषणम्
पश्चिमाभिमुखःwest-facing
पश्चिमाभिमुखः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक) + अभिमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (पश्चिमः अभिमुखः)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (Location marker/अधिकरण-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (where)
महाविष्णुःMahāviṣṇu
महाविष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + विष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; कर्मधारयः (महान् विष्णुः)
सदाalways
सदा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
स्थितःstanding, stationed
स्थितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; महाविष्णोः विशेषणम्

Divyavāṇī (Divine Voice)

Tirtha: Gomatī–Sāgara-saṅgama at Dvārakā

Type: sangam

Listener: Gautama, Nārada, and sages

Scene: At dawn or dusk, pilgrims and sages stand at the Gomati’s mouth where it merges with the ocean; the west-facing Mahāviṣṇu shrine glows behind them, with flags and lamps, while river and sea waters mingle in swirling patterns.

G
Gomatī (river)
O
Ocean (Sāgara)
M
Mahāviṣṇu
D
Dvārakā-kṣetra

FAQs

Dvārakā is presented as a living sacred presence—where river, ocean, and Viṣṇu’s abiding form converge to uplift devotees.

Dvārakā and the Gomati–ocean confluence associated with Mahāviṣṇu’s eternal presence.

No direct prescription is stated, but the mention of river-ocean union implies tīrtha practices such as snāna and darśana in that locale.