Adhyaya 9

Verse 1

उलूक उवाच । इतिदमुक्तमखिलं पूर्वजन्मसमुद्भवम् । स्वरूपमायुषो हेतुः कौशिकत्वस्य चेति मे

ウルーカは言った。「かくして我は前生より生じたことを余すところなく語った—我が真の姿、寿命の因、そして我が『カウシカ』となった理由をも。」

Verse 2

इत्युक्त्वा विरते तस्मिन्पुरूहूतसनामनि । नाडीजंघो बको मित्रमाह तं दुःखितो वचः

プルーフータと名づけられた彼がそのように語り終えて沈黙すると、友なるナーディージャングハ—鶴のバカ—が悲しみに沈みつつ言葉をもって彼に語りかけた。

Verse 3

नाडीजंघ उवाच । यदर्थं वयमायातास्तन्न सिद्धं महामते । कार्यं तन्मरणं नूनं त्रयाणामप्युपागतम्

ナーディージャングハは言った。「我らが来た目的は成就していない、ああ大賢者よ。いまやその『務め』こそが、まさしく死となって、我ら三者に及んだのだ。」

Verse 4

इंद्रद्युम्नापरिज्ञाने भद्रकोऽयं मुमूर्षति । तस्यानु मित्रं मार्कंडस्तं चान्वहमपि स्फुटम्

インドラデュムナが認知されぬゆえ、バドラカは死を望んでいる。友マルカンダも彼に続き、私もまた確実に彼らの後を追うであろう。

Verse 5

मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः

友の目的が果たされた後、その友が死にゆくのをただ見ているとは。そのような冷酷で邪悪な者の命こそ、恥ずべきものである！

Verse 6

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

それゆえ、ああバラモンよ、私は死にゆくこの二人について行きます。あなたに別れを告げます。私の挨拶と、そして最後の抱擁を。

Verse 7

प्रतिज्ञातमनिष्पाद्य मित्रस्याभ्यागतस्य च । कथंकारं न लज्जंते हताशा जीवितेप्सवः

助けを求めて来た友への約束を果たさずして、なお生を貪る者たちは、どうして恥じ入ることがないのだろうか。

Verse 8

तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि सार्धमाभ्यामसंशयम् । आपृष्टोऽस्यधुना स्नेहान्मम देहि जलांजलिम्

それゆえ、疑いなく、私はこの二人と共に火に入らん。親愛の情をもって暇乞いをした私に、手向けの水を授けたまえ。

Verse 9

इत्युक्तवत्युलूकोऽसौ नाडीजंघे सगद्गदम् । साश्रुनेत्रं स्थिरीभूय प्राह वाचं सुधासमुचम्

そう告げられると、そのウールーカ（梟）は—脚を震わせ、声を詰まらせながら—身を固め、涙を湛えた眼で、甘露のごとく甘い言葉を語った。

Verse 10

उलूक उवाच । मयि जीवति मित्रे मे भवान्मरणमेति च । अद्यप्रभृति कस्तर्हि हृदा मम लभिष्यति

ウールーカは言った。「この私—汝の友—が生きているというのに、汝は死に赴くのか。今日より後、我が心は誰を真の伴侶として見いだせようか。」

Verse 11

अस्त्युपायो महानत्र गन्धमादनपर्वते । मत्तश्चिरायुर्मित्रोस्ति गृध्रः प्राणसमः सुहृत्

「ここに大いなる方策がある—ガンダマーダナ山に。そこに我には長命の友がいる。鷲（禿鷲）にして、命にも等しく愛しい善き友である。」

Verse 12

स विज्ञास्यति वोऽभीष्टमिंद्रद्युम्नं महीपतिम् । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्थावुलूकः स च भूपतिः

「彼は汝らの望むこと—地の主インドラデュムナ王について—を明らかにしてくれよう。」そう言い終えると、ウールーカは先頭に立ち、王もまた従う支度をした。

Verse 13

मार्कंडेयो बकश्चैव प्रययुर्गंधमादनम् । तमायांतमथालोक्य वयस्यं पुरतः स्थितम्

マールカンデーヤとバカもまたガンダマーダナへと旅立った。近づくと、前に立つ友を見て、彼らはそのもとへ歩み寄った。

Verse 14

स्वकुलायात्प्रहृष्टोऽसौ गृध्रः संमुखमाययौ । कृतसंविदसौ पूर्वं स्वागतासनभोजनैः

喜びに満ちて、その禿鷲は自らの住処より進み出て、彼らを正面から迎えた。以前より面識があったゆえ、互いに礼を交わし、歓迎の言葉と座、そして食をもってもてなした。

Verse 15

उलूकं गृध्रराजश्च कार्यं पप्रच्छ तं तथा । म चाचख्यावयं मित्रं बको मेऽस्य मुनिः किल

禿鷲の王はウルーカに、来訪の用向きを尋ねた。するとウルーカは言った。「この者は我らの友。ここにいるバカは—世に伝えられるとおり—ムニ（聖仙）である。」

Verse 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

「この者は第三の友であり、ムニにとっても友である。しかも我らの立てた目的はこれだ。インドラデュムナを見分けることにおいてのみ、彼は生きる。さもなくば生きられぬ。」

Verse 17

वह्निं प्रवेक्ष्यते व्यक्तमयं तदनु वै वयम् । मया निषिद्धोऽयं ज्ञात्वा त्वां चिरंतनमात्मना

「明らかに彼は火中へ入ろうとしている。彼の後には、我らもまた従って入るであろう。あなたを古き徳ある者、真心の人と知ったゆえ、私は彼を制止した。」

Verse 18

तच्चेज्जानासि तं ब्रूहि चतुर्णां देहि जीवितम् । सरं क्ष्याप्नुहि सत्कीर्तिं क्षयं चाखिलपाप्मनः

「もし真に彼を知るなら、どうか告げてほしい。我ら四者に命を与えよ。そうすれば、あなたは功徳の湖を得、尊き名声を得、あらゆる罪業はことごとく滅び去る。」

Verse 19

गृध्र उवाच । षट्पंचाशद्व्यतीता मे कल्पा जातस्य कौशिक । न दृष्टो न श्रुतोऽस्माभिरिंद्रद्युम्नो महीपतिः

禿鷲は言った。「おおカウシカよ、我が生を受けてより五十六のカルパが過ぎた。されど地上の王インドラデュムナを、我らは見たこともなく、その名を聞いたことすらない。」

Verse 20

तच्छ्रुत्वा विस्मयाविष्ट इंद्रद्युम्नोऽपि दुःखितः । पप्रचछ जीविते हेतुमतिमात्रे विहंगमम्

それを聞いたインドラデュムナは驚嘆し、また憂いに沈み、きわめて賢明なるその鳥に、長命の因縁を問いただした。

Verse 21

गृध्र उवाच । श्रृणु भद्रै पुरा जातो मर्कटोऽहं च चापलः । आसं कदाचिदभवद्वसंतोऽथ ऋतुः क्रमात्

禿鷲は言った。「聞け、幸いなる者よ。昔、我は落ち着きなき性の猿として生まれた。ある時、季節の巡りに従い、春の時が到来した。」

Verse 22

तत्राग्रे देवदेवस्य वनमध्ये शिवालये । भवोद्भवस्य पुरतो जगद्योगेश्वराभिधे

そこは森の中――神々の神シヴァの社にて――バヴォードバヴァの御前、世のヨーガ自在（ジャガドヨーゲーシュヴァラ）と称される霊地であった。

Verse 23

चतुर्दशीदिने हस्तनक्षत्रे हर्षणाभिधे । योगे चैत्रे सिते पक्ष आसीद्दमनकोत्सवः

月の十四日、ハスタ宿に当たり、ハルシャナと名づくるヨーガのもと、チャイトラ月の白分に、ダマナカの祭が執り行われていた。

Verse 24

अत्र सौवर्ण्यदोलायां लिंग आरोपिते जनैः । निशायामधिरूह्याऽहं दोलां तां च व्यचालयम्

ここで人々が金のぶらんこにリンガを安置すると、私は夜にそのぶらんこへ上がり、揺らして動かした。

Verse 25

निसर्गाज्जतिचापल्याच्चिरकालं पुनःपुनः । अथ प्रभात आयाता जनाः पूजाकृते कपिम्

生まれつきの猿の落ち着きなさと戯れ心ゆえに、私は長いあいだ何度もそれを繰り返した。やがて夜明けに、人々が礼拝のために来て、その猿を見た。

Verse 26

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

ぶらんこに座る私を見て、人々は棒で私を打った。私はそのぶらんこの上にあるまま、シヴァの神殿でそこで死んだ。

Verse 27

तेषां प्रहारैः सुदृढैर्बहुभिर्वज्रदुःसहैः । शिवांदोलनमाहात्म्याज्जातोऽहं नृपमंदिरे

雷霆のごとく堪え難い強打を幾度も受けたが、それでもシヴァのぶらんこ儀礼（āndolana）の大いなる功徳により、私は王宮に再生した。

Verse 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

私はカーシーの主の子、クシャドヴァジャとして世に知られる。前生を憶える者として、私は国において次第に主権の位を得た。

Verse 29

कारयामि धरापृष्ठे चैत्रे दमनकोत्सवम् । यता यथा दोलयति शिवं दोलास्थितं नरः

大地の上、チャイトラ月に、わたしはダマナカの祭を執り行わせる。人が揺り座に坐すシヴァをいかなる仕方で揺り動かそうとも、

Verse 30

तथा तथाऽशुभं याति पुण्यमायाति भद्रक । शिवदीक्षामुपागम्याखिलसंस्कारसंस्कृतः

そのとおりの分だけ、不吉は去り、功徳が来たる、ああバドラカよ—シヴァのディークシャー（灌頂・入門）に近づき、あらゆる聖なるサンスカーラによって浄められたとき。

Verse 31

शिवाचार्यैर्विमुक्तोऽहं पशुपाशैस्तदागमात् । निर्वाहदीक्षापर्यंतान्संस्कारान्प्राप्य सर्वतः

シヴァ派の阿闍梨たちにより、かの聖なるアーガマの伝統に従って、私はパシュ（paśu）の絆から解き放たれた。さらに、ニルヴァーハ・ディークシャーに至るまでの諸サンスカーラ（成就の儀礼）を余すところなく得た。

Verse 32

आराधयामि देवेशं प्रत्यक्चित्तमुमापतिम् । समस्तक्लेशविच्छेदकारणं जगतां गुरुम्

私は神々の主—ウマーの夫（ウマーパティ）—を礼拝する。内へと向けられた心において悟られる御方、あらゆる苦悩を断ち切る因となり、諸世界のグル（導師）である。

Verse 33

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

心のはたらきの止滅によって、離欲と不断の修習というヨーガにより、私は聖なるウドギータを唱え、その義を観想し、そして「第八のラサ」—超越の霊味—を育んだ。

Verse 34

ततो मां प्रणिधानेनाभ्यासेन दृढभूमिना । अन्तरायानुपहतं ज्ञात्वा तुष्टोऽब्रवीद्धरः

そのとき、堅固な修習と揺るがぬ専心によって、我が身が障碍に損なわれぬと知り、ハラ（シヴァ）は満悦して語られた。

Verse 35

ईश्वर उवाच । कुशध्वजाहं तुष्टोद्य वरं वरय वांछितम् । न हीदृशमनुष्ठानं कस्याप्यस्ति महीतले

イーシュヴァラは仰せになった。「おおクシャドヴァジャよ、今日、我は満足した。汝の望む恩寵を選べ。地上において、これほどの修行と礼拝を成し遂げる者は他にいない。」

Verse 36

श्रुत्वेत्युक्तो मया शम्भुर्भूयासं ते गंणो ह्यहम् । अनेनैव शरीरेण तथेत्येवाह गां प्रभुः

それを聞いて、我はシャンブに申し上げた。「まことに、あなたのガナ（従者）の一人とならせ給え。」主は仰せになった。「然り—この身のままで。」

Verse 37

ततः कैलासमानीय विमानं मम चादिशत् । सर्वरत्नमयं दिव्यं दिव्याश्चर्यसमावृतम्

それから主は我をカイラーサへ導き、あらゆる宝玉で成る天のヴィマーナを授けられた。神々しく、数々の驚異の光彩に包まれていた。

Verse 38

विचरामि प्रतीतोऽहं तदारूढो यदृच्छया । अथ काले कियन्मात्रे व्यतीतेऽत्रैवं पर्वते

かくして我は、ただの縁のままにそれに乗り、満ち足りた心で巡り歩いた。やがてこの山にて、わずかな時が過ぎると、次の出来事が起こった。

Verse 39

गवाक्षाधिष्ठितोऽपश्यं वसंते मुनिकन्यकाम् । प्रवाति दक्षिणे वायौ मदनाग्निप्रदीपितः

窓の開口に立ち、春の季に、わたしは牟尼の娘を見た。南風が吹きはじめると、カーマ（欲望）の火がわが内に燃え起こった。

Verse 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

ああ高貴なる方よ、彼女はアグニヴェーシャの娘であった。衣をまとわず、水のただ中に立ち、若さは今まさに花開き、肌は黒みを帯び、腰は細く、眼は鹿のごとくであった。

Verse 41

विस्तीर्णजघनाभोगां रंभोरुं संहतस्तनीम् । तामंकुरितलावण्यां जलसेका दिवाग्रतः

腰は豊かに広く、腿はランバーのごとく、乳房は堅く寄り添っていた。白日のもと水をそそぎ浴するその姿に、彼女の美は芽吹いたばかりの若芽のようであった。

Verse 42

प्रोन्निद्रपंकजमुखीं वर्णनीयतमाकृतिम् । यथाप्रज्ञानयाथात्म्याद्विद्विद्भिरपि वर्णिनीम्

その顔は満開の蓮華のように開き、姿はこの上なく讃嘆に値した。されど学識ある者でさえ、彼女をありのままに言い尽くすことは難しい。彼女の真実は常の理解を超えていたからである。

Verse 43

प्रोद्यत्कटाक्षविक्षेपैः शरव्रातैरिव स्मरः । स्वयं तदंगमास्थाय ताडयामास मां दृढम्

彼女の投げ放つ眼差しは矢の一斉射のごとく、カーマはそれによって私を強く打った。まるで彼が彼女の肢体そのものに拠って立ち、私を射抜いたかのようであった。

Verse 44

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

彼女の友の乙女たちがそのように戯れている折、たまたま私は天の車より降り立ち、欲望に悩まされて、その機会を捉えた。

Verse 45

सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक

私は彼女を長く固く捕らえた。彼女は大きな叫び声を上げ、「お父さま！」と泣き叫び、天の車の中で、まるで無力な者のように涙した—善き人よ。

Verse 46

ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका

そのとき、嘆きに沈む友の乙女たちは聖仙のもとへ駆け寄り叫んだ。「どこかの天の者が、あなたの娘を連れ去っています！」

Verse 47

रुदन्तीं भगवन्नेतां त्राह्युत्तिष्ठेति सर्वतः । तासां तदाकर्ण्य वचो मुनिर्भद्रतपोनिधिः

彼女らは四方から訴えた。「バガヴァンよ、どうか彼女をお救いください—泣いております！ただちにお立ちください！」その言葉を聞くや、吉祥なる苦行の宝蔵たる聖仙は、行動に移ろうとした。

Verse 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

そのときアグニヴェーシャは天を急ぎ、彼女に追いついた。私に向かい「止まれ、止まれ！」と言い、苦行の力によって私の動きを押しとどめた。

Verse 49

ततः प्रकुपितः प्राह मुनिमामति दुःसहम् । अग्निवेश्य उवाच । यस्मान्मदीया तनया मांसपेशीव ते हृता

そのとき彼は怒りに燃え、耐え難い言葉を発した。アグニヴェーシャは言った。「わが娘を、ただの肉塊のようにお前が奪い去ったゆえに……」

Verse 50

गृध्रेणेवाऽधुना व्योम्नि तस्माद्गध्रो भव द्रुतम् । अनिच्छंती मदीयेयं सुता बाला तपस्विनी

「いま禿鷲が彼女を大空に運ぶように、汝もただちに禿鷲となれ！このわが娘は、望まぬまま、幼くして苦行に生きる乙女—連れ去られたのだ。」

Verse 51

त्वया हृताधुनास्यैतत्फलमाप्नुहि दुर्मते । इत्याकर्ण्य भयाविष्टो लज्जयाधोमुखो मुनेः

「すでに彼女を奪ったのなら、この行いの果報を受けよ、邪心の者よ！」それを聞くと彼は恐怖に包まれ、恥じて聖仙の前にうつむいた。

Verse 52

पादौ प्रगृह्य न्यपतं रुदन्नतितरां तदा । न मयेयं परिज्ञाय हृता नाद्यापि धर्षिता

そのとき私はその御足を抱き、ひれ伏して激しく泣いた。「彼女が誰であるか知らぬまま連れ去ってしまいました。しかも今に至るまで、彼女は汚されておりません。」

Verse 53

प्रसादं कुरु ते शापं व्यावर्तय तपोनिधे । प्रणतेषु क्षमावन्तो निसर्गेण तपोधनाः

「どうかご慈悲を、苦行の宝庫よ。あなたの呪いをお引き戻しください。タパスに富む方々は、本性として、ひれ伏し帰依する者を赦されるのです。」

Verse 54

भवंति संतस्तद्गृध्रो मा भवेयं प्रसीद मे । इति प्रपन्नेन मया प्रणतोऽसौ महामुनिः

「善き人々はまことに慈悲深い。どうか我が身を禿鷲とならしめず、我に御慈悲を。」かくして帰依した我は、その大聖仙に五体投地して礼拝した。

Verse 55

प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्

満足して彼は言った。「我が言葉がいついかなる時も虚妄となることはない。だがインドラデュムナ王を見分ける件では、汝が助力せよ。」

Verse 56

यदा यास्यसि शापस्य तदा मुक्तिमवाप्स्यसि

「呪いを受け尽くしたその時、汝は解脱を得るであろう。」

Verse 57

इत्युक्त्वा स मुनिः प्रायाद्गृहीत्वा निजकन्यकाम् । अखण्डशीलां स्वावासमहं गृध्रोऽभवं तदा

そう言い終えると、その牟尼は自らの娘—貞節いささかも損なわれぬ者—を伴い、己の住処へと去った。そしてまさにその瞬間、我は禿鷲となった。

Verse 58

एवं तदा दमनकोत्सव ईश्वरस्य आंदोलनेन नृपवेश्मनि मेऽवतारः । शम्भोर्गणत्वमभवच्च तथाग्निवेश्यशापेन गृध्र इह भद्र तवेदमुक्तम्

かくしてその時—主のダマナカ祭と、イーシュヴァラの揺り（āndolana）の儀のさなか—我が降誕は王宮において起こった。さらに我はシャンブ（Śambhu）のガナ（gaṇa）たる位をも得た。しかもここに、善き者よ、アグニヴェーシュヤ（Agniveśya）の呪いにより我は禿鷲となった。これが汝に語り告げた次第である。