Adhyaya 60

Verse 1

सूत उवाच । सोऽथ प्राग्ज्योतिषाद्बाह्ये महोपवनसंस्थितम् । सहस्रभूमिकं गेहमपश्यत हिरण्मयम्

スータは語った。――そののちプラージュヨーティシャの都の外にて、広大な遊楽の林苑に据えられた、千重の楼をもつ黄金の御殿を彼は見た。

Verse 2

वेणुवीणामृदंगानां निःस्वनैः परिपूरितम् । दशसाहस्रसंख्याभिश्चेटीभिः परिपूरितम्

そこは笛とヴィーナーとムリダンガの音色に満ち、さらに一万の侍女たちで埋め尽くされていた。

Verse 3

आयाद्भिः प्रतियाद्भिश्च भगदत्तस्य किंकरैः । किमिच्छन्तीति भगिनी पृच्छकैरभिपूरितम्

そこはバガダッタの従者たちが行き交って混み合い、また「姉妹よ、何をお望みか」と問いかける者たちで満ちていた。

Verse 4

तदासाद्य स हैडंबिर्मेरोः शिखरवद्ग्रहम् । द्वारि स्थितां संददर्श कर्णप्रावरणां सखीम्

その家――須弥山（メール）の峰のごとくそびえる御殿――に至ると、ハイダンビーは門口に、カルナプラーヴァラナーという名の女友が立っているのを見た。

Verse 5

तामाह ललितं वीरो भद्रे सा क्व मुरोः सुता । कामुको द्रष्टुमिच्छामि दूरदेशागतोऽतिथिः

勇士は丁重に言った。「おだやかな御方よ、ムラの娘はどこにおられるのか。私は彼女に会いたい求婚者、遠国より来た客人である。」

Verse 6

कर्णप्रावरणोवाच । किं तवास्ति महाबाहो तया मौर्व्या प्रयोजनम् । कोटिशो निहताः पूर्वं तया कामुक कामुकाः

カルṇプラーヴァラナーは言った。「大いなる腕を持つ者よ、ムラの娘と何の用があるのか。昔より数知れぬ求婚者が、恋人また恋人と、彼女に討たれてきた。」

Verse 7

तव रूपमहं दृष्ट्वा घटहासं सदोत्कचम् । प्रणम्य पादयोर्वीर स्थिता ते वचनंकरी

あなたの御姿を拝し—凄まじい嘲りの笑いを帯び、常に行動に備えておられるのを見て—私は勇士よ、御足にひれ伏し、仰せのままに従うべく控えております。

Verse 8

तन्मया सह मोदस्व भुंक्ष्व भोगांश्च कामुक । दास्याम्यनुचराणां ते त्रयाणां च प्रियात्रयम्

「それゆえ、私と共に喜びなさい。求婚者よ、これらの歓楽も味わいなさい。さらに、あなたの三人の従者のために、愛すべき女たち三人を授けましょう。」

Verse 9

घटोत्कच उवाच । कल्याणि किंवदंती ते प्रमुक्ता स्वोचिता शुभे । पुनर्नैतद्वचस्तुभ्यं विशते मम चेतसि

ガトートカチャは言った。「吉祥なる御方よ、あなたが口にしたその噂は何事か。ふさわしくもなく、不吉でもある。今なお、その言葉は私の心に入り得ぬ。」

Verse 10

वामः कामो यतो भद्रे यस्मिन्नुपनिबद्ध्यते । स चात्र नैव बध्नाति तद्वयं कि प्रकुर्महे

おお淑やかな御方よ、愛欲はふさわしからぬものに結びつくとき、ねじれて邪となる。しかもここでは、それは私を少しも縛らぬ。されば我らはいかにすべきか。

Verse 11

अद्य ते स्वामिनी दृष्टा जिता वा क्रीडते मया । तया वा विजितो यास्ये पूर्वेषां कामिनां गतिम्

今日こそ汝の女主人にまみえよう。もし我が勝てば、彼女と戯れよう。もし彼女が我に勝てば、我は昔の欲に駆られし男たちの辿った道へ赴くであろう。

Verse 12

कर्णप्रावरणे तस्माच्छीघ्रमेव निवेद्यताम् । यथा दर्शनमात्रेण पूजयंत्यतिथिं खलु

ゆえに、急ぎ彼女の耳にそっと告げ、我が来訪を取り次げ。まこと、客人はただ一目の対面によってさえ敬われるものだ。

Verse 13

इति भैमेर्वचः श्रुत्वा प्रस्खलंती निशाचरी । प्रासादशिखरस्थां तां मौर्वीमेवं वचोवदत्

ビーマの子のこの言葉を聞くや、夜を巡る女（侍女）は急ぐあまりよろめきつつ、宮殿の屋上に立つマウルヴィーにこのように告げた。

Verse 14

देवि कोऽपि युवा श्रीमांस्त्रैलोक्येष्वमितप्रभः । कामातिथिस्तव द्वारि वर्तते दिश तत्परम्

女神よ、三界に比類なき光を放つ、麗しき若者が「欲の客」として御門前に立っております。いかに取り計らうべきか、ご命令ください。

Verse 15

कामकटंकटोवाच । मुच्यतां शीघ्रमेवासौ किमर्थं वा विलंबसे । कदाचिद्देवसंगत्या समयो मेऽभिपूर्यते

カーマカタンカタは言った。「ただちに彼を放て—なぜためらうのだ。あるいは諸天の神妙なる巡り合わせにより、我に定められた時が満ちつつあるのかもしれぬ。」

Verse 16

इत्युक्तवचनाच्चेटी प्राप्यावोचद्घटोत्कचम् । व्रज शीघ्रं कामुक त्वं तस्या मृत्योश्च सन्निधौ

その言葉を受けて侍女は赴き、ガトートカチャに告げた。「急げ、欲に溺れる者よ—彼女の御前へ、そして死の間近へと。」

Verse 17

इत्युक्तः स प्रहस्यैव तत्रोत्सृज्य स्वकानुगान् । प्रविवेश गृहं भैमिः सिंहो मेरुगुहामिव

そう告げられると、彼はただ笑い、従者たちをそこに残して、ビーマの子は家へと入った—まるで獅子がメール山の洞窟へ踏み入るように。

Verse 18

स पश्यञ्छुकसंघातान्पारावतगणांस्तथा । सारिकाश्च मदोन्मत्ताश्चेटीस्तां चाप्यपश्यत

そこで彼は、鸚鵡の群れと鳩の群れを見、さらに興奮に酔う九官鳥たちと、あの侍女の姿をも見た。

Verse 19

रूपेण वयसः चैव रतेरपि रतिंकरीम् । आंदोलकसुखासीनां सर्वाभरणभूषिताम्

彼女は美貌と若さにおいて人を魅了し、欲情をかき立てるラティそのもののようであった。揺り椅子に心地よく座し、あらゆる装身具で飾られていた。

Verse 20

तां विद्युतमिवोन्नद्धां दृष्ट्वा भैमिरचिंतयत । अहो कृष्णेन पित्रा मे निर्दिष्टेयं ममोचिता

稲妻のひらめきのごとく輝く彼女を見て、バイミーは思った。「ああ！父クリシュナが我がために指し示したこの方こそ、まことに我にふさわしい。」

Verse 21

न्याय्यमेतत्कृते पूर्वं नष्टा यत्कामिनां गणाः । शरीरक्षयपर्याप्तं क्षीयते यदि कामिनाम्

彼は思った。「まことに道理である。昔、多くの恋する者たちが滅びたのは—欲のために、この身さえも滅びに至るまで擦り減るのなら。」

Verse 22

कामिनीनां कृते येषां क्षीयते गणनात्र का । एवं बहुविधं कामी चिंतयन्नाह भीमभूः

「女のために男がやつれ果てること—それをいかに数え尽くせようか。」このように種々思い巡らし、恋にとらわれたビーマブーは語り出した。

Verse 23

निष्ठुरे वज्रहृदये प्राप्तोऽहमतिथिस्तव । उचितां तत्सतां पूजां कुरु या ते हृदि स्थिता

「ああ、金剛の雷のごとき心をもつ酷き者よ！我は汝の客として来たり。汝の胸に宿る徳にふさわしく、正しきもてなしをなせ。」

Verse 24

इति हैडंबिवचनं श्रुत्वा कामकटंकटा । विस्मिताभूत्तस्य रूपात्स्वं निनिंद च बालिशम्

ハイダンビーの言葉を聞くと、カーマ・カタンカターは彼の姿に驚嘆し、己を愚かと責めた。

Verse 25

धिगहं यन्मया पूर्वं समयः स कृतोऽभवत् । न कृतोऽभूद्यदि पुरा अभविष्यदसौ पतिः

ああ恥ずべきこと、先にあの約束を結んでしまったのは私だ！もし昔それを結ばなかったなら、彼は私の夫となっていたであろう。

Verse 26

इति संचिन्तयन्ती सा भैमिं वचनमब्रवीत् । वृथा त्वमागतो भद्र जीवन्याहि पुनः सुखी

そう思いめぐらし、彼女はバイミに言った。「善き御方よ、あなたの来訪はむなしかった。命を保って帰り、再び幸せに暮らしなさい。」

Verse 27

अथ कामयसे मां त्वं तत्कथां शीघ्रमुच्चर । कथामाभाष्य यदि मां सन्देहे पातयिष्यसि । ततोऽहं वशगा जाता हतो वा स्वप्स्यसे मया

「いま、もし私を望むなら、その物語を速やかに語りなさい。だが語り始めておきながら私を疑いに落とすなら、私はあなたに屈しない――私があなたの支配下に入るか、さもなくばあなたは私に討たれ、眠る者のように倒れるであろう。」

Verse 28

सूत उवाच । इत्युक्तवचनामेतां नेत्रोपांतेन वीक्ष्य सः

スータは語った。彼女がそう言い終えると、彼は目の端で彼女をちらと見た。

Verse 29

स्मृत्वा चराचरगुरुं कृष्णमारब्धवान्कथाम् । कस्यांचिदभवत्पत्न्यां युवा कोऽप्यजितेद्रियः

彼は、動くものと動かぬもの一切の師であるクリシュナを念じ、物語を語り始めた。ある男の家に一人の若者がいた――まだ自らの諸感官を制し得ぬ者であった。

Verse 30

तस्य चैका सुता जज्ञे भार्या तस्य मृताऽभवत् । ततो बालकिकां पुत्रीं ररक्ष च पुपोष च

彼にはただ一人の娘が生まれ、妻は亡くなった。その後、彼はその幼い娘を守り、養い育てた。

Verse 31

सा यदाभूद्यौवनगा व्यंजितावयवा शुभा । प्रोल्लसत्कुचमध्यांगी प्रोल्लसन्मुखपंकजा

彼女が青春に達すると、吉祥にして肢体はよく整い、芽吹く胸が細腰を引き立て、蓮華のごとき顔はひときわ輝いた。

Verse 32

तदास्य कामलुलितमालानं प्रजहौ मनः । प्रोवाच तां च तनयां समालिंग्य दुराशयः

そのとき彼の心は欲に揺さぶられ絡め取られ、あらゆる節度を失った。邪心の男は実の娘を抱きしめ、彼女に語りかけた。

Verse 33

प्रातिवेश्मकपुत्री त्वं मयानीयात्र पोषिता । भार्यार्थं सुचिरं कालं तत्कार्यं साधय प्रिये

「お前は隣人の娘、私がここへ連れて来て養い育てた。久しく妻とするためにお前を留めてきた—いまその務めを果たしておくれ、愛しき者よ。」

Verse 34

इत्युक्ता सा च मेने च तत्तथैव वचस्तदा । पतित्वेन च भेजे तं भार्यात्वेन स तां तथा

そう告げられると、彼女はその言葉をそのまま受け入れた。彼女は彼を夫として仕え、彼もまた彼女を妻として迎えた。

Verse 35

ततस्तस्यां सुता जज्ञे तस्मान्मदनरासभात् । वद सा तस्य भवति किं दौहित्री सुताऽथवा । एनं प्रश्नं मम ब्रूहि शीघ्रं चेच्छक्तिरस्ति ते

その後、欲に駆られた粗暴な男から、彼女に一人の娘が生まれた。告げよ――彼にとって彼女は孫娘か、それとも娘か。力があるなら、この問いに速やかに答えよ。

Verse 36

सूत उवाच । इति प्रश्नं सा च श्रुत्वा चिंतयद्बहुधा हृदि

スータは語った。――その問いを聞くと、彼女は心の内でさまざまに思い巡らした。

Verse 37

न च पश्यति निर्द्धारं प्रश्नस्यास्य कथंचन । ततः प्रश्नेन विजिता स्वां शक्तिं समुपाददे

しかし彼女は、その問いに対してどうしても確かな結論を見いだせなかった。問いに打ち負かされ、彼女は自らの力を呼び起こした。

Verse 38

अताडयद्रुक्मरज्जुं कराभ्यां दोलकस्य च । ततो रक्षांसि निष्पेतुः कोटिशो भीषणान्यति

彼女は両手でぶらんこの金の綱を打った。すると、恐るべき羅刹たちが、数えきれぬほど幾千万と噴き出した。

Verse 39

सिंहव्याघ्रवराहाश्च महिषाश्चित्रका मृगाः । समीक्ष्य तानसंख्येयान्खादितुं धावतो रुषा

獅子、虎、猪、野牛、斑の鹿――その数知れぬ者どもを見て――怒りに駆られて突進し、食らい尽くさんとした。

Verse 40

अवादयन्नखौ भैमिः कनिष्ठांगुष्ठजौ हसन् । ततो विनिःसृतास्तत्र द्विगुणा राक्षसादयः

笑いながら、バイミーは小指と親指を鳴らした。するとその場に、羅刹（ラークシャサ）たちが二倍の数で現れた。

Verse 41

तैर्मौर्वीनिर्मिताः सर्वे क्षणादेव स्म भक्षिताः । विजितायां स्वशक्तौ च बलशक्तिमथाददे

マウルヴィーによって創られた者たちは皆、一瞬にして食らい尽くされた。自らの力が打ち負かされると、彼女は膂力（りょりょく）に訴えた。

Verse 42

उत्थाय सहसा दोलात्खड्गमादातुमैच्छत । उत्तिष्ठंतीं च तां भैमिरनुसृत्य जवादिव

彼女はブランコから急に立ち上がり、剣を掴もうとした。しかし彼女が立ち上がるやいなや、バイミーは疾風のごとく彼女を追った。

Verse 43

केशेष्वादाय सव्येन पाणिनाऽपातयद्भुवि । ततः कंठे सव्यपादं दत्त्वादाय च कर्तिकाम्

彼は左手で彼女の髪を掴み、地面に投げ倒した。そして左足を彼女の喉元に置き、短剣を手にした。

Verse 44

दक्षिणेन करेणास्याश्छेत्तुमैच्छत नासिकाम् । विस्फुरंती ततो मौर्वी मंदमाह घटोत्कचम्

彼は右手で彼女の鼻を削ぎ落とそうとした。その時、震えおののくマウルヴィーは、ガトートカチャに静かに語りかけた。

Verse 45

प्रश्नेन शक्त्या च बलेन नाथ त्रिधा त्वयाहं विजिता नमस्ते । तन्मुंच मां कर्मकरी तवास्मि समादिश त्वं प्रकरोमि तच्च

汝の問いかけにより、汝のシャクティ（神力）により、汝の力により、主よ、我は三重に汝に征服された—汝に礼拝する。どうか我を解き放て。われは汝の業をなす僕なり。命じ給え、しかしてそのとおりに行わん。

Verse 46

घटोत्कच उवाच । यद्येवं तर्हि मुक्तासि भूयो दर्शय यद्बलम् । एवमुक्त्वा मुमोचैनां मुक्ता चाह प्रणम्य सा

ガトートカチャは言った。「それならば汝は解放された。もう一度、汝の力を示せ。」そう言って彼は彼女を放った。解かれた彼女は礼拝して、そして語った。

Verse 47

जानामि त्वां महाबाहो वीरं शक्तिमतां वरम् । सर्वराक्षसभर्तारं त्रैलोक्येऽमितविक्रमम्

我は汝を知る、偉大なる腕を持つ勇者よ—力ある者の中の最勝者。すべてのラークシャサの支えにして主、三界において無量の武威を具える者よ。

Verse 48

गुह्यकाधिपतिस्त्वं हि कालनाभ इति स्मृतः । षष्टिकोटिपतिर्जातो यक्षरक्षाकृते भुवि

汝はまことにグヒヤカたちの主にして、「カーラナーバ（Kālanābha）」と記憶される。六十コーティ（koṭi）の将として生まれ、ヤクシャ（Yakṣa）を護るため地上に在す。

Verse 49

इति मां प्राह कामाख्या सर्वं तत्संस्मराम्यहम् । इदं गेहं सानुगं मे दत्तं मयात्मना तव

「かくカーマーキヤーは我に告げた。われはそのすべてを憶えている。この家は—従者もろとも—我が身をもって汝に捧げ、授けたのである。」

Verse 50

समादिश प्राणनाथ कमादेशं करोमि ते । घटोत्कच उवाच । प्रच्छन्नस्तस्य घटते न विवाहः कथंचन

「わが命の主よ、どうかお命じください。御意のままに成し遂げましょう。」ガトートカチャは言った。「彼が身を隠しているかぎり、いかなる手段をもってしても婚礼は成就しない。」

Verse 51

मोर्वि यस्य हि वर्तंते पितरौ बांधवास्तथा । तन्मां शीघ्रं वह शुभे शक्रप्रस्थाय संप्रति

「おおマウルヴィーよ—彼の父母と親族が居合わせているのだから—吉祥なる者よ、今すぐ私をシャクラプラスタへ速やかに運んでくれ。」

Verse 52

अयं कुलक्रमोऽस्माकं यद्भार्या पतिमुद्वहेत् । तत्रानुज्ञां समासाद्य परिणेष्यामि त्वामहम्

「これが我らの家のしきたりだ。妻が夫を選び、受け入れる。ゆえに、あちらで許しを得てから、法にかなって汝を娶ろう。」

Verse 53

भगदत्तमथो नाथं ततो मौर्वी न्यवेदयत् । समादाय बहुद्रव्यं विससर्जाथ भ्रातरम्

その後マウルヴィーは、主君バガダッタに申し上げた。多くの財宝を携え、ついで兄弟をそれと共に遣わした。

Verse 54

ततः पृष्ठिं समारोप्य घटोत्कचमनिंदिता । नानाद्रव्यपरीवारा शक्रप्रस्थं समाव्रजत्

そこで咎なきその女性は、ガトートカチャを背に乗せた。さまざまな財宝と多くの従者を伴い、シャクラプラスタへと旅立った。

Verse 55

ततोऽसौ वासुदेवेन पांडवैश्चाभिनंदितः । शुभे लग्ने पाणिमस्या जगृहे भीमनंदनः

かくして彼はヴァースデーヴァとパーンダヴァらに讃えられ、吉祥の刻に、ビーマの子は彼女の手を取り聖なる婚儀を結んだ。

Verse 56

कुरूणां राक्षसानां च प्रोक्तोत्तमविधानतः । उद्वाह्य तां तद्धनैश्च तर्पयामास पांडवान्

クル族とラークシャサ族の双方に説かれた最上の作法に従い、彼は彼女を娶り、その同じ財宝によってパーンダヴァらを満ち足らせた。

Verse 57

कुंती च द्रौपदी चोभे मुमुदाते नितांततः । मंगलान्यस्य चक्राते मौर्व्याश्च धन तर्पिते

クンティーとドラウパディーの二人はこの上なく歓喜し、彼のために吉祥の祝福を修し、またマウルヴィーも財によって満ち足りた。

Verse 58

ततो विवाहे निर्वृत्ते प्रतिपूज्य घटोत्कचम् । भार्यया सहितं राजा स्वराज्याय समादिशत्

婚儀が成就すると、王は返礼としてガトートカチャを厚く敬い、妻を伴って自らの国へ赴くよう命じた。

Verse 59

मौर्व्याऽज्ञां शिरसा गृह्य हैडंबिर्भार्ययान्वितः । शुभं हिडम्बस्य वने स्वराज्यं समुपाव्रजत्

マウルヴィーの命を頭を垂れて受け、ハイダンビーは妻を伴い吉祥のうちに旅立ち、ヒダンバの森にて自立の統治を得た。

Verse 60

ततो राक्षसयोषाभिर्वीरकांस्यैः प्रवर्धितः । महोत्सवेन महता स्वराज्ये प्रमुमोद सः

そののち、勇ましき羅刹の女たちに養われ支えられて、彼は自らの統治に歓喜し、盛大にして輝かしい大祭を催した。

Verse 61

ततो वनेषु चित्रेषु निम्नगापुलिनेषु च । रेमे सह तया भैमिर्मंदोदर्येव रावणः

それから、麗しき森々と川の砂洲のほとりにて、バイミは彼女と戯れた――ラーヴァナがマンドーダリーと共にあるがごとく。

Verse 62

एवं विक्रीडतस्तस्य गर्भो जज्ञे महाद्युतेः । हेडंबै राक्षसव्याघ्राद्बालसूर्यसमप्रभः

かく戯れおるうちに、その大いなる光輝を具えた者に一子が生まれた――ヘーダンバーにより、羅刹の中の「虎」より生じ、昇る太陽のごとく輝いていた。

Verse 63

स जातमात्रो ववृधे क्षणाद्यौवनगोऽभवत् । नीलमेघचयप्रख्यो घटास्यो दीर्घलोचनः

生まれてただちに、彼はたちまち成長して若者となった――青き雲の群れのごとく黒く、壺のような顔つきで、目は長かった。

Verse 64

ऊर्ध्वकेशश्चोर्ध्वरोमा पितरौ प्रणतोऽब्रवीत् । प्रणमामि युवां चोभौ जातस्य पितरौ गुरू

髪は逆立ち、体毛も粟立つままに、彼は父母に礼拝して言った。「生まれ出でたるゆえ、我は汝ら二人に敬礼する――我が父母にして、尊ぶべき गुरु（師）よ。」

Verse 65

भवतोर्हि प्रियं कृत्वा अनृणः स्यां सदा ह्यहम् । भवद्भ्यां दत्तमिच्छामि अभिधानं यथात्मनः

お二方の御心にかなうことを成せば、私は常にその御恩に負い目なく在れましょう。ゆえに、我が身にふさわしい名を、お二方より授けていただきたいのです。

Verse 66

अतः परं तु यच्छ्रेयं कर्तव्यं प्रोन्नतिप्रदम् । ततो भेमिस्तमालिंग्य पुत्रं वचनमब्रवीत्

「さあ、何をなすのが最上か――真の向上と卓越を授ける行いを、我らに告げよ。」そう言うと、バイミーは息子を抱きしめ、次の言葉を語った。

Verse 67

बर्बराकारकेशत्वाद्बर्बरीकाभिधो भवान् । भविष्यति महाबाहो कुलस्यानन्दवर्धनः

「そなたの髪は荒々しく逆立つゆえ、そなたは『バルバリーカ』と呼ばれよう、強き腕の勇者よ。さらに、そなたは我が一族の歓びを増し広げるであろう。」

Verse 68

श्रेयश्च ते यत्परमं दृढं च तत्कीर्त्यते बहुधा विप्र मुख्यैः । प्रक्ष्यावहे तद्यदुवंशनाथं गत्वा पुरीं द्वारकां वासुदेवम्

そなたにとっての至高にして揺るがぬ善は、第一のバラモンたちにより様々に説き明かされている。さあ、都ドヴァーラカーへ赴き、ヤドゥ族の主ヴァースデーヴァにそのことをお尋ねしよう。