Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 22
Devanagari script
कामिनीनां कृते येषां क्षीयते गणनात्र का । एवं बहुविधं कामी चिंतयन्नाह भीमभूः
Transliteration
kāminīnāṃ kṛte yeṣāṃ kṣīyate gaṇanātra kā | evaṃ bahuvidhaṃ kāmī ciṃtayannāha bhīmabhūḥ
Translation
「女のために男がやつれ果てること—それをいかに数え尽くせようか。」このように種々思い巡らし、恋にとらわれたビーマブーは語り出した。
Word by Word
कामिनीनाम्of women in love
कामिनीनाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन (genitive plural)
कृतेfor (the sake of)
कृते:
Nimitta/Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootकृत (कृ धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; हेतु/निमित्ते (for the sake of)
येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (of whom/whose)
क्षीयतेdiminishes
क्षीयते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षी (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
गणनाcounting, enumeration
गणना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगणना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (nominative singular)
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)
काwhat (use)?
का:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम (interrogative)
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (manner adverb)
बहुविधम्of many kinds
बहुविधम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootबहुविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारय-समासः (बहवो विधाः यस्य = of many kinds)
कामिthe lover
कामि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन (nominative singular)
चिन्तयन्thinking
चिन्तयन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचिन्तय् (चिन्त् धातु, शतृ-प्रत्यय; कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle: thinking)
आहsaid
आह:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु; परस्मैपद)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (said)
भीमभूःthe terrible one (epithet)
भीमभूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक) + भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहि-समासः (भीमा भूः यस्य = he whose nature/being is terrible)
Speaker
Narrator (introducing Bhīmabhū’s speech after his reflections)
Visual Art Cues
Scene: Bhīmabhū, overwhelmed by love, speaks after spiraling thoughts—his posture animated, hands gesturing as he universalizes the plight of lovers.
Characters & Entities
B
BhīmabhūFAQs
The verse highlights the widespread suffering caused by uncontrolled desire, preparing a moral frame for the ensuing dialogue.
No sacred site is mentioned in this verse.
None in this verse.