Adhyaya 48

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु सूत महाभाग यथा स्कंदेन भाषितः । महामहोत्सवः शंभोः पृच्छते कुंभसंभवे

ヴィヤーサは言った。「聞け、福徳あるスータよ。スカンダが語ったとおりに——壺より生まれし聖仙（アガスティヤ）の御前で、シャンブ（シヴァ）の大祭がいかに問われたかを。」

Verse 2

स्कंद उवाच । निशामय महाप्राज्ञ शंभु प्रावेशिकीं कथाम् । त्रैलोक्यानंदजननीं महापातकतंकिनीम्

スカンダは言った。「よく聴け、大いなる智者よ。シャンブ（シヴァ）の聖なる入来の物語を——それは三界に歓喜を生み、大罪をして震え恐れしめる。」

Verse 3

मंदरादागतः शंभुश्चैत्रे दमनपर्वणि । प्राप्याप्यानंदगहनमितश्चेतश्चचार ह

シャンブ（シヴァ）はマンダラより来たり、チャイトラ月のダマナカ祭の日、歓喜に満ちた濃き林に至って、意のままにここかしこを逍遥した。

Verse 4

मोक्षलक्ष्मीविलासेथ प्रासादे सिद्धिमागते । देवो विरजसः पीठादंतर्गेहं विवेश ह

ついで「モークシャ・ラクシュミー・ヴィラーサ」と名づく宮殿、成就の得られるその処において、主はヴィラジャーの座より奥殿へと入られた。

Verse 5

ऊर्जशुक्लप्रतिपदि बुधराधासमायुजि । चंद्रे सप्तमराशिस्थे शेषेषूच्चग्रहेषु च

ウールジャ月の白分の初日（プラティパダー）に、ブダ（＝水星）がラーダー（月宿）と合し、月が第七のラーシ（黄道宮）に在り、さらに他の諸惑星もまた高揚位にあったとき—

Verse 6

वाद्यमानेषु वाद्येषु प्रसन्नासु हरित्सु च । ब्राह्मणानां श्रुतिरव न्यक्कृतान्यरवांतरे

楽器が奏でられ、青き林が安らかに静まるとき、バラモンたちのヴェーダ誦声が高まり、間にあるあらゆる雑音を圧して満ちた。

Verse 7

प्रतिशब्दित भूर्लोक भुवर्लोकांतराध्वनि । सर्वं प्रमुदितं चासीच्छंभोः प्रावेशिकोत्सवे

ブールローカとブヴァルローカの間の道が四方にこだまするとき、シャンブーの吉祥なる入場の儀により、万物は歓喜に満たされた。

Verse 8

चारणास्तु स्तुतिं कुर्युर्जर्हृषुर्देवतागणाः

チャーラナたちは讃歌を捧げ、神々の群れは歓喜に震えた。

Verse 9

ववुर्गंधवहा वाता ववृषुः कुसुमैर्घनाः । सर्वे मंगलनेपथ्याः सर्वे मंगलभाषिणः

芳香を運ぶ風が吹き、雲は花を雨のごとく降らせた。皆は吉祥の装いに身を飾り、皆は祝福の言葉を語った。

Verse 10

स्थावरा जंगमाः सर्वे जाता आनंदमेदुराः । सुरासुरेषु सर्वेषु गंधर्वेषूरगेषु च

不動のものも動くものも、あらゆる存在が歓喜の蜜に満ちた。神々とアスラの間にも、ガンダルヴァとナーガの間にも、同じ至福が行き渡った。

Verse 11

विद्याधरेषु साध्येषु किन्नरेषु नरेषु च । स्त्रीपुंजातेषु सर्वेषु रेजुश्चत्वार एव च

ヴィディヤーダラ、サーディヤ、キンナラ、そして人間のあいだにも—あらゆる女と男の群れの中に—吉祥なる光輝が至るところ、あらゆる様に輝き渡った。

Verse 12

निष्प्रत्यूहं च नितरां पुरुषार्थाः पदेपदे । धूपधूमभरैर्व्योम यद्रक्तं तु तदा मुने

そして聖仙よ、人の生の目的は一歩ごとに障りなく成就し、その時の天空は濃き香煙の群れにより赤く染まって見えた。

Verse 13

नाद्यापि नीलिमानंतं परित्यजति कर्हिचित् । नीराजनाय ये दीपास्तदा सर्वे प्रबोधिताः

その時でさえ深い青みは少しも去らず、ニラージャナ（アーラティ）のための灯明はことごとく点され、光輝に目覚めた。

Verse 14

तेषां ज्योतींषि खेद्यापि राजंते तारकाच्छलात् । प्रतिसौधं पताकाश्च नानाकारा विचित्रिताः

その灯火は星のごとく見まがうほどに麗しく輝き、あらゆる館ごとに、さまざまな形の旗幡が掲げられ、妙なる飾りで彩られた。

Verse 15

रम्यध्वजप्रभाधौता रेजुः प्रति शिवालयम् । क्वचिद्गायंति गीतज्ञाः क्वचिन्नृत्यंति नर्तकाः

麗しき旗の光に洗われて、各々のシヴァ廟へ至る道は明るく輝いた。ある所では歌に通じた者が歌い、ある所では舞人が舞った。

Verse 16

चतुर्विधानि वाद्यानि वाद्यंते च क्वचित्क्वचित् । प्रत्यध्वं चंदनरसच्छटा पिच्छिलभूमयः

ところどころで四種の楽器が奏でられ、あらゆる道には白檀の練香のしぶきが散らされて、地はなめらかに香り、心地よくしっとりと滑らかであった。

Verse 17

हरित श्वेत मांजिष्ठ नील पीत बहुप्रभाः । प्रत्यंगणं शुभाकारा रंगमालाश्चकाशिरे

緑・白・茜の赤・青・黄の、さまざまに輝く花鬘が、吉祥の美をもってきらめき、あらゆる中庭と内奥を飾っていた。

Verse 18

रत्नकुट्टिमभूभागा गोपुराग्रेषु रेजिरे । सुधोज्ज्वला हर्म्यमालाः सौधनामप्रपेदिरे

宝石を嵌めたモザイクの敷石は楼門の頂にきらめき、白い塗り壁にまばゆく輝く邸宅の列は、まことに「サウダ（宮殿楼閣）」の名にふさわしかった。

Verse 19

अचेतनान्यपि तदा चेतनानीव संबभुः । यानि कानीह कीर्त्यंते मंगलानि घटोद्भव

その時、無情のものさえも意識あるかのように見えた。ここに語られる吉祥のしるしがことごとく鮮やかに現れたからである、ああ壺より生まれし者（ガトードバヴァ）よ。

Verse 20

तेषामेव हि सर्वेषां तत्तु जन्मदिवाभवत् । आगत्य देवदेवोथ मुक्तिमंडपमाविशत्

まことに彼らすべてにとって、その日は誕生の日が明けたかのようであった。やがて神々の神が来臨し、ムクティマンダパ（解脱の堂）へと入られた。

Verse 21

अथाभिषिक्तश्चतुराननेन महर्षिवृंदैः सह देवदेवः । शुभासनस्थः सहितो भवान्या कुमारवृंदैः परितो वृतश्च

そのとき、神々の神は四面の梵天と大聖仙の群れによって、荘厳なる灌頂（アビシェーカ）を受けた。吉祥の座に坐し、バヴァーニーを伴い、四方を若き天の従者たちの群れに囲まれていた。

Verse 22

रत्नैरसंख्यैर्बहुभिर्दुकूलैर्माल्यैर्विचित्रैर्लसदिष्टगंधैः । अपूपुजन्देवगणा महेशं तदा मुदाते च महोरग्रेंद्राः

数えきれぬ宝珠と多くの上質な衣、そして妙なる花鬘—望ましき香りを放つそれらを捧げて、神々の群れはマヘーシャを礼拝した。そのとき、大いなるナーガ王たちさえ歓喜した。

Verse 23

रत्नाकरैश्चापि गिरींद्रव्यैर्यथा स्वमन्यैरपि पुण्यधीभिः । संपूजितः कुंभज तत्र शंभुर्नीराजितो मातृगणैरथेशः

おおクンバジャよ、そこにてシャンブは、宝の海よりの財と、王なる山々の産物、また功徳ある者らが携えた他の供物によって、しかるべく供養された。さらに主は、母神の群（マートリガナ）によってニラージャナ（アーラティー）の礼をもって讃えられた。

Verse 24

संतोष्य सर्वान्प्रथमं मुनींद्रान्स्वैस्वैर्हृदिस्थैश्च चिराभिलाषैः । ब्रह्माणमाभाष्य शिवोथ विष्णुं जगाद सर्वामरवृंदवंद्यः

まずシヴァは、諸聖仙の主たちすべてを、胸中に久しく抱いてきた願いを成就して満足させた。ついで梵天に語りかけ、あらゆる不死の神々に礼拝されるその御方は、ヴィシュヌに向かって言葉を発した。

Verse 25

इतो निषीदेति समानपूर्वं त्वं मे समस्तप्रभुतैकहेतुः । दूरेपि तिष्ठन्निकटस्त्वमेव त्वत्तो न कश्चिन्मम कार्यकर्ता

「ここに坐せ、汝にふさわしき座に。わが一切の主権のただ一つの因は、汝のみである。たとえ遠くに立つとも、汝はまことに近い。汝を除いて、わが事を成し遂げる者は誰もいない。」

Verse 26

त्वया दिवोदास नरेंद्रवर्यः सदूपदेशैश्च तथोपदिष्टः । यथा स सिद्धिं परमामवाप समीहितं मे निखिलं च सिद्धम्

汝の優れた教誨によって、諸王の中の最勝たるディヴォダーサ王は正しく導かれ、かくして最高の成就を得た。同じく、我が願い求めた一切もまた、ことごとく円満に成し遂げられた。

Verse 27

विष्णो वरं ब्रूहि य ईप्सितस्ते नादेयमत्रास्ति किमप्यहो ते । इदं मयाऽनंदवनं यदाप्तं हेतुस्तु तत्रत्वमसौ गणेशः

おおヴィシュヌよ、汝の望む恩寵を告げよ。ここには、汝に与え得ぬものはまことに何一つない。我がこのアーナンダヴァナを得たのは、彼の地に汝が在し、またガネーシャも在したことがその因である。

Verse 28

जगुर्गंधर्वनिकरा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ガンダルヴァの群れは歌い、アプサラスの群れは舞った。

Verse 29

श्रुत्वेति वाक्यं जगदीशितुश्च प्रोवाच विष्णुर्वरदं महेशम् । यदि प्रसन्नोसि पिनाकपाणे तदा पदाद्दूरमहं न ते स्याम्

世の主の言葉を聞いて、ヴィシュヌは授願者マヘーシャに申し上げた。「もし御心が喜ばれるなら、ピナーカの弓を執る御方よ、どうか私は決してあなたの御足より遠ざかりませんように。」

Verse 30

श्रुत्वेति वाक्यं मधुसूदनस्य जगाद तुष्टो नितरां पुरारिः । सदा मुरारे मम सन्निधौ त्वं तिष्ठस्व निर्वाणरमाश्रयेत्र

マドゥスーダナの言葉を聞いて、三城の敵（シヴァ）は大いに満悦して言った。「おおムラーリよ、常に我が御前にとどまれ。ここは解脱の歓喜、涅槃の悦びの依処である。」

Verse 31

आदावनाराध्य भवंतमत्र यो मां भजिष्यत्यपि भक्तियुक्तः । समीहितं तस्य न सेत्स्यति ध्रुवं परात्परान्मेंबुज चक्रपाणे

蓮華と円盤を携える主よ、至高をも超える御方よ。ここでまずあなたを礼拝せずに、たとえ信愛をもって私を拝する者がいても、その願いは必ず成就しない。

Verse 32

सर्वत्र सौख्यं मम मुक्तिमंडपे संतिष्ठमानस्य भवेदिहाच्युत । न तत्तु कैलासगिरौ सुनिर्मले न भक्तचेतस्यपि निश्चलश्रियि

アチュタよ、わが解脱の殿に立つ者には、ここでは至る所に安楽が生ずる。だがそれは、汚れなきカイラーサ山においてさえ、心堅く福徳ゆるがぬ信者にさえ同じではない。

Verse 33

निमेषमात्रं स्थिरचित्तवृत्तयस्तिष्ठंति ये दक्षिणमंडपेत्र मे । अनन्यभावा अपि गाढमानसा न ते पुनर्गर्भदशामुपासते

心の働きを静かに定め、ここにある我が南の亭にたとえ瞬きほど立つ者は、一念専一にして志深く、もはや胎内の境（再生）に入ることはない。

Verse 34

संस्नाय ये चक्रसरस्यगाधे समस्ततीर्थैक शिरोविभूषणे । क्षणं विशंतीह निरीहमानसा निरेनसस्ते मम पार्षदा हि

チャクラ・サラサの深き水に沐浴し—あらゆるティールタの中の頂の飾りと称えられるその聖池にて—そののち欲なき心でたとえ一瞬ここに入る者は、罪を離れ、まことに我が眷属（侍従）となる。

Verse 35

स्मरंति ये मामपवर्गमंडपे किंचिद्यथाशक्ति ददत्यपि स्वम् । शृण्वंति पुण्याश्च कथाः क्षणं स्थिरास्ते कोटिगोदानफलं भजंति

解脱の亭において我を念じ、力に応じて自らのものをわずかでも施し、また一瞬でも心を定めて功徳ある聖なる物語を聴く者は、千万の牛を布施する果報を得る。

Verse 36

उपेंद्रतप्तानि तपांसि तैश्चिरं स्नाता हि ते चाखिलतीर्थसार्थकैः । स्नात्वेह ये वै मणिकर्णिका ह्रदे समासते मुक्तिजनाश्रयेक्षणम्

彼らによって、ウペーンドラに等しい苦行は、あたかも久しく修されたかのようになる。まことに、あらゆるティールタの功徳を一つに集めて沐浴したかのようである。ここマニカルニカーの池に沐浴し、解脱（モークシャ）を求める者の依処にたとえ一瞬でも坐す者は、その清めの力を得る。

Verse 37

तीर्थानि संतीह पदेपदे हरे तुला क्व तेषां मणिकर्णिकायाः । कतीहनो संति शुभाश्च मंडपाः परंपरोमुक्तिरमाश्रयोयम्

おおハリよ、このカーシーには一歩ごとにティールタがある。だが、そのいずれがマニカルニカーに比べ得ようか。さらに、ここには吉祥なるマンダパがいかに多いことか。この場所こそ、解脱（モークシャ）が途切れなく相続して成就する依処である。

Verse 38

कैवल्यमंडपस्यास्य भविष्ये द्वापरे हरे । लोके ख्यातिर्भवित्रीयमेष कुक्कुटमंडपः

おおハリよ、未来のドヴァーパラの世に、このカイヴァリヤ・マンダパは世に「クックタ・マンダパ」との名で知られるようになる。

Verse 39

हरिरुवाच । भालनेत्रसमाख्याहि कथं निर्वाणमंडपः । तथा ख्यातिमसौ गंता यथा देवेन भाषितम्

ハリは言った。「このニルヴァーナ・マンダパは、なぜ『バーラネートラ（額の眼）』という名で知られるのか。さらに、 देव（デーヴァ）が語ったとおりの名声を、いかにして得るのか。」

Verse 40

देवदेव उवाच । महानंदो द्विजो नाम भविष्योत्र चतुर्भुज । अग्रवेदीसमाचारस्त्यक्ततीर्थप्रतिग्रहः

デーヴァデーヴァは言った。「おおチャトゥルブジャよ、この地に未来、マハーナンダという名のバラモンが現れる。彼は最上のヴェーダの規範に則って行じ、ティールタに関わる布施の受納を捨てた者である。」

Verse 41

अदांभिकोऽक्रूरमनाः सदैवातिथिवल्लभः । अथ यौवनमासाद्य पितर्युपरते स हि

彼は偽りなく、心やさしく、常に客人を敬いもてなすことを好んだ。だが若さに達したとき——父が世を去った後——

Verse 42

विषमेषु शरैस्तीव्रैः कारितस्त्वपदे पदम् । जहार कस्यचिद्भार्या मैत्रीं कृत्वा तु तेन वै

危難の中で鋭い矢に射られ、彼は過ちから過ちへと追い立てられた。やがて、ある男と先に友誼を結びながら、その男の妻を奪い去った。

Verse 43

तया च प्रेरितोऽपेयं पपौ चापि विमोहितः । अभक्ष्यभक्षणरुचिरभून्मदनमोहितः

彼女にそそのかされ、飲むべからざるものを飲み、迷妄のうちにそれを公然とさえ飲んだ。欲情の惑いに囚われ、禁じられたものを食する味に惹かれるようになった。

Verse 44

वैष्णवान्धनिनो दृष्ट्वा क्षणं वैष्णववेषभृत् । शैवान्निंदति मूढात्मा नरकत्राणकारणम्

富めるヴァイシュナヴァたちを見ると、彼はしばしヴァイシュナヴァの装いをまとった。だがその愚かな者はシャイヴァを罵り、地獄を自らのいわば「救いの手立て」としてしまった。

Verse 45

शिवभक्तान्समालोक्य किंचिच्च परिदित्सुकान् । गर्हयेद्वैष्णवान्सर्वाञ्शैवलिंगोपजीवकः

シヴァの भक्तたちが、わずかな助けを求めているのを見ると、彼は——シヴァのリンガに仕えて生計を立てながらも——ヴァイシュナヴァをことごとく非難した。

Verse 46

इति पाखंडधर्मज्ञः संध्यास्नानपराङ्मुखः । विशालतिलकः स्रग्वी शुद्धधौतांबरोज्वलः

かくして、偽りの法に通じながらも、彼は夕刻のサンディヤー礼拝と聖なる沐浴の務めに背を向けた。しかれども、額には広きティラカを施し、花鬘をまとい、洗い清めたばかりの清浄な衣に輝いていた。

Verse 47

शिखी चोपग्रहकरः सर्वेभ्योऽसत्प्रतिग्रही । तस्यापत्यद्वयं जातमुन्मत्तपथवर्तिनः

またシキーも、些細な利得で生を立て、誰からでも不浄な施しを受け取る者であった。彼には二人の子が生まれ、狂乱と迷妄の道を歩んだ。

Verse 48

एवं तस्य प्रवृत्तस्य कश्चित्पर्वतदेशतः । समागमिष्यति धनी तीर्थयात्रार्थसिद्धये

彼がそのように振る舞っていると、山岳の地より一人の富者が来たり、ティールタ（聖なる渡し場）への巡礼の目的成就を求めるであろう。

Verse 49

स्नात्वा स चक्रसरसि कथयिष्यति चेति वै । अहमस्ति धनोदित्सुर्जात्या चांडालसत्तमः

チャクラサラサにて沐浴したのち、彼は言うであろう。「我には財があり、布施（ダーナ）として施したい。されど生まれにより、我はチャンダーラである。」

Verse 50

अस्ति कश्चित्प्रतिग्राही यस्मै दद्यामहं धनम् । इति तस्य वचः श्रुत्वा कैश्चिच्चांगुलिसंज्ञया

「受け取る者はいるか、我がこの財を与え得る相手は？」その言葉を聞いて、ある者たちは指の合図で（ある人物を）示した。

Verse 51

उद्दिष्ट उपविष्टोसौ यो जपेद्ध्यानमुद्रया । एष प्रतिग्रहं त्वत्तो ग्रहीष्यति न चेतरः

「あそこに坐し、我らが指し示した者で、禅定の印（ムドラー）を結びつつ真言を低く誦するその人こそ、汝の供物を受け取る。ほかの者ではない。」

Verse 52

इति तेषां वचः श्रुत्वा स गत्वा तत्समीपतः । दंडवत्प्रणिपत्याथ तं बभाषे तदांत्यजः

彼らの言葉を聞くと、彼はその人の近くへ行き、杖のごとく全身を投げ出して礼拝（ダンダヴァット）し、そしてその被差別の者は彼に語りかけた。

Verse 53

मामुद्धर महाविप्र तीर्थं मे सफलीकुरु । किंचिद्वस्त्वस्ति मे तत्त्वं गृहाणानुग्रहं कुरु

「お救いください、大いなるバラモンよ。私のティールタ巡礼を実りあるものとしてください。わずかな財がございます—お受け取りになり、どうかご慈悲を。」

Verse 54

अथाक्षमालिकां कर्णे कृत्वा ध्यानं विसृज्य च । कियद्धनं तवास्तीह पप्रच्छ करसंज्ञया

そのとき彼は数珠（アクシャマーラー）を耳元に掛け、禅定を解いて、手振りで問うた。「ここに財はどれほどあるのか。」

Verse 55

तस्य संज्ञां स वै बुद्ध्वा प्रोवाचाति प्रहृष्टवत् । संतृप्तिर्यावता ते स्यात्तावद्दास्यामि नान्यथा

その合図を悟ると、彼は大いに歓喜して答えた。「あなたが満ち足りるだけ、私は施します—それより少なくはいたしません。」

Verse 56

इति तद्वचनं श्रुत्वा त्यक्त्वा मौनमुवाच ह । सानंदः स महानंदो निःस्पृहोस्मि प्रतिग्रहे

その言葉を聞くと、彼は沈黙を破って語った。「我は歓喜に満ち、まことに大いなるアーナンダに充たされている。供物を受け取ることにおいて、我には欲がない。」

Verse 57

परं तेऽनुग्रहार्थं तु करिष्यामि प्रतिग्रहम् । किंच मे वचनं त्वं चेत्करिष्यस्युत्तमोत्तम

しかし、ただ汝に恩寵を示すために、この供物を受け取ろう。だが、もし我が教えの言葉を実行するならば、ああ高貴なる者の中の最上よ、それでこそ相応しい。」

Verse 58

यावदस्त्यखिलं वित्तं तन्मध्ये न्यस्य कस्यचित् । न स्तोकमपि दातव्यं तदाऽदास्यामि नान्यथा

いかなる財がなお汝にある限り、それをすべて一所に集めて置け。他所へは微塵も施してはならぬ。その時にのみ我は受け取る—他の仕方ではない。」

Verse 59

चांडाल उवाच । यावदस्ति मयानीतं विश्वेशप्रीतये वसु । तावत्तुभ्यं प्रदास्यामि विश्वेशस्त्वं यतो मम

チャンダーラは言った。「ヴィシュヴェーシャを喜ばせるために我が携えて来た財は、あるだけすべて汝に捧げよう。汝こそ我がヴィシュヴェーシャ、まことの主である。」

Verse 60

ये वसंतीह विश्वेश राजधान्यां द्विजोत्तम । क्षुद्राक्षुद्रा जंतुमात्रा विश्वेशां शास्त एव हि

おお婆羅門の最勝よ、ここヴィシュヴェーシャの王都に住まう者は誰であれ—卑しき者であろうとそうでなかろうと、いかなる生きとし生けるものも—ヴィシュヴェーシャこそがまことにその守護者であり導師となる。

Verse 61

परोद्धरणशीला ये ये परेच्छाप्रपूरकाः । परोपकृतिशीला ये विश्वेशां शास्त एव हि

他者を引き上げ救い、他者の正しい願いを満たし、他者利益に身を捧げる者たち—そのような人々の上には、ヴィシュヴェーシャ（Viśveśa）御自身が必ず守護者にして導師として立たれる。

Verse 62

इति तद्वचनं श्रुत्वा प्रहृष्टेंद्रियमानसः । उवाच पार्वतीयं तं सोऽग्रजन्मांत्यजं तदा

その言葉を聞くと、感官も心も歓喜に満ち、かの高貴なるブラーフマナはその時、パールヴァティー（Pārvatī）の系統／随伴に属する、賤民と見なされた者に語りかけた。

Verse 64

विश्वेशः प्रीयतां चेति प्रोच्य यातो यथागतः । स च द्विजो द्विजैरन्यैर्धिक्कृतोपि वसन्निह

「ヴィシュヴェーシャ（Viśveśa）よ、どうかお喜びあれ」と告げて、彼は来た時のままに去って行った。だがそのブラーフマナは、他のブラーフマナたちに罵られても、なおそこ（カーシー）に住み続けた。

Verse 65

बहिर्निर्गतमात्रस्तु बहुभिः परिभूयते । चांडालब्राह्मणश्चैष चांडालात्त धनस्त्वसौ

だが外へ出た途端、多くの者が彼を侮辱し嘲った。「こいつはチャンダーラ・ブラーフマナだ！ あいつもチャンダーラのおかげで金持ちになったのだ！」

Verse 66

असावेव हि चांडालः सर्वलोकबहिष्कृतः । इत्थं तमनुधावंति थूत्कुर्वंतः परितो हरे

「あれこそまさしくチャンダーラ、万人に追放された者だ！」こうして彼らは追いかけ回し、あたり一面に唾を吐いた、ああハリ（Hari）よ。

Verse 67

स च तद्भयतो गेहात्काकभीतदिवांधवत् । न निःसरेत्क्वचिदपि लज्जाकृति नतास्यकः

彼らを恐れるあまり、彼はまったく家から出なかった。烏を怖れる盲人のように、恥じて顔を伏せていた。

Verse 68

स एकदा संप्रधार्य गृहिण्या लोकदूषितः । जगाम कीकटान्देशांस्त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम्

ある時、妻と相談し、世の非難に汚されたその男は、ヴァーラーナシーの都を捨て、キーカタの地へと旅立った。

Verse 69

मध्ये मार्गं स गच्छन्वै लक्षितस्तु सकांचनः । अपि कार्पटिकांतस्थः स रुद्धो मार्गरोधिभिः

道の途中、旅する彼は黄金を携える者として目を付けられた。貧しい托鉢者の住まいの近くであったが、道を塞ぐ者どもに止められた。

Verse 70

नीत्वा ते तमरण्यानीं तस्कराः सपरिच्छदम् । उल्लुंठ्य धनमादाय समालोच्य परस्परम्

盗賊たちは彼を持ち物もろとも森へ連れ去った。荒らし尽くして財を奪い取ると、互いに相談し合った。

Verse 71

प्रोचुर्भूरिधनं चैतज्जीर्यत्यस्मिन्न जीवति । असौ धनी प्रयत्नेन वध्यः सपरिचारकः

彼らは言った。「これは莫大な財だ。こいつが生きていれば、我らにとって無駄になる。あの富める者は、従者もろとも必ず殺さねばならぬ。」

Verse 72

संप्रधार्येति तेप्राहुः स्मर्तव्यं स्मर पांथिक । त्वां वयं घातयिष्यामो निश्चितं सपरिच्छदम्

彼らは言った。「『熟慮して』というこの言葉を忘れるな、旅人よ。われらは必ず汝を殺し、汝の持ち物すべてとともに奪い去る。」

Verse 73

निशम्येति मनस्येव कथयामास स द्विजः । अहो प्रतिगृहीतं मे यदर्थं वसु भूरिशः

それを聞いて、そのバラモンは心の内で語った。「ああ、何のために、これほどの富を受け取ってしまったのか。」

Verse 74

कुटुंबमपि तन्नष्टं नष्टश्चापि प्रतिग्रहः । जीवितं चापि मे नष्टं नष्टा काशीपुरीस्थितिः

「我が家族も滅び、受け取った施与も失われ、我が命も失われた――そしてカーシーの都に住まう縁までも失われた。」

Verse 75

युगपत्सर्वमेवाशु नष्टं दुर्बुद्धिचेष्टया । न काश्यां मरणं प्राप्तं तस्माद्दुष्टप्रतिग्रहात्

「たちまち、愚かな振る舞いによってすべてが速やかに滅びた。あの邪なる施与の受納ゆえに、カーシーでの死すら得られなかった。」

Verse 76

प्रांते कुटुंबस्मरणात्तथाकाशीस्मृतेरपि । चोरैर्हतोपि स तदा कीकटे कुक्कुटोऽभवत्

最期に――家族を思い、またカーシーをも念じつつ――盗賊に殺されはしたが、その時彼はキーカタの地において雄鶏として再生した。

Verse 77

सा कुक्कुटी सुतौ तौ तु ताम्रचूडत्वमापतुः । प्रांते काशीस्मरणतो जाता जातिस्मृतिः परा

その妻は雌鶏となり、二人の息子は冠を戴く雄鶏の身となった。やがて終わりに、カーシー（Kāśī）を念ずることにより、前生を想起する稀有なる記憶が起こった。

Verse 78

इत्थं बहुतिथेकाले गते कार्पटिकोत्तमाः । तस्मिन्नेवाध्वनि प्राप्ताश्चत्वारो यत्र कुक्कुटाः

かくして多くの日が過ぎたのち、最勝の苦行者たるカールパティカたちは、まさにその道をたどり、四羽の雄鶏のいる場所へと到来した。

Verse 79

वाराणस्याः कथां प्रोच्चैः कुर्वंतोऽन्योन्यमेव हि । काशीकथां समाकर्ण्य तदा ते चरणायुधाः

彼らはヴァーラーナシーのことを互いに声高く語り合っていた。カーシーの物語を聞くや、その「足を武器とする者たち」（雄鶏）は内より奮い立った。

Verse 80

जातिस्मृतिप्रभावेण तत्संगेन तु निर्गताः । तैश्च कार्पटिकश्रेष्ठेः पथि दृष्ट्वा कृपालुभिः

前生想起の力とその交わりによって、彼らは姿を現した。慈悲深き雄鶏たちは、道にて最勝のカールパティカを見て、憐れみをもって応じた。

Verse 81

तंदुलादिपरिक्षेपैः प्रापिताः क्षेत्रमुत्तमम् । ते तु क्षेत्रं समासाद्य चत्वारश्चरणायुधाः

米粒などを撒き散らして導かれ、彼らは最上の聖域（クシェートラ）へと至った。その聖なるクシェートラに到着すると、四羽の「足を武器とする者たち」（雄鶏）もまたそこに来た。

Verse 82

चरिष्यंतोऽत्र परितो मुक्तिमंडपमुत्तमम् । जिताहारान्सनियमान्कामक्रोधपराङ्मुखान्

彼らはここに住し、最勝のムクティ・マण्डパの周りを行き来する—食を節し、戒と行を守り、欲と怒りに背を向けて。

Verse 84

मन्नामोच्चारणपरान्मत्कथार्पितसुश्रुतीन् । मद्दत्तचित्तसद्वृत्तीन्दृष्ट्वा क्षेत्रनिवासिनः

彼らを見て—わが御名を唱えることに専心し、わが聖なる物語に耳を澄ませ、善き行いを備え、心をわたしに捧げた者たちであると—聖域の住人は気づいた。

Verse 85

मानयामासुरथ तान्कुक्कुटान्साधुवर्त्मनः । प्राक्तनां वासनायोगात्संप्रधार्य परस्परम् । क्रमेणाहारमाकुंच्य प्राणांस्त्यक्ष्यंति चात्र वै

それから彼らは、善き者の道に就いたその雄鶏たちを敬い奉った。過去の薫習を思い起こし互いに悟り合って、次第に食を減らし、まことにここで命の息を捨てるであろう。

Verse 86

पश्यतां सर्वलोकानां विष्णो ते मदनुग्रहात् । विमानमधिरुह्याशु कैलासं प्राप्य मत्पदम्

おおヴィシュヌよ、あらゆる世界の眼前で、わが恩寵により彼らはたちまち天のヴィマーナに乗り、カイラーサに至り、わが境地・わが住処を得る。

Verse 87

निर्विश्य सुचिरं कालं दिव्यान्भोगाननुत्तमान् । ततोऽत्र ज्ञानिनो भूत्वा मुक्तिं प्राप्स्यंति शाश्वतीम्

比類なき天上の享楽を久しく味わったのち、やがて—ここにおいて—真知を具する者となり、永遠の解脱を得る。

Verse 88

ततो लोकास्तददारभ्य कथयिष्यंति सर्वतः । मुक्तिमंडपनामैतदेष कुक्कुटमंडपः

それより後、人々はあまねく語り伝えるであろう。「ここはムクティ・マण्डパ（解脱の मंडप）と呼ばれ、これがクックタ・マण्डパである」と。

Verse 89

चरित्रमपि वै तेषां ये स्मरिष्यंति मानवाः । मुक्तिमंडपमासाद्य श्रेयः प्राप्स्यंति तेपि हि

かの帰依者たちの聖なる行いをただ想起するだけの人々でさえ、必ずや最高の善を得る。ムクティ・マण्डパに至れば、彼らもまた霊的な卓越を授かるのである。

Verse 90

इति यावत्कथां शंभुर्भविष्यामग्रतो हरेः । अकरोत्तुमुलो नादो घंटानां तावदुद्गतः

ハリの御前でシャンブがかく物語を語っているその時、まさに同時に、鐘の轟くような騒然たる音が起こった。

Verse 91

अथनंदिनमाहूय देवदेव उमाधवः । प्रोवाच नंदिन्विज्ञायागत्य ब्रूहि कुतो रवः

そこで神々の神、ウマーの主はナンディンを呼び寄せて言った。「ナンディンよ、確かめて来て告げよ—この響きはどこから起こるのか。」

Verse 92

अथ नंदी समागत्य प्रोवाच वृषभध्वजम् । नमस्कृत्य प्रहृष्टास्यः प्रबद्धकरसंपुटः

やがてナンディンは来たりて、牡牛の旗印を戴く主に申し上げた。礼拝して、喜びに満ちた面持ちで合掌し、恭しく言葉を奏した。

Verse 93

प्रहासान्मत्कथालापांल्लाभमोहविवर्जितान् । स्वर्धुनीस्नानसंक्लिन्न सुनिर्मलशिरोरुहान्

彼らは朗らかに笑い、我について語り合い、貪りと迷妄を離れている。天の河で沐浴して濡れたその頭髪は、すみずみまで洗われ、きわめて清浄となる。

Verse 94

अथ स्मित्वाब्रवीच्छंभुः सिद्धं नस्तु समीहितम् । उत्थाय देवदेवेशः सह देव्या सुमंगलः

そのときシャンブ（シヴァ）は微笑んで言った。「我らの願いの目的が成就しますように。」そして、最も吉祥なる देवदेवेश（神々の主）は立ち上がり、女神とともに出立した。

Verse 95

ब्रह्मणा हरिणा सार्धं ततोऽगाद्रंगमंडपम् । स्कंद उवाच । श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं परमानंदकारणम् । नरः परां मुदं प्राप्य कैलासं प्राप्स्यति ध्रुवम्

彼はブラフマーとハリ（ヴィシュヌ）とともに、ラṅガマण्डパへ赴いた。スカンダは言った。「この功徳ある章、最高の歓喜の因を聴く者は、大いなる悦びを得て、必ずやカイラーサに到る。」

Verse 98

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे मुक्तिमंडपगमनं नामाष्टनवतितमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』エーカーシーティ・サーハスリー・サンヒター第四部、カーシー・カンダ後半（ウッタラールダ）における、「ムクティマण्डパ・ガマナ（解脱の मंडप への赴き）」と題する第八十九章は終わる。