Adhyaya 34

Verse 1

स्कंद उवाच । पुनर्ददर्श तन्वंगी चित्रपट्यां घटोद्भव । स्वर्गद्वारात्पुरोभागे श्रीमतीं मणिकर्णिकाम्

スカンダは言った。やがて、しなやかな（聖なる都）はチトラーパティー（Citrāpaṭī）において、壺より生まれしアガスティヤを再び見、そしてスヴァルガドヴァーラ（天門）の前で、栄光あるマニカルニカーを見た。

Verse 2

संसारसर्पदष्टानां जंतूनां यत्र शंकरः । अपसव्येन हस्तेन ब्रूते ब्रह्मस्पृशञ्छ्रुतिम्

そこでは、輪廻（サンサーラ）の蛇に噛まれた衆生のために、シャンカラは左へと向けた手でブラフマンに触れつつ、解放へ導くシュルティを唱える。

Verse 3

न कापिलेन योगेन न सांख्येन न च व्रतैः । या गतिः प्राप्यते पुंभिस्तां दद्यान्मोक्षभूरियम्

カピラのヨーガによらず、サーンキヤによらず、また誓戒によってさえない。解脱のこの地は、人が本来は至難にして得る最高の境地を授ける。

Verse 4

वैकुंठे विष्णुभवने विष्णुभक्तिपरायणाः । जपेयुः सततं मुक्त्यै श्रीमतीं मणिकर्णिकाम्

ヴァイクンタ、すなわちヴィシュヌの御住まいにおいて、ヴィシュヌ・バクティに全身を捧げる者たちは、解脱のために栄光あるマニカルニカーの名を絶えず唱える。

Verse 5

हुत्वाग्निहोत्रमपि च यावज्जीवं द्विजोत्तमाः । अंते श्रयंते मुक्त्यै यां सेयं श्रीमणिकर्णिका

最勝の再生族でさえ、生涯アグニホートラを修しても、終わりには解脱のため彼女に帰依する――これこそ聖なるマニカルニカー（Śrī Maṇikarṇikā）である。

Verse 6

वेदान्पठित्वा विधिवद्ब्रह्मयज्ञरता भुवि । यां श्रयंति द्विजा मुक्त्यै सेयं श्रीमणिकर्णिका

ヴェーダを法にかなって学び、地上でブラフマ・ヤジュニャ（聖なる学習と誦唱）に励む再生族は、解脱のため彼女に帰依する――まさに栄光のマニカルニカーである。

Verse 7

इष्ट्वा क्रतूनपि नृपा बहून्पर्याप्तदक्षिणान् । श्रयंते श्रेयसे धन्याः प्रांतेऽधिमणिकर्णिकम्

王たちでさえ、多くのクラトゥを行い、十分なダクシナーを備えても、命の終わりには、幸いなる者は最高の善のためマニカルニカーに赴く。

Verse 8

सीमंतिन्योपि सततं पतिव्रतपरायणाः । मुक्त्यै पतिमनुव्रज्य श्रयंति मणिकर्णिकाम्

貞節の誓い（パティヴラター）に常に身を捧げる信実の妻たちも、夫に従い、解脱のためマニカルニカーに帰依する。

Verse 9

वैश्या अपि च सेवंते न्यायोपार्जितसंपदः । धनानि साधुसात्कृत्वा प्रांते श्रीमणिकर्णिकाम्

ヴァイシャたちもまた、正しい手段で得た財を、布施として善き人々の手に託したのち、命の終わりに栄光の聖マニカルニカーへと赴く。

Verse 10

त्यक्त्वा पुत्रकलत्रादि सच्छूद्रा न्यायमार्गगाः । निर्वाणप्राप्तये चैनां भजेयुर्मणिकर्णिकाम्

善きシュードラたちも、正義の道を歩み、子や妻などへの執着を捨てて、涅槃（ニルヴァーナ）を得るためにマニカルニカー（Maṇikarṇikā）を礼拝し、帰依すべきである。

Verse 11

यावज्जीवं चरंतोपि ब्रह्मचर्य जितेंद्रियाः । निःश्रेयसे श्रयंत्येनां श्रीमतीं मणिकार्णकाम्

生涯にわたり梵行（ブラフマチャリヤ）を修し、諸根を制した者でさえ、最高の解脱のために、この輝けるマニカルニカー（Maṇikarṇikā）に帰依する。

Verse 12

अतिथीनपि संतर्प्य पंचयज्ञरता अपि । गृहस्थाश्रमिणो नेमां त्यजेयुर्मणिकर्णिकाम्

客人をもてなし、五つの日々の祭祀（パンチャ・ヤジュニャ）に励む家住者であっても、マニカルニカー（Maṇikarṇikā）を捨ててはならない。

Verse 13

वानप्रस्थाश्रमयुजो ज्ञात्वा निर्वाणसाधनम् । सन्नियम्येंद्रियग्रामं मणिकर्णीमुपासते

林住期（ヴァーナプラスタ）にある者は、彼女が涅槃への手段であると知り、感官の群れを堅く制して、マニカルニー（Maṇikarṇī）を礼拝する。

Verse 14

अनन्यसाधनां मुक्तिं ज्ञात्वा शास्त्रैरनेकधा । मुमुक्षुभिस्त्वेकदंडैः सेव्यते मणिकर्णिका

諸シャーストラにより、解脱は彼女という比類なき手段によって得られると多様に知った解脱求道者たちは、一杖（エーカ・ダンダ）を携えてマニカルニカー（Maṇikarṇikā）に仕える。

Verse 15

दंडयित्वा मनोवाचं कायं नित्यं त्रिदंडिनः । नैःश्रेयसीं श्रियं प्राप्तुं श्रयंते मणिकर्णिकाम्

常に心・言葉・身を制する三杖の出家者は、無上の解脱の福徳を得るため、マニカルニカー（Maṇikarṇikā）に帰依する。

Verse 16

चांद्रायणव्रतैः कृच्छ्रैर्भर्तुः शुश्रूषणैरपि । निनाय क्षणवत्कालमायुःशेषस्य सानघा

たとえ苛烈なチャンドラーやな（Cāndrāyaṇa）の誓戒と厳しい苦行を行い、夫に恭しく仕えたとしても、罪なきその女は残る寿命を刹那のごとく過ぎ去らせた。

Verse 17

शिखी मुंडी जटी वापि कौपीनी वा दिगंबरः । मुमुक्षुः को न सेवेत मुक्तिदां मणिकर्णिकाम्

髷を結ぶ者も、剃髪の者も、ジャターを垂らす者も、カウピーナのみの者も、裸形の者も——解脱（モークシャ）を求める者で、解脱を授けるマニカルニカーに仕えぬ者があろうか。

Verse 18

उवाच च प्रसन्नास्य आशीर्भिरभिनद्य च । उत्तिष्ठतं प्रकुरुतं महानेपथ्यमद्य वै

そして穏やかな面持ちで祝福の言葉をもって彼らに挨拶し、こう言った。「起きよ。まさに今日、盛大な支度を整えよ。」

Verse 19

संत्युपायाः सहस्रं तु मुक्तये न तथा मुने । हेलयैषा यथा दद्यान्निर्वाणं मणिकर्णिका

解脱への手段はまことに千とある、賢者よ。だがこれに比するものはない。マニカルニカーは、たやすきほどの無労のうちにさえ涅槃を授ける。

Verse 20

अनशनव्रतभृते त्रिकालाभ्यवहारिणे । प्रांते दद्यात्समां मुक्तिमुभाभ्यां मणिकर्णिका

断食の誓いを守る者にも、定められた三時に食する者にも、マニカルニカーは命の終わりに等しい解脱を等しく授ける。

Verse 21

यथोक्तमाचरेदेको निष्ठा पाशुपतंव्रतम् । निरंतरं स्मरेदेको हृद्येनां मणिकर्णिकाम्

ある者は教えのとおり堅固にパーシュパタの誓戒を修し、またある者はただ心の奥でマニカルニカーを絶えず念じ続ける。

Verse 22

दृष्टात्र वपुषः पाते द्वयोश्च सदृशी गतिः । तस्मात्सर्वविहायाशु सेव्यैषा मणिकर्णिका

ここに明らかである。身が倒れるとき、二人の行き先は等しい。ゆえに一切を捨て、ただちにマニカルニカーに仕え、礼拝すべきである。

Verse 23

स्वर्गद्वारे विशेयुर्ये विगाह्य मणिकर्णिकाम् । तेषां विधूतपापानां कापि स्वर्गो न दूरतः

マニカルニカーに沐浴して天の門へ入る者たち—罪が洗い清められた者たち—には、いずれの天界も遠くはない。

Verse 24

स्वर्गद्वाः स्वर्गभूरेषा मोक्षभूर्मणिकर्णिका । स्वर्गापवर्गावत्रैव नोपरिष्टान्न चाप्यधः

マニカルニカーは天界の門であり、天界そのものの地であり、また解脱の地である。天と究竟の解放はまさにここにあり、他所の上にも下にもない。

Verse 25

दत्त्वा दानान्यनेकानि विगाह्य मणिकर्णिकाम् । स्वर्गद्वारं प्रविष्टा ये न ते निरयगामिनः

多くの布施をなし、マニカルニカー（Maṇikarṇikā）に沐浴して天門に入る者は、決して地獄へは赴かない。

Verse 26

स्वर्गापवर्गयोरर्थः कोविदैश्च निरूपितः । स्वर्गः सुखं समुद्दिष्टमपवर्गो महासुखम्

賢者は天界と解脱の意義を明らかにした。天界はただの快楽と説かれ、解脱（アパヴァルガ）は至上の安楽である。

Verse 27

मणिकर्ण्युपविष्टस्य यत्सुखं जायते सतः । सिंहासनोपविष्टस्य तत्सुखं क्व शतक्रतोः

マニカルニカーに坐す善き人に生ずる歓喜——玉座に坐すシャタクラトゥ（インドラ）に、その歓喜はいずこにあろうか。

Verse 28

महासुखं यदुद्दिष्टं समाधौ विस्मृतात्मनाम् । श्रीमत्यां मणिकर्ण्यां तत्सहजेनैव जायते

三昧に入り自己を忘れた者に属すると説かれる「至上の安楽」は、吉祥なるマニカルニカーにおいては、ただ自然に自ずから生起する。

Verse 29

स्वर्गद्वारात्पुरोभागे देवनद्याश्च पश्चिमे । सौभाग्यभाग्यैकनिधिः काचिदेका महास्थली

天門スヴァルガドヴァーラの前、神なる河の西に、ただ一つの大いなる聖地がある。吉祥と幸運の比類なき宝蔵である。

Verse 30

यावंतो भास्वतः स्पर्शाद्भासंते सैकताः कणाः । तावंतो द्रुहिणा जग्मुर्नैत्येषा मणिकर्णिका

輝ける太陽の触れにより砂の粒がきらめくその数ほど、ドルヒナ（梵天ブラフマー）はここに来た。されどマニカルニカーは決して凡ならず、その聖性は尽きない。

Verse 31

संति तीर्थानि तावंति परितो मणिकर्णिकाम् । यावद्भिस्तिलमात्रापि न भूमिर्विरलीकृता

マニカルニカーの周りにはティールタがあまりにも多く、胡麻一粒ほどの地でさえ、聖なる渡り場のない所はない。

Verse 32

यदन्वये कोपि मुक्तः संप्राप्य मणिकर्णिकाम् । तद्वंश्यास्तत्प्रभावेण मान्याः स्वर्गौकसामपि

いかなる家系であれ、ただ一人でもマニカルニカーに至って解脱（モークシャ）を得るなら、その力によって子孫は天界の住人の中にあっても敬われるに足る。

Verse 33

तर्पिताः पितरो येन संप्राप्य मणिकर्णिकाम् । सप्तसप्त तथा सप्त पूर्वजास्तेन तारिताः

マニカルニカーに至り、タルパナを捧げて祖霊を満たす者によって、先祖は救われる――七代と七代、さらにまた七代。

Verse 34

आमध्याद्देवसरित आ हरिश्चंद्रमडपात् । आ गंगा केशवादा च स्वर्द्वारान्मणिकर्णिका

マニカルニカーは、神なる河の中ほどからハリシュチャンドラ・マンダパに至り、またガンガー・ケーシャヴァからスヴァルガドヴァーラ（天の門）に及ぶ。

Verse 35

एतद्रजःकणतुलां त्रिलोक्यपि न गच्छति । एतत्प्राप्त्यै प्रयतते त्रिलोकस्थोऽखिलो भवी

この聖地の一粒の塵の価値に、三界といえども及ばない。ゆえに三界のあらゆる衆生は、これを得んと努める。

Verse 36

कलावती चित्रपटीं पश्यंतीत्थं मुहुर्मुहुः । ज्ञानवापीं ददर्शाथ श्रीविश्वेश्वरदक्षिणे

カーラーヴァティーが不思議な彩絵の布を幾度も見つめていると、やがてシュリー・ヴィシュヴェーシュヴァラの南にあるジュニャーナヴァーピーが、カーシーの聖なる標として現れた。

Verse 37

यदंबुसततं रक्षेद्दुर्वृत्ताद्दंडनायकः । संभ्रमो विभ्रमश्चासौ दत्त्वा भ्रातिं गरीयसीम्

その水は常に、悪しき者から守護の長によって護られている。さらに彼—サンブラマはヴィブラマとともに—それに最上の光輝と尊厳を授けた。

Verse 38

योष्टमूर्तिर्महादेवः पुराणे परिपठ्यते । तस्यैषांबुमयी मूर्तिर्ज्ञानदा ज्ञानवापिका

プラーナにおいて、マハーデーヴァは女身の相をもつと讃えられる。このジュニャーナヴァーピカーこそ、水より成る彼のその御姿であり、智慧を授ける。

Verse 39

नेत्रयोरतिथीकृत्य ज्ञानवापी कलावती । कदंबकुसुमाकारां बभार क्षणतस्तनुम्

まるで彼女の両眼を尊き客として迎えるかのように、ジュニャーナヴァーピーはカーラーヴァティーを一瞬にして、カダンバの花のごとき身へと変えた—光り輝き、繊細で、ティールタの力により変容したのである。

Verse 40

अंगानि वेपथुं प्रापुः स्विन्ना भालस्थली भृशम् । हर्षवाष्पांबुकलिले जाते तस्या विलोचने

その四肢は震え、額はひどく汗に濡れ、両の眼は歓喜の涙と流れ落ちる滴とが交じり合ってかすんだ――溢れる信愛のしるしであった。

Verse 41

तस्तंभ गात्रलतिका मुखवैवर्ण्यमाप च । स्वरोथ गद्गदो जातो व्यभ्रंशत्तत्करात्पटी

しなやかな肢体はこわばり、顔色は失せ、声は詰まってかすれ――手にしていた布はすべり落ちて地に落ちた。

Verse 42

साक्षणं स्वं विसस्मार काहं क्वाहं न वेत्ति च । सौषुप्तायां दशायां च परमात्मेव निश्चला

その瞬間、彼女は我を忘れ、「我は誰か、ここはどこか」とも知れず、深い眠りのような境地にて不動に立った――至上の自己に没入した魂のごとく。

Verse 43

अथ तत्परिचारिण्यस्त्वरमाणा इतस्ततः । किं किं किमेतदेतत्किं पृच्छंति स्म परस्परम्

すると侍女たちはあわただしく行き来しながら、互いに繰り返し問うた。「これは何だ、何が起きたのだ、いったい何事か。」

Verse 44

तदवस्थां समालोक्य तां ताश्चतुरचेतसः । विज्ञाय सात्त्विकैर्भावैरिदमूचूः परस्परम्

その様子を見て、聡明な女たちは、これはサットヴァ的（sāttvika）な清浄の情動より起こったものと悟り、互いにこう言い交わした。

Verse 45

भवांतरे प्रेमपात्रमेतयैक्षितु किंचन । चिरात्तेन च संगत्य सुखमूर्च्छामवाप ह

別の生において、この聖なる御前は彼女が愛をもって仰ぎ見る器であった。いま久しく隔てて再び相まみえたとき、彼女は至福の恍惚に倒れ伏した。

Verse 46

अथनेत्थं कथमियमकांडात्पर्यमूमुहत् । प्रेक्षमाणा रहश्चित्रपटीमति पटीयसीम्

そこで人々は訝しんだ。「いかにして彼女は忽ちこの惑乱の失神に陥ったのか」—そして密かに、最も見識深きその婦人をつぶさに観察した。彼女の心は、精妙に彩られた布のごとく繊細であった。

Verse 47

तन्मोहस्य निदानं ताःसम्यगेव विचार्य च । उपचेरुर्महाशांतैरुपचारैरनाकुलम्

その迷妄の因を正しく思惟し終えると、彼女らは大いなる寂静をもたらす慰撫の手当てと奉仕によって、落ち着いて、取り乱すことなく彼女に仕えた。

Verse 48

काचित्तां वीजयांचक्रे कदलीतालवृंतकैः । बिसिनीवलयैरन्या धन्यां तां पर्यभूषयत्

ある者は芭蕉と椰子の茎で彼女を扇ぎ、またある者は蓮の繊維で作った腕輪をもって、その福徳ある婦人を飾った。

Verse 49

अमंदैश्चंदनरसैरभ्यषिंचदमुं परा । अशोकपल्लवैरस्याः काचिच्छोकमनीनशत्

またある者は豊かな白檀の樹液をそっと注ぎ、別の者はアショーカの若葉の小枝を手に、彼女の憂いを払い去ろうとした。

Verse 50

धारामंडपधारांबुसीकरैस्तत्तनूलताम् । इष्टार्थविरहग्लानां सिंचयामास काचन

また一人は、ダーラー・マンダパに流れ落ちる水の細やかな飛沫を、蔓のようにしなやかなその身にそっと散らし、愛し願うものとの別離に衰えた彼女を慰めた。

Verse 51

जलार्द्रवाससा काचिदेतस्यास्तनुमावृणोत् । कर्पूरक्षोदजालेपैरन्यास्तामन्वलेपयन्

ある者は水に濡らした衣でその身を覆い、ついで他の者たちは粉にした樟脳で調えた香膏を塗り広げた。

Verse 52

पद्मिनीदलशय्या च काचित्यरचयन्मृदुम् । काचित्कुलिशनेपथ्यं दूरीकृत्य तदंगतः

ある者は蓮の葉で柔らかな臥床を整え、またある者はその身から硬く荒い装いを取り除いて遠ざけた。

Verse 53

मुक्ताकलापं रचयांचक्रे वक्षोजमंडले । काचिच्छशिमुखी तां तु चंद्रकांतशिलातले

ある者は胸もとに真珠の房を飾り、また月のような面差しの者は、彼女をチャンドラカーンタ石の板の上に横たえた。

Verse 54

स्वापयामास तन्वंगीं स्रवच्छीतांबुशीतले । दृष्ट्वोपचार्यमाणां तामित्थं बुद्धिशरीरिणी

彼女は、冷たい水が滴り落ちてひんやりとしたその面の上に、細身の姫を眠らせた。かく手当てされる様子を見て、分別ある賢者はそれにふさわしく語った。

Verse 55

अतितापपरीतांगी ताः सखीः प्रत्यभाषत । एतस्यास्तापशांत्यर्थं जानेहं परमौषधम्

激しい熱に圧されて、彼女は友のサキーたちに語った。「この燃える苦しみを鎮めるために、ここに無上の霊薬があると私は知っている。」

Verse 56

उपचारानिमान्सवार्न्दूरी कुरुत मा चिरम् । अपतापां करोम्येनां सद्यः पश्यत कौतुकम्

「これらの侍者と儀礼の奉仕をすべてただちに退けよ、遅れるな。今すぐ彼女を灼熱の苦から解き放つ。さあ、この不思議なる妙なる業を見よ。」

Verse 57

दृष्ट्वा चित्रपटीमेषा सद्यो विह्वलतामगात् । अत्रैव काचिदेतस्याः प्रेमभूरस्ति निश्चितम्

描かれた布絵を見たとたん、彼女はたちまち心乱れ、うろたえた。まさしくこの場所に、彼女のための愛の根—定められた縁—があるに違いない。

Verse 58

अतश्चित्रपटीस्पर्शात्परितापं विहास्यति । वाक्याद्बुद्धिशरीरिण्यास्ततस्तत्परिचारिकाः

ゆえに、その布絵に触れれば、彼女は灼ける苦患を捨て去るであろう。ついで、智慧を身に宿す貴婦人の言葉に従い、侍女たちはそのとおりに取り計らった。

Verse 59

निधाय तत्पुरः प्रोचुः पटीं पश्य कलावति । तवानंदकरी यत्र काचिदस्तीष्टदेवता

それを彼女の前に置いて言った。「カラーヴァティよ、この布絵をご覧なさい。ここに、あなたの喜びを生む愛しきイシュタ・デーヴァター（選び敬う本尊）がいらっしゃる。」

Verse 60

सापीष्टदेवतानाम्ना तत्पटीदर्शनेन च । सुधासेकमिव प्राप्य मूर्छां हित्वोत्थिता द्रुतम्

彼女は――自ら選び敬う神の御名を聞き、またその彩色の布を見たとたん――甘露（アムリタ）を注がれたかのように、失神を振り払い、たちまち起き上がった。

Verse 61

अवग्रहपरिम्लाना वर्षासारैरिवौषधीः । पुनरालोकयांचक्रे ज्ञानदां ज्ञानवापिकाम्

干ばつののち初雨に薬草が息を吹き返すように、彼女は再び、霊的な智慧を授ける井戸――ジュニャーナヴァーピー（知恵の井）へと目を向けた。

Verse 62

स्पृष्ट्वा कलावती तां तु वापीं चित्रगतामपि । लेभे भवांतरज्ञानं यथासीत्पूर्वर्जन्मनि

カラーヴァティーはその井戸に触れた――それは絵の中にあるだけであったが――前生のときと同じく、別の生の記憶と知を得た。

Verse 63

पुनर्विचारयांचक्रे वापी माहात्म्यमुत्तमम् । अहो चित्रगतापीयं संस्पृष्टा ज्ञानवापिका

彼女は再びその井戸の最上の霊威を思い巡らした。「ああ、絵の中にあるだけでも、このジュニャーナヴァーピーは、触れさえすればなお力を授けるのだ。」

Verse 64

ज्ञानं मे जनयामास भवांतर समुद्भवम् । अथ तासां पुरो हृष्टा कथयामास सुंदरी

「それは私のうちに、別の生より生じた智慧を起こしたのです。」そう言って、美しい女は喜びに満ち、侍女たちの前で語り始めた。

Verse 65

निजं प्राग्भव वृत्तांतं ज्ञानवापीप्रभावजम् । कलावत्युवाच । एतस्माज्जन्मनः पूर्वमहं ब्राह्मणकन्यका

カラーヴァティーは、聖なるジュニャーナヴァーピーの威力より生じた前世の由来を語った。「この生の以前、私はバラモンの乙女であった。」

Verse 66

उपविश्वेश्वरं काश्यां ज्ञानवाप्यां रमे मुदा । जनको मे हरिस्वामी जनयित्री प्रियंवदा

カーシーにて、ウパヴィシュヴェーシュヴァラと聖なるジュニャーナヴァーピーのほとりで、私は歓喜に満ちて過ごした。父はハリスヴァーミン、母はプリヤンヴァダーであった。

Verse 67

आख्या मम सुशीलेति मां च विद्याधरोऽहरत् । मध्येमार्गं निशीथेथ तदोप मलयाचलम्

「スシーラー」とは我が名。しかして一人のヴィディヤーダラが私をさらい去った。やがて道の半ば、真夜中に、彼はマラヤ山に至った。

Verse 68

रक्षसा सहतो वीरो राक्षसं स जघानह । रक्षोपि मुक्तं शापात्तु दिव्यवपुरवाप ह

一人の勇士が羅刹に襲われ、その羅刹を討ち倒した。しかもその魔は呪いより解かれて、天なる妙身を得た。

Verse 69

अवाप जन्मगंधर्वस्त्वसौ मलयकेतुतः । कर्णाटनृपतेः कन्या बभूवाहं कलावती

彼はマラヤケートゥと名づくるガンダルヴァとして再生した。かくて私はカルナータの王の娘、カラーヴァティーとなった。

Verse 70

इति ज्ञानं ममोद्भूतं ज्ञानवापीक्षणात्क्षणात् । इति तस्या वचः श्रुत्वा सापि बुद्धिशरीरिणी

「かくして、ただジュニャーナヴァーピー（智慧の井）を拝しただけで、知は我が内に—瞬時に—湧き起こった。」その言葉を聞き、彼女もまた—清らかな覚知を身とする者として—心を動かされた。

Verse 71

ताश्च तत्परिचारिण्यः प्रहृष्टास्यास्तदाऽभवन् । प्रोचुस्तां प्रणिपत्याथ पुण्यशीलां कलावतीम्

そのとき侍女たちは大いに歓喜した。ひれ伏して礼拝し、功徳に満ちた徳高きカラーヴァティーに申し上げた。

Verse 72

अहो कथं हि सा लभ्या यत्प्रभावोयमीदृशः । धिग्जन्म तेषां मर्त्येऽस्मिन्यैर्नैक्षि ज्ञानवापिका

ああ、かくも比類なき霊威をもつその（聖なる井）を、いかにして得られようか。ジュニャーナヴァーピーを一度も拝さぬままこの世に生まれた人々の生は、まことに嘆かわしい。

Verse 73

कलावति नमस्तुभ्यं कुरुनोपि समीहितम् । जनिं सफलयास्माकं नय नः प्रार्थ्य भूपतिम्

カラーヴァティーよ、あなたに礼拝いたします。どうか私たちの願いもお叶えください。王に願い出て、私たちをそこへ導き、この生を実りあるものとしてください。

Verse 74

अयं च नियमोस्माकमद्यारभ्य कलावति । निर्वेक्ष्यामो महाभोगान्दृष्ट्वा तां ज्ञानवापिकाम्

そしてこれが今日よりの私たちの誓いです、カラーヴァティーよ。あのジュニャーナヴァーピーを拝したなら、あらゆる大いなる享楽を空しきものとして捨て去ります。

Verse 75

अवश्यं ज्ञानवापी सा नाम्ना भवितुमर्हति । चित्रं चित्रगतापीह या तव ज्ञानदायिनी

まことに彼女は「ジュニャーナヴァーピー（知の井戸）」の名にふさわしい。驚くべきことに、ここではただの井戸でありながら、汝に智慧を授ける。

Verse 76

ओंकृत्य तासां वाक्यं सा स्वाकारं परिगोप्य च । प्रियाणि कृत्वा भूभर्तुः प्रस्तावज्ञा व्यजिज्ञपत्

彼女は吉祥なる「オーム（Oṃ）」をもって彼らの言葉に同意し、自らの意図を秘した。時機を知る者として、まず王の喜ぶことを行い、その後に大地の主へ願いを申し述べた。

Verse 77

कलावत्युवाच । जीवितेश न मे त्वत्तः किंचित्प्रियतरं क्वचित् । त्वामासाद्य पतिं राजन्प्राप्ताः सर्वे मनोरथाः

カラーヴァティーは言った。「わが命の主よ、どこにもあなたより愛しいものはありません。王よ、あなたを夫として得て、私の願いはすべて成就しました。」

Verse 78

एको मनोरथः प्रार्थ्यो ममास्त्यत्रार्यपुत्रक । विचारपथमापन्नस्तवापि स महाहितः

「けれども、ここでなお一つだけ願いを申し上げたいのです、気高き王子よ。それはあなたの思惟の道にもすでに入り、大いなる利益をもたらします。」

Verse 79

मम तु त्वदधीनायाः सुदुष्प्रापतरो महान् । तव स्वाधीनवृत्तेस्तु सिद्धप्रायो मनोरथः

「私にとっては――あなたに依る身ゆえに――この大いなる目的はきわめて得難い。しかし、行いが自らの御心に従い自由であるあなたにとっては、その願いはほとんど成就したも同然です。」

Verse 80

प्राणेश किं बहूक्तेन यदि प्राणैः प्रयोजनम् । तदाभिलषितं देहि प्राणा यास्यंत्यथान्यथा

ああ、我が息の主よ、何ぞ多言を要せん。もし我が命を真に思うなら、願うところを授け給え。さもなくば、我が息は去らん。

Verse 81

प्राणेभ्योपि गरीयस्यास्तस्या वाक्यं निशम्य सः । उवाच वचनं राजा तस्याः स्वस्यापि च प्रियम्

彼は、己の命にも勝って愛しい彼女の言葉を聞き、彼女にも自らにも喜ばしい返答を王として語った。

Verse 82

राजोवाच । नाहं प्रिये तवादेयमिह पश्यामि भामिनि । प्राणा अपि मम क्रीतास्त्वया शीलकलागुणैः

王は言った。「愛しき人よ、麗しき姫よ、ここに汝へ与えぬものは何も見えぬ。わが命すら、汝の品性と芸と徳によって買い取られたのだ。」

Verse 83

अविलंबितमाचक्ष्व कृतं विद्धि कलावति । भवद्विधानां साध्वीनामन्येऽप्राप्यं न किंचन

「ためらわずに告げよ、カラーヴァティー。すでに成ったものと思え。汝のごとき貞淑なる善女には、功徳と善性により、他には得難きものとて何もない。」

Verse 84

कः प्रार्थ्यः प्रार्थनीयं किं को वा प्रार्थयिता प्रिये । न पृथग्जनवत्किंचिद्वर्तनं नौ कलावति

「愛しき人よ、誰に願い、何を求め、誰が求めるというのか。カラーヴァティーよ、我らの間には、凡人が別々に営むような隔ての交わりはない。」

Verse 85

देशः कोशो बलं दुर्गं यदन्यदपि भामिनि । तत्त्वदीयं न मे किंचित्स्वाम्यमात्रमिहास्ति मे

「国土も宝蔵も軍勢も城塞も、ほかのいかなるものも、光り輝く君よ、すべて汝のもの。ここに真に我がものは何一つなく、ただ『主たる名』のみが我に残る。」

Verse 86

तच्च स्वाम्यं ममान्यत्र त्वदृते जीवितेश्वरि । राज्यं त्यजेयं त्वद्वाक्यात्तृणीकृत्यापि मानिनि

「汝を離れては、我が命の主よ、いずこにも我に権利も主権もない。汝の一言あらば、誇り高き君よ、王国すら捨て、草のごとく顧みぬ。」

Verse 87

माल्पकेतोर्महीजानेरिति वाक्यं निशम्य सा । प्राह गंभीरया वाचा वचश्चारु कलावती

国土の王マールパケートゥのこの言葉を聞き、言の花も麗しいカラーヴァティーは、深く落ち着いた声で答えた。

Verse 88

कलावत्युवाच । नाथ प्रजासृजापूर्वं सृष्टा नानाविधाः प्रजाः । प्रजाहिताय संसृष्टं पुरुषार्थचतुष्टयम्

カラーヴァティーは言った。「主よ、はじめに衆生を生み出すために創造がなされたとき、さまざまな類の生きものが現れました。さらに衆生の利益のため、人の四つの目的—ダルマ、アルタ、カーマ、モークシャ—も定められたのです。」

Verse 89

तद्विहीनाजनिरपि जल बुद्बुदवन्मुधा । तस्मादेकोपि संसाध्यः परत्रेह च शर्मणे

「それを欠いた生は、水の泡のようにむなしい。ゆえに、たとえ一つであっても真の目的を篤く成就し、此の世と彼の世の安らぎを得るべきです。」

Verse 90

यत्रानुकूल्यं दंपत्योस्त्रिवर्गस्तत्र वर्धते । यदुच्यते पुराविद्भिरिति तत्तथ्यमीक्षितम्

夫婦が互いに和合し助け合うところでは、三つの世の目的—ダルマ（法）、アルタ（利）、カーマ（欲）—が栄える。古の賢者の言葉は、まことと見定められた。

Verse 91

मद्विधाना तु दासीनां शतं तेऽस्तीह मंदिरे । तथापि नितरां प्रेम स्वामिनो मयि दृश्यते

あなたの宮殿には私のような侍女が百人もおります。それでもなお、主君のひときわ深い愛は私に向けられていると見受けられます。

Verse 92

तव दास्यपि भोगाढ्या किमुतांकस्थलीचरी । तत्राप्यनन्यसंपत्तिस्तत्र स्वाधीनभर्तृता

あなたの侍女でさえ享楽に満ちて暮らしております。まして御膝に寄り添う者はなおさらです。けれどもその中で比類なき宝とは、愛のやさしい導きのもとに、ひたすら貞節に尽くす夫であります。

Verse 93

विपश्चित्संचयेदर्थानिष्टापूर्ताय कर्मणे । तपोर्थमायुर्निर्विघ्नं दारांश्चापत्यलब्धये

賢者はヤジュニャ（祭祀）と公共の施しのために財を蓄え、タパス（苦行）のために障りなき寿命を願い、そして子孫を得るために妻を迎えるべきである。

Verse 94

तवैतत्सर्वमस्तीह विश्वेशानुग्रहात्प्रिय । पूरणीयोऽभिलाषो मे यदि तद्वचम्यहं शृणु

愛しき方よ、宇宙の主ヴィシュヴェーシャの御加護により、これらすべてはすでにここであなたのものです。けれども、なお一つ私の願いが満たされておりません。もしお許しくださるなら、どうか私の言葉をお聞きください。

Verse 95

तूर्णं प्रहिणु मां नाथ विश्वनाथपुरीं प्रति । प्राणाः प्रयाता प्रागेव वपुः शेषास्मि केवलम्

速やかに我を、主よ、ヴィシュヴァナータ（カーシー）の都へ遣わしたまえ。命の息は、あたかもすでに去り、ただこの身のみが残る。

Verse 96

माल्यकेतुः कलावत्या इत्याकर्ण्य वचः स्फुटम् । क्षणं विचार्य स्वहृदि राजा प्रोवाच तां प्रियाम्

カラーヴァティーの明らかな言葉を聞くや、王マーリヤケートゥは胸中にしばし思案し、のち愛しき人に語りかけた。

Verse 97

प्रिये कलावति यदि तव गंतव्यमेव हि । राज्यलक्ष्म्यानया किं मे चलया त्वद्विहीनया

愛しきカラーヴァティーよ——もし汝がまことに去らねばならぬのなら、汝なき我に、この移ろう王の栄えが何の役に立とうか。

Verse 98

न राज्यं राज्यमित्याहू राज्यश्रीः प्रेयसी ध्रुवम् । सप्तांगमपि तद्राज्यं तया हीनं तृणायते

人は言う、国は真の「国」ではない、と。王権の確かな輝きは、まさしく愛しき人である。七支を具えた国とて、彼女を失えば草のごとく卑し。

Verse 99

निःसपत्नं कृतं राज्यं भुक्त्वा भोगान्निरंतरम् । हृषीकार्थाः कृतार्थाश्च विधृता आधृतिः प्रिये

愛しき人よ、我は国を無敵ならしめ、絶え間なく快楽を味わってきた。諸根は望みを満たされ、満ち足りた心も保たれてきた、いとしき者よ。

Verse 100

अपत्यान्यपि जातानि किं कर्तव्यमिहास्ति मे । अवश्यमेव गंतव्याऽवाभ्यां वाराणसी पुरी

「子らもすでに生まれた。ここで私に残る務めは何であろうか。まことに我ら二人は、ヴァーラーナシーの都へ赴くべきである。」

Verse 110

अथ प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचाचमक्रियाम् । राज्ञ्या विनिर्दिष्टपथा ज्ञानवापीं नृपो ययौ

そののち、暁に起きて清めとアーチャマナ（浄水を口に含む作法）を行い、王は妃の示した道に従ってジュニャーナヴァーピーへ赴いた。

Verse 120

तावद्विमानमापन्नं सक्वणत्किंकिणीगणम् । पश्यतां सर्वलोकानां चन्द्रमौलिरथोरथात्

そのとき、万人の目の前に、鈴の群れが澄みわたり鳴り響く天のヴィマーナが到来し、月を頂くカンドラマウリ—すなわちシヴァ—が車より現れ出た。

Verse 127

पठित्वा पाठयित्वा वा श्रुत्वा वा श्रद्धयान्वितः । ज्ञानवाप्याः शुभाख्यानं शिवलोके महीयते

信を具えて、ジュニャーナヴァーピーの吉祥なる物語を自ら読誦し、他に読誦させ、あるいはただ聴聞する者は、シヴァの世界において尊ばれる。