Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82
Devanagari script
राजोवाच । नाहं प्रिये तवादेयमिह पश्यामि भामिनि । प्राणा अपि मम क्रीतास्त्वया शीलकलागुणैः
Transliteration
rājovāca | nāhaṃ priye tavādeyamiha paśyāmi bhāmini | prāṇā api mama krītāstvayā śīlakalāguṇaiḥ
Translation
王は言った。「愛しき人よ、麗しき姫よ、ここに汝へ与えぬものは何も見えぬ。わが命すら、汝の品性と芸と徳によって買い取られたのだ。」
Word by Word
राजाthe king
राजा:
कर्ता
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नnot
न:
निपात
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रियेO beloved
प्रिये:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तवyour
तव:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
आदेयम्something to be taken/accepted
आदेयम्:
कर्म (of पश्यामि)
TypeNoun
Rootआदेय (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘आ-दा’ (to take) से ‘आदेय’ = ‘to be taken/accepted’
इहhere
इह:
अधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
पश्यामिI see
पश्यामि:
क्रिया
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
भामिनिO lovely one
भामिनि:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootभामिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
प्राणाःlives; vital breaths
प्राणाः:
कर्ता (of implied ‘are’)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven
अपि:
निपात
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (also/even)
ममmy
मम:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
क्रीताःbought; purchased
क्रीताः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective of प्राणाः)
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘bought’
त्वयाby you
त्वया:
करण/कर्ता (Agent in passive sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
शीलकलागुणैःby (your) conduct, arts, and virtues
शीलकलागुणैः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootशील + कला + गुण (प्रातिपदिकानि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (co-ordinative): शीलैः कलाभिः गुणैः
Speaker
King
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical)
Visual Art Cues
Scene: The king openly declares total willingness to give, praising his beloved’s character, arts, and virtues; a gesture of offering—open palm or folded hands—signals surrender and esteem.
Characters & Entities
K
KingK
KalāvatīFAQs
True worth is moral character and virtue; honoring it through generosity is praised as dharmic kingship and household righteousness.
None explicitly; the passage belongs to Kāśī Khaṇḍa’s sacred narrative environment.
None.