Adhyaya 20

Verse 1

गणावूचतुः । औत्तानपादिर्निर्गत्य ततः काननतो द्विज । रम्यं मधुवनं प्राप यमुनायास्तटे महत

従者たちは言った。「おおブラーフマナよ、ウッターナパーダの子（ドゥルヴァ）はその森を出て、ヤムナー河の岸にある、壮大で名高い麗しきマドゥヴァナに到った。」

Verse 2

आद्यं भगवतः स्थानं तत्पुण्यं हरिमेधसः । पापोपि जंतुस्तत्प्राप्य निष्पापो जायते ध्रुवम्

そこは主の原初の住処、聖にして浄めを与える地、聖仙ハリメーダスの霊地である。たとえ罪ある者も、そこに至れば必ず罪を離れる。

Verse 3

जपन्स वासुदेवाख्यं परंब्रह्म निरामयम् । अपश्यत्तन्मयं विश्वं ध्यानस्तिमितलोचनः

ヴァースデーヴァという御名—至上にして無垢なるブラフマン—を唱えつつ、彼は全宇宙がその御方に満たされているのを観じた。瞑想により眼差しは静まり動かなかった。

Verse 4

हरिर्हरित्सु सर्वासु हरिर्हरिमरीचिषु । शिवामृगमृगेंद्रादि रूपः काननगो हरिः

ハリはあらゆる緑の樹々に在り、ハリは日の光の光線にも在った。森を行くハリは、吉祥なる鹿や獣の王など、さまざまな姿となって現れた。

Verse 5

जले शालूरकूर्मादि रूपेण भगवान्हरिः । हरिरश्वादिरूपेण मंदुरास्वपि भूभुजाम्

水の中では、至福者ハリは魚や亀などの姿となって現れ、またハリは馬などの生きものとして、王たちの厩舎にさえ遍く宿っておられる。

Verse 6

अनंतरूपः पाताले गगनेऽनंतसंज्ञकः । एकोप्यनंततां यातो रूपभेदैरनंतकैः

地下の世界では、かれは無尽の姿をもち、天においては「アナンタ（無限）」と称される。唯一なるお方でありながら、無数の顕現の差別によって無限と語られる。

Verse 7

देवेषु यो वसेन्नित्यं देवानां वसतिर्हि यः । स वासुदेवः सर्वत्र दीव्येद्यद्वासनावशात्

神々の中に常に住し、まことに神々の住処そのものであるお方—それがヴァースデーヴァである。内に宿る臨在の力によって、かれは遍く輝き、戯れ給う。

Verse 8

विष्लृव्याप्तावयंधातुर्यत्रसार्थकतां गतः । ते विष्णुनाम स्वरूपे हि सर्वव्यापनशीलिनि

この語根（viṣlṛ）が「遍く行き渡る」という意味において真に成就するところ、そこに「ヴィシュヌ」という御名の本質が定まる—万有を遍満することを本性とするお方である。

Verse 9

सर्वेषां च हृषीकाणामीशनात्परमेश्वरः । हृषीकेश इति ख्यातो यः स सर्वत्रसंस्थितः

至上主はあらゆる感官を統べ給うがゆえに、「フリシーケーシャ（諸根の主）」として知られる。この御名を戴くお方は、遍く一切処に住し給う。

Verse 10

न च्यवंतेपि यद्भक्ता महति प्रलये सति । अतोऽच्युतोऽखिले लोके स एकः सर्वगोऽव्ययः

大いなる滅尽が来たとしても、彼の帰依者は決して堕ちない。ゆえに一切の世界において、彼はアチュタ（不墜者）—唯一にして遍在し、不滅の主と称えられる。

Verse 11

इदं चराचरं विश्वं यो बभार स्वलीलया । भृत्यास्वरूपसंपत्त्या सोऽत्र विश्वंभरोऽखिलम्

自らのリーラーによって、動くものと動かぬものから成るこの宇宙を担い、仕える者のような満ちた慈しみで保つ御方は、ここにヴィシュヴァンバラ（Viśvambhara）—万有の支えとして讃えられる。

Verse 12

तस्येक्षणे समीक्षेते नान्यद्विप्णुपदादृते । निरीक्ष्यः पुंडरीकाक्षो नान्यो नियमतो ह्यतः

観ずるという行いにおいて、ヴィシュヌの位地を離れて求むべきものはない。ゆえに聖なる規定により、蓮華の眼をもつ主プンダリーカークシャ（Puṇḍarīkākṣa）のみが観想の正しき対象であり、他はない。

Verse 13

नान्य शब्दग्रहौ तस्य जातौ शब्दग्रहावपि । विना मुकुंद गोविंद दामोदर चतुर्भुज

その言葉は他のいかなる呼称も、いかなる語も取ってはならない。ただ、ムクンダ、ゴーヴィンダ、ダーモダラ、そしてチャトゥルブジャ（四臂の御方）だけである。

Verse 14

गोविंदचरणार्थार्चां तत्प्रियंकर्मवै विना । शंखचक्रांकितौ तस्य नान्यकर्मकरौकरौ

ゴーヴィンダの御足のために捧げる礼拝と、御心にかなう行いを除いては、法螺貝と円盤の印を帯びたその両手は、他のいかなる業もなさない。

Verse 15

निर्द्वंद्वचरणद्वंद्वं तन्मनो मनुते हरेः । हित्वान्यन्मननं सर्वं निश्चलत्वमवाप ह

その心は一切の二元を超えて、ハリの御足の一対を観想する。ほかの思いをすべて捨て、揺るがぬ安住を得た。

Verse 16

चरणौ विष्णुशरणौ हित्वा नारायणांगणम् । तस्य नो चरतोन्यत्र चरतो विपुलं तपः

ヴィシュヌの守護の御足とナーラーヤナの御庭を離れても、彼の足は他へは向かわなかった。かくも広大で揺るがぬ苦行を行じていた。

Verse 17

वाणीप्रमाणी क्रियते गोविंदगुणवर्णने । जोषं समासता तेन महासारं तपस्यता

その言葉はゴーヴィンダの徳を讃えるときにのみ真の量を得た。その沈黙の没入によって、彼の苦行は最上の精髄となった。

Verse 18

नितांतकमलाकांत नामधेयसुधारसम् । रसयंती न रसना तस्यान्यरसस्पृहा

その舌は、カマラー・カーンタの御名という甘露の精髄を限りなく味わい、もはや他の味を求めなかった。

Verse 19

श्रीमुकुंद पदद्वंद्व पद्मामोदप्रमोदितम् । गंधांतरं न तद्घ्राणं परिजिघ्रत्यशीघ्रगम्

その嗅覚は、シュリー・ムクンダの御足の一対に宿る蓮華の香りの歓喜に満たされ、他の香りを追い求めなかった。

Verse 20

त्वगिंद्रियं मधुरिपोः परिस्पृश्य पदद्वयम् । सर्वस्पर्शसुखं प्राप तस्य भूजानिजन्मनः

マドゥリプ（Madhuripu）の両足に触れるとき、彼の触覚はあらゆる触れ合いの至福を得た。大地に生まれし者にとって、すべての触楽はそこに満ち足りた。

Verse 21

शब्दादिविषयाधारं सारं दामोदरं परम् । ध्रुवेंद्रियाणि संप्राप्य कृतार्थान्यभवंस्तदा

至上のダーモダラ（Dāmodara）――音声をはじめ諸感境の拠り所たる本質の実在――に到ると、彼の諸根は揺るぎなく定まり、そのとき真に成就した。

Verse 22

लुप्तानि सर्वतेजांसि तत्तपस्तपनोदये । चंद्रसूर्यानलर्क्षाणां प्रदीपित जगत्त्रये

彼の苦行の燃え立つ太陽が昇ると、他のあらゆる輝きはかき消された。三界は、月・日・火・星々が同時に照らすかのように光り満ちた。

Verse 23

इंद्र चंद्राग्नि वरुण समीरण धनाधिपाः । यम नैरृतमुख्याश्च जाताः स्वपदशंकिताः

インドラ、チャンドラ、アグニ、ヴァルナ、ヴァーユ、クベーラ、ヤマ、そしてナイリッタ（Nairṛta）を首とする守護神らは、自らの位を奪われまいと不安に震えた。

Verse 24

वैमानिकास्तथाऽन्येपि वसुमुख्या दिवौकसः । ततो धुवात्समुत्त्रेसुः स्वाधिकारैधिताधयः

ヴィマーナに乗る天人たち、またヴァスたちをはじめとする他の天界の住人らは、ドゥルヴァ（Dhruva）のもとから立ち上がり、己が権分を案じて心燃え立ちながら急ぎ去った。

Verse 25

यत्र यत्र ध्रुवः पादं मिनोति पृथिवीतले । धरा तस्य भराक्रांता विनमेत्तत्र तत्र वै

ドゥルヴァが大地の面に足を置くところはどこであれ、その地は苦行（タパス）より生じた力の重みに押され、まことにうなだれて屈した。

Verse 26

अहो तदंगसंगीनि त्यक्त्वा जाड्यं जलान्यपि । रसवंति पदस्थानि स्फुरंत्यन्यत्र तद्भयात्

ああ！その肢体にまとわりついて鈍くなった水でさえ重さを捨て去り、彼の足が立つ場所は汁（いのちの潤い）と活力に満ちた。苦行の威力を畏れて流れは震え、ほかへと移り去った。

Verse 27

यावंति विष्वक्तेजांसि सिद्धरूपगुणानि च । नेत्रातिथीनि तावंति तत्तपस्तेजसाऽभवन्

四方にある輝く成就、完成された姿と徳がいかほどであれ、そのすべてが「眼の客」となり、あの苦行（タパス）の光明によって顕れ出た。

Verse 28

अहो निजगुणस्पर्शः सततं मातरिश्वना । दूरदेशांतरस्थोपि तत्त्वचो विषयीकृतः

ああ！その自らの性質の絶えざる触れによって、遠き国々を巡る風（マータリシュヴァン）さえも、真理に安住するその人により制せられ、支配の対象とされた。

Verse 29

व्योम्नापि शब्दगुणिना ध्रुवाराधनबुद्धिना । शब्दजातस्त्वशेषोपि तत्कर्ण शरणीकृतः

音を本性とする虚空でさえ、ドゥルヴァを礼拝する心によって、あらゆる音の群れを余すところなく彼の耳に帰依させ、聴聞のもとに鎮めた。

Verse 30

आराधितोऽनुदिवसं सभूतैरपि पंचभिः । तप एव परं मेने गोविंदार्पित मानसः

日ごとに礼拝され、五大元素さえも供養したが、心をゴーヴィンダに捧げて、ただタパス（苦行）こそ最上の道と見なした。

Verse 31

कौस्तुभोद्भासितहृदः पीतकौशेयवाससः । ध्यानात्तेजोमयं विश्वं तेनैक्षि नृपसूनुना

カウストゥバ宝珠に胸を照らされ、黄の絹衣をまとい、王子は禅定によって、宇宙のすべてが純粋な光より成ると観じた。

Verse 32

मरुत्वतातिमहती चिंताऽप्ता तत्तपोभयात् । मत्पदं चेदकांक्षिष्यदहरिष्यद्ध्रुवं धुवः

大いなるマルト神群は、その苦行を恐れて憂いに囚われた。「もしドゥルヴァが我が位を望むなら、必ずや奪い去るであろう。」

Verse 33

समर्थस्त्वप्सरोवर्गो नियंतुं यमिनां यमान् । स तु यूनि प्रभवति नात्र बाले करोमि किम्

「アプサラスの群れは修行者の戒めさえ乱し得る。だが若者にのみ効く。ここでこの少年が揺るがぬなら、我に何ができようか。」

Verse 34

तपस्विनां तपो हंतुं द्वौ मत्साहाय्यकारिणौ । कामक्रौधौ न तावस्मिन्प्रभवेतां शिशौ ध्रुवे

「修行者のタパスを滅ぼすため、我には二人の盟友がいる――欲と怒り。だがその二つは、幼子ドゥルヴァには勝てぬ。」

Verse 35

एक एव किलोपायो बाले मे प्रभविष्यति । भूतालिं भीषणाकारां प्रहिणोमीह तद्भिये

「あの童子に対しては、ただ一つの策のみが効く。ここへ恐るべき姿のブータ（bhūta）の群れを遣わし、彼を脅かそう。」

Verse 36

बालत्वाद्भीषितो भूतैस्तपस्त्यक्ष्यत्यसौ ध्रुवम् । इति निश्चित्य भूतालिं प्रेषयामास वासवः

「彼はまだ幼子ゆえ、これらのブータ（bhūta）に怯えれば、必ずや苦行（tapas）を捨てるであろう。」そう決して、ヴァーサヴァ（インドラ）はブータの群れを彼に差し向けた。

Verse 37

भल्लूकाकारसर्वांग उष्ट्रलंबशिरोधरः । कश्चिद्दुर्दर्शदशनस्त्वभ्यधावत्तमर्भकम्

ある（ブータ）は全身が熊のようで、頭は駱駝のごとく長く垂れ下がっていた。目を背けたくなる凄まじい牙をむき、あの童子へと突進した。

Verse 38

तं व्याघ्रवदनः कश्चिद्व्यादाय विकटाननम् । द्विपोच्च देहसंस्थानो मुहुर्गर्जन्समभ्यगात्

また別の者は虎の顔をし、異様に大きな口をあんぐりと開いた。象のような巨体で、幾度も咆哮しつつ彼に迫った。

Verse 39

रयात्तु मांसकं भुंजन्कश्चिद्विकटदंष्ट्रकः । रोषात्तमभिदुद्राव दृष्ट्वा संतर्जयन्निव

さらに別の者は異様な牙を持ち、せわしなく肉をむさぼっていた。やがて怒りに燃え、彼を見つけるや、威嚇して屈服させんとするかのように突進した。

Verse 40

अतितीक्ष्णैर्विषाणाग्रैस्तटानुच्चान्विदारयन् । खुराग्रैर्दलयन्भूमिं महोक्षोऽभिजगर्जतम्

剃刀のごとく鋭い角の先で高き川岸を裂き、蹄で大地を打ち砕きつつ、巨大な牡牛は進み来たりて轟然と咆哮した。

Verse 41

कश्चिद्धि पन्नगी भूय फटाटोपभयानकः । अतिलोलद्विरसनः पुस्फूर्जनिकषाचितम्

また一人は蛇女の姿となって現れ、頸のフードを誇らかに広げて嘶き、恐怖を呼んだ。二つのきわめて落ち着きなき舌を揺らし、身をくねらせて脅し震えた。

Verse 42

कश्चिच्च महिषाकारः क्षिपञ्शृंगाग्रतो गिरोन् । लांगूलताडितधरः श्वसन्वेगात्तमाप्तवान्

また一人は水牛の形となり、角の先で山々を投げ飛ばした。尾で地を打ち、荒き鼻息の勢いに乗って突進し、彼に迫り至った。

Verse 43

कश्चिद्दावानलालीढ खर्जूरद्रुमसन्निभम् । बिभ्रदूरुद्वयंभूतो व्यात्तास्यस्तमभीषयत्

また一人は、山火事に舐め焼かれたナツメヤシの樹のごとく見えた。巨大な二つの腿を備え、口を大きく開いたブータ（鬼霊）となって、彼を脅かそうとした。

Verse 44

मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः । निमग्नपिंगनयनः कश्चिद्भीषयति स्म तम्

また一人は背高く、長く痩せた腹をもち、頭の飾りで雲をこすり鳴らした。落ちくぼんだ黄褐の眼で、なお彼を脅かし続けた。

Verse 45

कृपाणपाणिर्भग्नास्यो वामहस्तकपालधृत् । प्रचंडं क्ष्वेडयन्कश्चिदभ्यधावत्तमर्भकम्

また一人は剣を手にし、口は裂け、左手に髑髏を持ち、凄まじい叫び声をあげてその子供に襲いかかった。

Verse 46

विशाल सालमादाय कुर्वन्किल किलारवम् । कश्चित्तमभितो याति कालो दंडधरो यथा

巨大な沙羅の木を掴み、耳障りな叫び声をあげながら、杖を持った「時」（死神）のように、誰かが彼の周りをうろついていた。

Verse 47

तमः संकेतसदनं व्याघ्रं वै वदनं महत् । कृतांतकं दराकारं बिभ्रत्कश्चित्तमभ्यगात्

また一人が彼の方へやってきた。その姿は恐ろしく、闇を住処とし、巨大な虎の顔を持ち、クリターンタ（死の神）のような形相をしていた。

Verse 48

उलूकाकारतां धृत्वा फूत्कारैरतिदारुणैः । हृदयाकंपनैः कश्चिद्भीषयामास तं ध्रुवम्

フクロウのような姿になり、心が震えるほど恐ろしいシューという音を立てて、誰かが彼を何度も何度も怖がらせようとした。

Verse 49

यक्षिणी काचिदानीय रुदंतं कस्यचिच्छिशुम् । अपिबद्रुधिरं कोष्ठाच्चखादास्थि मृणालवत्

あるヤクシニー（夜叉女）が、誰かの泣いている赤ん坊を連れてきた。彼女はその腹から血をすすり、まるで蓮の茎であるかのように骨をかじった。

Verse 50

पिपासिताद्य रुधिरं तेपि पास्याम्यहं धुव । यथास्य बालस्य तथा चर्वित्वास्थीनि वादिनी

今日は喉が渇いている。必ずやお前の血も啜ってやろう。この子供と同じように、お前の骨も噛み砕いてやる！ — と彼女は言った。

Verse 51

अनीय तृणदारूणि परिस्तीर्य समंततः । दावाग्निं ज्वालयामास काचिद्वात्याविवर्धितम्

草や木切れを持ってきてあたり一面に広げ、もう一人は旋風によって激しく煽られた山火事に火をつけた。

Verse 52

वेताली रूपमास्थाय भंक्त्वा काचित्तरून्गिरीन् । रुरोध गगनाध्वानं कंपयंती च तं भृशम्

ヴェーターリー（屍鬼）の姿となり、もう一人は木々や丘さえも打ち砕いた。彼女は空の道を塞ぎ、激しく震わせた。

Verse 53

अन्या सुनीतिरूपेण तमभिप्रेक्ष्य दूरतः । रुरोदातीवदुःखार्ता वक्षोघातं मुहुर्मुहुः

また別の者はスニーティ（貞淑な女性）の姿をとり、遠くから彼を見つめ、悲しみに打ちひしがれたかのように泣き、何度も胸を叩いた。

Verse 54

उवाच च वचश्चाटु बहुमाया विनिर्मितम् । कारुण्यपूर्ण वात्सल्यमतीवातन्वती सती

そして彼女は、幾重もの幻影によって作られた甘く巧みな言葉を語り、溢れんばかりの慈悲と優しい愛情の雰囲気を漂わせた。

Verse 55

त्वदेकशरणां वत्स बत मृत्युर्जिघांसति । रक्षरक्ष गतासुं मां शरणागतवत्सल

わが子よ、わたしの拠り所はただ汝のみ——ああ、死が我を討たんと迫る。護りたまえ、護りたまえ；我はもはや命なきがごとし。帰依する者を慈しむ御方よ。

Verse 56

प्रतिग्रामं प्रतिपुरं प्रत्यध्वं प्रतिकाननम् । प्रत्याश्रमं प्रतिगिरिं श्रांता त्वद्वीक्षणातुरा

村から村へ、都から都へ——あらゆる道をたどり、あらゆる森を越え；庵から庵へ、山から山へ——我はさまよい、疲れ果て、ただ汝を見まほしき渇仰にのみ責められている。

Verse 57

यदा प्रभृति रे बाल निरगात्तपसे भवान् । तदेव दिनमारभ्य निर्गताऽहं त्वदीक्षणे

幼子よ、汝が苦行のために旅立ったその日より、まさにその日から我もまた出で立った——ただ汝を拝見せんがために。

Verse 58

तैस्तैः सपत्नीदुर्वाक्यैर्दुनोपि त्वं यथार्भक । तथाऽहमपि दूनास्मि नितरां तद्वचोऽग्निना

汝が幼子のごとく、嫉む共妻たちの辛辣な言葉に傷ついたように、我もまたいよいよ苦しむ——その言葉の火に焼かれて。

Verse 59

न निद्रामि न जागर्मि नाश्नामि न पिबाम्यहम् । ध्यायामि केवलं त्वाऽहं योगिनीव वियोगिनी

我は眠らず、また真に目覚めもせず；食せず、飲まず。ひたすら汝を念じて観ずるのみ——ヨーギニーのごとく、されど離別に苦しむ者として。

Verse 60

निद्रादरिद्रनयना स्वप्नेपि न तवाननम् । आनंदि सर्वथा यन्मे मंदभाग्या विलोकये

わが眼は眠りに乏しく、夢においてさえ汝の御顔を拝せぬ。されど、いかなる形にせよそれを拝見できる時、薄き身の幸にもかかわらず、我は歓喜に満たされる。

Verse 61

त्वदाननप्रतिनिधिर्विधुर्विधुरया मया । उदित्वरोपिनालोकि तापं वै त्यक्तुकामया

我は汝を失い孤り、昇りゆく月を見つめた—それはまさに汝の御顔の代わり—燃える悲しみを捨て去りたいと願いながら。

Verse 62

त्वदालापसमालापं कलयन्किलकाकलीम् । कोकिलोपि मयाकर्णि नालकाकीर्णकर्णया

汝の語らいに和するかのような、コキラの甘きさえずりさえ、我は真に聴き取れなかった。耳はただ嘆きに満ちていたから。

Verse 63

त्वदंगसंगमधुरो ध्रुवधूपितयामया । नानिलोपि मयालिंगि क्वचिद्विश्रांतया भृशम्

汝の御身と交わる触れ合いのごとく甘き風さえ、我を抱かなかった。どこかに身を横たえ休もうとしても、我はひどく疲れ果てていた。

Verse 64

के देशाः काश्च सरितः के शैलास्त्वत्कृते ध्रुव । मया चरणचारिण्या राजपत्न्या न लंघिताः

いかなる国土、いかなる河、いかなる山を、汝のために越えずにいられよう、ドゥルヴァよ。王妃でありながら、我は徒歩で歩み通した。

Verse 65

अध्रुवं सर्वमेवैतत्पश्यंत्यंधीकृतास्म्यहम् । धात्रीं त्रायस्व मां पुत्र प्राप्य त्वंमेंऽधयष्टिताम्

この世のすべてが定まらず移ろうものと見て、私はまるで盲いたようになりました。おお我が子よ、守っておくれ——汝の母を——来て、苦しみ無力な私を見いだした今。

Verse 66

मृदुलानि तवांगानि क्वेमानि क्व तपस्त्विदम् । परुषं पुरुषैः साध्यं परुषांगैर्नरर्षभ

汝の四肢は柔らかい。これほどの厳しい苦行と何の縁があろうか。苛烈なるタパスは、剛き पुरुषたちが剛き身をもって成し遂げるもの、ああ人中の雄牛よ。

Verse 67

अनेन तपसा वत्स त्वयाऽप्यं किमनेनसा । धराधीशतनूजत्वादधिकं तद्वदाधुना

このタパスによって、愛し子よ、汝はいったい何を得ようとするのか。汝は大地の主の子であるのだから、今告げよ——王の福分に勝って、なお何を求めるのか。

Verse 68

अनेन वयसा बाल खेलनीयं त्वयाऽनिशम् । बालक्रीडनकैरन्यैः सवयः शिशुभिः समम्

この年頃なら、子よ、絶えず遊ぶがよい——ほかの子どもたちと、遊びや玩具に興じ、同じ年の幼子らと共に。

Verse 69

ततः कौमारमासाद्य वयोऽभिध्यानशीलिना । भवता सर्वविद्यानां भाव्यं वै पारदृश्वना

やがて青春に至ったなら、学びと観想に励む者となるがよい。まことに汝は、あらゆる学芸を見通す知者となるであろう、遠見の者よ。

Verse 70

वयोथ चतुरं प्राप्य योषास्रक्चंदनादिकान् । निर्वेक्ष्यसि बहून्भोगानिंद्रियार्थान्कृतार्थयन्

そして壮年の盛りに至れば、女たち、花鬘、白檀などの多くの快楽を味わい、諸根の求めを満たすであろう。

Verse 71

उत्पाद्याथ बहून्पुत्रान्गुणिनो धर्मवत्सलान् । परिसंक्रामितश्रीकस्तेष्वथो त्वं तपश्चर

次に、徳を備えダルマを愛する多くの息子をもうけ、繁栄を彼らに譲り渡してから、そこで苦行（タパス）を修すがよい。

Verse 72

इदानीमेव तपसि बाल्ये वयसि कः श्रमः । पादांगुष्ठकरीषाग्निः कदा मौलिमवाप्स्यति

今この時、幼き身で苦行をするのに、どんな苦労があるというのか。『足の親指の牛糞の火』が、いつ頭頂の冠にまで届くのか。

Verse 73

विपक्षपरिभूतेन हृतमानेन केनचित् । परिभ्रष्टश्रिया वापि तप्तव्यं तेषु को भवान्

敵に辱められ、あるいは誰かに名誉を奪われ、または繁栄から落ちたなら、そのとき苦行をなすべきだ。だが、お前はそのような者のどれなのか。

Verse 74

हृतमानेन तप्तव्यं निशम्येति वचो ध्रुवः । दीर्घमुष्णं हि निःश्वस्य पुनर्दध्यौ हरिं हृदि

「名誉を奪われたなら苦行すべし」との言葉を聞いて、ドゥルヴァは長く熱い息を吐き、再び心中にハリを念じて瞑想した。

Verse 75

जनयित्रीमनाभाष्य भूतभीतिं विहाय च । ध्रुवोऽच्युतध्यानपरः पुनरेव बभूव ह

母に一言も告げず、諸々の存在への恐れを捨てて、ドルヴァは再び、不滅のアチュタへの瞑想に全身全霊を傾けた。

Verse 76

सापि भूतावली भीतिंबहुभीषणभूषणा । दर्शयंती तमभितोऽद्राक्षीच्चक्रं सुदर्शनम्

またその霊の群れは—数多の恐ろしい飾りを身にまとい—彼の周囲に恐怖を示そうとしつつ、彼を取り巻くスダルシャナの円盤を目にした。

Verse 77

परितः परिवेषाभं सूर्यस्योच्चैः स्फुरत्प्रभम् । रक्षणाय च रक्षोभ्यस्तस्याधोक्षज निर्मितम्

それは四方に、太陽の輝く光輪のごとく高くきらめき、崇高な光を放っていた—ラークシャサたちから彼を守るため、アドホークシャジャ自らが造り出したのである。

Verse 78

भूतावली तमालोक्य स्फुरच्चक्रसुदर्शनम् । ज्वालामालाकुलं तीव्रं रक्षंतं परितो ध्रुवम्

霊の群れは、閃光するスダルシャナの円盤—猛々しく、炎の花輪に包まれ—が四方からドルヴァを守っているのを見て、たちまち驚愕した。

Verse 79

अतीव निष्कंपहृदं गोविदार्पितचेतसम् । तपोंकुरमिवोद्भिद्य मेदिनीं समुदित्वरम्

心はまったく揺るがず、思いをゴーヴィンダに捧げて、彼は立ち上がった。まるで大地を割って出るかのように—苦行の芽が土を破って伸びるように。

Verse 80

सापि प्रत्युतभीतातं ध्रुवं ध्रुवविनिश्चयम् । नमस्कृत्य यथायातं याताव्यर्थमनोरथा

彼女もまた恐れに震え、決意堅固なるドルヴァに礼拝して、来た道をそのまま引き返し、望みはむなしく潰えた。

Verse 81

गर्जत्कादंबिनीजालं व्योम्नि वै व्याकुलं यथा । वृथा भवति संप्राप्य मनागनिललोलताम्

天に轟く嵐雲の群れが、わずかな風の揺らぎに遭って散り失せ、むなしく消えるように、彼らの動揺もまた徒労に終わった。

Verse 82

अथ जंभारिणा सार्धं भीताः सर्वे दिवौकसः । संमंत्र्य त्वरिता जग्मुर्ब्रह्माणं शरणं द्विज

そのとき、ジャンバーリ（インドラ）とともに、恐れに満ちた諸天は皆、相談を整え、梵天を庇護として急ぎ赴いた、二度生まれの者よ。

Verse 83

नत्वा विज्ञापयामासुः परिष्टुत्या पितामहम् । वच्रोऽवसरमालोक्य पृष्टागमनकारणाः

礼拝して、彼らは讃歌の賛嘆をもって祖父ブラフマーに申し上げた。言葉を発する機をうかがっていると、来訪の理由を問われた。

Verse 84

देवा ऊचुः । धातरुत्तानपादस्य तनयेन सुवर्चसा । तपता तापिताः सर्वे त्रिलोकी तलवासिनः

神々は言った。「おお創造主ダートリよ。ウッターナパーダの輝ける御子の燃え立つ苦行によって、三界の諸層に住む者は皆、灼かれております。」

Verse 85

सम्यक्संविद्महे तात धुवस्य न मनीषितम् । पदं परिजिहीर्षुः स कस्यास्मासु महातपाः

「尊き御方よ、ドゥルヴァの御意が私どもには正しく量れませぬ。あの大苦行者は『パダ（位・座）』を奪わんとしているかのよう。われらのうち誰からそれを取り上げようというのでしょうか。」

Verse 86

इति विज्ञापितो देवैर्विहस्य चतुराननः । प्रत्युवाचाथ तान्सर्वान्ध्रुवतो भीतमानसान्

かくして神々に訴えられると、四面の梵天は微笑み、ドゥルヴァゆえに恐れで心揺らぐ彼らすべてに向かって答えた。

Verse 87

ब्रह्मोवाच । न भेतव्यं सुरास्तस्माद्ध्रुवाद्ध्रुवपदैषिणः । व्रजंतु विज्वराः सर्वे न स वः पदमिच्छति

梵天は言った。「ドゥルヴァの位（ドゥルヴァ・パダ）を求めるそのドゥルヴァを恐れてはならぬ、神々よ。皆、憂いなく進め。彼は汝らの座を望んではいない。」

Verse 88

न तस्माद्भगवद्भक्ताद्भेतव्यं केनचित्क्वचित् । निश्चितं विष्णुभक्ता ये न ते स्युः परतापिनः

主の信奉者を、誰であれ、どこであれ、恐れてはならない。確かに、ヴィシュヌの帰依者は他者を苦しめる者ではない。

Verse 89

आराध्य विष्णुं देवेशं लब्ध्वा तस्मात्स्वकांक्षितम् । भवतामपि सर्वेषां पदानि स्थिरयिष्यति

ヴィシュヌ—神々の主—を礼拝して望みを成就したのち、ドゥルヴァは汝らすべての位をもまた堅固に定めるであろう。

Verse 90

निशम्येति च गीर्वाणाः प्रणीतं ब्रह्मणो वचः । प्रणिपत्य स्वधिष्ण्यानि प्रहृष्टाः परिवव्रजुः

ブラフマーのよく整えられた御言葉を聞くや、神々はひれ伏して礼拝し、歓喜してそれぞれの住処へと立ち去った。

Verse 91

अथ नारायणो देवस्तं दृष्ट्वा दृढमानसम् । अनन्यशरणं बालं गत्वा तार्क्ष्यरथोऽब्रवीत्

そのとき主ナーラーヤナは、心堅く、ただ御身のみを拠り所とする少年を見て、ガルダに乗って近づき、語りかけた。

Verse 92

श्रीविष्णुरुवाच । प्रसन्नोस्मि महाभाग वरं वरय सुव्रत । तपसोऽस्मान्निवर्तस्व चिरं खिन्नोसि बालक

聖ヴィシュヌは言われた。「われは汝を嘉しとする、幸いなる者よ。願いを選べ、誓いに堅き者よ。この苦行より今は退け。久しく疲れ果てたな、愛しき童よ。」

Verse 93

वचोऽमृतं समाकर्ण्य पर्युन्मील्य विलोचने । इंद्रनीलमणिज्योतिः पटलीं पर्यलोकयत्

その甘露のごとき言葉を聞くと、彼はまぶたを開き、インドラニーラ（青き宝石）の光のように輝く、光明の広がりを見た。

Verse 94

प्रत्यग्रविकसन्नीलोत्पलानां निकुरंबकैः । प्रोत्फुल्लितां समंताच्च रोदसी सरसीमिव

それはまるで天と地の二界が一つの湖となり、四方に新しく開いた青蓮華の群れが咲き満ちているかのようであった。

Verse 95

लक्ष्मीदेवीकटाक्षोघैः कटाक्षितमिवाखिलम् । धुवस्तदानिरैक्षिष्ट द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

そのときドゥルヴァは、天と地のあいだにあるすべてが、女神ラクシュミーの恵みに満ちた流れ落ちる眼差しに、ことごとく触れられたかのように見えた。

Verse 96

प्रोद्यत्कादंबिनीमध्य विद्युद्दामसमानरुक् । पुरः पीतांबरः कृष्णस्तेन नेत्रातिथीकृतः

すると彼の前に、黄衣をまとったクリシュナが現れた。湧き上がる雨雲のただ中の稲妻のように輝き、ドゥルヴァの眼にとって祝福の客となった。

Verse 97

नभो निकष पाषाणो मेरुकांचन रेखितः । यथातथा ध्रुवेणैक्षि तदा गरुडवाहनः

それはまるで大空そのもの、メル山の黄金の筋を刻む試金石のようであった。ドゥルヴァはそのとき、ガルダに乗る主をそのように拝した。

Verse 98

सुनीलगगनं यद्वद्भूषितं तु कलावता । पीतेन वाससा युक्तं स ददर्श हरिं तदा

深い藍の空が月に飾られるように、彼はそのとき、黄衣をまとったハリを拝した。主は光り輝き、その御臨在によって世界を美しくした。

Verse 99

दंडवत्प्रणिपत्याथ परितः परिलुठ्य च । रुरोद दृष्ट्वेव चिरं पितरं दुःखितः शिशुः

彼は全身を投げ出して礼拝し、あちらこちらへ転がり、泣き崩れた。長い時を経て突然父に会った、悲しみに沈む幼子のように。

Verse 100

नारदेन सनंदेन सनकेन सुसंस्तुतः । अन्यैः सनत्कुमाराद्यैर्योगिभिर्योगिनां वरः

その瑜伽行者の中の最勝者は、ナーラダ、サナンダナ、サナカ、さらにサナトクマーラら他の聖仙と大いなるヨーギーたちによって大いに讃えられた。

Verse 103

स्पर्शनाद्देवदेवस्य सुसंस्कृतमयी शुभा । वाणी प्रवृत्ता तस्यास्यात्तुष्टावाथ ध्रुवो हरिम्

神々の神の触れによって、吉祥にしてよく練り清められた言葉が彼の口に湧き起こり、ついでドゥルヴァはハリを讃えて賛歌を唱え始めた。