Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44
Devanagari script
मौलिजैरभ्रसंघर्षं कुर्वन्दीर्घकृशोदरः । निमग्नपिंगनयनः कश्चिद्भीषयति स्म तम्
Transliteration
maulijairabhrasaṃgharṣaṃ kurvandīrghakṛśodaraḥ | nimagnapiṃganayanaḥ kaścidbhīṣayati sma tam
Translation
また一人は背高く、長く痩せた腹をもち、頭の飾りで雲をこすり鳴らした。落ちくぼんだ黄褐の眼で、なお彼を脅かし続けた。
Word by Word
मौलिजैःwith crests/heads
मौलिजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमौलि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
अभ्रसंघर्षम्collision with clouds
अभ्रसंघर्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअभ्र (प्रातिपदिक) + संघर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
कुर्वन्making, causing
कुर्वन्:
Kriya-vishesana (Adverbial participle)
TypeVerb
Rootधातु √कृ (to do) (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः (शतृ), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषण-भावेन
दीर्घकृशोदरःone whose belly is long and thin
दीर्घकृशोदरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + कृश (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य उदरं दीर्घं कृशं च सः’
निमग्नपिंगनयनःwith sunken tawny eyes
निमग्नपिंगनयनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिमग्न (धातु √मज्ज्, क्त-प्रत्यय, कृदन्त) + पिङ्ग (प्रातिपदिक) + नयन (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः = ‘यस्य नयने पिङ्गे निमग्ने (अन्तर्निमग्ने) सः’
कश्चित्someone
कश्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात/अव्यय)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भीषयतिfrightens
भीषयति:
Kriya (Main predicate)
TypeVerb
Rootधातु √भीष्/√भी (to frighten) (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
स्मindeed/then (narrative marker)
स्म:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formस्म-निपातः (past-narrative particle)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Avimukta-Kāśī
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Ṛṣi-assembly
Visual Art Cues
Scene: A towering, gaunt-bellied figure whose crown-ornaments scrape the clouds; sunken tawny eyes glare downward as he repeatedly tries to frighten the child/hero below.
Characters & Entities
B
BhūtasFAQs
Even cosmic-scale intimidation is portrayed as merely a test; spiritual discipline is to remain unshaken.
Kāśī is the overarching sacred setting in the Kāśīkhaṇḍa; this verse does not name a particular tīrtha.
None.