Adhyaya 15

Verse 1

अगस्तिरुवाच । शृणु पत्नि महाभागे लोपामुद्रे सधर्मिणि । कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे

アガスティヤは言った。聞きなさい、幸いなる妻ローパームドラーよ、我がダルマの伴侶よ。ヴィシュヌの二人の従者がシヴァシャルマンに語った物語を。

Verse 2

शिवशर्मोवाच । अहो गणौ विचित्रेयं श्रुता चांद्रमसी कथा । उडुलोककथां ख्यातं विष्वगाख्यानकोविदौ

シヴァシャルマンは言った。「ああ、二人のガナよ――私が聞いたこの月の物語はなんと不思議なことか。汝らは語りの達人として名高く、星々の世界の名高き物語を説くことに巧みである。」

Verse 4

गणावूचतुः । पुरा सिसृक्षतः सृष्टिं स्रष्टुरंगुष्ठपृष्ठतः । दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः । षष्टिर्दुहितरस्तस्य तपोलावण्यभूषणाः । सर्वलावण्यरोहिण्यो रोहिणीप्रमुखाः शुभाः

ガナたちは言った。「いにしえ、創造主が創造を起こそうと望まれたとき、ダクシャ――有能なるプラジャーパティ――は創造主の親指の背より生じ、衆生を生み出すことに通暁していた。彼には六十人の吉祥なる娘があり、タパス（苦行）と美によって飾られ、あらゆる麗しさに輝き、ローヒニーがその筆頭であった。」

Verse 5

ताभिस्तप्त्वा तपस्तीव्रं प्राप्य वैश्वेश्वरीं पुरीम् । आराधितो महादेवः सोमः सोमविभूपणः

彼女たちは激しいタパスを修して、ヴァイシュヴェーシュヴァリーの都（カーシー）に至った。そこでマハーデーヴァを礼拝し、またソーマをも歓喜させた――ソーマを飾る者、月とナクシャトラの主を。

Verse 6

यदा तुष्टोयमीशानो दातुं वरमथाययौ । उवाच च प्रसन्नात्मा याचध्वं वरमुत्तमम्

この主イーシャーナが満悦し、恩寵を授けようと進み出たとき、慈しみの心で語った。「最上の願いを求めよ。」

Verse 7

शंभोर्वाक्यमथाकर्ण्य ऊचुस्ताश्च कुमारिकाः । यदि देयो वरोऽस्माकं वरयोग्याः स्म शंकर

シャンブの言葉を聞いて、乙女たちは答えた。「おおシャンカラよ、もし我らに恩願を授け給うなら、我らはその恩願を受けるにふさわしい者です。」

Verse 8

भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः । रूपेण भवता तुल्यः स नो भर्ता भवत्विति

「おおマハーデーヴァよ、汝にさえ並び、汝の誇りすら奪い得る者を、われらの夫とならしめよ。容姿において汝と等しきその者こそ、われらの主となれ。」

Verse 9

लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ

彼らは「ナクシャトレーシュヴァラ」と名づけられたきわめて大いなるリンガを、ヴァーラナー川の麗しい岸辺、サンガメーシュヴァラの聖なる御前近くに安置した。

Verse 10

दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् । तपस्तप्तं महत्ताभिः पुरुषैरपि दुष्करम्

千の天年――「プルシャーイタ」と称される期間――彼ら偉大なる者たちはタパス（苦行）を修し、これは男子にとってさえ成し難い修行であった。

Verse 11

ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम् । सर्वासामेकपत्नीनामकत्रे स्थिरचेतसाम्

そのときヴィシュヴェーシュヴァラは満悦し、最上の恩寵を授けた。すなわち、心堅き彼女らすべてが一人の夫を得て、ともに一人の主の妃となること。

Verse 12

श्री विश्वेश्वर उवाच । न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम् । पुराऽबलाभिस्तस्माद्वो नाम नक्षत्रमत्र वै

聖なるヴィシュヴェーシュヴァラは言われた。「このように極めて苛烈なタパスを、汝らのような他の女たちはかつて耐えたことがない。ゆえにここにおいて、汝らの名はまさしく『ナクシャトラ』となる。」

Verse 13

पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना । भवतीभिस्ततः पुंस्त्वमिच्छया वो भविष्यति

汝らが「プルシャーイタ」と名づけられる苦行を正しく成し遂げたゆえに、汝ら自身の願いのままに、男身（男性の位）が汝らに授けられよう。

Verse 14

ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ । मेषादीनां च राशीनां योनयो यूयमुत्तमाः

この天上の光輪のすべてにおいて、汝らは最前列に数えられよう。さらに牡羊宮に始まる黄道の諸宮の中で、汝らは最勝の胎蔵—その生起の源泉・母胎—となる。

Verse 15

ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः । पतिमत्यो भवत्योपि तेन पत्या शुभाननाः

癒しの薬草の主、アムリタ（甘露）の主、そしてブラーフマナの主であるその御方により、汝ら美顔の者たちもまた「まことの守護者を得た者」となり、正しき庇護と福運に恵まれよう。

Verse 16

भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् । पूजयित्वा नरो गंता भवतीलोकमुत्तमम्

このリンガは汝らのものであり、「ナクシャトレーシュヴァラ（星宿の主）」と呼ばれる。これを礼拝する者は、汝らの最勝の世界に到達する。

Verse 17

उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति । सर्वासां तारकाणां च मध्ये मान्या भविष्यथ

月の上方に、まことに汝らの住まう世界があるであろう。あらゆる星々の中にあって、汝らはそのただ中で尊ばれ、敬われる。

Verse 18

नक्षत्रपूजका ये च नक्षत्रव्रतचारिणः । ते वो लोके वसिष्यंति नक्षत्र सदृशप्रभाः

ナクシャトラ（宿星）を礼拝し、また宿星に捧げる誓戒を守る者たちは、汝らの世界に住し、星々そのもののごとき光輝を放つであろう。

Verse 19

नक्षत्रग्रहराशीनां बाधास्तेषां कदाचन । न भविष्यंति ये काश्यां नक्षत्रेश्वरवीक्षकाः

カーシーにおいてナクシャトレーシュヴァラを拝し求める者には、宿星・惑星・黄道十二宮によって起こる苦患は決して生じない。

Verse 20

अगस्त्य उवाच । अतिथित्वमवाप नेत्रयोर्बुधलोकः शिवशर्मणस्त्वथ । गणयोर्भगणस्य संकथां कथयित्रो रिति विष्णुचेतसोः

アガスティヤは言った。ついで、ブダの界に至ったシヴァシャルマンは二人のガナを客として迎え、ヴィシュヌに心を定めたその二人が、あの星の群れの物語を語り伝えた。

Verse 21

शिवशर्मोवाच । कस्य लोकोयमतुलो ब्रूतं श्रीभगवद्गणौ । पीयूषभानोरिव मे मनः प्रीणयतेतराम्

シヴァシャルマンは言った。「福徳なる主の尊きガナよ、告げよ——この比類なき世界は誰のものか。わが心は甘露の月に潤されるかのように、いよいよ歓喜する。」

Verse 22

गणावूचतुः । शिवशर्मञ्छृणु कथामेतां पापापहारिणीम् । स्वर्गमार्गविनोदाय तापत्रयविनाशिनीम्

二人のガナは言った。「シヴァシャルマンよ、この物語を聴け。これは罪を除き、天への道に歓びを与え、三種の苦を滅する。」

Verse 23

योसौ पूर्वं महाकांतिरावाभ्यां परिवर्णितः । साम्राज्यपदमापन्नो द्विजराजस्तवाग्रतः

かつて我ら二人が語りし大いなる光輝のその者は、すでに王権の位に至った。『二度生まれの王』はいま汝の御前に立つ。

Verse 24

दक्षिणा राजसूयस्य येन त्रिभुवनं कृता । तपस्तताप योत्युग्रं पद्मानां दशतीर्दश

彼によってラージャスーヤのダクシナー（祭礼の施与）は三界を包むほどになされ、また彼は十の十万の蓮華の周期にも等しい、測り知れぬ時にわたり、苛烈なるタパスを修した。

Verse 25

अत्रिनेत्रसमुद्भूतः पौत्रो वै द्रुहिणस्य यः । नाथः सर्वौषधीनां च ज्योतिषां पतिरेव च

彼はアトリの眼より生まれ、まことにドルヒナ（梵天）の孫。あらゆる薬草の主であり、また光輝する天体の王でもある。

Verse 26

निर्मलानां कलानां च शेवधिर्यश्च गीयते । उद्यन्परोपतापं यः स्वकरैर्गलहस्तयेत्

彼は清らかな相の宝蔵として讃えられ、昇るとき、自らの光線によって他を焼く苦熱を喉元で捉えて締め、圧する暑気を払い去る。

Verse 27

मुदंकुमुदिनीनांयस्तनोति जगता सह । दिग्वधू चारु शृंगारदर्शनादर्शमंडलः

彼は世界とともに、夜に咲くクムディニー（夜蓮）に歓喜を広げる。その円盤は、方角の花嫁たちの麗しき装いを映し見る鏡である。

Verse 28

किमन्यैर्गुणसंभारैरतोपि न समं विधोः । निजोत्तमांगे सर्वज्ञः कलां यस्यावतंसयेत्

ほかの徳の集まりなど何の要ろうか。月に比べうるものはない。全知なるシヴァは、その月の一分（カラー）を自らの最上の肢—御頭—の飾りとして戴くのだから。

Verse 29

बृहस्पतेस्स वै भार्यामैश्वर्यमदमोहितः । पुरोहितस्यापिगुरोर्भ्रातुरांगिरसस्य वै

権勢の酔いに惑わされ、彼はブリハスパティの妻を奪った。ブリハスパティは祭司にしてグル、しかも彼の兄弟アーンギラサの師でもあった。

Verse 30

जहार तरसा तारां रूपवान्रूपशालिनीम् । वार्यमाणोपि गीर्वाणैर्बहुदेवर्षिभिः पुनः

その美丈夫は勢いのままにタラーを力ずくで奪い去った。美に満ちた彼女を、神々と多くの天の聖仙が幾度も制してもなお。

Verse 31

नायं कलानिधेर्दोषो द्विजराजस्य तस्य वै । हित्वा त्रिनेत्रं कामेन कस्य नो खडितं मनः

これは相の蔵（カラーニディ）たる、二度生まれの王の真の咎ではない。欲により三つ目の御方（シヴァ）さえ捨てられるのだから、誰の心が砕かれ迷わされぬことがあろうか。

Verse 32

ध्वांतमेतदभितः प्रसारियत्तच्छमाय विधिनाविनिर्मितम् । दीपभास्करकरामहौषधं नाधिपत्य तमसस्तुकिंचन

この闇はあまねく広がる。これを鎮めるため、創造主は法にかなって、灯火、太陽、月光、そして大いなる薬草という対治を設けられた。されど闇には、まことの支配など少しもない。

Verse 33

आधिपत्यमदमोहितं हितं शंसितं स्पृशति नो हरेर्हितम् । दुर्जनविहिततीर्थमज्जनैः शुद्धधीरिव विरुद्धमानसम्

よく語られた善き忠告も、支配の驕りに惑う者の心には触れない。ハリ（ヴィシュヌ）にとって益あり愛でられるものさえ、彼は掴み得ない。悪しき者がこしらえた偽りのティールタ（聖地）で沐浴して、清らかな知性の人の心が逆らうように、その者の胸もまたねじれてしまう。

Verse 34

धिग्धिगेतदधिकर्द्धि चेष्टितं चंक्रमेक्षणविलक्षितं यतः । वीक्षते क्षणमचारुचक्षुषा घातितेन विपदःपदेन च

ああ忌まわしい、この過ぎた繁栄を求める落ち着きなき奔走、さまよい歩き、あちらこちらへ視線を投げる奇態よ。たとえ一瞬でも、麗しからぬ、しつけなき眼で見やり、さらに危うき道へ一歩踏み出せば、人は災いに打ち倒される。

Verse 35

कः कामेन न निर्जितस्त्रिजगतां पुष्पायुधेनाप्यहो कः क्रोधस्यवशंगतो ननच को लोभेन संमोहितः । योषिल्लोचनभल्लभिन्नहृदयः को नाप्तवानापदं को राज्यश्रियमाप्यनांधपदवीं यातोपि सल्लोचनः

誰が欲望に征服されぬであろうか――花を武器とするその力は三界をも屈せしめる。誰が怒りの支配に落ちぬであろう、また誰が貪りに迷わぬであろうか。女の眼の矢に心を射抜かれて、誰が災いに遭わずにいられよう。さらに王の栄華を得ても、眼を持ちながら盲の道へと進まぬ者がいようか。

Verse 36

आधिपत्यकमलातिचंचला प्राप्यतां च यदिहार्जितं किल । निश्चलं सदसदुच्चकैर्हितं कार्यमार्यचरितैः सदैव तत्

主権は、蓮華の上のラクシュミーのごとく、たとえこの世で努力して得たとしても、きわめて移ろいやすい。ゆえに高貴なる者は常に、揺るがず真に益あるもの――高低・善悪のただ中にあっても堅固な正しい行い――を修めるべきである。

Verse 37

न यदांगिरसे तारां स व्यसर्जयदुल्बणः । रुद्रोथ पार्ष्णिं जग्राह गृहीत्वाजगवं धनुः

その猛き者がターラーをアンギラサ（ブリハスパティ）に返そうとしなかったとき、ルドラはアジャガヴァの弓を取り、彼の踵をつかんだ。

Verse 38

तेन ब्रह्मशिरोनाम परमास्त्रं महात्मना । उत्सृष्टं देवदेवायतेन तन्नाशितं ततः

彼は「ブラフマシラス」と呼ばれる至上の武器を神々の神に向けて放ったが、その同じ主によって直ちに滅ぼされた。

Verse 39

तयोस्तद्युद्धमभवद्घोरं वै तारकामयम् । ततस्त्वकांड ब्रह्मांड भंगाद्भीतोभवद्विधिः

二者の戦いはまことに凄惨となり、ターラーの一件に満ちていた。やがて宇宙の卵が不意に砕けることを恐れ、造化の主（ブラフマー）は動揺した。

Verse 40

निवार्य रुद्रं समरात्संवर्तानलवर्चसम् । ददावांगिरसे तारां स्वयमेव पितामहः

ピターマハ（ブラフマー）は、滅尽の火のごとく燃えさかるルドラを戦いから制し、みずからターラーをアンギラサに返した。

Verse 41

अथांतर्गर्भमालोक्य तारां प्राह बृहस्पतिः । मदीयायां न ते योनौ गर्भो धार्यः कथंचन

やがてターラーの懐妊を見て、ブリハスパティは言った。「我が夫婦の床において、そなたの胎内に、この懐妊を抱え続けてはならぬ。決してならぬ。」

Verse 42

इषीकास्तंबमासाद्य गर्भं सा चोत्ससर्ज ह । जातमात्रः स भगवान्देवानामाक्षिपद्वपुः

彼女は葦の群れに至り、そこで胎児を産み落とした。生まれた瞬間、その光輝ある御方は、その姿だけで神々の心を奪った。

Verse 43

ततः संशयमापन्नास्तारामूचुः सुरोत्तमाः । सत्यं बूहि सुतः कस्य सोमस्याथ बृहस्पतेः

そのとき、疑いに沈んだ最勝の神々はターラーに言った。「真実を告げよ——この子はソーマの子か、ブリハスパティの子か。」

Verse 44

पृच्छमाना यदा देवै र्नाह ताराऽतिसत्रपा । तदा सा शप्तुमारब्धा कुमारेणातितेजसा

神々が問いただすと、ターラーは激しい羞恥に圧されて答えられなかった。すると、まばゆく輝くクマーラ（スカンダ）が彼女を呪し始めた。

Verse 45

तं निवार्य तदा ब्रह्मा तारां पप्रच्छ संशयम् । प्रोवाच प्रांजलिः सा तं सोमस्येति पितामहम्

彼を制して、ブラフマーは疑いを晴らすためターラーに問いかけた。ターラーは合掌し、祖父ブラフマーに答えた。「（この子は）ソーマの子です。」

Verse 46

तदा स मूर्ध्न्युपाघ्राय राजा गर्भं प्रजापतिः । बुध इत्यकरोन्नाम तस्य बालस्य धीमतः

そのとき、王なる主プラジャーパティは、幼子の頭頂に香りを嗅ぎ、賢きその子に「ブダ（Budha）」という名を授けた。

Verse 47

ततश्च सर्वदेवेभ्यस्तेजोरूपबलाधिकः । बुधः सोमं समापृच्छय तपसे कृतनिश्चयः

その後、ブダは光輝・姿・力において諸神を凌ぎ、苦行（タパス）を行う決意を固めてソーマに近づき、問いかけた。

Verse 48

जगाम काशीं निर्वाणराशिं विश्वेशपालिताम् । तत्र लिगं प्रतिष्ठाप्य स स्वनाम्ना बुधेश्वरम्

彼は、ヴィシュヴェーシャに守護される解脱の宝庫カーシーへ赴いた。そこでリンガを安置し、自らの名にちなみブデーシュヴァラと名づけた。

Verse 49

तपश्चचार चात्युग्रमुग्रं संशीलयन्हृदि । वर्षाणामयुतं बालो बालेंदुतिलकं शिवम्

その少年は、きわめて苛烈な苦行を修し、心中に、額に三日月を戴くシヴァを観想した。かくして一万年を過ごした。

Verse 50

ततो विश्वपतिः श्रीमान्विश्वेशो विश्वभावनः । बुधेश्वरान्महालिंगादाविरासीन्महोदयः

すると、栄光ある宇宙の主、万有を育むヴィシュヴェーシャが、ブデーシュヴァラの大リンガより大いなる光輝をもって顕現した。

Verse 51

उवाच च प्रसन्नात्मा ज्योतीरूपो महेश्वरः । वरं ब्रूहि महाबुद्धे बुधान्य विबुधोत्तमः

そして、光の姿なるマヘーシュヴァラは心より満悦して告げた。「大いなる बुद्धि を備えたブダよ、賢者の中の最勝よ、望む恩寵を語れ。」

Verse 52

तवानेनाति तपसा लिंगसंशीलनेन च । प्रसन्नोस्मि महासौम्य नादेयं त्वयि विद्यते

「この並外れた苦行と、リンガへの篤い奉仕によって、我は満足した、最も温和なる者よ。汝に与え得ぬものは何一つない。」

Verse 53

इति श्रुत्वा वचः सोथ मेघगंभीर निःस्वनम् । अवग्रहपरिम्लान सस्यसंजीवनोपमम्

その言葉を聞くや、彼はやがて雷雲のように深い轟きを聞いた。それは旱魃に萎れた作物を甦らせるかのごとき響きであった。

Verse 54

उन्मील्यलोचने यावत्पुरः पश्यति बालकः । तावल्लिंगे ददर्शाथ त्र्यंबकं शशिशेखरम्

幼子が目を開き前を見たその瞬間、リンガの内にトリヤンバカ—三つ目の主シヴァ—を、三日月を頂に戴く御姿として拝した。

Verse 55

बुध उवाच । नमः पूतात्मने तुभ्यं ज्योतीरूप नमोस्तु ते । विश्वरूप नमस्तुभ्यं रूपातीताय ते नमः

ブダは言った。「清浄なる真我よ、汝に礼拝す。光そのものの御姿よ、汝に礼拝す。宇宙の御姿よ、汝に礼拝す。あらゆる形相を超越する御方よ、汝に礼拝す。」

Verse 56

नमः सर्वार्ति नाशाय प्रणतानां शिवात्मने । सर्वज्ञाय नमस्तुभ्यं सर्वकर्त्रे नमोस्तु ते

一切の苦悩を滅する御方よ、帰依して伏す者のためのシヴァの本性なる主よ、汝に礼拝す。全知なる御方よ、汝に礼拝す。万事をなす御方よ、汝に礼拝す。

Verse 57

कृपालवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः । फलदात्रे च तपसां तपोरूपाय ते नमः

慈悲深き御方よ、汝に礼拝す。バクティによって到達される御方よ、汝に礼拝す。苦行（タパス）の果を授ける御方よ、汝に礼拝す。タパスそのものの御姿よ、汝に礼拝す。

Verse 58

शंभो शिवशिवाकांत शांतश्री कंठशूलभृत् । शशिशेखरशर्वेश शंकरेश्वर धूर्जटे

おおシャンブ（Śambhu）――吉祥なる御方、シヴァー（Śivā）に愛されし者よ。静謐にして光輝ある者、首に三叉戟を帯びる者よ。月を冠する主、万有の統べ手よ。おおシャンカラ（Śaṅkara）、至上の主、ドゥールジャティ（Dhūrjaṭi）よ！

Verse 59

पिनाकपाणे गिरिश शितिकंठ सदाशिव । महादेव नमस्तुभ्यं देवदेव नमोस्तु ते

ピナー カ（Pināka）の弓を執る者よ、ギリーシャ（Girīśa）よ。青き喉のシティカンタ（Śitikaṇṭha）よ、サダーシヴァ（Sadāśiva）よ。マハーデーヴァ（Mahādeva）よ、あなたに礼拝します。神々の神よ、あなたに帰命します。

Verse 60

स्तुतिकर्तुं न जानामि स्तुतिप्रिय महेश्वर । तव पादांबुजद्वंद्वे निर्द्वंद्वा भक्तिरस्तु मे

讃歌を愛でたまうマヘーシュヴァラよ、ふさわしい讃嘆を捧げる術を私は知りません。それでも、あなたの蓮華の両足に、揺るがず争いなき信愛が私に宿りますように。

Verse 61

अयमेव वरो नाथ प्रसन्नोसि यदीश्वर । नान्यं वरं वृणे त्वत्तः करुणामृतवारिधे

これこそがただ一つの願いです、主よ。もしあなたが満悦してくださるなら、イーシュヴァラよ、私は他の賜物を求めません――甘露のごとき慈悲の大海よ。

Verse 62

ततः प्राह महेशानस्तत्स्तुत्या परितोषितः । रौहिणेय महाभाग सौम्यसौम्यवचोनिधे

そのときマヘーシャーナ（Maheśāna）は、その讃歌に満足して語った。「おおラウヒニーヤ（Rauhiṇeya）、大いに幸いなる者よ――やさしき者、甘美なる言葉の宝蔵よ！」

Verse 63

नक्षत्रलोकादुपरि तव लोको भविष्यति । मध्ये सर्वग्रहाणां च सपर्यां लप्स्यसे पराम्

星々の界の上に、汝自身の世界が成り立つであろう。さらに諸惑星のただ中において、汝は至上の栄誉と礼拝を得る。

Verse 64

त्वयेदं स्थापितं लिंगं सर्वेषां बुद्धिदायकम् । दुर्बुद्धिहरणं सौम्य त्वल्लोकवसतिप्रदम्

このリンガは汝によって स्थापितされた。すべてに बुद्धि（智慧）を授ける。おだやかなる者よ、邪なる理解を除き、汝の世界に住まう果を与える。

Verse 65

इत्युक्त्वा भगवाञ्छंभुस्तत्रैवांतरधीयत । बुधः स्वर्लोकमगमद्देवदेवप्रसादतः

かく語り終えると、福徳の主シャンブはその場で姿を隠した。ブダは、神々の神の恩寵により、スヴァルガ・ローカへ赴いた。

Verse 66

गणावूचतुः । काश्यां बुधेश्वरसमर्चनलब्धबुद्धिः संसारसिंधुमधिगम्य नरो ह्यगाधम् । मज्जेन्न सज्जनविलोचन चंद्रकांतिः कांताननस्त्वधिवसेच्च बुधेऽत्र लोके

ガナたちは言った。「カーシーにおいて、ブデーシュヴァラを礼拝して覚醒の बुद्धि（智慧）を得た人は、測り知れぬ輪廻（サンサーラ）の大海に沈まない。善き人々の眼には月光のごとく輝き、麗しき面貌を備えて、ここブダの世界に住まう。」

Verse 67

चंद्रेश्वरात्पूर्वभागे दृष्ट्वा लिंगं बुधेश्वरम् । न बुद्ध्या हीयते जंतुरंतकालेपि जातुचित्

チャンドレーシュヴァラの東にて、ブデーシュヴァラと名づくリンガを拝見すれば、その者は決して बुद्धि（知性）を失わない――死の時においてさえ。

Verse 68

गणौ यावत्कथामित्थं चक्राते बुधलोकगाम् । तावद्विमानं संप्राप्तं शुक्रलोकमनुत्तमम्

二人のガナが、ブダ（Budha）の界へ至る物語をこのように語り合っていると、その時まさに、無上なるシュクラ（Śukra）の世界より天のヴィマーナが到来した。