Adhyaya 12

Verse 1

शिवशर्मोवाच । नैरृतादीन् क्रमाल्लोकानाख्यातं पुरुषोत्तमौ । पुरुषोत्तमपादाब्जपरागोद्धूसरालकौ

シヴァシャルマンは言った。「おお最勝の者よ、汝はナイリタの界より始まる諸世界を順に説き明かした。汝の髪は、至上の人格プルショーッタマの蓮華の御足の花粉により、あたかも塵を帯びているかのようだ。」

Verse 2

गणावूचतुः । आकर्णय महाभाग संयमिन्याः पुरीं पराम् । दिक्पतेर्निरृतस्यासौ पुण्यापुण्यजनोषिता

ガナたちは言った。「大いなる幸運の人よ、聞け。方位の主ニルリタに属する、至高の都サンヤミニーについて。そこには善き者も悪しき者も住まう。」

Verse 3

राक्षसानिवसंत्यस्यामपरद्रोहिणः सदा । जातिमात्रेण रक्षांसि वृत्तैः पुण्यजना इमे

その都には、常に他を害さぬラークシャサたちが住む。生まれによってのみラークシャサであるが、その行いにより、まことに善き人々である。

Verse 4

स्मृत्युक्तश्रुतिवर्त्मानो जातवर्णावरेष्वपि । नाद्रियंतेऽन्नपानानामस्मृत्युक्तं कदाचन

彼らは、たとえ下位の身分に生まれようとも、スムリティとシュルティの説く道に従う。また、伝統の規定に説かれぬ飲食を決して受け取らない。

Verse 5

परदार परद्रव्य परद्रोहपराङ्मुखाः । जाताजातौ निकृष्टायामपिपुण्यानुसारिणः

彼らは他人の妻、他人の財、そして他者を害することに背を向ける。たとえ最も卑しい境遇に生まれても、なお功徳の道に従って歩む。

Verse 6

द्विजातिभक्त्युत्पन्नार्थैरात्मानं पोषयंति ये । सदा संकुचितांगाश्च द्विजसंभाषणादिषु

二度生まれ（婆羅門）への信敬によって得た糧で身を養う者は、常に慎み深く身を引き締め、ことに婆羅門との会話や交わりにおいて節度を保つ。

Verse 7

आहूता वस्त्रवदना वदंति द्विजसंनिधौ । जयजीवभगोनाथ स्वामिन्निति हि वादिनः

呼ばれると、彼らは婆羅門の御前で顔を慎ましく覆い、低く語って「勝利あれ。命と福徳の主よ、我が師よ、我が主よ」と称える—そのように敬虔な言葉で呼びかける者として知られる。

Verse 8

तीर्थस्नानपरानित्यं नित्यं देवपरायणाः । द्विजेषु नित्यं प्रणताः स्वनामाख्यानपूर्वकम्

彼らは常にティールタ（聖なる渡し場）での沐浴に励み、常に神々に帰依し、また婆羅門には絶えず礼拝して、まず正しく自らの名を名乗ってから拝する。

Verse 9

दम दान दया क्षांति शौचेंद्रिय विनिग्रहाः । अस्तेय सत्याहिंसाश्च सर्वेषां धर्महेतवः

自制、布施、慈悲、忍辱、清浄、そして諸根の制御。さらに不盗・真実・不殺生（アヒンサー）—これらこそ、すべての者のダルマを支える根因である。

Verse 10

आवश्येषु सदोद्युक्ता ये जाता यत्रकुत्रचित् । सर्वभोगसमृद्धास्ते वसंत्यत्र पुरोत्तमे

なすべき務めに常に励む者は、どこに生まれようとも、あらゆる享楽に満ちて、ここ、この最上の都に住まう。

Verse 11

म्लेच्छा अपि सुतीर्थेषु ये मृतानात्मघातकाः । विहाय काशीं निर्वाण विश्राणांतेऽत्र भोगिनः

たとえ異邦の民（ムレッチャ）であっても、最上のティールタにて命終し—ただし自害者でないなら—、カーシーを離れたのち、この地で功徳の果を味わい、ついには解脱（モークシャ）の施しを受ける。

Verse 12

अंधं तमो विशेयुस्ते ये चैवात्महनो जनाः । भुक्त्वा निरयसाहस्रं ते च स्युर्ग्रामसूकराः

しかし自ら命を断つ者は、目もくらむ闇へと沈む。幾千の地獄の境涯を味わったのち、村の豚として再び生まれる。

Verse 13

आत्मघातो न कर्तव्यस्तस्मात्क्वापि विपश्चिता । इहापि च परत्रापि न शुभान्यात्मघातिनाम्

ゆえに賢者は、いかなる所においても自害をなしてはならない。自害の者には吉祥はない—この世にも、かの世にも。

Verse 14

यथेष्टमरणं केचिदाहुस्तत्त्वावबोधकाः । प्रयागे सर्वतीर्थानां राज्ञिसर्वाभिलाषदे

真理を悟ったと称する者の中には「意のままの死」を語る者がいる。彼らは、あらゆるティールタの王であり、あらゆる願いの成就を授けるプラヤーガを挙げる。

Verse 15

अंत्यजा अपि ये केचिद्दयाधर्मानुसारिणः । परोपकृतिनिष्ठास्ते वसंत्यत्र तु सत्तमाः

たとえ最も低い身分に生まれた者であっても、慈悲のダルマに従い、他者を益することに堅く住するなら、この地において善人の中の最上として住まう。

Verse 17

पल्लीपतिरभूदुग्रः पिंगाक्ष इति विश्रुतः । निर्विंध्यायास्तटे शूरः क्रूरकर्मपराङ्मुखः

森の集落の猛き長がいて、名をピンガークシャ（Piṅgākṣa）と称えられた。ニルヴィンディヤーの岸辺にて彼は勇士となり、残酷な業を退けていた。

Verse 18

घातयेद्दूरसंस्थोपि यः पांथपरिपंथिनः । व्याघ्रादीन् दुष्टसत्त्वांश्च स हिनस्ति प्रयत्नतः

たとえ遠くにあっても、旅人を襲う待ち伏せの者—虎などの邪悪な獣—を討ち滅ぼそうと努め、道を守るために意を定めて働いた。

Verse 19

जीवेन्मृगयु धर्मेण तत्रापि करुणापरः । न विश्वस्तान्पक्षिमृगान्न सुप्तान्न व्यवायिनः

狩人は自らの生業をダルマにかなって営み、しかも慈悲に帰依せよ。信じ寄る鳥獣を殺さず、眠るものを殺さず、交わりの最中のものも殺さない。

Verse 20

न तोयगृध्नून्न शिशून्नांतर्वर्त्नित्वलक्षणान् । स घातयति धर्मज्ञो जातिधर्मपराङ्मुखः

ダルマを知る彼は、水を渇望するものを殺さず、幼きものを殺さず、身ごもりの徴あるものも殺さない。種の本能に縛られた卑しい残酷を退ける。

Verse 21

श्रमातुरेभ्यः पांथेभ्यः स विश्रामं प्रयच्छति । हरेत्क्षुधा क्षुधार्तानामुपानद्दोऽनुपानहे

疲れに苦しむ旅人には憩いを与え、飢える者の飢えを除く—そして裸足の者には履物を施す。

Verse 22

मृगत्त्वचोतिमृदुला विवस्त्रेभ्यातिसर्जति । अनुव्रजति कांतारे प्रांतरे पथिकान्पथि

衣なき者にはきわめて柔らかな鹿皮を施し、旅人には道の途上つき添って、深き森と寂しき辺境をともに行く。

Verse 23

न जिघृक्षति तेभ्योर्थमभयं चेति यच्छति । आविंध्याटवि मे नाम ग्राह्यं दुष्टभयापहम्

彼は彼らから財を奪おうとはせず、むしろ無畏を授けて言う。「我が名はĀviṃdhyāṭavī。これを憶えよ。悪しき者への恐れを除く。」

Verse 24

नित्यं कार्पटिकान्सर्वान् स पुत्रेण प्रपश्यति । तेपि च प्रतितीर्थं हि तमाशीर्वादयं ति वै

日ごとに、子とともにあらゆる貧しき者・みじめな者を顧み、彼らもまた、あらゆる聖なる渡し場ごとに、まことに彼を祝福する。

Verse 25

इति तिष्ठति पिंगाक्षे साटवी नगरायिता । अध्वनीने ऽध्वगान्कोपि न रुणद्धि ससाध्वसः

かくして、ピンガークシャよ、その森は都のごとくなった。その街道では誰も旅人を妨げず、また誰も恐れにとどまらなかった。

Verse 27

लुब्धकस्तद्धने लुब्धः क्षुद्रस्तन्निधनोद्यतः । स रुरोध तमध्वानमग्रे गत्वाऽतिगूढवत्

その財に貪り、彼の滅びを企む卑しき猟師が、先へ進んで道を塞ぎ、深く身を隠した者のように待ち伏せした。

Verse 28

तदा युप्यस्यशेषेण पिंगाक्षो मृगयां गतः । तस्मिन्नरण्ये तन्मार्गं निकषाध्युषितो निशि

そのときピンガークシャは、わずかに残る糧と装いのみを携えて狩りに出た。かの森では、その道は夜のあいだ占められ、待ち伏せる者により厳しく見張られていた。

Verse 29

परप्राणद्रुहां पुंसां न सिद्ध्येयुर्मनोरथाः । विश्वं कुशलितेनैतद्विश्वेशपरिरक्षितम्

他の命を害する者どもには、願いは成就しない。この全世界は安寧に保たれ、カーシーの主ヴィシュヴェーシャ（Viśveśa）により守護されている。

Verse 30

न चिंतयेदनिष्टानि तस्मात्कृष्टिः कदाचन । विधिदृष्टं यतो भावि कलुषंभावि केवलम्

ゆえに不幸を思い煩うべきではない。その思い悩みは決して実りをもたらさない。定め（運命）に見定められたことは必ず起こる――穢れであれ清らかであれ、ただ起こる。

Verse 31

तस्मादात्मसुखंप्रेप्सु रिष्टानिष्टं न चिंतयेत् । चिंतयेच्चेत्तदाचिंत्यो मोक्षोपायो न चेतरः

ゆえに、自己（アートマン）の安楽を求める者は、吉凶に心を留めてはならない。思うなら、思惟を超えた至上者を観想せよ。それのみが解脱（モークシャ）の方便であり、他にはない。

Verse 32

व्युष्टायामथयामिन्यामभूत्कोलाहलो महान् । घातयध्वं पातयध्वं नग्नयध्वं द्रुतं भटाः

やがて夜が明けゆくと、大きなどよめきが起こった。「討て！倒せ！剥ぎ取れ――急げ、兵たちよ！」

Verse 33

मा मारयध्वं त्रायध्वं भटाः कार्पटिका वयम् । अनायासं लुंठयध्वं नयध्वं च यदस्ति नः

殺さないでください――おお兵たちよ、どうかお守りください。私たちは貧しい托鉢の行者です。手間なく、持ち物のすべてを奪い取り、持ち去ってください。

Verse 34

वयं पांथा अनाथाः स्मो विश्वनाथपरायणाः । सनाथास्ते न दूरं सनाथतां पथिकोऽपरः

私たちは旅人で、頼る者はありませんが、ヴィシュヴァナータ（Viśvanātha）に帰依しています。守護ある者は安穏から遠くなく、ほかの旅人もまた守りを得るのです。

Verse 35

वयं पिंगाक्षविश्वासादस्मिन्मार्गेऽकुतोभयाः । यातायातं सदा कुर्मः स च दूर इतो वनात्

ピンガークシャ（Piṅgākṣa）を信じるゆえに、この道で私たちは恐れません。私たちは常に行き来しており、彼はこの森から遠くありません。

Verse 36

इति श्रुत्वाऽथ पिंगाक्षो भटः कार्पटिकेरितम । दूरान्मा भैष्ट माभैष्ट ब्रुवन्निति समागतः

托鉢者たちのこの言葉を聞くと、兵士ピンガークシャ（Piṅgākṣa）は遠くから来て、「恐れるな、恐れるな」と告げて現れた。

Verse 37

तत्कर्मसूत्रैराकृष्टो भिल्लःकार्पटिकप्रियः । तूर्णं तदायुष्यमिव तत्रोपस्थितवान् क्षणात्

自らの業（カルマ）の糸に引き寄せられ、托鉢者を狙うことを好むビッラ（Bhilla）は、寿命そのものに召されたかのように、たちまちそこへ疾く現れた。

Verse 38

कोयंकोयं दुराचारः पिंगाक्षे मयि जीवति । उल्लुलुंठयिषुः पांथान्प्राणलिंगसमान्मम

「私が生きている限り、私の命やリンガと同じくらい大切な旅人たちを略奪しようとする、この卑劣な悪党は何者だ？」

Verse 39

इति तद्वाक्यमाकर्ण्य ताराक्षस्तत्पितृव्यकः । धनलोभेन पिंगाक्षे पापं पापो व्यचिंतयत्

その言葉を聞いて、彼の父方の叔父であるターラークシャは、富への貪欲さに打ち負かされ、おおピンガークシャよ、その罪深い男は罪深い行いを企て始めた。

Verse 40

कुलधर्मं व्यपास्यैष वर्तते कुलपांसनः । चिरं चिंतितमद्यामुं घातयिष्याम्यसंशयम्

「一族のダルマ（法）を捨て去り、この家の恥さらしは好き勝手に振る舞っている。今日こそ、疑いなく彼を殺そう。それは私が長い間考えてきたことだ。」

Verse 41

विचार्येति स दुष्टात्मा भृत्यानाज्ञापयत्क्रुधा । आदावेनं घातयंतु ततः कार्पटिकानिमान्

そう決心すると、その邪悪な魂を持つ男は怒って召使いたちに命じた。「まずこいつを殺せ。それから、これらの托鉢僧たちも殺すのだ。」

Verse 42

ततो ऽयुध्यन्दुराचारास्तेनैकेन च तेऽखिलाः । यथाकथंचित्ताननयत्स च स्वावसथांतिकम्

そして、それらの行いの悪い男たちはそのたった一人の男と戦った。しかし、どういうわけか、彼は彼ら全員を自分の住居の近くまで連れて行った。

Verse 43

आच्छिन्नं हि धनुर्वाणं छिन्नं सन्नहनं शरैः । असूदयिष्यमेतांस्तदभविष्यं यदीश्वरः

「我が弓と矢は奪い取られ、鎧は彼らの矢によって切り裂かれた。主が別の御意を示されなければ、我は彼らを討ち滅ぼしていたであろう。」

Verse 44

अभिलप्यन्निति प्राणानत्याक्षीत्स परार्थतः । तेपि कार्पटिकाः प्राप्तास्तत्पल्लीं गतसाध्वसाः

そう語り終えると、彼は他者のために命を捨てた。あの托鉢の行者たちもその里に至り、恐れは消え去っていた。

Verse 45

या मतिस्त्वंतकाले स्याद्गतिस्तदनुरूपतः । दिगीशत्वमतः प्राप्तो निरृत्यां नैरृतेश्वरः

死の瞬間の思いのままに、その行き先も定まる。ゆえに彼は一方位の主権を得て、ニルリティの領域におけるナイリタ方の支配者となった。

Verse 46

इत्थमस्य स्वरूपं ते आवाभ्यां समुदीरितम् । एतस्योत्तरतो लोको वरुणस्यायमद्भुतः

このようにして、彼の真のありさまを我らが汝に説き明かした。これより北には、ヴァルナの驚異の世界がある。

Verse 47

कूपवापीतडागानां कर्तारो निर्मलैर्धनैः । इह लोके महीयंते वारुणे वरुणप्रभाः

清らかで正しい財によって井戸・池・貯水の場を造る者は、この世において尊ばれ、ヴァルナの界においてヴァルナの光輝を帯びて輝く。

Verse 48

निर्जले जलदातारः परसंतापहारिणः । अर्थिभ्यो ये प्रयच्छंति चित्रच्छत्रकमंडलून्

水なき所に水を施して他者の苦を除き、乞い願う者に美しい傘と旅人のための水壺（カマンダル）を授ける人々は——

Verse 49

पानीयशालिकाः कुर्युर्नानोपस्करसंयुताः । दद्युर्धर्मघटांश्चापि सुगंधोदकपूरितान्

さまざまな備えを整えた施水の休憩所を設け、さらに義（ダルマ）のために、香り高い水を満たした「ダルマの壺」を布施すべきである。

Verse 50

अश्वत्थसेकं ये कुर्युः पथि पादपरोपकाः । विश्रामशालाकर्तारः श्रांतसंतापनोदकाः

道行く人のために路傍のアシュヴァッタ樹に水を注ぎ、休息の舎を建て、疲れと暑さに苦しむ者の熱悩を鎮める水を施す人々—その者こそ真の慈善を行う。

Verse 51

ग्रीष्मोष्प्रहंति मायूरपिच्छादि रचितान्यपि । चित्राणि तालवृंतानि वितरंति तपागमे

暑熱の季節が訪れると、彼らは色鮮やかな椰子葉の扇を配り、孔雀の羽などで作られたものさえ施して、夏の灼熱を払いのける。

Verse 52

रसवंति सुगंधीनि हिमवंति तपर्तुषु । विश्राणयंति वा तृप्ति पानकानि प्रयत्नतः

暑い季節には、彼らは努めて満ち足りる飲み物を施す。味わい深く香り高く、冷やされたそれは、満足と清涼をもたらす。

Verse 53

इक्षुक्षेत्राणि संकल्प्य ब्राह्मणेभ्यो ददत्यपि । तथा नानाप्रकारांश्च विकारानैक्षवान्बहून्

彼らは正式に誓願して、甘蔗の畑さえもブラーフマナに布施し、また同様に、甘蔗から作られた種々多様な供物を数多く施す。

Verse 54

गोरसानां प्रदातारस्तथा गोमहिषीप्रदाः । धारामंडपकर्तारश्छायामंडपकारिणः

乳の供物を施す者、牛と水牛を寄進する者、水のマンダパを建てる者、日陰のマンダパを造る者――かかる施主は、正法の行いによって称えられる。

Verse 55

देवालयेषु ये दद्युर्बहुधारागलंतिकाः । तीर्थे वा करहर्तारस्तीर्थमार्गावनेजका

寺院において多くの流れで水を注ぐ器を施す者、またティールタにて汚れを取り除き巡礼路を洗い清める者――彼らもまた、ダルマに仕える者として敬われる。

Verse 56

अभयं ये प्रयच्छंति भयार्तोद्यत पाणयः । निर्भया वारुणे लोके ते वसंति लसंति च

恐れを取り去り、怯え苦しむ者に手を差し伸べて無畏を授ける人々は、ヴァルナの世界において恐れなく住し、そこで名誉に輝く。

Verse 57

विपाशयंति ये पुण्या दुर्वृतैः कंठपाशितान् । ते पाशपाणे लोकेस्मिन्निवसंत्यकुतोभयाः

悪しき者により喉を縄で締められた人々の結び目を解き放つ徳ある者は、あらゆる方角の恐れから解放され、この羂索を執る者（パーシャパーニ）の界に無畏に住する。

Verse 58

नौकाद्युपायैर्न द्यादौ पांथान्ये तारयंत्यपि । तारयंत्यपि दुःखाब्धेस्तत्र नागरिका द्विज

ブラーフマナよ、舟などの手段によって川などを旅人に渡らせる町の人々は、まことに衆生が苦しみの大海を渡るのをも助ける。

Verse 59

घट्टान्पुण्यतटिन्यादेर्बंधयंति शिलादिभिः । तोयार्थिसुखसिद्ध्यर्थं ये नरास्तेत्र भोगिनः

石などを用いて、聖なる川や清き水辺に沐浴の階（ガート）を築き、水を求める者の安楽と成就のために尽くす人々は、かの福なる界にて繁栄を享受する者となる。

Verse 60

वितर्पयंति ये पुण्यास्तृषिताञ्शीतलैर्जलैः । तेऽत्र वै वारुणे लोके सुखसंततिभागिनः

清らかな者たちが、渇く人々を冷たい水で満たすなら、その者たちはまことにヴァルナの世界において絶え間なき安楽を分かち受ける。

Verse 61

जलाशयानां सर्वेषामयमेकतमः पतिः । प्रचेता यादसांनाथः साक्षी सर्वेषुकर्मसु

あらゆる水の住処の中で、彼こそ最勝の主である。プラチェータ（ヴァルナ）、水の生きものの主、すべての行いの証人。

Verse 62

अस्योत्पत्तिं शृणु पतेर्वरुणस्यमहात्मनः । आसीन्मुनिरमेयात्मा कर्दमस्य प्रजापतेः

この大いなる魂をもつ主ヴァルナの起源を聞け。カルダマ・プラジャーパティより生まれた、量り知れぬ霊性の牟尼がいた。

Verse 63

शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः । स्थैर्य माधुर्य धैर्याद्यैर्गुणैरुपचितोहितः

「シュチシュマーン」と名高い子が生まれた。謙虚さと善き行いにふさわしく、堅固さ・柔和さ・勇気などの徳に養われ、つねに益あることへと心を向けていた。

Verse 64

अच्छोदे सरसि स्नातुं स गतो बालकैः सह । जलक्रीडनसंसक्तं शिशुमारो हरच्च तम्

彼は少年たちとともにアッチョーダの湖へ沐浴に行った。水遊びに夢中になっていると、ワニに似た水の生きものシシュマーラが彼を捕らえ、連れ去った。

Verse 65

ततस्तस्मिन्मुनिसुते हृतेऽत्याहितशंसिभिः । तैः समागत्य शिशुभिः कथितं तत्पितुः पुरः

その賢者の子が奪い去られるという恐るべき災いが起こると、少年たちは集まり、父の前でその出来事を告げた。

Verse 66

हरार्चनोपविष्टस्य समाधौ निश्चलात्मनः । श्रुतबालविपत्तेश्च चचाल न मनोहरात्

ハラ（シヴァ）への礼拝に座し、サマーディに堅く住して心は不動であった。幼子の災難を聞いても、その心は魅惑の主から揺らがなかった。

Verse 67

अधिकं शीलयामास स सर्वज्ञं त्रिलोचनम् । पश्यञ्शंभोः समीपे स भुवनानि चतुर्दश

彼は全知なる三つ目の主に、いよいよ深く身を捧げた。そしてシャンブの御側において、十四の世界をまのあたりにした。

Verse 68

नाना भूतानि भूतानि ब्रह्मांडांतर्गतानि च । चंद्रसूर्यर्क्षताराश्च पर्वतान्सरितो द्रुमान्

彼は多種多様な存在――宇宙の卵の内にあるあらゆる生きもの――を見、さらに月と太陽、星座と星々、山々、川々、樹木をも見た。

Verse 69

समुद्रानंतरीयाणि ह्यरण्यानीस्सरांसि च । नाना देवनिकायांश्च बह्वीर्दिविषदां पुरीः

彼は海の広がりのあいだに横たわる森と湖を見、また神々の衆の多くの集いと、数多の天上の神都をも見た。

Verse 70

वापीकूपतडागानि कुल्याः पुष्करिणीर्बहु । एकस्मिन्क्वापि सरसि जलक्रीडापरायणान्

彼は井戸、階段井戸、池、用水路、そして多くの蓮池を見た。さらにある湖では、水の戯れにひたすら没頭する者たちを見いだした。

Verse 71

बहून्मुनिकुमारांश्च मज्जनोन्मज्जनादिभिः । करयंत्रविनिर्मुक्ततोयधाराभिषेचनैः

彼は多くの若き聖仙たちが、潜っては浮かび、また潜っては浮かびしているのを見た。さらに手で操る器具から放たれる水の流れにより、灌頂のように注ぎかけられていた。

Verse 72

करताडितपानीयशब्ददिङ्मुखनादिभिः । जलखेलनकैरित्थं संसक्तान्बहुबालकान्

手で水を打つ音が四方に鳴り響くなか、彼は多くの子どもたちがそのように水遊びにすっかり夢中になっているのを見た。

Verse 73

तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः । स्वं शिशुं शिशुमारेण नीयमानं सुविह्वलम्

そのときカルダマは、三昧に安住していながらも、彼らの中に、自らの幼子が鰐に引きずられてゆき、ひどく取り乱しているのを見た。

Verse 74

कयाचिज्जलदेव्याथ तस्माच्चक्रूरयादसः । प्रसह्य नीत्वोदधये दृष्टवांस्तं समर्पितम्

さらに彼は、その子が残忍な水の獣に力ずくで連れ去られ、ある水の女神によって大海へと引き渡されたのを見た。

Verse 75

निर्भर्त्स्य सरितांनाथं केनचिद्रुद्ररूपिणा । त्रिशूलपाणिनेत्युक्तं क्रोधताम्राननेनच

その後、ルドラのごとき姿をとった者が川々の主を厳しく叱責し、怒りで赤らんだ顔で「三叉戟を執る者よ！」と呼びかけた。

Verse 76

कुतो जलानामधिप शिवभक्तस्य बालकः । प्रजापतेः कर्दमस्य महाभागस्य धीमतः

「シヴァに帰依する、偉大にして賢きプラジャーパティ・カルダマの子が、どうして害を受けようか。水の主よ。」

Verse 77

अज्ञात्वा शिवसामर्थ्यं भवताचिरमासितः । भयत्रस्तेन तद्वाक्यश्रवणात्तमुदन्वता

「シヴァの威力を知らず、汝は久しくそのように振る舞ってきた。」その言葉を聞くや、大海は恐れに打たれて揺れ動いた。

Verse 78

बालं रत्नैरलंकृत्य बद्ध्वा तं शिशुमारकम् । समर्पितं समानीय शंभुपादाब्जसंनिधौ

彼らは子を宝玉で飾り、その鰐なる水の獣を縛して連れ戻し、シャンブ（シヴァ）の蓮華の御足もと近くに捧げ奉った。

Verse 79

नत्वा विज्ञापयत्तं च नापराध्याम्यहं विभो । अनाथनाथविश्वेश भक्तापत्तिविनाशन

礼拝して申し上げた。「大主よ、私は何ら罪過を犯しておりません。ヴィシュヴェーシャよ、拠り所なき者の拠り所、帰依者の災厄を滅する御方よ！」

Verse 80

भक्तकल्पतरो शंभोऽनेनायं दुष्टयादसा । अनायिन मया नाथ भवद्भक्तजनार्भकः

「シャンブよ、帰依者の願いを叶える如意樹よ！この邪悪な海の生きものが、この子—あなたの信徒の幼子、無垢なる小さき者—をさらい去りました、主よ。」

Verse 81

गणेन तेन विज्ञाय शंभोरथ मनोगतम् । पाशेन बद्ध्वा तद्यादः शिशुहस्ते समर्पितम्

そのガナはシャンブの御意を悟り、縄の投げ輪でその水の獣を縛し、幼子の手に授けた。

Verse 82

गृहाणेमं स्वतनयं पार्षदे शंकराज्ञया । याहि स्वभवनं वत्स ब्रुवतीति स कर्दमः

「従者よ、シャンカラの御命により、この汝が実の子を受け取れ。さあ、愛しき子よ、自らの家へ帰りなさい」—かくカルダマは告げた。

Verse 83

समाधिसमये सर्वमिति शृण्वन्नुदारधीः । उन्मील्य नयने यावत्प्रणिधानं विसृज्य च

サマーディの最中、その言葉を聞くや、心高き者は眼を開き、しばし堅固な専念をゆるめた。

Verse 84

संपश्यते शिशुं तावत्पुरतः समवैक्षत । गृहीतशिशुमारं च पार्श्वेऽलंकृतकर्णिकम्

やがて彼は目前に幼子を見、傍らには捕らえられた鰐のごときものがあり、耳飾りは美しく飾られていた。

Verse 85

तोयार्द्रकाकपक्षाग्रं कषायनयनांचलम् । किंचिद्विरूक्षं त्वक्क्षोभं संभ्रमापन्नमानसम्

髪の先は烏の翼のように濡れ、目尻は暗く染まり、少し乱れた姿で、肌はざわめき、心は恐れに揺さぶられていた。

Verse 86

कृतप्रणाममालिंग्य जिघ्रंस्तन्मुखपंकजम् । पुनर्जातमिवामंस्त पश्यंश्चापि मुहुर्मुहुः

幼子が礼拝すると、彼は抱きしめて蓮華のごとき顔を嗅ぎ、まるで再び生まれたかのように思い、幾度も幾度も見つめ続けた。

Verse 87

शतानिपंचवर्षाणि प्रणिधानस्थितस्य हि । कर्दमस्य व्यतीतानि शंभुमर्चयतस्तदा

不動の観想に住するカルダマには、そのときシャンブ（Śambhu）を礼拝するうちに五百年が過ぎ去った。

Verse 88

कर्दमोपि च तत्कालमज्ञासीत्क्षणसंगतम् । यतो न प्रभवेत्कालो महाकालस्य संनिधौ

そしてカルダマはその時の隔たりをさえ悟らず――ただ一瞬のように思われた――大時主マハーカーラの御前では、時そのものに力がないからである。

Verse 89

ततस्तं तनयः पृष्ट्वा पितरं प्रणिपत्य च । जगाम तूर्णं तपसे श्रीमद्वाराणसीं पुरीम्

それから子は父に問い、父に五体投地して礼拝し、苦行のために栄えある都ヴァーラーナシーへと速やかに旅立った。

Verse 90

तत्र तप्त्वा तपो घोरं लिंगं संस्थाप्य शांभवम् । पंचवर्षसहस्राणि स्थितः पाषाणनिश्चलः

そこで彼は苛烈な苦行を修し、シャンブのリンガを安置して、五千年のあいだ岩のごとく不動にとどまった。

Verse 91

आविरासीन्महादेवस्तुष्टस्तत्तपसा ततः । उवाच कार्दमे ब्रूहि कं ददामि वरोत्तमम्

そのとき大自在天マハーデーヴァは、その苦行に満足して顕れ、カルダマに告げた。「申せ――汝に授ける最上の恩寵は何か。」

Verse 92

कार्दमिरुवाच । यदि नाथ प्रसन्नोसि भक्तानामनुकंपक । सर्वासामाधिपत्यं मे देह्यपां यादसामपि

カルダマは言った。「もし御心が満ち足り、主よ、 भक्तに憐れみ深き御方よ、あらゆる水界の主権を、さらに水に住む生きものの上にも、我にお授けください。」

Verse 93

इति श्रुत्वा महेशानः सर्वचिंतितदः प्रभुः । अभ्यषिंचत तं तत्र वारुणे परमे पदे

これを聞いたマヘーシャーナ――あらゆる願いを叶える主――は、その場で彼に灌頂し、至上のヴァルナの位へと任じた。

Verse 94

रत्नानामब्धिजातानामब्धीनां सरितामपि । सरसां पल्वलानां च वाप्यंबु स्रोतसा पुनः

海より生まれた宝珠の上に、また海と河の上に；湖・池・水溜め、さらに流れゆく水の上に—

Verse 95

जलाशयानां सर्वेषां प्रतीच्याश्चापि वैदिशः । अधीश्वरः पाशपाणिर्भव सर्वामरप्रियः

「あらゆる水の貯えの主となれ。さらに西方の守護者ともなれ――手に羂索を執り、すべての神々に愛される者よ。」

Verse 96

ददामि वरमन्यं च सर्वेषां हितकारकम् । त्वयैतत्स्थापितं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति

「さらにもう一つ、万人の益となる恩寵を授けよう。汝が स्थापितしたこのリンガは、汝の名によって知られるであろう。」

Verse 97

वरुणेशमिति ख्यातं वाराणस्यां सुसिद्धिदम् । मणिकर्णेश लिंगस्य नैरृत्यां दिशि संस्थितम्

ヴァーラーナシーにおいてそれは「ヴァルネーシャ」として名高く、最上の成就を授ける。マニカルネーシャ・リンガの南西の方角に鎮座する。

Verse 98

आराधितं सदा पुंसां सर्वजाड्यविनाशकृत् । वरुणेशस्य ये भक्ता न तेषामब्भयं क्वचित्

人々に常に礼拝され、それはあらゆる鈍さと怠惰を滅する。ヴァルネーシャ（Varuṇeśa）の帰依者には、いかなる時も水への恐れがない。

Verse 99

न संतापभयं तेषां नापायमरणं क्वचित् । जलोदरभयं नैव न भयं वै तृषः क्वचित्

彼らには灼ける苦悩の恐れもなく、いついかなる時も不慮の死はない。水腫の恐れもなく、また渇きの恐れも決してない。

Verse 100

नीरसान्यन्नपानानि वरुणेश्वर संस्मृतेः । सरसानि भविष्यंति नात्र कार्या विचारणा

ヴァルネーシュヴァラ（Varuṇeśvara）を憶念すれば、味気ない食と飲み物さえも芳醇となる。これに疑いを挟む余地はない。

Verse 102

इदं वरुणलोकस्य स्वरूपं ते निरूपितम् । यच्छ्रुत्वा न नरः क्वापि दुरपायैः प्रबाध्यते

かくしてヴァルナの世界の本性が汝に説き明かされた。これを聞く者は、いずこにあっても重い災厄に悩まされない。

Verse 205

कदाचित्तत्पितृव्येण समीप ग्रामवासिना । श्रुतः कार्पटिकानां हि सार्थः सार्थो महास्वनः

ある時、近くの村に住む父方の叔父が、大きく鳴り響く隊商の喧噪を耳にした。まことにそれは、カールパティカ（kārpaṭika）という托鉢の遊行者たちの一団であった。