Adhyaya 9

Verse 1

व्यास उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल पुण्यमाख्यानमुत्तमम् । स्तूयमानो । जगन्नाथ इदं वचनमब्रवीत्

ヴィヤーサは言った。「王の中の虎よ、最上にして功徳あるこの聖なる物語を聞け。讃えられつつ、ジャガンナータは次の言葉を語り給うた。」

Verse 2

विष्णुरुवाच । किमर्थमागताः सर्वे ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः । पृथिव्यां कुशलं कच्चित्कुतो वो भयमागतम्

ヴィシュヌは言った。「いかなる目的で汝らは皆来たのか――梵天ブラフマーよ、そして神々の中の最勝者たちよ。地上は安泰であるか。汝らに恐れはどこから来たのか。」

Verse 3

ततः प्रोवाच वै हृष्टो ब्रह्मा तं केशवं वचः । न भयं विद्यतेऽस्माकं त्रैलोक्ये सचराचरे

そのとき、喜びに満ちた梵天ブラフマーはケーシャヴァにこう告げた。「我らには、動くものも動かぬものも含む三界のいずこにも恐れはない。」

Verse 4

एकविज्ञापनार्थाय आगतोऽहं तवांतिके । तदहं संप्रवक्ष्यामि तदेतच्छृणु मे वचः

「ただ一つの願いを申し上げるため、あなたの御前に参りました。今、余すところなく述べましょう――我が言葉をお聞きください。」

Verse 5

परं तु पूर्वं धर्मेण स्थापितं तीर्थमुत्तमम् । तद्द्रष्टुकामोऽहं देव त्वत्प्रसादाज्जनार्दन

「しかし昔、ダルマによって最上のティールタ（聖なる渡し場）が स्थापितされたのです。主ジャナールダナよ、あなたの恩寵により、その聖地を拝見したいのです。」

Verse 6

तत्र त्वं देवदेवेश गमने कुरु मानसम् । यथा सत्तीर्थतां याति धर्मारण्यमनुत्तमम्

「ゆえに、 देवदेवेश（神々の神）よ、そこへ赴くことに御心を定めてください。そうすれば、無上のダルマーラニヤは、真に名高いティールタとしての位を得るでしょう。」

Verse 7

विष्णुरुवाच । साधुसाधु महाभाग त्वर्यतां तत्र मा चिरम् । ममापि चित्तं तत्रैव तद्दर्शनेस्ति लालसम्

ヴィシュヌは言った。「善い、善いぞ、幸いなる者よ。遅れずにそこへ急ごう。わたしの心もまた、その地を拝見したいと切に願っている。」

Verse 8

व्यास उवाच । तार्क्ष्यमारुह्य गोविंद स्तत्रागाच्छीघ्रमेव हि । ततो धर्मेण ते देवाः सेंद्राः सर्षिगणास्तथा

ヴィヤーサは言った。「ゴーヴィンダはタークシャ（ガルダ）に乗り、まことに速やかにそこへ赴いた。ついで法にかなう順序のまま、インドラとリシたちの群れを伴う諸神もまた進み行った。」

Verse 9

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या दृष्टा दूरान्मुमोद च । धर्मराजोपि तान्दृष्ट्वा देवा न्विष्णुपुरोगमान्

彼は遠くからブラフマー、ヴィシュヌ、マヘーシャらを見て歓喜した。ダルマラージャもまた、ヴィシュヌを先頭とする諸神を見て、心より喜んだ。

Verse 10

आगतः स्वाश्रमात्तत्र पूजां प्रगृह्य तत्पुरः । आसनादुत्थितः शीघ्रं सपर्याद्यं प्रगृह्य च । एकैकस्य चकाराथ पूजां चैव पृथक्पृथक्

自らのアーシュラマより供物を携えてそこに来たり、彼らの前に進み出た。すぐに座より立ち上がり、もてなしと奉仕の具を取り、そして一人ひとりに対して別々に、相応の敬意をもってプージャーを行った。

Verse 11

चकार पूजां विधिवत्तेषां तत्रार्कनंदनः । आसनेषूपवेश्याथ पूजां कृत्वा गरीयसीम्

その場でアルカの子（ダルマラージャ）は、定められた作法に従って彼らにプージャーを捧げた。ついで諸神を尊座に着かせ、最も重く尊いその供養を成就した。

Verse 12

यम उवाच । तीर्थरूपमिदं क्षेत्रं प्रसादाद्देवकीसुत । त्वत्तोषविधिना चाद्य कृपया च शिवस्य च

ヤマは言った。「デーヴァキーの子よ、あなたの慈悲深い御加護により、この地は真のティールタ（聖なる渡し）となった。今日、あなたを喜ばせた儀礼と、さらにシヴァの憐れみによって、その聖性は完全に顕現した。」

Verse 13

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य मे सफलं स्थानं काजेशानां समागमात्

今日、我が生は実りを得た。今日、我が苦行も実りを得た。今日、この場に在ることさえ成就した。主なる神々の吉祥なる集いがあったゆえに。

Verse 14

व्यास उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुः प्रोवाच मधुरं वचः । तुष्टोऽस्मि धर्म राजेंद्र अहं स्तोत्रेण ते विभो

ヴィヤーサは言った。かく讃えられたヴィシュヌは、甘美なる言葉を告げた。「ダルマの王よ、力ある者よ、汝の讃歌によって我は満悦した。」

Verse 15

किंचित्प्रार्थय मत्तोऽहं करोमि तव वांछितम् । यत्तेऽस्त्यभीप्सितं तुभ्यं तद्ददामि न संशयः

「我に何なりと願え。汝の望むことを成就しよう。汝が真に希うものは、疑いなく我が授ける。」

Verse 16

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वांछितं कुरुषे यदि । धर्मारण्ये महापुण्ये ऋषीणामाश्रमान्कुरु

ヤマは言った。「もし御心が満ち、神々の主よ、我が願いを叶えてくださるなら、至大の功徳を具えるダルマーラニヤに、リシたちのためのアーシュラマをお建てください。」

Verse 17

वसंति वाडवा यत्र यजंति चैव याज्ञिकाः । वेदनिर्घोषसंयुक्तं भाति तत्तीर्थमुत्तमम्

ヴァーダヴァたちが住み、祭主たちが絶えずヤジュニャを修し、ヴェーダの誦声が鳴り響くところ――そこにそのティールタは最上の聖なる渡しとして輝く。

Verse 18

अब्राह्मणमिदं तीर्थं पीडयिष्यंति जन्तवः । तस्मात्त्वं वाडवाञ्छौरे समानय ऋषी न्बहून् । धर्मारण्यं यथा भाति त्रैलोक्ये सचराचरे

このティールタはブラーフマナを欠けば、衆生により苦しめられよう。ゆえに、シャウリよ、多くのヴァーダヴァを連れ、さらに多くのリシを集めよ。そうしてダルマアラニヤが三界—動くものと動かぬもの—に輝くようにせよ。

Verse 19

ततो विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रशीर्षः सहस्रपात् । सहस्रशस्तदा रूपं कृतवान्धर्मवत्सलः । यस्मिन्स्थाने च ये विप्राः सदाचाराः शुभव्रताः

そのときヴィシュヌは、千の眼・千の頭・千の足を具え、法（ダルマ）を慈しむがゆえに、無数の姿を現した。そしてその地には、善き行いを守り吉祥の誓いを立てたブラーフマナたちが据えられた。

Verse 20

अशेषधर्मकुशलाः सर्वशास्त्रविशारदाः । तपोज्ञाने महाख्याता ब्रह्मयज्ञपरायणाः । स्थापिता ऋषयः सर्वे सहस्राण्यष्टादशैव तु

そこにすべてのリシが安置された。彼らはあらゆるダルマに通じ、すべてのシャーストラに精通し、タパスと智によって名高く、ブラフマ・ヤジュニャに専心していた。実にその数は一万八千であった。

Verse 21

नानादेशात्समानीय स्थापितास्तत्र तैः सुरैः । आश्रमांश्च बहूंस्तत्र काजेशैरपि निर्मितान्

諸国より集められた彼らは、その神々によってそこに住まわせられた。またその地には多くのアーシュラマも築かれ、カージェーシャたちによっても建立された。

Verse 22

धर्मोपदेशात्कृष्णेन ब्रह्मणा च शिवेन च । स्वेस्वे स्थाने यथायोग्ये स्थापयामास केशवः

クリシュナ、ブラフマー、そしてシヴァによって説かれたダルマの教えに従い、ケーシャヴァは相応と規範にかなって、各々をそれぞれの正しい場所に安置した。

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे

ユディシュティラは言った。「あのバラモンたちはいかなる系譜に生まれたのか――ヴェーダの彼岸に達した者たちで、家族とともにここに住まい、子や孫に囲まれ、多くの弟子を従え、アグニホートラに専心する者たちである。彼らの住処と名を、正しく私に語ってください。」

Verse 24

व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल धर्म्मारण्यनिवासिनाम्

ヴィヤーサは言った。「聞け、王たちの虎よ。ダルマーラニヤに住まう者たちのことを。」

Verse 25

महात्मनां ब्राह्मणानामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तेषां वै पुत्रपौत्राणां नामानि च वदाम्यहम्

「今、清浄な禁欲を保つ大いなるバラモンの聖仙たち、その子と孫の名を私は語ろう。」

Verse 26

चतुर्विशतिगोत्राणि द्विजानां पांडवर्षभ । तेषां शाखाः प्रशाखाश्च पुत्रपौत्रादयस्तथा

パーンダヴァの雄牛よ、二度生まれの者たちには二十四のゴートラがあり、そこから枝・小枝が分かれ、また子・孫などの系統も連なっている。

Verse 27

जज्ञिरे बहवः पुत्राः शतशोऽथ सहस्रशः । चतुर्विशतिमुख्यानां नामानि प्रवदामि ते । द्विजानामृषयः प्रोक्ताः प्रवराणि तथा शृणु

多くの子らが生まれた――百に及び、さらに千にも及んだ。われは二十四の主要なるゴートラの名を汝に告げよう。さらに、両度生まれし者（ドヴィジャ）のために宣示された聖仙（リシ）とプラヴァラをも聴け。

Verse 28

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः काश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

バールァドヴァージャ、ヴァツァ、カウシカ、そしてクシャ。さらに、シャーンディリヤ、カーシュヤパ、ガウタマ、チャーンドハナ――これらが名に挙げられる系統である。

Verse 29

जातूकर्ण्यस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । आत्रेयो भांडिलश्चैव लौकिकाश्च इतः परम्

ジャートゥーカルニヤとヴァツァ、ヴァシシュタとダーラナ、アートレーヤとバーンディラ。さらにその後にはラウキカもまた挙げられる。

Verse 30

कृष्णायनोपमन्युश्च गार्ग्यमुद्गलमौषकाः । पुण्यासनः पराशरः कौंडिन्यश्च ततः परम्

クリシュナーヤナとウパマニュ、ガールギャ、ムドガラ、マウシャカ。さらにプニャーサナ、パラーシャラ、そしてその後にカウンディニヤが続く。

Verse 31

तथा गान्यासनश्चैव प्रवराणि चतुर्विंशतिः । जामदग्न्यस्य गोत्रस्य प्रवराः पंच एव हि

またガーニャーサナもある。かくして、この列挙におけるプラヴァラは二十四である。されどジャーマダグニャのゴートラにおいては、プラヴァラはまことに五つである。

Verse 32

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पंचैते प्रवरा राजन्विख्याता लोकविश्रुताः

王よ、この五人――バールガヴァ、チヤヴァナ、アープヌヴァーナ、ウルヴァ、そしてジャーマダグニヤ――こそ、世に名高きプラヴァラとして広く称えられている。

Verse 33

एवं गोत्रसमुत्पन्ना वाडवा वेदपारगाः । द्विजपूजाक्रियायुक्ता नानाक्रतुक्रियापराः

かくしてそのゴートラに生まれたヴァーダヴァたちは、ヴェーダに通暁し、二度生まれ（ドヴィジャ）を敬い、さまざまな供犠（ヤジュニャ）の儀礼に専心していた。

Verse 34

गुणेन संहिता आसन् षट्कर्मनिरताश्च ये । एवंविधा महाभागा नानादेशभवा द्विजाः

彼らは徳に結ばれ、六つの定められた務めに励んでいた。このような幸いあるドヴィジャたちは、さまざまな国土より現れ出た。

Verse 35

भामेवसं तृतीयं च प्रवराः पंच एव हि । भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वजामदग्न्यसंयुताः । आत्रेयोऽर्चनानसश्च श्यावास्येति तृतीयकः

まことにプラヴァラは五つあり、その第三はバーメーヴァサである。彼らはバールガヴァ、チヤヴァナ、アープヌヴァーナ、ウルヴァ、ジャーマダグニヤと結びつき、第三の組はアートレーヤ、アルチャナーナサ、シャーヴァーシャと説かれる。

Verse 36

अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा दुष्टाः कुटिलगामिनः । धनिनो धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः

このゴートラには、邪悪で行いの曲がったブラーフマナもいる。しかれどもまた、富み、ダルマに堅く立ち、ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）に通達した者もいる。

Verse 37

दानभोगरताः सर्वे श्रौतस्मार्तेषु संमताः । मांडव्यगोत्रे विज्ञेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

彼らは皆、ダーナ（布施）と正しい享受を喜び、シュラウタおよびスマールタの伝統において是認される。彼らはマーンダヴィヤのゴートラに属し、五つのプラヴァラを具えると知るべきである。

Verse 38

भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः

バールガヴァ、チャーヴァナ、アトリ、アープヌヴァーナ、そしてウルヴァもまた——このゴートラに生まれたブラーフマナたちは、シュルティとスムリティに帰依する。

Verse 39

रोगिणो लोभिनो दुष्टा यजने याजने रताः । ब्रह्मक्रिया पराः सर्वे मांडव्याः कुरुसत्तम

クル族の最勝者よ、マーンダヴィヤたちは皆、病弱で貪り深く、性根も悪いと説かれる。されど彼らはヤジュニャの挙行と祭祀の執行を好み、ブラフマンの儀礼（ブラフマ・クリヤー）に専心する。

Verse 40

गार्ग्यस्य गोत्रे ये जातास्तेषां तु प्रवरास्त्रयः । अंगिराश्चांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

ガールギャのゴートラに生まれる者には三つのプラヴァラがある。すなわちアンギラス、アーンバリーシャ、そして第三にヤウヴァナーシュヴァである。

Verse 41

अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः

このゴートラに生まれた者たちは、行い正しく真実を語る。心は静まり、姿かたちはさまざまで、しばしば貧しく、擦り切れた衣をまとう。

Verse 42

संगवात्सल्ययुक्ताश्च वेदशास्त्रेषु निश्चलाः । वत्सगोत्रे द्विजा भूप प्रवराः पंच एव हि

王よ、ヴァツァ（Vatsa）ゴートラの二度生まれ（ドヴィジャ）たちは、和合と慈しみの情に満ち、ヴェーダとシャーストラに揺るぎなく住する。まことにその系譜には、名高き五つのプラヴァラ（祖先聖仙の系統）がある。

Verse 43

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

バールガヴァ、チヤヴァナ、アープヌヴァーナ、アウルヴァ、そしてジャマダグニカ——この五者によってプラヴァラは名高い。彼らに連なるドヴィジャは、聖なるヴェーダの力として、ブラフマンそのものの相を担う者と讃えられる。

Verse 44

शांता दांताः सुशीलाश्च धर्मपुत्रैः सुसंयुता । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

彼らは静謐で、自制に富み、品行も高く、法にかなう子らに恵まれている。ヴェーダの学習には欠けるところがあっても、あらゆる務めに巧みである。

Verse 45

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म रताः सर्वे अन्नदा जलदा द्विजाः

彼らは容姿も麗しく、行い正しく、あらゆるダルマに堅く立つ。皆、施しのダルマを喜び、食を施し、水を与えるドヴィジャである。

Verse 46

दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः

王よ、カ―シャパ（Kāśyapa）のブラーフマナたちは慈悲深く温和で、あらゆる生きものの安寧を願い、三つのプラヴァラを具えている。

Verse 47

काश्यपश्चापवत्सारो नैध्रुवश्च तृतीयकः । वेदज्ञा गौरवर्णाश्च नैष्ठिका यज्ञकारकाः

カーシャパ、アーパヴァツサーラ、ナイドゥルヴァは第三のプラヴァラである。彼らはヴェーダに通じ、色白く、誓戒に堅固で、ヤジュニャ（祭祀）を修する者たちである。

Verse 48

प्रियवासा महादक्षा गुरुभक्तिरताः सदा । प्रतिष्ठामानव न्तश्च सर्वभूतहिते रताः

彼らは愛すべき住処に住み、きわめて有能で、常にグル（師）への敬愛に心を寄せる。名誉と威徳を備え、あらゆる生きものの利益に励む。

Verse 49

यजंते च महायज्ञान्काश्यपेया द्विजातयः । धारीणसगोत्रजाश्च प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

カーシャペーヤの二度生まれ（ドヴィジャ）たちは大いなるマハーヤジュニャを修する。また、ダーリーナ・サのゴートラに生まれた者も、三つのプラヴァラを具える。

Verse 50

अगस्तिदर्विश्वेताश्व दध्यवाहनसंज्ञकाः । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता धर्मकर्मसमाश्रिताः

アガスティ、ダルヴィシュヴェターシュヴァ、ダディヤヴァーハナと称される者たち—このゴートラに生まれる者は、ダルマと正しき行いに帰依する。

Verse 51

कर्मक्रूराश्च ते सर्वे तथैवोदरिणस्तु ते । लंबकर्णा महादंष्ट्रा द्विजा धनपरायणाः

彼らは皆、行いが苛烈で、また腹は大きい。耳は長く牙は大きく、かのドヴィジャたちは財にのみ心を寄せる。

Verse 52

क्रोधिनो द्वेषिणश्चैव सर्वसत्त्वभयंकराः । लौगाक्षसोद्भवा ये वै वाडवाः सत्यसंश्रिताः

ラウガークシャ（Laugākṣa）より生じたヴァーダヴァ（Vāḍava）たちは、まことに憤りと憎しみに満ち、あらゆる生きとし生けるものに恐れを与える—それでもなお、真実に住する者と説かれる。

Verse 53

प्रवराश्च त्रयस्तेषां तत्त्वज्ञानस्वरूपकाः । कश्यपश्चैव वत्सश्च वसिष्ठश्च तृतीयकः

彼らの三つの主要なプラヴァラ（pravara）、すなわち真知そのものの姿を具える者は、カシュヤパ（Kaśyapa）、ヴァツァ（Vatsa）、そして第三にヴァシシュタ（Vasiṣṭha）である。

Verse 54

सदाचारास्तु विख्याता वैष्णवा बहुवृ त्तयः । रोमभिर्बहुभिर्व्याप्ताः कृष्णवर्णास्तु वाडवाः

彼らは正しい行いで名高く、ヴィシュヌ（Viṣṇu）に帰依し、多くの尊い生業に携わる。ヴァーダヴァ（Vāḍava）は毛が豊かに生え、肌の色は黒いと説かれる。

Verse 55

शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

クシカ（Kuśika）の系統に生まれ、三つのプラヴァラ（pravara）を備える者は、寂静にして布施に富み、品性よく、つねに自らの妻に専心すると説かれる。

Verse 56

विश्वामित्रो देवरात औदलश्च त्रयश्च ये । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता दुर्बला दीनमानसाः

ヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）、デーヴァラータ（Devarāta）、アウダラ（Audala）—この三者がプラヴァラ（pravara）である。だがこのゴートラに生まれる者は、ときに力弱く、心沈むことがある。

Verse 57

असत्यभाषिणो विप्राः सुरूपा नृपसत्तमाः । सर्व्वविद्याकुशलिनो ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तमाः

虚言を語るブラーフマナもいれば、姿かたち麗しい高貴なる王もいる。また、あらゆる学芸に通じたブラーフマナもいる――ブラフマンに帰依する者のうち最勝の者たちである。

Verse 58

उपमन्युसगोत्रेयाः प्रवरत्रयसंयुताः । वसिष्ठश्च भरद्वाजस्त्विंद्रप्रमद एव वा

ウパマニュのゴートラに属する者は、三つのプラヴァラを具える。すなわちヴァシシュタ、バラドヴァージャ、そしてインドラプラマダでもある。

Verse 59

अस्मिन्गोत्रे तु ये विप्राः क्रूराः कुटिलगामिनः । दूषणा द्वेषिणस्तुच्छाः सर्वसंग्रहतत्पराः

しかし、このゴートラに生まれたブラーフマナで、残忍にして曲がった道を歩み、非難と憎しみに満ち、心狭く、ただ万物を貪り集めることに執する者――そのような振る舞いは咎められる。

Verse 60

कलहोत्पादने दक्षा धनिनो मानिनस्तथा । सर्वदैव प्रदुष्टाश्च दुष्टसंगरतास्तथा

彼らは争いを起こすことに長け、富めども驕り高い。常に汚れに染まり、悪しき者の交わりと執着に溺れている。

Verse 61

रोगिणो दुर्बलाश्चैव वृत्त्युपकल्पवर्जिताः । वात्स्यगोत्रे भवा विप्राः प्रवरैः पंचभिर्युताः

ヴァーツヤのゴートラに生まれ、五つのプラヴァラを具えるブラーフマナは、病弱で力乏しく、正しい生業と支えを欠く者として説かれる。

Verse 62

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः स्थूलाश्च बहुबुद्धयः

この系譜には、尊ばれる祖先の聖仙（ṛṣi）—バールガヴァ、チャーヴァナ、アープヌヴァーナ、アウルヴァ、そしてジャマダグニ—が連なる。このゴートラには、体躯たくましく、理解に富むブラーフマナが生まれる。

Verse 63

सर्वकर्मरता श्चैव सर्वधर्मेषु निश्चलाः । वेदशास्त्रार्थनिपुणा यजने याजने रताः

彼らはあらゆる正しい務めに励み、諸々のダルマにおいて揺るがない。ヴェーダとシャーストラの義に通じ、みずからヤジュニャを修し、また他者のために祭祀を執行することを喜ぶ。

Verse 64

सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

彼らは善き作法を備え、姿も端麗で、知性により遠くを見通す。ヴァーツヤーヤナのゴートラに属し、五つのプラヴァラを具えている。

Verse 65

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पूर्वोक्ताः प्रवराश्चास्य कथितास्तव भारत

バールガヴァ、チャーヴァナ、アープヌヴァーナ、アウルヴァ、そしてジャマダグニ—これらが、この系譜の先に述べられたプラヴァラである。おおバ―ラタよ、汝に告げ示された。

Verse 66

अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता पाकयज्ञरताः सदा । लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायन्ते बहुप्रजाः

しかしこのゴートラに生まれる者の中には、常にパーカヤジュニャ（家内の供儀）に執着する者もいる。貪り深く怒りに傾き、多くの子孫をもうける者となる。

Verse 67

स्नानदानादिनिरताः सर्वदाश्च जितेंद्रियाः । वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

彼らは沐浴（snāna）や布施（dāna）などの善行に励み、常に自制している。幾千にも及んで階段井戸（vāpī）、井戸（kūpa）、池（taḍāga）を造る。誓戒を守り徳を見分けるが、（ある者は）ヴェーダの学びを欠き、愚かである。

Verse 68

कौशिकवंशे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । विश्वामित्रोऽघर्मषी च कौशिकश्च तृतीयकः

カウシカ（Kauśika）の系統に生まれる者は、三つのプラヴァラ（pravara）を具える。すなわちヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）、アガマルシャナ（Aghamarṣaṇa）、そして第三にカウシカである。

Verse 69

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता ब्राह्मणा ब्रह्मवेदिनः । शांता दांताः सुशीलाश्च सर्वधर्मपरायणाः

またこのゴートラ（gotra）には、ブラフマン（Brahman）を知るバラモンが生まれる。彼らは静謐で、克己し、品行正しく、あらゆるダルマ（dharma）に帰依する。

Verse 70

अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

同じく、二度生まれ（dvija）の最勝の中にも、子を持たず、気性が荒く、霊的な光輝に乏しい者がいる。彼らはバーラドヴァージャ（Bhāradvāja）のゴートラに属し、五つのプラヴァラ（pravara）を伴う。

Verse 71

अंगिरसो बार्हस्पत्यो भारद्वाजस्तु सैन्यसः । गार्ग्यश्चै वेति विज्ञेयाः प्रवराः पंच एव च

アンギラス（Aṅgiras）、バールハスパティヤ（Bārhaspatya）、バーラドヴァージャ（Bhāradvāja）、サイニヤ（Sainya）、ガールギャ（Gārgya）—これらを五つのプラヴァラ（pravara）として知るべきである。

Verse 72

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः । वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः

この系譜に生まれるヴァーダヴァ（Vāḍava）たちは、富みて吉祥に満ち、麗しき衣と装身具に飾られ、二度生まれし者（ブラーフマナ）を敬い奉ることに専心する。

Verse 73

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वधर्मपरायणाः । काश्यपगोत्रे यै जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

皆、ブラフマ・ボージャ（brahma-bhojya）—ブラーフマナに捧げる正しき供食—に励み、あらゆるダルマに堅く依る。さらに、カーシュヤパ（Kāśyapa）のゴートラに生まれる者は三つのプラヴァラを具える。

Verse 74

काश्यपश्चापवत्सारो रैभ्येति विश्रुतास्त्रयः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा रक्ताक्षाः क्रूरदृष्टयः

カーシュヤパ、アーパヴァツサーラ、ライビヤ—この三者が（プラヴァラとして）名高い。まさにこのゴートラには、眼が赤く、視線の荒きブラーフマナもいる。

Verse 75

जिह्वालौल्यरताः सर्वे सर्वे ते पारमार्थिनः । निर्धना रोगिणश्चैते तस्करानृतभाषिणः

皆、舌の移ろい—味への執着と口舌—を楽しみながら、なお「究竟」の高き目的を語る。彼らは貧しく病み、盗みをなし、虚言を吐く。

Verse 76

शास्त्रार्थावेदिनः सर्वे वेदस्मृतिविवर्जिताः । शुनकेषु च ये जाता विप्रा ध्यानपरायणाः

皆、シャーストラの義を知るが、ヴェーダとスムリティを欠く。しかして、シュナカ（Śunaka）の中に生まれたブラーフマナたちは、ディヤーナ（dhyāna）—聖なる禅定—に専心する。

Verse 77

तपस्विनो योगिनश्च वेदवेदांगपारगाः । साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः

彼らは苦行者にしてヨーギー、ヴェーダとヴェーダーンガに通暁する。徳高く正しい行いを守り、ただヴィシュヌへの信愛に帰依する者たちである。

Verse 78

ह्रस्वकाया भिन्नवर्णा बहुरामा द्विजोत्तमाः । दयालाः सरलाः शांता ब्रह्मभोज्यपरायणाः

最勝の二度生まれの者たちは背が低く、肌の色もさまざまで、多くは人を和ませる風貌を備える。慈悲深く、素直で、静謐にして、ブラーフマナへの如法の饗応（聖なるもてなし）に専心する。

Verse 79

शौनकसेषु ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । भार्गवशौनहोत्रेति गार्त्स्यप्रमद इति त्रयः

シャウナカの一族に生まれ、プラヴァラの三つ—バールガヴァ、シャウナホートラ、ガールツヤプラマダ—を具える者、これがその三者である。

Verse 80

अस्मिन्देशे समुत्पन्ना वाडवा दुःसहा नृप । महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च मदोद्धताः

王よ、この地に生じたヴァーダヴァらは耐え難い。きわめて凶猛で、巨体にして背高く、驕りに酔いしれている。

Verse 81

क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्रविशारदाः । बहुभुजो मानिनो दक्षा राग द्वेषोपवर्जिताः

彼らは苦難の化身のごとく、肌は黒く、しかもあらゆるシャーストラに通達する。多臂のごとき力を備え、うぬぼれつつも有能で、貪欲と憎しみを離れている。

Verse 82

सुवस्त्रभूषारूपा वै ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

そのバラモンたちは、衣も飾りも整い、姿も麗しく、まことにブラフマンを語る者である。ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）のゴートラに生まれた者は、三つのプラヴァラ（祖先の聖仙）を具える。

Verse 83

वसिष्ठो भारद्वाजश्च इन्द्रप्रमद एव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा वेदवेदांगपारगाः

ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）、バーラドヴァージャ（Bhāradvāja）、インドラプラマダ（Indrapramada）—これらこそまさにプラヴァラである。このゴートラに生まれたバラモンは、ヴェーダとヴェーダーンガに通暁する。

Verse 84

याज्ञिका यज्ञशीलाश्च सुस्वराः सुखिनस्तथा । द्वेषिणो धनवंतश्च पुत्रिणो गुणिनस्तथा

彼らはヤジュニャ（yajña）を執り行い、祭式に篤く仕える。声は甘く、心は満ち足りている。されどまた、敵に対しては苛烈で、富み、子を得、諸徳と才を備えるとも説かれる。

Verse 85

विशालहृदया राजञ्छूराः शत्रुनिबर्हणाः । गौतमसगोत्रे ये जाताः प्रवराः पंच एव हि

王よ、彼らは心広く、勇猛にして敵を打ち滅ぼす。ガウタマ（Gautama）のゴートラに生まれた者は、まことに五つのプラヴァラを有する。

Verse 86

कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः

カウツァ（Kautsa）、ガールギャ（Gārgya）、オーマヴァーハ（Omavāha）、またアシタ（Asita）とデーヴァラ（Devala）—このゴートラに生まれたバラモンは、最上に清める者である。

Verse 87

परोपकारिणः सर्वे श्रुतिस्मृति परायणाः । बकासनाश्च कुटिलाश्छद्मवृत्तिपरास्तथा

皆は他者を利し、シュルティとスムリティに帰依する。されど中には鶴のごとく偽り、曲がり、欺きの振る舞いに執する者もいる。

Verse 88

नानाशास्त्रार्थनिपुणा नानाभरणभूषिताः । वृक्षादिकर्मकुशला दीर्घरोषाश्च रोगिणः

多くのシャーストラの義に通じ、さまざまな飾りを身にまとい、樹木などに関わる諸作業にも巧みである。されど怒りは長く、病にも悩まされやすい。

Verse 89

आंगिरसगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । आंगिरसोंबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

Āṅgirasa（アーンギラサ）ゴートラに生まれた者は、三つのプラヴァラを具える。すなわちĀṅgirasa、Ambarīṣa、そして第三にYauvanāśvaである。

Verse 90

अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः सत्य संभाषिणस्तथा । जितेंद्रियाः सुरूपाश्च अल्पाहाराः शुभाननाः

またこのゴートラに生まれた者は真実を語り、諸根を制し、姿は麗しく、食は少なく、顔は光り輝く。

Verse 91

महाव्रताः पुराणज्ञा महादानपरायणाः । निर्द्वेषिणो लोभयुता वेदाध्य यनतत्पराः

彼らは大いなる誓戒（マハーヴラタ）を守り、プラーナに通じ、大いなる布施（ダーナ）に励む。憎しみはなく—されど貪りも宿し—ヴェーダの学修に専心する。

Verse 92

दीर्घदर्शिमहातेजो महामायाविमोहिताः । शांडिलसगोत्रेये प्रवरत्रयसंयुताः

遠見と大いなる光輝を備えながら、なお強大なるマーヤー（Māyā）に惑わされる。シャーンディラ（Śāṇḍila）のゴートラに生まれし者は、三つのプラヴァラ（pravara）に結ばれると説かれる。

Verse 93

असितो देवलश्चैव शांडिलस्तु तृतीयकः । अस्मिन्गोत्रे महाभागाः कुब्जाश्च द्विजसत्तमाः

アシタ（Asita）とデーヴァラ（Devala）、そして第三にシャーンディラ（Śāṇḍila）—これらがこのゴートラに名を連ねる。その中には幸いある者も、また背の曲がれる者もいるが、それでも二度生まれし者（dvija）の中の最勝である。

Verse 94

नेत्ररोगी महादुष्टा महात्यागा अनायुषः । कलहोत्पादने दक्षाः सर्वसंग्रह तत्पराः

眼の病に悩まされ、はなはだ邪悪にして、過度に離欲し、命短し—争いを起こすことに巧みで、あらゆるものを集めんと執心する。

Verse 95

मलिना मानिनश्चैव ज्योतिःशास्त्रविशारदाः । आत्रेयसगोत्रे ये जाताः पंचप्रवरसंयुताः

行いは不浄にして、しかも驕り高く、またジョーティシャ・シャーストラ（jyotiḥśāstra、占星の聖学）に通ずる。アートレーヤ（Ātreya）のゴートラに生まれし者は、五つのプラヴァラに結ばれるといわれる。

Verse 96

आत्रेयोऽर्चनानसश्यावाश्वोंगिर सोऽत्रिश्च । अस्मिन्वंशे च ये जाता द्विजास्ते सूर्यवर्चसः

アートレーヤ（Ātreya）、アルチャナーナサ（Arcanānasa）、シャーヴァーシュヴァ（Śyāvāśva）、アンギラス（Aṅgiras）、そしてアトリ（Atri）—これらがプラヴァラの聖仙である。此の系譜に生まれし二度生まれ（dvija）は、太陽のごとき光輝を具える。

Verse 97

चंद्रवच्छीतलाः सर्वे धर्मारण्ये व्यवस्थिताः । सदाचारा महादक्षाः श्रुतिशास्त्र परायणाः

彼らは皆、月のように涼やかで安らぎを与え、ダルマーラニヤに確かに住まう。善き行いに立ち、きわめて有能で、ヴェーダとシャーストラに帰依している。

Verse 98

याज्ञिकाश्च शुभाचाराः सत्यशौचपरायणाः । धर्मज्ञा दानशीलाश्च निर्मलाश्च महोत्सुकाः

彼らはヤジュニャ（祭祀）を修し、吉祥なる行いを保ち、真実と清浄に専心する。ダルマを知り、布施を好み、生活は無垢で、気高い熱意に満ちている。

Verse 99

तपःस्वाध्यायनिरता न्यायधर्मपरायणाः

彼らはタパス（苦行）とスヴァーディヤーヤ（自誦・自学）に励み、正義とダルマに全身全霊で帰依している。

Verse 100

युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि

ユディシュティラは言った。「大いなる腕をもつ方よ、ダルマーラニヤの甘露のごとき物語を語ってください。それを聞けば、人は恐るべき罪、たとえ婆羅門殺しの罪でさえも解き放たれます。」

Verse 110

मातंगी च महादेवी वाणी च मुकुटेश्वरी । भद्री चैव महाशक्तिः संहारी च महाबला

マーターンギーは大女神、ヴァーニーは冠を戴く主宰者、バドリーは大いなる力、そしてサンハーリーは比類なき強さを備える—これらが彼女の尊ばれる御姿である。

Verse 120

भोभो ब्रह्मन्द्विजातीनां शुश्रूषार्थं प्रकल्पय । सृष्टिर्हि शाश्वतीवाद्य द्विजोघोपि सुखी भवेत् । विष्णोर्वाक्यमभिश्रुत्य ब्रह्मा लोकपितामहः

「おおブラフマーよ。二度生まれし者たちに奉仕するため、これを整えよ。創造の秩序はまことに永遠である。ゆえに多くのバラモンも安楽に住まうであろう。」ヴィシュヌの言葉を聞き、諸世界の祖たるブラフマーはそのとおりに行った。

Verse 121

संस्मरन्कामधेनुं वै स्मरणेनैव तत्क्षणे । आगता तत्र सा धेनुर्धर्मारण्ये पवित्रके

カーマデーヌを想起すると、その想念のただちに、彼女は瞬時に到来した――清浄にして聖なるダルマーラニヤのその地へ。