Adhyaya 22

Verse 1

सूत उवाच । एवं शिवतमः पंथाः शिवेनैव प्रदर्शितः । नृणां संसृतिबद्धानां सद्योमुक्तिकरः परः

スータは言った。「かくして、シヴァに満ちた最上の道は、シヴァご自身によって示された。輪廻（サンサーラ）に縛られた人々にとって、これは至高であり、ただちに解脱をもたらす。」

Verse 2

अथ दुर्मेधसां पुंसां वेदेष्वनधिकारिणाम् । स्त्रीणां द्विजातिबंधूनां सर्वेषां च शरीरिणाम्

さて、理解の鈍い者でヴェーダの資格を持たぬ人々のために、また女性のために、ヴェーダの権能を持たぬ二度生まれの縁者のために、さらに一切の有身の者のために——

Verse 3

एष साधारणः पंथाः साक्षात्कैवल्यसाधनः । महामुनिजनैः सेव्यो देवैरपि सुपूजितः

これは普遍の道であり、直ちにカイヴァリヤ（究竟の解脱）を成就させる手段である。大いなる聖仙の群れがこれに仕え、神々さえも深く礼拝する。

Verse 4

यत्कथाश्रवणं शंभोः संसारभयनाशनम् । सद्योमुक्तिकरं श्लाघ्यं पवित्रं सर्वदेहिनाम्

シャンブーの聖なる物語を聴聞することは、輪廻（サンサーラ）への恐れを滅する。たちまち解脱を授け、称賛に値し、すべての有身の者を清める。

Verse 5

अज्ञानतिमिरांधानां दीपोऽयं ज्ञानसिद्धिदः । भवरोगनिबद्धानां सुसेव्यं परमौषधम्

無明の闇に目を覆われた者には、これは真智成就を授ける灯火である。世の生成の病に縛られた者には、これは常に帰依すべき最上の霊薬である。

Verse 6

महापातकशैलानां वज्रघातसुदारुणम् । भर्जनं कर्मबीजानां साधनं सर्व संपदाम्

これは大罪の山々に下る、恐るべき金剛の雷撃である。業（カルマ）の種子を焼き尽くし、あらゆる吉祥の成就への手段となる。

Verse 7

ये शृण्वंति सदा शम्भोः कथां भुवनपावनीम् । ते वै मनुष्या लोकेस्मिन्रुद्रा एव न संशयः

常にシャンブーの、世界を清める物語を聴く者たち——この世においてその人々はまことにルドラである。疑いはない。

Verse 8

शृण्वतां शूलिनो गाथां तथा कीर्तयतां सताम् । तेषां पादरजांस्येव तीर्थानि मुनयो जगुः

三叉戟を持つ御方の物語を聴き、またそれを讃歌として唱える善き人々について、牟尼たちは「その足の塵さえもティールタ（聖なる渡り場）となる」と説いた。

Verse 9

तस्मान्निश्रेयसं गन्तुं येभिवांछंति देहिनः । ते शृण्वंतु सदा भक्त्या शैवीं पौराणिकीं कथाम्

ゆえに、最高の善（ニフシュレーヤサ）に至ることを願う身ある者は、常に信愛をもって、シヴァに属するプラーナの聖なる物語を聴くべきである。

Verse 10

यद्यशक्तः सदा श्रोतुं कथां पौराणिकीं नरः । मुहूर्तं वापि शृणुयान्नियतात्मा दिनेदिने

もし人が常にプラーナの物語を聴くことができないなら、心を律して、日ごとにたとえ一ムフールタ（聖なる短い時分）でも聴くべきである。

Verse 11

अथ प्रतिदिनं श्रोतुमशक्तो यदि मानवः । पुण्यमासेषु वा पुण्ये दिने पुण्यतिथिष्वपि

また、もし毎日聴くことができないなら、聖なる月に、あるいは吉祥の日に、さらに功徳ある月日（ティティ）にも聴くがよい。

Verse 12

यः शृणोति कथां रम्यां पुराणैः समुदीरिताम् । स निस्तरति संसारं दग्ध्वा कर्ममहाटवीम्

プラーナにより宣べられた麗しき物語を聴く者は、業（カルマ）の大いなる森を焼き尽くして、輪廻（サンサーラ）を超えて渡る。

Verse 13

मुहूर्त्तं वा तदर्द्धं वा क्षणं वा पावनीं कथाम् । ये शृण्वंति सदा भक्त्या न तेषामस्ति दुर्गतिः

一ムフールタのあいだでも、その半分でも、たとえ刹那であっても――浄めの聖なる物語を常に信愛をもって聴聞する者には、悪しき行き先は決してない。

Verse 14

यत्फलं सर्वयज्ञेषु सर्वदानेषु यत्फलम् । सकृत्पुराणश्रवणात्तत्फलं विंदते नरः

あらゆるヤジュニャ（祭祀）における果報、あらゆる布施における果報――プラーナ（Purāṇa）をただ一度聴聞するだけで、人はその同じ果を得る。

Verse 15

कलौ युगे विशेषेण पुराणश्रवणादृते । नास्ति धर्मः परः पुंसां नास्ति मुक्तिपथः परः

とりわけカリ・ユガにおいては、プラーナを聴聞することを離れて、人々にこれ以上のダルマはなく、解脱（モークシャ）へ至るこれ以上の道もない。

Verse 16

पुराणश्रवणाच्छंभोर्नास्ति संकीर्तनं परम् । अत एव मनुष्याणां कल्पद्रुममहाफलम्

シャンブ（シヴァ）にとって、プラーナの聴聞に勝る讃嘆はない。ゆえにそれは人々にとって、如意樹（カルパドゥルマ）の大いなる果のごとき功徳となる。

Verse 17

कलौ हीनायुषो मर्त्या दुर्बलाः श्रमपीडिताः । दुर्मेधसो दुःखभाजो धर्माचारविवर्जिताः

カリ・ユガにおいては、死すべき者は寿命短く、弱く、労苦に押しつぶされる。智慧は鈍り、苦しみを分かち、ダルマの行いを欠く。

Verse 18

इति संचिंत्य कृपया भगवान्बादरायणः । हिताय तेषां विदधे पुराणाख्यं सुधारसम्

かく慈悲をもって思惟し、福徳具足のバーダラーヤナ（ヴィヤーサ）は彼らの利益のために、甘露の精髄たるプラーナを編まれた。

Verse 19

पिबन्नेवामृतं यत्नादेतत्स्यादजरामरः । शम्भोः कथामृतं कुर्यात्कुलमेवाजरामरम्

甘露を努めて飲む者は老いと死を離れる。まさに同様に、シャンブフ（シヴァ）の聖なる物語の甘露は、その一族までも老死を離れしめる。

Verse 20

बालो युवा दरिद्रो वा वृद्धो वा दुर्बलोऽपि वा । पुराणज्ञः सदा वन्द्यः पूज्यश्च सुकृतार्थिभिः

子であれ若者であれ、貧しき者であれ老いた者であれ、たとえ力弱くとも、プラーナを知る者は常に、功徳を求める人々により礼拝され供養されるべきである。

Verse 21

नीचबुद्धिं न कुर्वीत पुराणज्ञे कदाचन । यस्य वक्त्रांबुजाद्वाणी कामधेनुः शरीरिणाम्

プラーナを知る者に対して、決して卑しい見解を抱いてはならない。彼の口の蓮華より言葉が流れ出で、身を持つ衆生にとって願いを叶えるカーマデーヌのごときゆえである。

Verse 22

गुरवः संति लोकेषु जन्मतो गुणतस्तथा । तेषामपि च सर्वेषां पुराणज्ञः परो गुरुः

世には生まれによる師も徳による師もいる。されどそのすべての師の中にあって、プラーナを知る者こそ最上の गुरु（導師）である。

Verse 23

भवकोटिसहस्रेषु भूत्वाभूत्वावसीदति । यो ददात्यपुनर्वृत्तिं कोऽन्यस्तस्मात्परो गुरुः

幾万ものクロールに及ぶ生存の中で、生まれては死に、また生まれては死にを繰り返し、衆生は疲れ沈む。『不還』（再生からの解脱）を授ける者より、さらに勝るグルが他にあろうか。

Verse 24

पुराणज्ञः शुचिर्दांतः शांतो विजितमत्सरः । साधुः कारुण्यवान्वाग्मी वदेत्पुण्यकथां सुधी

賢き語り手は功徳ある聖なる物語を語るべきである。プラーナに通じ、清浄で、自己を制し、安らかで、嫉みを離れ、善良で、慈悲深く、雄弁な者が。

Verse 25

व्यासासनं समारूढो यदा पौराणिको द्विजः । असमाप्तप्रसंगश्च नमस्कुर्यान्न कस्य चित्

プラーナを誦する二度生まれの者がヴィヤーサの座に上り、説話がまだ途中であるなら、誰に対しても立ち上がって礼拝してはならない。

Verse 26

ये धूर्ता ये च दुर्वृत्ता ये चान्ये विजिगीषवः । तेषां कुटिलवृत्तीनामग्रे नैव वदेत्कथाम्

狡猾な者、悪行の者、また勝利欲に駆られる者たちの前では、聖なる説話を語ってはならない。ましてや、ねじれた行いの者の面前ではなおさらである。

Verse 27

न दुर्जनसमाकीर्णे न शूद्रश्वापदावृते । देशे न द्यूतसदने वदेत्पुण्यकथां सुधीः

賢者は、悪人で満ちた場所でも、賤民や野獣がはびこる地でも、また賭博場でも、功徳ある聖なる物語を語ってはならない。

Verse 28

सद्ग्रामे सुजनाकीर्णे सुक्षेत्रे देवतालये । पुण्ये नदनदीतीरे वदेत्पुण्यकथां सुधीः

賢者は、善き村で徳ある人々の満ちるところ、聖なる地と浄域、神々の मंदिरにおいて、また河川や小流の吉祥なる岸辺にて、功徳を生む聖なる कथाを語るべきである。

Verse 29

शिवभक्तिसमायुक्ता नान्यकार्येषु लालसा । वाग्यताः सुश्रवोऽव्यग्राः श्रोतारः पुण्यभागिनः

シヴァへの भक्तに満ち、他の用事に心を奪われず、言葉を慎み、聴聞に専心して乱れぬ聴衆—そのような人々こそ、まことに功徳の分け前を受ける者である。

Verse 30

अभक्ता ये कथां पुण्यां शृण्वंति मनुजाधमाः । तेषां पुण्यफलं नास्ति दुःखं स्याज्जन्मजन्मनि

信なき者、すなわち人のうち最も卑しき者が、この功徳ある聖なる कथाを聞いても、功徳の果は得られない。悲しみは生まれ変わりごとに彼らに従う。

Verse 31

पुराणं ये त्वसंपूज्य तांबूलाद्यैरुपायनैः । शृण्वंति च कथां भक्त्या दरिद्राः स्युर्न पापिनः

たとえ檳榔などの供物をもってプラーナを供養できずとも、 भक्तをもって説話を聴く者は、貧しくとも罪ある者ではない。

Verse 32

कथायां कीर्त्यमानायां ये गच्छंत्यन्यतो नराः । भोगांतरे प्रणश्यंति तेषां दाराश्च संपदः

聖なる説話が讃え説かれているとき、そこを去って他所へ行く者たちは、享楽のただ中にあって、妻も財も滅びに向かう。

Verse 33

सोष्णीषमस्तका ये च कथां शृण्वंति पावनीम् । ते बलाकाः प्रजायन्ते पापिनो मनुजाधमाः

浄めの聖なる物語を、なお頭を覆ったまま（不敬にも）聴く罪人、卑しき人々は、来世に balākā の鳥――鶴・鷺として生まれ変わる。

Verse 34

तांबूलं भक्षयन्तो ये कथां शृण्वंति पावनीम् । स्वविष्ठां खादयंत्येतान्नरके यमकिंकराः

浄めの聖なる説法を聴きながら tāmbūla（檳榔）を噛む者は、地獄においてヤマの使者により自らの糞を食らわされる。

Verse 35

ये च तुंगासनारूढाः कथां शृण्वंति दांभिकाः । अक्षयान्नरकान्भुक्त्वा ते भवंत्येव वायसाः

高座に坐して聖なる説話を聴く偽善の者は、「尽きることなき」地獄を味わったのち、まことに烏として再生する。

Verse 36

ये च वीरासनारूढा ये च मंचकसंस्थिताः । शृण्वंति सत्कथां ते वै भवंत्यनृजुपादपाः

vīrāsana に坐して、または寝台に坐し／臥して聖なる語りを聴く者は、「曲がれる足の樹」となり、幹も枝も歪んだ木となる。

Verse 37

असंप्रणम्य शृण्वंतो विषवृक्षा भवंति ते । कथां शयानाः शृण्वन्तो भवंत्यजगरा नराः

礼拝して頭を垂れずに聴く者は毒樹となる。また、臥して説話を聴く人は ajagara の蛇、すなわち大いなる蟒として生まれ変わる。

Verse 38

यः शृणोति कथां वक्तुः समानासनमाश्रितः । गुरुतल्पसमं पापं संप्राप्य नरकं व्रजेत्

語り手と同じ高さの座に就いて聖なる物語を聴く者は、師（グル）の寝床を汚すに等しい罪を得て、その罪により地獄へ赴く。

Verse 39

ये निंदंति पुराणज्ञं कथां वा पापहारिणीम् । ते वै जन्मशतं मर्त्याः शुनका संभवंति च

プラーナに通じた者、あるいは罪を滅する聖なる説話そのものを罵る者は、百回の生にわたり犬として生まれる。

Verse 40

कथायां वर्तमानायां ये वदंति नराधमाः । ते गर्दभाः प्रजायन्ते कृकलासास्ततः परम्

聖なる説話が進む最中に口を挟み語る卑しき者は、驢馬として生まれ、さらにその後は蜥蜴として生まれる。

Verse 41

कदाचिदपि ये पुण्यां न शृण्वंति कथां नराः । ते भुक्त्वा नरकान्घोरान्भ वंति वनसूकराः

一度たりとも功徳ある聖なる物語を聴かぬ人は、恐ろしい地獄を味わったのち、野猪として生まれる。

Verse 42

ये कथामनुमोदन्ते कीर्त्यमानां नरोत्तमाः । अशृण्वंतोऽपि ते यांति शाश्वतं परमं पदम्

聖なる説話が唱えられるとき、それを随喜し是認する最上の人々は、たとえ実際に聞かずとも、永遠の至上の境地に至る。

Verse 43

कथायां कीर्त्यमानायां विघ्नं कुर्वंति ये शठाः । कोट्यब्दान्नरकान्भुक्त्वा भवंति ग्रामसूकराः

聖なるプラーナの説話が誦されるときに妨げをなす狡猾な者どもは、倶胝年のあいだ地獄を味わったのち、村の豚として再生する。

Verse 44

ये श्रावयंति मनुजान्पुण्यां पौराणिकीं कथाम् । कल्पकोटिशतं साग्रं तिष्ठंति ब्रह्मणः पदम्

人々に清らかなプラーナの聖なる物語を聞かせる者は、満ち足りた百倶胝劫のあいだ、梵天の位にとどまる。

Verse 45

आसनार्थं प्रयच्छंति पुराणज्ञस्य ये नराः । कम्बलाजिनवासांसि मञ्चं फलकमेव च

プラーナに通じた者のために座を設け、毛布や鹿皮や衣、寝台、あるいはただの板であっても捧げる人々は、大いなる功徳を得る。

Verse 46

स्वर्गलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । स्थित्वा ब्रह्मादिलोकेषु पदं यांति निरामयम्

天界に至って望む歓楽を味わい、さらに梵天らの世界に住したのち、ついには無垢にして病なく、憂いなき至上の境地へと至る。

Verse 47

पुराणज्ञस्य यच्छंति ये सूत्रवसनं नवम् । भोगिनो ज्ञानसंपन्नास्ते भवंति भवेभवे

プラーナに通じた者へ新しい衣を捧げる人は、生まれ変わりごとに富みて享楽に満ち、しかも智慧を具える者となる。

Verse 48

ये महापातकैर्युक्ता उपपातकिनश्च ये । पुराणश्रवणादेव ते यांति परमं पदम्

大罪を負う者も、また小さな罪の者も、ただプラーナを聴聞するだけで、至上の境地に至る。

Verse 49

अत्र वक्ष्ये महापुण्यमितिहासं द्विजोत्तमाः । शृण्वतां सर्वपापघ्नं विचित्रं सुमनोहरम्

ここに、最勝の二度生まれの者たちよ、私は大いなる功徳をもつ聖なる物語を語ろう。聴く者の一切の罪を滅し、奇しくも心を喜ばせる。

Verse 50

दक्षिणापथमध्ये वै ग्रामो बाष्कलसंज्ञितः । तत्र संति जनाः सर्वे मूढाः कर्मविवर्जिताः

南方道ダクシナーパタのただ中に、バーシュカラと名づけられた村がある。そこでは人々は皆迷い、正しい宗教的務めを欠いている。

Verse 51

न तत्र ब्राह्मणाचाराः श्रुतिस्मृतिपराङ्मुखाः । जपस्वाध्यायरहिताः परस्त्री विषयातुराः

そこにはバラモンの行法がなく、シュルティとスムリティに背を向け、ジャパと自学を欠き、他人の妻や感官の対象への欲望に苦しめられている。

Verse 52

कृषीवलाः शस्त्रधरा निर्देवा जिह्मवृत्तयः । न जानंति परं धर्मं ज्ञानवैराग्यलक्षणम्

彼らはただの耕作者であり武器を帯びる者、神々への敬虔を欠き、行いは曲がっている。智慧と離欲を相とする上位のダルマを知らない。

Verse 53

स्त्रियश्च पापनिरताः स्वैरि ण्यः कामलालसाः । दुर्बुद्धयः कुटिलगाः सद्गताचारवर्जिताः

また、罪の行いに耽る女たちがいる――我がままで、官能の快楽に飢え、判断はねじれ、歩みは曲がり、正しい行いと善き道の戒めを欠いている。

Verse 54

तत्रैको विदुरो नाम दुरात्मा ब्राह्मणाधमः । आसीद्वेश्यापतिर्योऽसौ सदारोऽपि कुमार्गगः

そこにヴィドゥラという男がいた――心は邪悪で、バラモンの中でも最も卑しい者。彼は遊女の元締めとして暮らし、妻がありながらなお非道の道を追った。

Verse 55

स्वपत्नीं बंदुलां नाम हित्वा प्रतिनिशं तथा । वेश्याभवनमासाद्य रमते स्मरपीडितः

彼はバンドゥラーという自らの妻を捨て、夜ごと遊女の館へ赴いてはそこで戯れた――欲望の神カーマに責め立てられ、駆り立てられて。

Verse 56

सापि तस्यांगना रात्रौ वियुक्ता नवयौवना । असहंती स्मरावेशं रेमे जारेण संगता

その若い妻もまた、夜に夫と離れ、欲情の奔流に耐えかねて、情夫と交わり快楽に耽った。

Verse 57

तां कदाचिद्दुराचारां जारेण सह संगताम् । दृष्ट्वा तस्याः पतिः क्रोधादभि दुद्राव सत्वरः

ある時、その悪しき振る舞いの女が情夫と交わっているのを見て、夫は怒りに呑まれ、たちまち彼らへと駆け寄った。

Verse 58

जारे पलायिते पत्नीं गृहीत्वा स दुराशयः । संताड्य मुष्टिबंधेन मुहुर्मुहुरताडयत्

愛人が逃げ出すと、その邪悪な心を持つ男は妻を捕らえ、握りこぶしで彼女を何度も何度も殴りつけた。

Verse 59

सा नारी पीडिता भर्त्रा कुपिता प्राह निर्भया । भवान्प्रतिनिशं वेश्यां रमते का गतिर्मम

夫に虐げられたその女は、怒りながらも恐れることなく言った。「あなたは毎晩遊女と楽しんでいますが、それなら私はどうなるのですか？」

Verse 60

अहं रूपवती योषा नवयौवनशालिनी । कथं सहिष्ये कामार्ता तव संगतिवर्जिता

私は若さと美しさを兼ね備えた女です。あなたの愛を奪われ、欲望に苛まれるこの身を、どうして耐えられましょうか。

Verse 61

इत्युक्तः स तया तन्व्या प्रोवाच ब्राह्मणाधमः । युक्तमेव त्वयोक्तं हि तस्माद्वक्ष्यामि ते हितम्

その華奢な若妻にそう言われ、卑劣なバラモンは答えた。「確かに、お前の言うことはもっともだ。だから、お前にとってためになることを教えよう。」

Verse 62

जारेभ्यो धनमाकृष्य तेभ्यो देहि परां रतिम् । तद्धनं देहि मे सर्वं पण्यस्त्रीणां ददामि तत्

不義の愛人たちから富を引き出し、彼らに激しい官能の喜びを与えよ。そして、その富をすべて私に渡せ。私はそれを遊女たちに与えるであろう。

Verse 63

एवं संपूर्यते कामो ममापि च वरानने । तथेति भर्तृवचनं प्रतिजग्राह सा वधूः

「かくして、わが願いもまた満たされよう、美しき面影の人よ。」夫の言葉を聞いた花嫁はそれを受け、「然り、しかるべし」と答えた。

Verse 64

एवं तयोस्तु दंपत्योर्दुराचारप्रवृत्तयोः । कालेन निधनंप्राप्तः स विप्रो वृषलीपतिः

かくして、その夫婦が邪なる行いに沈み続けたゆえ、時の流れのうちに、卑しき身分の女を妻としたそのバラモンは死に至った。

Verse 65

मृते भर्तरि सा नारी पुत्रैः सह निजालये । उवास सुचिरं कालं किंचिदुत्क्रांतयौवना

夫が亡くなると、その女は息子たちとともに自らの家に久しく住み、若さもいくぶん過ぎ去っていた。

Verse 66

एकदा दैवयोगेन संप्राप्ते पुण्यपर्वणि । सा नारी बंधुभिः सार्धं गोकर्णं क्षेत्र माययौ

ある時、天のめぐり合わせにより、功徳ある祭日の到来に際して、その女は親族とともに聖地ゴーカルナのクシェートラへ赴いた。

Verse 67

तत्र तीर्थजले स्नात्वा कस्मिंश्चिद्देवतालये । शुश्राव देवमुख्यानां पुण्यां पौराणिकीं कथाम्

そこで彼女はティールタの水に沐浴し、ある神殿にて、神々の中の最勝者に関する清らかなプラーナの聖なる物語を聴聞した。

Verse 68

योषितां जारसक्तानां नरके यमकिंकराः । संतप्तलोहपरिघं क्षिपंति स्मरमंदिरे

地獄において、ヤマの使者たちは、邪な情夫に溺れる女たちへ真紅に灼けた鉄の棍棒を投げつける――それは「カーマの館」、すなわち欲より生じた責め苦の場である。

Verse 69

इति पौराणिकेनोक्तां सा श्रुत्वा धर्मसंहिताम् । तमुवाच रहस्येषा भीता ब्राह्मणपुंगवम्

プラーナを語る者が説いたダルマの綱要を聞き終えると、彼女は恐れに満ち、ひそかにその最勝のバラモンに語りかけた。

Verse 70

ब्रह्मन्पापमजानंत्या मयाचरितमुल्बणम् । यौवने कामचारेण कौटिल्येन प्रवर्तितम्

「バラモンよ、それが罪であると知らぬまま、私は若き日に重い行いを犯しました。欲の振る舞いと欺きに駆り立てられて。」

Verse 71

इदं त्वद्वचनं श्रुत्वापुराणार्थविजृंभि तम् । भीतिर्मे महती जाता शरीरं वेपते मुहुः

「あなたの言葉――プラーナの義を広く明かすその説示――を聞いて、私には大いなる恐れが起こりました。身体が幾度も震えます。」

Verse 72

धिङ्मां दुरिंद्रियासक्तां पापां स्मरविमोहिताम् । अल्पस्य यत्सुखस्यार्थे घोरां यास्यामि दुर्गतिम्

「ああ、恥ずべきはこの私――罪深く、邪なる感官に執し、情欲に惑わされた者！わずかな快楽のために、私は恐るべき破滅へと堕ちてしまう。」

Verse 73

कथं पश्यामि मरणे यमदूतान्भयंकरान् । कथं पाशैर्बलात्कंठे बध्यमाना धृतिं लभे

死の時に、いかにして私は恐るべきヤマの使者たちを目の当たりにするのか。さらに彼らの縄が力ずくで我が喉に掛けられるとき、どうして心の安定を得られようか。

Verse 74

कथं सहिष्ये नरके खंडशो देहकृंतनम । पुनः कथं पतिष्यामि संतप्ता क्षारकर्दमे

地獄において、我が身が断片に切り刻まれるのを、いかに耐え忍べようか。さらにまた、灼かれて苦しむままに、どうして苛烈なアルカリの泥沼へ落とされるのか。

Verse 75

कथं च योनिलक्षेषु क्रिमिकीटखगादिषु । परिभ्रमामि दुःखौघात्पीड्यमाना निरंतरम्

そして、幾十万もの生にわたり、虫や昆虫や鳥などの姿の中を、いかにしてさまよい続けるのか。苦しみの奔流に絶えず圧されて。

Verse 76

कथं च रोचते मह्यमद्यप्रभृति भोजनम् । रात्रौ कथं च सेविष्ये निद्रां दुःखपरिप्लुता

今日より後、どうして食が私に喜びとなろうか。夜には、悲しみに呑まれているこの身が、いかにして眠りに就けようか。

Verse 77

हाहा हतास्मि दग्धास्मि विदीर्णहृदयास्मि च । हा विधे मां महापापे दत्त्वा बुद्धिमपातयः

ああ、ああ！私は滅び、焼かれ、心は裂けてしまった。ああ運命よ、悟りを授けながら、なぜ私を大罪へと突き落としたのか。

Verse 78

पततस्तुंगशैलाग्राच्छूलाक्रांतस्य देहिनः । यद्दुःखं जायते घोरं तस्मात्कोटिगुणं मम

高き山の頂から落ち、槍に貫かれた生きものに起こる恐るべき苦痛――それよりも、わが苦しみは百万倍も大きい。

Verse 79

अश्वमेधायुतं कृत्वा गंगां स्नात्वा शतं समाः । न शुद्धिर्जायते प्रायो मत्पापस्य गरीयसः

たとえ一万のアシュヴァメーダ祭を修し、聖なるガンガーに百年沐浴したとしても、わが重き罪の浄化はほとんど生じまい。

Verse 80

किं करोमि क्व गच्छामि कं वा शरणमाश्रये । को वा मां त्रायते लोके पतंती नरकार्णवे

われはいかにすべきか、どこへ行くべきか、誰を帰依処とすべきか。地獄の海に沈みゆくこの身を、この世で誰が救ってくれようか。

Verse 81

त्वमेव मे गुरुर्ब्रह्मंस्त्वं माता त्वं पितासि च । उद्धरोद्धर मां दीनां त्वामेव शरणं गताम्

あなたこそ我が गुरु（師）、おおブラーフマナよ。あなたは母であり、また父でもある。どうか救い上げてください、この哀れな私を――ただあなたのみを帰依処として来た者を。

Verse 82

इति तां जातनिर्वेदां पतितां चरणद्वये । उत्थाप्य कृपया धीमान्बभाषे द्विजपुंगवः

かくして、悔恨に満ちてその両足にひれ伏す彼女を見て、賢き婆羅門の最勝者は慈悲をもって起こし、語り始めた。

Verse 83

ब्राह्मण उवाच । दिष्ट्या काले प्रबुद्धासि श्रुत्वेमां महतीं कथाम् । मा भैषीस्तव वक्ष्यामि गतिं चैव सुखावहाम्

バラモンは言った。「幸いにも、あなたはこの偉大なる聖なる物語を聞いて、まさに時宜にかなって目覚めた。恐れることはない。真の安楽をもたらす道と帰趣（ゆくえ）を、わたしが語ろう。」

Verse 84

सत्कथाश्रवणादेव जाता ते मतिरीदृशी । इंद्रियार्थेषु वैराग्यं पश्चात्तापो महानभूत्

「真実にして聖なる語りを聞いただけで、あなたにはこのような悟りが起こった。感官の対象への離欲が現れ、そして大いなる悔いが生じたのだ。」

Verse 85

पश्चात्तापो हि सर्वेषामघानां निष्कृतिः परा । तेनैव कुरुते सद्यः प्रायश्चित्तं सुधीर्नरः

「まことに、悔い改めはあらゆる罪の最上の贖いである。その悔い改めそのものによって、賢者はただちに真の懺悔（プラーヤシュチッタ）を成し遂げる。」

Verse 86

प्रायश्चित्तानि सर्वाणि कृत्वा च विधिवत्पुनः । अपश्चात्तापिनो नार्या न यांति गतिमुत्तमाम्

「たとえ定められた贖罪の行をすべて法にかなって行ったとしても、悔いのない者は最上の境地には至らない。」

Verse 87

सत्कथाश्रवणान्नित्यं संयाति परमां गतिम् । पुण्यक्षेत्रनिवासाच्च चित्तशुद्धिः प्रजायते

「日々、聖なる説話を聴聞することによって、人は至高の帰趣に至る。また功徳の聖地（プンニャ・クシェートラ）に住することで、心の清浄が生まれる。」

Verse 88

यथा सत्कथया नित्यं संयाति परमां गतिम् । तथान्यैः सद्व्रतैर्जंतोर्नभवेन्मतिरुत्तमा

絶えず聖なる法話に親しめば最高の境地に至るが、同じように、他の善き誓戒だけでは、人の理解はそのように真に高められない。

Verse 89

यथा मुहुः शोध्यमानो दर्पणो निर्मलो भवेत् । तथा सत्कथया चेतो विशुद्धिं परमां व्रजेत्

鏡は幾度も磨かれてこそ曇りなく澄むように、心もまた聖なる法話によって最高の清浄に至る。

Verse 90

विशुद्धे चेतसि नृणां ध्यानं सिध्यत्युमापतेः । ध्यानेन सर्वं मलिनं मनोवाक्कायसंभृतम्

人々の心が清められると、ウマーの主ウマーパティ（シヴァ）への瞑想は成就する。瞑想によって、心・言葉・身体に積もったあらゆる穢れが除かれる。

Verse 91

सद्यो विधूय कृतिनो यांति शम्भोः परं पदम् । अतः संन्यस्तपुण्यानां सत्कथा साधनं परम्

穢れをただちに振り払い、福徳ある者はシャンブ（シヴァ）の至高の住処へ赴く。ゆえに、功徳のみに頼ることを捨てた者にとって、聖なる法話こそ最上の手段である。

Verse 92

कथया सिध्यति ध्यानं ध्यानात्कैवल्यमुत्तमम् । असिद्धपरमध्यानः कथामेतां शृणोति यः । सोऽन्यजन्मनि संप्राप्य ध्यानं याति परां गतिम्

聖なる法話によって瞑想は成就し、瞑想からは最上のカイヴァリヤ（Kaivalya、解脱としての独存）が生じる。まだ至高の瞑想に達していない者であっても、この聖なる物語を聴くなら、来世にその果を得て瞑想に至り、最高の境地を得る。

Verse 93

नामोच्चारणमात्रेण जप्त्वा मंत्रमजामिलः । पश्चात्तापसमायुक्तस्त्ववाप परमां गतिम्

ただ御名を口にしただけで、アジャーミラはまるで真言を唱えたかのようであった。のちに悔悟に満たされ、彼は至高の境地に到った。

Verse 94

सर्वेषां श्रेयसां बीजं सत्कथाश्रवणं नृणाम् । यस्तद्विहीनः स पशुः कथं मुच्येत बन्धनात्

人にとって、あらゆる真の吉祥の種は聖なる法話を聴くことにある。それを欠く者は獣のごとし—どうして束縛から解き放たれようか。

Verse 95

अतस्त्वमपि सर्वेभ्यो विषयेभ्यो निवृत्तधीः । भक्तिं परां समाधाय सत्कथां शृणु सर्वदा । शृण्वंत्याः सत्कथां नित्यं चेतस्ते शुद्धिमेष्यति

ゆえに汝も、あらゆる感官の対象から心を退け、至高の信愛（バクティ）を確立して、常に聖なる物語を聴け。日々それを聴くなら、汝の心は清らかとなる。

Verse 96

तेन ध्यायसि विश्वेशं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि । ध्यायतः शिवपादाब्जं मुक्तिरेकेन जन्मना

それによって汝はヴィシュヴェーシャ（万有の主）を観想し、やがて解脱を得る。シヴァの蓮華の御足を念ずる者には、ただ一生のうちに解脱が訪れる。

Verse 97

भविष्यति न सन्देहः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् । इत्युक्ता तेन विप्रेण सा नारी बाष्पसंकुला

「必ずそうなる。疑いはない。真実、真実を私は語る。」そのバラモンにそう告げられ、女は涙にむせんだ。

Verse 98

पतित्वा पादयोस्तस्य कृतार्थास्मीत्यभाषत । तस्मिन्नेव महाक्षेत्रे तस्मादेव द्विजोत्तमात्

彼の御足にひれ伏して彼女は言った。「わたしの願いは成就しました。」その同じ大いなる聖なる地において、まさにその最勝のバラモンから、さらに導きを受けた。

Verse 99

शुश्राव सत्कथां साध्वीं कैवल्यफल दायिनी । स उवाच द्विजस्तस्यै कथां वैराग्यबृंहिताम्

彼女は、カイヴァリヤ（絶対解脱）の果を授ける、清らかで徳ある聖なる物語を聴いた。するとそのバラモンは、離欲（ヴァイラーギャ）により力づけられた法話を彼女に語った。

Verse 100

यां श्रुत्वा मनुजः सद्यस्त्यजेद्विषयवासनाम् । तस्याश्चित्तं यथा शुद्धं वैराग्यरसगं यथा

それを聞けば、人はただちに世の対象への渇愛を捨て去るであろう。彼女の心もまた清らかとなり、あたかも離欲（ヴァイラーギャ）の味わいそのものに浸されたかのようであった。

Verse 110

इत्थं प्रतिदिनं भक्त्या प्रार्थयंती महेश्वरम् । शृण्वंती सत्कथां सम्यक्कर्मबंधं समाच्छिनत्

このようにして彼女は日ごとに信愛をもってマヘーシュヴァラに祈り、また正しく聖なる法話を聴聞して、業（カルマ）の束縛を完全に断ち切った。

Verse 120

देव्युवाच । सोऽस्मत्कथां महापुण्यां कदाचिच्छृणुयाद्यदि । निस्तीर्य दुर्गतिं सर्वामिमं लोकं प्रयास्यति

女神は言われた。「もし誰であれ、いつかこの我らの大いなる功徳に満ちた聖なる物語を聞くなら、あらゆる不幸と悪しき宿業を渡り越えて、この吉祥なる世界に至るであろう。」

Verse 130

विमानमारुह्य स दिव्यरूपधृक्स तुंबुरुः पार्श्वगतः स्वकांतया । गायन्महेशस्य गुणान्मनोरमाञ्जगाम कैवल्यपदं सनातनम्

天のヴィマーナに乗り、神々しい姿に輝くトゥンブールは、愛しき伴侶を傍らにして進んだ。マヘーシャ（シヴァ）の麗しき功徳を歌い讃え、彼は永遠のカイヴァリヤ（究竟解脱）の境地に到達した。

Verse 136

विविधगुणविभेदैर्नित्यमस्पृष्टरूपं जगति च बहिरंतर्वा समानं महिम्ना । स्वमहसि विहरंतं वाङ्मनोवृत्तिदूरं परमशिवमनंतानंदसांद्रं प्रपद्ये

私はパラマシヴァに帰依する。あらゆるグナ（性質）の差別に常に触れられぬ御姿、世界の内にも外にも同一の威光を保ち、みずからの自照の輝きに遊び、言葉と心のはたらきを超え、無限の歓喜に凝り満ちた御方に。