Home›Skanda Purana›Brahma Khanda›Brahmottara Khanda›Adhyaya 22›Shloka 92
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 92

Devanagari script

कथया सिध्यति ध्यानं ध्यानात्कैवल्यमुत्तमम् । असिद्धपरमध्यानः कथामेतां शृणोति यः । सोऽन्यजन्मनि संप्राप्य ध्यानं याति परां गतिम्

Transliteration

kathayā sidhyati dhyānaṃ dhyānātkaivalyamuttamam | asiddhaparamadhyānaḥ kathāmetāṃ śṛṇoti yaḥ | so'nyajanmani saṃprāpya dhyānaṃ yāti parāṃ gatim

Translation

聖なる法話によって瞑想は成就し、瞑想からは最上のカイヴァリヤ（Kaivalya、解脱としての独存）が生じる。まだ至高の瞑想に達していない者であっても、この聖なる物語を聴くなら、来世にその果を得て瞑想に至り、最高の境地を得る。

Word by Word
कथयाby discourse/story
कथया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootkathā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; एकवचन (Feminine; Instrumental; Singular)
सिध्यतिis accomplished
सिध्यति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√sidh (सिध् धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपद (Present; 3rd person; Singular; Atmanepada)
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (Neuter; Nom/Acc; Singular)
ध्यानात्from meditation
ध्यानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति; एकवचन (Neuter; Ablative; Singular)
कैवल्यम्liberation, absolute isolation
कैवल्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkaivalya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (Neuter; Nom/Acc; Singular)
उत्तमम्supreme
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (Neuter; Nom/Acc; Singular)
असिद्धपरमध्यानःone whose highest meditation is not yet attained
असिद्धपरमध्यानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roota-siddha + parama + dhyāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Masculine; Nominative; Singular); समासः: असिद्ध-परम-ध्यान (tatpuruṣa; ‘one whose supreme meditation is not accomplished’)
कथाम्the discourse
कथाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkathā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Feminine; Accusative; Singular)
एताम्this
एताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Feminine; Accusative; Singular)
शृणोतिhears
शृणोति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√śru (श्रु धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (Present; 3rd person; Singular; Parasmaipada)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Masculine; Nominative; Singular); सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; एकवचन (Masculine; Nominative; Singular)
अन्यजन्मनिin another birth
अन्यजन्मनि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootanya-janman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति; एकवचन (Neuter; Locative; Singular); समासः: अन्य-जन्मन् (tatpuruṣa; ‘in another birth’)
संप्राप्यhaving attained
संप्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootsam-pra-√āp (आप् धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); ‘having obtained/attained’
ध्यानम्meditation
ध्यानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Neuter; Accusative; Singular)
यातिgoes, attains
याति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√yā (या धातु)
Formलट्; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद (Present; 3rd person; Singular; Parasmaipada)
पराम्supreme
पराम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Feminine; Accusative; Singular)
गतिम्goal, state
गतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (Feminine; Accusative; Singular)
Speaker

Brāhmaṇa (unnamed)

Visual Art Cues

Scene: Three-step visual: (1) devotee listening to kathā, (2) same devotee in deep meditation, (3) a radiant solitary light symbolizing kaivalya; a subtle ‘next birth’ transition shown as a new figure continuing the same practice thread.

FAQs

Sacred listening matures into meditation, meditation culminates in liberation, and even incomplete practitioners gain progress that can ripen across future births.

No specific tīrtha is named; the verse glorifies the spiritual method (kathā and dhyāna) rather than a location.

Śravaṇa (listening) to this kathā is prescribed as a sādhanā that supports dhyāna and ultimately liberation.

←Previous Verse
Next Verse→