Adhyaya 85

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नर्मदायाः पुरातनम् । ब्रह्महत्याहरं तीर्थं वाराणस्या समं हि तत्

聖マールカンデーヤは言った。次に、王よ、ナर्मダーの古き聖なる渡しへ赴くがよい。そこは婆羅門殺しの罪を滅するティールタであり、まことにヴァーラーナシーに等しい。

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । आश्चर्यं कथ्यतां ब्रह्मन्यद्वृत्तं नर्मदातटे । वाराणस्या समं कस्मादेतत्कथय मे प्रभो

ユディシュティラは言った。婆羅門よ、この不思議を語ってください——ナर्मダーの岸で何が起こったのですか。なぜここがヴァーラーナシーに等しいのですか。主よ、私にお告げください。

Verse 3

निमग्नो दुःखसंसारे हृतराज्यो द्विजोत्तम । युष्मद्वाणीजलस्नातो निर्दुःखः सह बान्धवैः

婆羅門の中の最勝者よ、苦しみの世の輪廻に沈み、王国を失った者も、あなたの聖なる御言葉の水に沐浴すれば、親族とともに憂いを離れて安らぎを得る。

Verse 4

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधु साधु महाबाहो सोमवंशविभूषण । पृष्टोऽस्मि दुर्लभं तीर्थं गुह्याद्गुह्यतरं परम्

聖マールカンデーヤは言った。「善いかな、善いかな。大いなる腕をもつ者よ、月の王統の飾りよ。汝は稀なるティールタを我に問うた――至上にして、秘と呼ばれるものよりなお秘なるものを。」

Verse 5

आदौ पितामहस्तावत्समस्तजगतः प्रभुः । मनसा तस्य संजाता दशैव ऋषिपुंगवाः

初めに、万界の主たるピターマハは、ただその御心によって、十人の最勝のリシたちを生み出した。

Verse 6

मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । प्रचेतसं वसिष्ठं च भृगुं नारदमेव च

マリーチ、アトリ、アンギラス、プラスタヤ、プラハ、クラトゥ、プラチェータス（ダクシャ）、ヴァシシュタ、ブリグ、そしてナーラダ――これら尊き祖霊にして聖仙が列挙される。

Verse 7

जज्ञे प्राचेतसं दक्षं महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहिताः किल

プラチェータスより、偉大なる光威を具えたプラジャーパティ、ダクシャが生まれた。さらに伝えられるところでは、ダクシャには五十人の娘が生まれたという。

Verse 8

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे

彼は十人をダルマに、十三人をカシュヤパに授けた。さらにその大いなる福徳の者は、二十七人を月神ソーマに捧げ与えた。

Verse 9

रोहिणी नाम या तासामभीष्टा साभवद्विधोः । शेषासु करुणां कृत्वा शप्तो दक्षेण चन्द्रमाः

その中でローヒニーと名づけられた者が、月の最愛となった。ほかの者たちが顧みられぬのを憐れみ、ダクシャは月を呪った。

Verse 10

क्षयरोग्यभवच्चन्द्रो दक्षस्यायं प्रजापतेः । स च शापप्रभावेण निस्तेजाः शर्वरीपतिः

ダクシャの呪いにより、あのプラジャーパティの裔である月は、身を蝕む病に罹った。呪いの力で、夜の主は光輝を失った。

Verse 11

गतः पितामहं सोमो वेपमानोऽमृतांशुमान् । पद्मयोने नमस्तुभ्यं वेदगर्भ नमोऽस्तु ते । शरणं त्वां प्रसन्नोऽस्मि पाहि मां कमलासन

甘露のごとき光を放つソーマは震えながら祖父ブラフマーのもとへ赴いた。「蓮華より生まれし御方よ、礼拝いたします。ヴェーダの胎なる御方よ、礼拝いたします。われはあなたに帰依します。どうか慈悲を垂れ、守りたまえ、蓮座の主よ。」

Verse 12

ब्रह्मोवाच । निस्तेजाः शर्वरीनाथ कलाहीनश्च दृश्यसे । उद्विग्नमानसस्तात संजातः केन हेतुना

ブラフマーは言った。「夜の主よ、汝は光を失い、月の満ち欠けも欠いたように見える。わが子よ、心が乱れているが、いかなる因によってこうなったのか。」

Verse 13

सोम उवाच । दक्षशापेन मे ब्रह्मन्निस्तेजस्त्वं जगत्पते । निर्हारश्चास्य शापस्य कथ्यतां मे पितामह

ソーマは言った。「ブラフマンよ、世界の主よ、ダクシャの呪いによって我は光を失いました。祖父よ、この呪いから解き放たれる方法をお告げください。」

Verse 14

ब्रह्मोवाच । सर्वत्र सुलभा रेवा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा । ओङ्कारेऽथ भृगुक्षेत्रे तथा चैवौर्वसंगमे

ブラフマーは言った。「レーヴァーは至る所で得られるが、三つの場所では稀である。すなわちオーンカーラ、ブリグの聖域、そしてウールヴァーとの合流点である。」

Verse 15

तत्र गच्छ क्षपानाथ यत्र रेवान्तरं तटम् । त्वरितोऽसौ गतस्तत्र यत्र रेवौर्विसंगमः

「行け、夜の主よ。レーヴァの内なる流れ、レーヴァーンタラのある岸へ。」彼は急ぎ赴き、レーヴァーとウールヴァーの合流する所へ至った。

Verse 16

काष्ठावस्थः स्थितः सोमो दध्यौ त्रिपुरवैरिणम् । यावद्वर्षशतं पूर्णं तावत्तुष्टो महेश्वरः

ソーマは丸太のように動かず、トリプラの仇（シヴァ）を観想した。満ちて百年が過ぎると、マヘーシュヴァラは喜ばれた。

Verse 17

प्रत्यक्षः सोमराजस्य वृषासन उमापतिः । साष्टाङ्गं प्रणिपत्योच्चैर्जय शम्भो नमोऽस्तु ते

ソーマ王の前に、牡牛に坐すウマーの主が直に現れた。ソーマは全身を投げ伏して礼拝し、高らかに叫んだ。「勝利あれ、シャムブよ！汝に帰依し奉る！」

Verse 18

जय शङ्कर पापहराय नमो जय ईश्वर ते जगदीश नमः । जय वासुकिभूषणधार नमो जय शूलकपालधराय नमः

勝利あれ、罪を滅するシャṅカラよ、汝に礼拝！勝利あれ、イーシュヴァラ、世界の主よ、汝に礼拝！勝利あれ、ヴァースキを飾りとする御方よ、汝に礼拝！勝利あれ、三叉戟と髑髏を執る御方よ、汝に礼拝！

Verse 19

जय अन्धकदेहविनाश नमो जय दानववृन्दवधाय नमः । जय निष्कलरूप सकलाय नमो जय काल कामदहाय नमः

勝利あれ、アンダカの身を滅ぼす御方に帰命し奉る。勝利あれ、阿修羅の群れを討つ御方に帰命し奉る。勝利あれ、無相にして万有として顕れる御方に帰命し奉る。勝利あれ、時そのもの、カーマを焼き尽くす御方に帰命し奉る。

Verse 20

जय मेचककण्ठधराय नमो जय सूक्ष्मनिरञ्जनशब्द नमः । जय आदिरनादिरनन्त नमो जय शङ्कर किंकरमीश भज

勝利あれ、黒き御喉を戴く御方に帰命し奉る。勝利あれ、微妙にして垢なき主、聖なる音により知られる御方に帰命し奉る。勝利あれ、最初にして、しかも無始無終なる無限の御方に帰命し奉る。勝利あれ、シャṅカラよ、主よ、我を御僕としてお受け取りください。われ汝を礼拝し奉る。

Verse 21

एवं स्तुतो महादेवः सोमराजेन पाण्डव । तुष्टस्तस्य नृपश्रेष्ठ शिवया शङ्करोऽब्रवीत्

かくしてソーマ王に讃えられ、パーṇḍヴァよ、マハーデーヴァは満悦された。ついでシャṅカラは、シヴァー（ウマー）と共に、その最勝の王に語りかけた。

Verse 22

ईश्वर उवाच । वरं प्रार्थय मे भद्र यत्ते मनसि वर्तते । साधु साधु महासत्त्व तुष्टोऽहं तपसा तव

イーシュヴァラは言われた。「吉祥なる者よ、汝の心に宿る願いの恩寵を我に求めよ。善い、善いぞ、大いなる魂よ。汝の苦行は我を満足させた。」

Verse 23

सोम उवाच । दक्षशापेन दग्धोऽहं क्षीणसत्त्वो महेश्वर । शापस्योपशमं देव कुरु शर्म मम प्रभो

ソーマは言った。「マヘーシュヴァラよ、ダクシャの呪いに焼かれ、我が力は衰えました。デーヴァよ、その呪いを鎮め、我に安寧をお授けください、主よ。」

Verse 24

ईश्वर उवाच । तव भक्तिगृहीतोऽहमुमया सह तोषितः । निष्पापः सोमनाथस्त्वं संजातस्तीर्थसेवनात्

イーシュヴァラは言われた。「汝のバクティにより我は心を得、ウマーと共に満ち足りている。ティールタへの奉仕によって汝は罪を離れ、まことに『ソーマナータ』（Somanātha）となった。」

Verse 25

इत्यूचे देवदेवेशः क्षणं ध्यात्वेन्दुना ततः । स्थापितं परमं लिङ्गं कामदं प्राणिनां भुवि । सर्वदुःखहरं तत्तु ब्रह्महत्याविनाशनम्

神々の主はかく語り、しばし黙想してのち、インドゥ／ソーマ（Indu/Soma）を通して地上に無上のリンガ（liṅga）を安立された。衆生の願いを成就し、あらゆる苦を除き、ブラフマ殺（brahma-hatyā）の罪すら滅するものであった。

Verse 26

युधिष्ठिर उवाच । सोमनाथप्रभावं मे संक्षेपात्कथय प्रभो । दुःखार्णवनिमग्नानां त्राता प्राप्तो द्विजोत्तम

ユディシュティラは言った。「主よ、ソーマナータ（Somanātha）の威徳を簡潔に語ってください。最勝の二度生まれ（dvija）よ、あなたは苦しみの大海に沈む者たちの救い手として来られました。」

Verse 27

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणु तीर्थप्रभावं ते संक्षेपात्कथयाम्यहम् । यद्वृत्तमुत्तरे कूले रेवाया उरिसंगमे

シュリー・マールカンデーヤは言った。「聞きなさい。私はこのティールタ（tīrtha）の威徳を簡潔に語ろう。レーヴァー（Revā／ナルマダー Narmadā）の北岸、ウリサンガマ（Urisaṅgama）と呼ばれる合流地で起こった出来事である。」

Verse 28

शम्बरो नाम राजाभूत्तस्य पुत्रस्त्रिलोचनः । त्रिलोचनसुतः कण्वः स पापर्द्धिपरोऽभवत्

シャンバラ（Śambara）という王がいた。その子はトリローチャナ（Trilocana）、そしてトリローチャナの子はカンヴァ（Kaṇva）で、罪ある利得とその増大に執心する者となった。

Verse 29

वने नित्यं भ्रमन्सोऽथ मृगयूथं ददर्श ह । मृगयूथं हतं तत्तु त्रिलोचनसुतेन च

そして日々森をさまよい歩くうち、彼は鹿の群れを見た。その鹿の群れはまことに、三眼者トリローチャナの子（カンヴァ）によって討たれていた。

Verse 30

मृगरूपी द्विजो मध्ये चरते निर्जने वने । स हतस्तेन सङ्गेन कण्वेन मुनिसत्तम

その人里離れた森で、鹿の姿をとった一人の再生者（ヴェーダに生まれた者）が、群れの中を歩いていた。その交わりゆえに、カンヴァは彼を殺した――おお、賢者の最勝よ。

Verse 31

ब्रह्महत्यान्वितः कण्वो निस्तेजा व्यचरन्महीम् । व्यचरंश्चैव सम्प्राप्तो नर्मदामुरिसंगमे

ブラーフマナ殺しの罪（ブラフマハティヤー）にまとわれ、カンヴァは光を失って大地をさまよった。さまよいの果てに、彼はウリサンガマにてナルマダー河へと至った。

Verse 32

किंशुकाशोकबहले जम्बीरपनसाकुले । कदम्बपाटलाकीर्णे बिल्वनारङ्गशोभिते

そこはキンシュカとアショーカの木が繁り、シトロンとジャックフルーツが群生する森であった。カダンバとパータラーが散り、ビルヴァと橙の木がその美を添えていた。

Verse 33

चिञ्चिणीचम्पकोपेते ह्यगस्तितरुछादिते । प्रभूतभूतसंयुक्तं वनं सर्वत्र शोभितम्

タマリンドとチャンパカが豊かに茂り、アガスティの木々が木陰をなしていた。その森は多くの生きものに満ち、あらゆる方角に美しく輝いていた。

Verse 34

चित्रकैर्मृगमार्जारैर्हिंस्रैः शम्बरशूकरैः । शशैर्गवयसंयुक्तैः शिखण्डिखरमण्डितम्

そこは斑の獣と山猫、猛きシャンバラ鹿と猪に満ち、さらに兎とガヤルが群れ、孔雀と驢馬によって飾られていた。

Verse 35

प्रविष्टस्तु वने कण्वस्तृषार्तः श्रमपीडितः । स्नातो रेवाजले पुण्ये सङ्गमे पापनाशने

その森に入ったカンヴァは、渇きに苦しみ疲労に打たれつつ、罪を滅する合流の聖地にて、レーヴァーの聖なる水に沐浴した。

Verse 36

अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो युधिष्ठिर । पपौ सुविमलं तोयं सर्वपापक्षयंकरम्

ユディシュティラよ、彼は至上の信愛をもってソーマナータを礼拝し、あらゆる罪を滅する、澄みきった清浄の水を飲んだ。

Verse 37

फलानि च विचित्राणि चखाद सह किंकरैः । सुप्तः पादपच्छायायां श्रान्तो मृगवधेन च

彼は従者たちとともに種々の果実を食し、鹿狩りの疲れにより、木陰に横たわって眠りに落ちた。

Verse 38

तावत्तीर्थवरं विप्रः स्नानार्थं सङ्गमं गतः । मार्गगो ब्राह्मणो हर्षोद्युक्तस्तद्गतमानसः

その折、ひとりのバラモンが沐浴のため、最上のティールタ――聖なる合流の地へと向かった。道を進む彼は歓喜に満ち、心はその聖地にひたすら向けられていた。

Verse 39

अबला तमुवाचेदं तिष्ठ तिष्ठ द्विजोत्तम । त्रस्तो निरीक्षते यावद्दिशः सर्वा नरेश्वर

か弱き女は彼に言った。「止まれ、止まれ、婆羅門の中の最勝よ！」そして恐怖に震えつつ、王よ、四方を見回していた。

Verse 40

तावद्वृक्षसमारूढां स्त्रियं रक्ताम्बरावृताम् । रक्तमाल्यां तदा बालां रक्तचन्दनचर्चिताम् । रक्ताभरणशोभाढ्यां पाशहस्तां ददर्श ह

そのとき彼は、木に登った女を見た。赤き衣に包まれ、赤い花鬘を飾る若き乙女で、赤檀を塗り、赤き装身具に輝き、手には縄の輪（投げ縄）を携えていた。

Verse 41

स्त्र्युवाच । संदेशं श्रूयतां विप्र यदि गच्छसि सङ्गमे । मद्भर्ता तिष्ठते तत्र शीघ्रमेव विसर्जय

女は言った。「婆羅門よ、我が言づてを聞け。もし聖なるサンガマへ行くのなら、そこに我が夫がいる—ただちに伝えてほしい。」

Verse 42

एकाकिनी च ते भार्या तिष्ठते वनमध्यगा । इत्याकर्ण्य गतो विप्रः सङ्गमं सुरदुर्लभे

「そして汝の妻は独り、森のただ中に留まっている。」それを聞くと、婆羅門はサンガマへ向かった—神々にさえ得難き聖地へ。

Verse 43

वृक्षच्छायान्वितः कण्वो ब्राह्मणेनावलोकितः । उवाच तं प्रति तदा वचनं ब्राह्मणोत्तमः

婆羅門は、木陰に座すカンヴァを見いだした。するとその最勝の婆羅門は、彼に向かって言葉を告げた。

Verse 44

ब्राह्मण उवाच । वनान्तरे मया दृष्टा बाला कमललोचना । रक्ताम्बरधरा तन्वी रक्तचन्दनचर्चिता

婆羅門は言った。「森の奥深くで、蓮華のような眼をもつ若き乙女を見た。ほっそりとして紅衣をまとい、赤檀の香膏を身に塗っていた。」

Verse 45

रक्तमाल्या सुशोभाढ्या पाशहस्ता मृगेक्षणा । वृक्षारूढावदद्वाक्यं मद्भर्ता प्रेष्यतामिति

赤い花鬘を飾り、艶やかな美しさに満ち、手に縄（パーシャ）を持ち、鹿のような眼をした彼女は、木の上に座してこう言った。「この言葉をわが夫に届けよ。」

Verse 46

कण्व उवाच । कस्मिन्स्थाने तु विप्रेन्द्र विद्यते मृगलोचना । कस्य सा केन कार्येण सर्वमेतद्वदाशु मे

カンヴァは言った。「おお、婆羅門の中の最勝よ、その鹿の眼の乙女はどこにいるのか。誰の者で、何のためにここにいるのか。すべてを速やかに語れ。」

Verse 47

ब्राह्मण उवाच । सङ्गमादर्धक्रोशे सा उद्यानान्ते हि विद्यते । वचनाद्ब्रह्मणस्यैषा न ज्ञाता पार्थिवेन तु

婆羅門は言った。「合流の地より半クロ―シャのところ、園の端に彼女はいる。梵天（ブラフマー）の命により、王は彼女を知らぬのだ。」

Verse 48

तदा स कण्वभूपालः स्वकं दूतं समादिशत् कण्व उवाच । गच्छ त्वं पृच्छतां तां क्वागता क्वच गमिष्यसि । प्रेषितस्त्वरितो दूतो गतो नारीसमीपतः

そのときカンヴァ王は自らの使者に命じた。「行け。彼女に問え。『どこから来て、どこへ行くのか』と。」使者は急ぎ遣わされ、女のもとへ近づいた。

Verse 49

वृक्षस्थां ददृशो बालामुवाच नृपसत्तम । मन्नाथः पृच्छति त्वां तु कासि त्वं क्व गमिष्यसि

木の上に座する若き乙女を見て、使者は言った。「王の中の最勝者よ、我が主は汝に問う。『汝は誰ぞ、いずこへ赴くや』」

Verse 50

कन्योवाच । गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्न पापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

乙女は言った。「自らを制する者には師が戒めの師となり、邪なる者には王が戒めの主となる。されどここにて、隠された罪を正しく罰するは、毘婆斯梵の子・閻魔なり。」

Verse 51

ब्रह्महत्या च संजाता मृगरूपधरद्विजात् । मया युक्तोऽपि ते राजा मुक्तस्तीर्थप्रभावतः

「梵殺（ブラフマハティヤー）の罪は、鹿の姿を取った二度生まれの者より起こった。されど汝らの王は—我と縁を結びながらも—このティールタの霊威により解き放たれた。」

Verse 52

अर्धक्रोशान्तरान्मध्ये ब्रह्महत्या न संविशेत् । सोमनाथप्रभावोऽयं वाराणस्याः समः स्मृतः

「半クロ―シャの間には、梵殺の罪は入り得ぬ。これぞソーマナータの霊威にして、ヴァーラーナシーに等しと伝えられる。」

Verse 53

गच्छ त्वं प्रेष्यतां राजा शीघ्रमत्र न संशयः । गतो भृत्यस्ततः शीघ्रं वेपमानः सुविह्वलः

「行け。王を速やかにここへ召せ、疑いなし。」かくて従者は、震えつつ大いに狼狽して、たちまち走り去った。

Verse 54

समस्तं कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् । तस्य वाक्यादसौ राजा पतितो धरणीतले

彼は起こったことの古き由来を余すところなく語った。その言葉を聞くや、王は地に倒れ伏した。

Verse 55

भृत्य उवाच । कस्मात्त्वं शोचसे नाथ पूर्वोपात्तं शुभाशुभम् । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य राजा वचनमब्रवीत्

従者は言った。「なぜ嘆かれるのです、我が君。過去に積み重ねた善悪のゆえに。」それを聞いて王は答えた。

Verse 56

प्राणत्यागं करिष्यामि सोमनाथसमीपतः । शीघ्रमानीयतां वह्निरिन्धनानि बहूनि च

「ソーマナータの御前近くで命を捨てよう。急いで火を、そして多くの薪を持って来い。」

Verse 57

आनीतं तत्क्षणात्सर्वं भृत्यैस्तद्वशवर्तिभिः । स्नानं कृत्वा शुभे तोये सङ्गमे पापनाशने

すべては命に従う従者たちによって即座に運ばれた。ついで、罪を滅する合流の霊水にて沐浴し、さらに進んだ。

Verse 58

अर्चितः परया भक्त्या सोमनाथो महीभृता । त्रिःप्रदक्षिणतः कृत्वा ज्वलन्तं जातवेदसम्

王は至上の信愛をもってソーマナータを礼拝した。ついで、燃え盛る火を敬って三たび右繞し、その誓願を進めた。

Verse 59

प्रविष्टः कण्वराजासौ हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । पीताम्बरधरं देवं जटामुकुटधारिणम्

カṇヴァ王は火中に入り、心にてジャナールダナを観想した――黄衣をまとい、結髪の冠を戴く神なる主を。

Verse 60

श्रिया युक्तं सुपर्णस्थं शङ्खचक्रगदाधरम् । सुरारिसूदनं दध्यौ सुगतिर्मे भवत्विति

彼は神々の敵を討つ者を観想した――シュリーと一体なるヴィシュヌ、ガルダに坐し、法螺貝・円盤・棍棒を執り、心に「われに善き道あれ」と念じた。

Verse 61

पपात पुष्पवृष्टिस्तु साधु साधु नृपात्मज । आश्चर्यमतुलं दृष्ट्वा निरीक्ष्य च परस्परम्

花の雨が降り、「善哉、善哉！」の声が湧き起こった、王子よ。その比類なき奇瑞を見て、人々は互いに見交わし、驚嘆した。

Verse 62

मृतं तैः पावके भृत्यैर्हृदि ध्यात्वा गदाधरम् । विमानस्थास्ततः सर्वे संजाताः पाण्डुनन्दन

彼がその火中で命を終え、従者たちもまた心にてガダーダラ（棍棒を持つ主）を観想していたところ、その後みな天のヴィマーナに座していた、パーンドゥの子よ。

Verse 63

निष्पापास्ते दिवं याताः सोमनाथप्रभावतः । ब्राह्मणे सङ्गमे तत्र ध्यायमाने वृषध्वजम्

彼らは罪を離れて、ソーマナータの威力により天界へ赴いた。そこは合流の地であり、ひとりのブラーフマナがヴリシャドヴァジャ（シヴァ、牡牛の旗を掲げる者）を観想していた。

Verse 64

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सोमनाथप्रभावोऽयं शृणुष्वैकमना विधिम् । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां सर्वकालं रवेर्दिने

聖マールカンデーヤは言った。「これぞソーマナータ（Somanātha）の霊威である。一心にして作法を聞け。第八のティティ、または第十四のティティに、いかなる時であれ、日曜（太陽の日）に……」

Verse 65

विशेषाच्छुक्लपक्षे चेत्सूर्यवारेण सप्तमी । उपोष्य यो नरो भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

「とりわけ、白分（シュクラ・パクシャ）において第七のティティが日曜と重なるならば、信心をもって斎戒し、夜に जागरण（ジャーガラン：徹夜の礼拝）を行う者は……」

Verse 66

पञ्चामृतेन गव्येन स्नापयेत्परमेश्वरम् । श्रीखण्डेन ततो गुण्ठ्य पुष्पधूपादिकं ददेत्

牛より生じたパンチャームリタ（pañcāmṛta）でパラメーシュヴァラを沐浴させ、次いで白檀の香泥を塗り、花と香、その他の供物を捧げよ。

Verse 67

घृतेन बोधयेद्दीपं नृत्यं गीतं च कारयेत् । सोमवारे तथाष्टम्यां प्रभाते पूजयेद्द्विजान्

ギーで灯明をともして、舞と歌を奉納させよ。月曜（ソーマヴァーラ）に、また第八のティティにも、朝に द्विज（ドヴィジャ：二度生まれ）を供養せよ。

Verse 68

जितक्रोधानात्मवतः परनिन्दाविवर्जितान् । सर्वाङ्गरुचिराञ्छस्तान् स्वदारपरिपालकान्

彼らは、怒りを克服し自制し、他者をそしらぬ者であるべきだ――品行正しく、所作も麗しく、みずからの正妻を守護する者たち。

Verse 69

गायत्रीपाठमात्रांश्च विकर्मविरतान् सदा । पुनर्भूवृषलीशूद्री चरेयुर्यस्य मन्दिरे

ただガーヤトリーを誦するのみでありながら、常に禁じられた行いを慎んで離れる者—その人の家では、再婚の女、賤視された女、そしてシュードラの女でさえ、非礼なく出入りしてよい。

Verse 70

दूरतोऽसौ द्विजस्त्याज्य आत्मनः श्रेय इच्छता । हीनाङ्गानतिरिक्ताङ्गान् येषां पूर्वापरं न हि

自らの安寧を求める者は、そのような「二度生まれ（ドヴィジャ）」を遠くから避けよ。肢体に欠損のある者、あるいは異常・過剰の肢体をもつ者、また先後の秩序と礼節をわきまえぬ者である。

Verse 71

व्रते श्राद्धे तथा दाने दूरतस्तान् विवर्जयेत् । आयसी तरुणी तुल्या द्विजाः स्वाध्यायवर्जिताः

誓戒の修行においても、シュラッダにおいても、また布施においても、彼らを遠ざけよ。ヴェーダの自習（スヴァーディヤーヤ）を欠く二度生まれは、鉄でできた若い女のようだ—姿は麗しくとも、真の働きにおいては不毛である。

Verse 72

आत्मानं सह याज्येन पातयन्ति न संशयः । शाल्मलीनावतुल्याः स्युः षट्कर्मनिरता द्विजाः

彼らは自らと、儀礼が施される相手とを共に堕とす—疑いはない。「六つの行」（シャトカルマン）にのみ執する二度生まれは、シャールマリー樹の綿毛のようだ。外は豊かでも、真の重みがない。

Verse 73

दातारं च तथात्मानं तारयन्ति तरन्ति च । श्राद्धं सोमेश्वरे पार्थ यः कुर्याद्गतमत्सरः

彼らは施主をも、そして自らをも救い、彼岸へと渡る。おおパールタよ、ソーメーシュヴァラにおいて嫉みを捨ててシュラッダを行う者は、この救済の功徳を得る。

Verse 74

प्रेतास्तस्य हि सुप्रीता यावदाभूतसम्प्लवम् । अन्नं वस्त्रं हिरण्यं च यो दद्यादग्रजन्मने

まことに、彼の亡き祖霊は宇宙の大滅に至るまで大いに満ち足りている。食物・衣・黄金を最上の生まれ（ブラーフマナ）に施す者は、その永き満足を彼らにもたらす。

Verse 75

स याति शाङ्करे लोक इति मे सत्यभाषितम् । हयं यो यच्छते तत्र सम्पूर्णं तरुणं सितम्

彼はシャンカラの世界へ至る――これぞ我が真実の宣言である。また、そこにて完全なる若き白馬を布施する者も、同じく崇高な果報を得る。

Verse 76

रक्तं वा पीतवर्णं वा सर्वलक्षणसंयुतम् । कुङ्कुमेन विलिप्ताङ्गावग्रजन्महयावपि

供物は赤であれ黄であれ、あらゆる吉相を具えよ。さらに最上の生まれ（ブラーフマナ）と馬の四肢にも、クンクマ（サフラン）を塗り清めよ。

Verse 77

स्रग्दामभूषितौ कार्यौ सितवस्त्रावगुण्ठितौ । अङ्घ्रिः प्रदीयतां स्कन्धे मदीये हयमारुह

二者を花鬘と花の緒で飾り、白衣で覆い包め。わが肩に足を置き、馬に乗れ。

Verse 78

आरूढे ब्राह्मणे ब्रूयाद्भास्करः प्रीयतामिति । स याति शांकरं लोकं सर्वपापविवर्जितः

ブラーフマナが乗り終えたなら、「バースカラ（太陽神）よ、どうかお喜びあれ」と唱えよ。あらゆる罪を離れて、彼はシャンカラの世界に至る。

Verse 79

उपरागे तु सोमस्य तीर्थं गत्वा जितेन्द्रियः । सत्यलोकाच्च्युतश्चापि राजा भवति धार्मिकः

しかし月食の時、感官を制してティールタ（聖地）に赴けば、サティヤローカより堕ちた者でさえ、法（ダルマ）にかなう正しき王となる。

Verse 80

तस्य वासः सदा राजन्न नश्यति कदाचन । दीर्घायुर्जायते पुत्रो भार्या च वशवर्तिनी

王よ、その住まいはいついかなる時も滅びない。長寿の子が生まれ、妻は和やかに従い、貞節にして信愛深き者となる。

Verse 81

जीवेद्वर्षशतं साग्रं सर्वदुःखविवर्जितः । सोपवासो जितक्रोधो धेनुं दद्याद्द्विजन्मने

彼はあらゆる苦しみを離れ、満ちて百年を生きる。断食を守り、怒りを克服して、二度生まれ（ブラーフマナ）に牛を布施すべきである。

Verse 82

सवत्सां क्षीरसंयुक्तां श्वेतवस्त्रावलोकिताम् । शबलां पीतवर्णां च धूम्रां वा नीलकर्बुराम्

子牛を伴い乳に満ち、白布を添えて捧げる牝牛を施すがよい。斑のあるもの、黄色のもの、煙のような灰色のもの、青い斑点のものでもよい。

Verse 83

कपिलां वा सवत्सां च घण्टाभरणभूषिताम् । रूप्यखुरां कांस्यदोहां स्वर्णशृङ्गीं नरेश्वर

人の主よ、また子牛を伴うカピラー（淡褐色）の牝牛を、鈴や飾りで荘厳して施してもよい。蹄は銀で覆い、搾乳の器は青銅、角には黄金を戴かせる。

Verse 84

श्वेतया वर्धते वंशो रक्ता सौभाग्यवर्धिनी । शबला पीतवर्णा च दुःखघ्न्यौ संप्रकीर्तिते

白い牝牛を施せば家系は栄え、赤い牝牛は吉祥の幸を増す。まだらの牝牛と黄なる牝牛とは、ともに憂いを滅するものと称えられる。

Verse 85

। अध्याय

章の終わり。ّ‏‏‎ ‎

Verse 86

पक्षान्तेऽथ व्यतीपाते वै धृतौ रविसंक्रमे । दिनक्षये गजच्छायां ग्रहणे भास्करस्य च

半月の終わりに、ヴャティーパータ・ヨーガの時、ドゥリティ・ヨーガの時、太陽の遷移の時、日の暮れ際、「象の影」と呼ばれる時、また日食の時——これらはティールタにおける聖なる行いにとり、とりわけ霊験あらたかな刻である。

Verse 87

ये व्रजन्ति महात्मानः सङ्गमे सुरदुर्लभे । मृदावगुण्ठयित्वा तु चात्मानं सङ्गमे विशेत्

神々にも得難い聖なる合流へ赴く大いなる魂の者は、土をもって身を覆い、しかる後に合流へ入り、聖なる沐浴をなすべし。

Verse 88

हृदयान्तर्जले जाप्या प्राणायामोऽथवा नृप । गायत्री वैष्णवी चैव सौरी शैवी यदृच्छया । तेऽपि पापैः प्रमुच्यन्त इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

王よ、たとえ心の「内なる水」によって行うジャパであれ、あるいはプラーナーヤーマであれ、またガーヤトリー—ヴァイシュナヴィー、サウリー、シャイヴィーのいずれであっても—信をもって自ずから修するなら、その者たちもまた罪より解き放たれる。かくシャンカラは語った。

Verse 89

जगतीं सोमनाथस्य यस्तु कुर्यात्प्रदक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृता तेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

ソーマ・ナータの聖なるジャガティーをプラダクシナー（右繞）する者は、あたかも七大洲を具えた全大地を周回したのと同じである。

Verse 90

ब्रह्महत्या सुरापानं गुरुदारनिषेवणम् । भ्रूणहा स्वर्णहर्ता च मुच्यन्ते नात्र संशयः

婆羅門殺し、酒飲み、師の床を汚す罪、胎児殺し、黄金の盗み——これらの罪を負う者でさえ、ここでは解き放たれる。疑いはない。

Verse 91

तीर्थाख्यानमिदं पुण्यं यः शृणोति जितेन्द्रियः । व्याधितो मुच्यते रोगी चारोगी सुखमाप्नुयात्

自制してこのティールタの聖なる由来を聞く者は、病めるなら病より解放され、健やかなら安楽を得る。

Verse 92

यत्ते संदह्यते चेतः शृणु तन्मे युधिष्ठिर । नैकापि नृप लोकेऽस्मिन् भ्रूणहत्या सुदुस्त्यजा

汝の心を焼くその事を、我より聞け、ユディシュティラよ。王よ、この世において胎児殺し（bhrūṇahatya）ほど捨て難い罪はない。

Verse 93

किमु षड्विंशतिं पार्थ प्राप याः क्षणदाकरः । सोऽपि तीर्थमिदं प्राप्य तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम्

ましてや、パールタよ、「夜を作る者」が負った二十六の穢れについては言うまでもない。彼でさえこのティールタに至り、きわめて困難なタパス（苦行）を修して清められた。

Verse 94

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शीतरश्मिरभूत्सुखी । श्रूयते नृप पौराणी गाथा गीता महर्षिभिः

一切の罪より解き放たれ、冷ややかな光を放つ者――月神ソーマ――は安らぎの喜びを得た。王よ、この古きプラーナの聖歌は、大聖仙たちによって歌われ、今も聞き伝えられる。

Verse 95

लिङ्गं प्रतिष्ठितं ह्येकं दशभ्रूणहनं भवेत् । अतो लिङ्गत्रयं सोमः स्थापयामास भारत

まことに、ただ一つのリンガを正しく安置すれば、胎児殺し十回分の罪の贖いとなる。ゆえにソーマは三つのリンガを建立した、バーラタよ。

Verse 96

रेवौरिसंगमे ह्याद्यं द्वितीयं भृगुकच्छके । ततः सिद्धिं परां प्राप्य प्रभासे तु तृतीयकम्

第一はレーヴァーと海との合流の地、第二はブリグカッチャにある。かくして最高のシッディを得たのち、第三はプラバーサにある。

Verse 97

इति ते कथितं सर्वं तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । धर्म्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं संशुद्धिकृन्नृणाम्

かくして、最上なるティールタの偉大さのすべてを汝に語り尽くした。これは人々にダルマと名声と長寿と天界の福、そして内なる清浄をもたらす。

Verse 98

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्निष्कामः स्वर्गमाप्नुयात् । मुच्यते सर्वपापेभ्यस्तीर्थं कृत्वा परं नृप

子を願う者は子を得、欲を離れた者は天界に至る。王よ、この最上の巡礼を正しく行えば、すべての罪より解き放たれる。

Verse 99

एतत्ते सर्वमाख्यातं सोमनाथस्य यत्फलम् । श्रुत्वा पुत्रमवाप्नोति स्नात्वा चाष्टौ न संशयः

これらすべては汝に説き明かされた――ソーマナータ（Somanātha）の功徳の果である。聞くだけで子を得、かの地で沐浴すれば八倍の功徳を得る――疑いはない。