Adhyaya 67

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं तात जलमध्ये व्यवस्थितम् । लुङ्केश्वरमिति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

聖マールカンデーヤは言った。「そのすぐ後、いとし子よ、水のただ中に、ルンケーシュヴァラと名高い霊地がある。そこはデーヴァにもアスラにも礼拝される。」

Verse 2

इदं तीर्थं महापुण्यं नानाश्चर्यं महीतले । अस्य तीर्थस्य माहात्म्यमुत्पत्तिं शृणु भारत

このティールタは大いなる功徳を宿し、地上における種々の霊妙なる奇瑞である。バーラタよ、この聖なる渡り場の偉大さと起源を聞け。

Verse 3

आसीत्पुरा महावीर्यो दानवो बलदर्पितः । कालपृष्ठ इति ख्यातः सुतो ब्रह्मसुतस्य च

遠い昔、力の驕りに酔いしれた大勇のダーナヴァがいた。彼はカーラプリシュタ（Kālapṛṣṭha）として名高く、ブラフマーの子の子であった。

Verse 4

गङ्गातटं समाश्रित्य चचार विपुलं तपः । अधोमुखोऽपि संस्थित्वापिबद्धूममहर्निशम्

ガンガーの岸に身を寄せ、彼は広大な苦行を行った。逆さに立ったままでも、昼夜を分かたず煙を飲んだ。

Verse 5

ततश्चानन्तरं देवस्तिष्ठते ह्युमया सह । दृष्ट्वा तं पार्वती सा तु तपस्युग्रे व्यवस्थितम्

それからすぐ、主はウマーとともにその場に立たれた。パールヴァティーは、激しい苦行に堅く身を置くその者を見て、心を留めた。

Verse 6

पश्य पश्य महादेव धूमाशी तिष्ठते नरः । प्रसीद तं कुरुष्वाद्य देहि शीघ्रं वरं विभो

「ご覧ください、ご覧ください、マハーデーヴァよ。この者はここに立ち、煙を糧としております。どうか今日、彼に御慈悲を。主よ、速やかに一つの恩寵（ヴァラ）をお授けください。」

Verse 7

ईश्वर उवाच । यदुक्तं वचनं देवि न तन्मे रोचते प्रिये । स्वकार्यं च सदा चिन्त्यं परकार्यं विसर्जयेत्

イーシュヴァラは言われた。「愛しきデーヴィよ、そなたの言葉は我が心にかなわぬ。人は常に自らの正しい務めを思い、他者の事柄は捨て置くべきである。」

Verse 8

मूर्खस्त्रीबालशत्रूणां यश्छन्देनानुवर्तते । व्यसने पतते घोरे सत्यमेतदुदीरितम्

（シヴァは続けて言った。）「愚者・女・子ども・敵の衝動に迎合して従う者は、恐るべき災厄に堕ちる。これはまことに宣言された真実である。」

Verse 9

देव्युवाच । भार्ययाभ्यर्थितो भर्ता कारणं बहु भाषते । लघुत्वं याति सा नारी एवं शास्त्रेषु पठ्यते

女神は言った。「妻が夫に願いを迫ると、夫は多くの言い訳を述べる。そしてその女は軽んじられるようになる――シャーストラにはそのように説かれている。」

Verse 10

प्राणत्यागं करिष्यामि यदि मां त्वं न मन्यसे । पार्वत्या प्रेरितो देवो गतोऽसौ दानवं प्रति

「もし私の言葉を聞かぬなら、私は命を捨てましょう。」パールヴァティーに促され、主はそのダーナヴァのもとへ向かった。

Verse 11

ईश्वर उवाच । किमर्थं पिबसे धूमं किमर्थं तप्यसे तपः । किं दुःखं किं नु सन्तापो वद कार्यमभीप्सितम्

イーシュヴァラは言った。「何のために煙を飲むのか。何のためにタパス（苦行）を行うのか。これはいかなる悲しみ、いかなる灼ける苦悩か。語れ――望む目的は何か。」

Verse 12

युवा त्वं दृश्यसेऽद्यापि वर्षविंशतिरेव च । तदाचक्ष्व हि मे सर्वं तपसः कारणं महत्

「そなたは今なお若く見える。年はただ二十ほどであろう。ゆえにすべてを語れ――その大いなるタパス（苦行）の理由は何か。」

Verse 13

दानव उवाच । अचला दीयतां भक्तिर्मम स्थैर्यं तवोपरि । अपरं वर्षसाहस्रं निर्विघ्नं मे गतं विभो

ダーナヴァは言った。「我に、あなたへの揺るがぬ信愛と堅固なる不動の志をお授けください。さらに千年が、障りなく過ぎ去りました、偉大なる御方よ。」

Verse 14

दिवसानां सहस्रे द्वे पूर्णे त्वत्तपसा मम

「あなたを所縁として修した苦行により、我は二千日を満たしました。」

Verse 15

ईश्वर उवाच । याचयाभीप्सितं कार्यं तुष्टोऽहं तव सुव्रत । देवस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास दानवः

イーシュヴァラは言われた。「望む恩寵を願いなさい。われは汝に満足した、善き誓いの者よ。」主の御言葉を聞いて、魔族は思案し始めた。

Verse 16

किं नाकं याचयाम्यद्य किमद्य सकलां महीम् । एवं संचिन्तयामास कामबाणेन पीडितः

「今日、天界を願うべきか。あるいは全大地を願うべきか。」こうして彼は、欲望の矢に責められつつ思い巡らした。

Verse 17

दानव उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि मे प्रभो । सङ्ग्रामैस्तु न तुष्टोऽहं बलं नास्तीति किंचन

魔族は言った。「もし我に満足されるなら、神よ—もし我に恩寵を授け給うなら、主よ—知り給え、我は戦いだけでは満たされぬ。力が無いのでは決してない。」

Verse 18

यस्य मूर्धन्यहं देव पाणिना समुपस्पृशे । देवदानवगन्धर्वो भस्मसाद्यातु तत्क्षणात्

「おお神よ、我が手にてその頭頂に触れる者は—天神であれ、阿修羅であれ、ガンダルヴァであれ—ただちに灰と化さんことを。」

Verse 19

ईश्वर उवाच । यत्त्वया चिन्तितं किंचित्तत्सर्वं सफलं तव । उत्तिष्ठ गच्छ शीघ्रं त्वं भवनं प्रति दानव

イーシュヴァラは言われた。「汝が心に思い描いたこと—そのすべて—は汝に実りをもたらす。起きよ、急ぎて己が住処へ帰れ、阿修羅よ。」

Verse 20

दानव उवाच । स्थीयतां देवदेवेश यावज्ज्ञास्यामि ते वरम् । युष्मन्मूर्ध्नि न्यसे पाणिं प्रत्ययो मे भवेद्यथा

阿修羅は言った。「とどまり給え、神々の主よ、汝の授けし恩寵を我が確かめるまで。汝の頭に我が手を置かせよ、証を得んがために。」

Verse 21

ततश्चानन्तरं देवश्चिन्तयानो महेश्वरः । न स्कन्दो न हरिर्ब्रह्मा यः कार्येषु क्षमोऽधुना

すると直ちに、マヘーシュヴァラは思案された。「今この事に対処するにふさわしいのは、スカンダでも、ハリでも、ブラフマーでもない。」

Verse 22

ज्ञात्वा चैवापदं प्राप्तां देवः प्रार्थयते वृषम् । अनेन सह पापेन युध्यस्व साम्प्रतं क्षणम्

迫り来る危難を悟り、主はヴリシャに請われた。「今しばし、この罪ある者と戦ってくれ。」

Verse 23

करं प्रासारयद्दैत्यो देवं मूर्ध्नि किल स्पृशेत् । लाङ्गूलेनाहतो दैत्यो विषण्णः पतितो भुवि

ダイティヤは手を伸ばし、神の御頭に触れようとした。だが尾の一撃を受け、意気消沈して地に倒れ伏した。

Verse 24

देवस्तु दक्षिणामाशां गतश्चैवोमया सह । भयभीतो निरीक्षेत ग्रीवां भज्य पुनःपुनः

しかし主はウマーと共に南方へ向かった。恐れにとらわれ、幾度も振り返り、たびたび首を伸ばして見やった。

Verse 25

गते चादर्शनं देवे युयुधे वृषभेण सः । द्वावेतौ बलिनां श्रेष्ठौ युयुधाते महाबलौ

デーヴァが去って姿が見えなくなると、彼はヴリシャバと戦った。力ある者の中でも最上の二者が、共に大いなる力で激突した。

Verse 26

प्रहारैर्वज्रसदृशैः कोपेन घटिकात्रयम् । पाणिभ्यां न स्पृशेद्यो वै वृषभस्य शिरस्तथा

雷霆のごとき打撃を怒りのまま三ガティカーの間浴びせても、彼は両手でヴリシャバの頭に触れることすらできなかった。かくも牛の力は強大であった。

Verse 27

हत्वा लाङ्गूलपातेन आगतो वृषभस्तदा । उत्थितश्चाप्यसौ दैत्यो व्रजते वृषपृष्ठतः

そのときヴリシャバは尾の一振りで彼を打ち倒し、前へ進んだ。だがそのダイティヤもまた起き上がり、牛の背のすぐ後ろに張りついて追いすがった。

Verse 28

वायुवेगेन सम्प्राप्तो यत्र देवो महेश्वरः । आगतं दानवं दृष्ट्वा वृषो वचनमब्रवीत्

風のごとき速さで、彼は神マヘーシュヴァラの在すところへ到った。迫り来るダーナヴァを見て、牡牛ヴリシャはかく言葉を発した。

Verse 29

आरुह्य पृष्ठे मे देव शीघ्रमेव हि गम्यताम् । आरुह्य वृषभं देवो जगाम चोमया सह

「我が背にお乗りください、神よ——ただちに、速やかに出立いたしましょう。」そこで神はヴリシャバに乗り、ウマーとともに進み給うた。

Verse 30

नाकं प्राप्तस्ततो देवो गतः शक्रस्य मन्दिरम् । नात्यजद्देवपृष्ठं तु दानवो बलदर्पितः

やがて神はスヴァルガに至り、シャクラの宮殿へ赴いた。だが力の驕りに酔うダーナヴァは、神の背から離れようとしなかった。

Verse 31

इन्द्रलोकं परित्यज्य ब्रह्मलोकं गतस्तदा । यत्रयत्र व्रजेद्देवो भयात्सह दिवौकसैः

インドラの世界を離れ、彼はそのときブラフマーの世界へ赴いた。神がどこへ向かわれても、天の住人たちは恐れつつ従い行った。

Verse 32

अपश्यत्तत्र तत्रैव पृष्ठे लग्नं तु दानवम् । सर्वांल्लोकान् भ्रमित्वा तु देवो विस्मयमागतः

ここでも、またそこでも、彼は背に貼りついたままのダーナヴァを見た。あらゆる世界を巡り終えて、神は驚嘆に包まれた。

Verse 33

न स्थानं विद्यते किंचिद्यत्र विश्रम्यते क्षणम् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं ज्ञात्वा सुदारुणम्

彼がたとえ一瞬でも休める場所はどこにもなかった。そこにおけるデーヴァとダーナヴァの戦いがこの上なく凄惨であると知り、皆はおののいた。

Verse 34

हर्षितात्मा मुनिस्तत्र चिरं नृत्यति नारदः । धन्योऽहमद्य मे जन्म जीवितं च सुजीवितम्

そこでは、喜びに満ちた心の聖仙ナーラダが、久しく舞い踊った。「今日の私はまことに幸いだ。わが誕生は祝福され、わが生もまたよく生きられた！」

Verse 35

महान्तं च कलिं दृष्ट्वा संतोषः परमोऽभवत् । देवदानवयोस्तत्र युद्धं त्यक्त्वा च नारदः

争いが巨大に膨れ上がったのを見て、ナーラダはこの上ない満足を得た。そしてそこでデーヴァとダーナヴァの戦いを捨て置き、立ち去った。

Verse 36

आजगाम ततो विप्रो यत्र देवो महेश्वरः । दृष्ट्वा देवोऽथ तं विप्रं प्रतिपूज्याब्रवीदिदम्

それから婆羅門（ナーラダ）は、主マヘーシュヴァラのおられる所へ赴いた。神はその婆羅門を見るや、しかるべく礼を尽くして、次の言葉を告げた。

Verse 37

भो नारद मुनिश्रेष्ठ जानीषे केशवं क्वचित् । गत्वा तत्र च शीघ्रं त्वं केशवाय निवेदय

「おおナーラダ、仙人の中の最勝よ。汝はケーシャヴァがどこにおられるか知っているか。急ぎそこへ行き、このことをケーシャヴァに申し伝えよ。」

Verse 38

नारद उवाच । देवदानवसिद्धानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । सर्वेषामेव देवेशो हरते ध्रुवमापदम्

ナーラダは言った。「デーヴァ、ダーナヴァ、シッダ、ガンダルヴァ、ナーガ、ラクシャサ——まことにすべての者にとって——神々の主は必ずや災厄を取り除かれる。」

Verse 39

असंभाव्यं न वक्तव्यं मनसापि न चिन्तयेत् । ईदृशीं नैव बुध्यामि आपदं च विभो तव

「不可能なことを口にしてはならず、心にさえ思い描いてはならぬ。ああ遍在の主よ、そのような災いがあなたに及ぶとは、私には到底思い及ばない。」

Verse 40

ईश्वर उवाच । गच्छ नारद शीघ्रं त्वं यत्र देवो जनार्दनः । विदितं च त्वया सर्वं यत्कृतं दानवेन तु

イーシュヴァラは言った。「行け、ナーラダよ、急いで主ジャナールダナのおられる所へ。ダーナヴァがなしたことは、そなたはすべて知っている。」

Verse 41

अवध्यो दानवो ह्येष सेन्द्रैरपि मरुद्गणैः । गत्वा तु केशवं देवं निवेदय महामुने

「このダーナヴァは、インドラがマルットの軍勢を率いても、まことに討ち果たせぬ。ゆえに行って、神ケーシャヴァに申し上げよ、大いなる聖仙よ。」

Verse 42

नारद उवाच । न तु गच्छाम्यहं देव सुप्तः क्षीरोदधौ सुखी । केशवः प्रेरणे ह्येषामादेशो दीयतां प्रभो

ナーラダは言った。「しかし私は参りませぬ、主よ。ケーシャヴァは乳海にて安らかに眠っておられます。ケーシャヴァこそ彼らを動かすお方ゆえ、どうかあなたが命を下してください、主よ。」

Verse 43

मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा राजानं च तथा प्रभुम् । गुरुं चैवादितः कृत्वा शयानं न प्रबोधयेत्

母・姉妹・娘であっても、また王や主君であっても、みだりに起こしてはならない。まず師（グル）にしかるべき敬礼を捧げ、横たわる師を起こしてはならない。

Verse 44

ईश्वर उवाच । यदि क्वचिदगारेषु वह्निरुत्पद्यते महान् । निधनं यान्ति तत्रस्था यद्बुध्येरन्नसूरयः

イーシュヴァラは言った。「もしどこかの家で大火が突然起これば、そこにいる者は滅びに至る。賢者が時に気づかぬならば。」

Verse 45

नारद उवाच । शीघ्रं गच्छ महादेव आत्मानं रक्ष सुप्रभो । गच्छाम्यहं न सन्देहो यत्र देवो जनार्दनः

ナーラダは言った。「急ぎ給え、マハーデーヴァよ。御身を守り給え、光輝ある主よ。私は疑いなく、神なるジャナールダナのいます所へ赴く。」

Verse 46

ततो नन्दिमहाकालौ स्तम्भहस्तौ भयानकौ । जघ्नतुर्दानवं तत्र मुद्गरादिभिरायुधैः

そのときナンディとマハーカーラは、恐るべき姿で柱を手にし、棍棒などの武器によってその場でダーナヴァを打ち倒した。

Verse 47

त्रयोऽपि च महाकायाः सप्ततालप्रमाणकाः । न शमो जायते तेषां युध्यतां च परस्परम्

三者はいずれも巨躯で、各々七ターラの高さに及び、互いに戦うあいだ、彼らのうちに静けさは少しも生じなかった。

Verse 48

ततश्चानन्तरं विप्रोऽगच्छत्तं केशवं प्रति । सुप्तं क्षीरार्णवेऽपश्यच्छेषपर्यङ्कसंस्थितम्

そののち直ちに、賢き婆羅門の聖者はケーシャヴァのもとへ赴いた。彼は乳海にて眠り、シェーシャの寝台に安住する主を拝した。

Verse 49

लक्ष्म्या पादयुगं गृह्य ऊरूपरि निवेशितम् । अप्सरोगीयमानं तु भक्त्यानम्य च केशवम्

ラクシュミーは主の両足を取り、みずからの腿の上に安置していた。アプサラスが歌う中、ナーラダは信愛をもってケーシャヴァに礼拝した。

Verse 50

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् । उत्थापयस्व देवेशं लक्ष्मि त्वमविशङ्किता

「今日、我が生は成就し、命もまたよく生きられた。おおラクシュミーよ、ためらうことなく、神々の主をお目覚めさせよ。」

Verse 51

नारदस्य वचः श्रुत्वा पदाङ्गुष्ठं व्यमर्दयत् । नारदस्तिष्ठते द्वारि उत्तिष्ठ मधुसूदन

ナーラダの言葉を聞くと、彼女は主の足の親指をそっと揉みほぐした。「ナーラダが門に立っております—お起きください、マドゥスーダナよ。」

Verse 52

देवोऽपि नारदं दृष्ट्वा परं हर्षमुपागतः । स्वागतं तु मुनिश्रेष्ठ सुप्रभाताद्य शर्वरी

主もまたナーラダを見て、至上の歓喜に満たされた。「ようこそ、牟尼の中の最勝者よ。今日、この夜は吉祥なる朝へと変わった。」

Verse 53

नारद उवाच । अद्य मे सफलं देव प्रभातं तव दर्शनात् । कुशलं च न देवानां शीघ्रमुत्तिष्ठ गम्यताम्

ナーラダは言った。「今日、主よ、あなたのダルシャナによって我が朝は成就しました。だが神々の安否がよくありません—急いでお起きください、我らは行かねばなりません。」

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । ब्रह्मा चेन्द्रश्च रुद्रश्च ये चान्ये तु मरुद्गणाः । आपदः कारणं यच्च तत्समाख्यातुमर्हसि

シュリー・ヴィシュヌは言った。「ブラフマー、インドラ、ルドラ、そして他のマルットの群れよ—彼らの災厄の原因を我に告げよ。汝は説明すべきである。」

Verse 55

नारद उवाच । दानवेन महातीव्रं तपस्तप्तं सुदारुणम् । रुद्रेण च वरो दत्तो भस्मत्वं मनसेप्सितम्

ナーラダは言った。「あるダーナヴァが、きわめて激烈で恐るべきタパスを修した。ルドラは彼の心の望みどおりの恩寵を授けた—他者を灰と化す力である。」

Verse 56

वरदानबलेनैव स देवं हन्तुमर्हति । ईदृशं चेष्टितं ज्ञात्वा नीतो देवोऽमरैः सह

「その恩寵の力だけで、彼は神すら殺し得る。かかる企てを知って、そのデーヴァは不死の者たちと共にそこへ連れて来られた。」

Verse 57

नारदस्य वचः श्रुत्वा जगाम समुनिर्हरिः । दृष्ट्वा देवस्तमीशानं गच्छन्तं दिशमुत्तराम्

ナーラダの言葉を聞くと、ハリ—衆生の中の牟尼—は出立した。デーヴァもまた、北方へ進むイーシャーナ（シヴァ）を見て、その後を追った。

Verse 58

दृष्ट्वा देवं च रुद्रोऽथ परिष्वज्य पुनःपुनः । नमस्कृत्य जगन्नाथं देवं च मधुसूदनः

デーヴァを見て、ルドラは彼を何度も抱きしめた。そしてマドゥスーダナは恭しくお辞儀をし、宇宙の主であるジャガンナータに挨拶を捧げた。

Verse 59

विष्णुरुवाच । भयस्य कारणं देव कथ्यतां च महेश्वर । देवदानवयक्षाणां प्रेषयेयं यमालयम्

ヴィシュヌは言った。「おおデーヴァよ、おおマヘーシュヴァラよ、この恐怖の原因を教えてください。私はデーヴァ、ダーナヴァ、ヤクシャたちをヤマの住処へと送りましょう。」

Verse 60

ललाटे च कृतो धर्मो युष्माकं च महेश्वर । छित्त्वा शिरस्तथाङ्गानि इन्द्रियाणि न संशयः

「おおマヘーシュヴァラよ、その定めはあなたの額に記されています。頭、手足、そして感覚を断ち切ること、それは疑いようもありません。」

Verse 61

ईश्वर उवाच । नास्ति सौख्यं च मूर्खेषु नास्ति सौख्यं च रोगिषु । पराधीनेन सौख्यं तु स्त्रीजिते च विशेषतः

イーシュヴァラは言った。「愚か者に幸福はなく、病める者に幸福はない。また、他人に依存する者、特に女性に征服された者に幸福はない。」

Verse 62

स्त्रीजितेन मया विष्णो वरो दत्तस्तु दानवे । यस्य मूर्ध्नि न्यसेत्पाणिं स भवेद्भस्मपुंजवत्

「おおヴィシュヌよ、私は打ち負かされたとき、ダーナヴァに恩恵を与えました。彼がその頭に手を置いた者は誰でも、灰の山のようになるでしょう。」

Verse 63

अजेयश्चामरश्चैव मया ह्युक्तः स केशव । हन्तुमिच्छति मां पाप उपायस्तव विद्यते

おおケーシャヴァよ、私は彼を不敗にして不死であると宣言した。いまその罪深き者は私を殺そうとしている—もし対処の手立てがあるなら、汝がそれを案じよ。

Verse 64

विष्णुरुवाच । गच्छन्तु अमराः सर्वे युष्माभिः सह शङ्कर । उपायं सर्जयाम्यद्य वधार्थं दानवस्य च

ヴィシュヌは言った。「おおシャṅカラよ、すべての不死なる者たちを汝と共に行かせよ。今日、あのダーナヴァを討つための策を我が創り出そう。」

Verse 65

रेवायाश्च तटे तिष्ठ देव त्वममरैः सह । कालक्षेपो न कर्तव्यो गम्यतां त्वरितं प्रभो

おお神よ、不死なる者たちと共にレーヴァーの岸に留まれ。時を費やしてはならぬ—急ぎ行け、主よ。

Verse 66

दक्षिणा यत्र गङ्गा च रेवा चैव महानदी । यत्रयत्र च दृश्येत प्राची चैव सरस्वती

ガンガーが南にあり、レーヴァーが大河であるその地では—どこでそれが見られようとも—サラスヴァティーもまた現れ、東へと流れている。

Verse 67

। अध्याय

章（アドヒャーヤ）。

Verse 68

सप्तजन्मकृतं पापं नश्यते नात्र संशयः । एतत्तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम्

七生にわたり積んだ罪は滅びる—疑いはない。このティールタは至上の功徳を具え、あらゆる罪過を滅する。

Verse 69

गम्यतां तत्र देवेश लुङ्केशं त्वं सहामरैः । विष्णोस्तु वचनादेव प्रविष्टो ह्रदमुत्तमम्

「そこへ赴け、神々の主よ。不死なる者たちと共にルンケーシャのもとへ。ヴィシュヌの御言葉そのままに、彼は最勝の湖へ入った。」

Verse 70

रतिं सुमहतीं चक्रे सह तत्र मरुद्गणैः । ततश्चानन्तरं देवो मायां कृत्वा ह्यनेकधा

そこで彼はマルト神群と共に、きわめて大いなる歓喜を味わった。ついで直ちに、その神は多様なるマーヤーを作り出した。

Verse 71

वसन्तमासं संसृज्य उद्यानवनशोभितम् । अशोकैर्बकुलैश्चैव ब्रह्मवृक्षैः सुशोभनैः

彼は春の季を現し、庭園と林でその地を飾った—アショーカ、バクラ、そして麗しきブラフマ・ヴリクシャの樹々が映えた。

Verse 72

श्रीवृक्षैश्च कपित्थैश्च शिरीषैर्राजचम्पकैः । श्रीफलैश्च तथा तालैः कदम्बोदुम्बरैस्तथा

そこはシュリー樹とカピッタ、シリーシャと王者のチャンパカにより飾られ、さらにシュリーファラ、ターラ椰子、そしてカダンバとウドゥンバラも繁っていた。

Verse 73

अश्वत्थादिद्रुमैश्चैव नानावृक्षैरनेकशः । नानापुष्पैः सुगन्धाढ्यैर्भ्रमरैश्च निनादितम्

そこにはアシュヴァッタをはじめ諸々の樹木が豊かに茂り、芳香に満ちた多彩な花々が咲き、蜂の羽音が響きわたっていた。

Verse 74

तस्मिन्मध्ये महावृक्षो न्यग्रोधश्च सुशोभनः । बहुपक्षिसमायुक्तः कोकिलारावनादितः

その中央には大樹が立っていた。見事なニヤグローダ（バニヤン）で、多くの鳥が集い、コーキラ（カッコウ）の声がそこを歌のように満たしていた。

Verse 75

कृष्णेन च कृतं तस्मिन्कन्यारूपं च तत्क्षणात् । न तस्याः सदृशी कन्या त्रैलोक्ये सचराचरे

その瞬間、クリシュナはそこに乙女の姿をお造りになった。三界において—動くものも動かぬものも—彼女に比肩する娘はなかった。

Verse 76

अन्याश्च कन्यकाः सप्त सुरूपाः शुभलोचनाः । दिव्यरूपधराः सर्वा दिव्याभरणभूषिताः

さらに七人の乙女がいた。姿は麗しく、眼差しは吉祥に満ち、皆が天上の輝きを帯び、神聖なる宝飾で身を飾っていた。

Verse 77

पुमांसमभिकाङ्क्षन्त्यो यद्येकः कामयेत्स्त्रियः । मौक्तिकैर्रत्नमाणिक्यैर्वैडूर्यैश्च सुशोभनैः

もし一人の男が、男を慕う女たちを望むなら、彼女らは珠玉のごとく現れた。真珠、宝石、紅玉、そして輝くヴァイドゥーリヤ（猫目石）で麗しく飾られていた。

Verse 78

कामहारैश्च वंशैश्च बद्धो हिन्दोलकः कृतः । आरूढाश्च महाकन्या गायन्ते सुस्वरं तदा

欲をかき立てる花鬘と竹の支えで堅く結ばれたブランコが作られた。やがて高貴なる乙女たちはそれに乗り、甘く調べ正しい声で歌い始めた。

Verse 79

मारुतः शीतलो वाति वनं स्पृष्ट्वा सुशोभनम् । वातेन प्रेरितो गन्धो दानवो घ्राणपीडितः

涼やかな風が吹き、見事な森をそっと撫でた。その風に運ばれた香りはダーナヴァに届き、彼の鼻はその芳香に圧倒された。

Verse 80

ततः कुसुमगन्धेन विस्मयं परमं गतः । आघ्राय चेदृशं पुण्यं न दृष्टं न श्रुतं मया

そのとき花の香りによって、彼はこの上ない驚きに沈んだ。「かくも清らかな聖香を嗅いで、私はこれほどのものを見たことも聞いたこともない。」

Verse 81

वने चिन्तयतः किंचिद्ध्वनिगीतं सुशोभनम् । गीतस्य च ध्वनिं श्रुत्वा मोहितो मायया हरेः

森で思い巡らしていると、どこからともなく麗しい歌の響きが立った。その歌声の余韻を聞くや、彼はハリのマーヤーに惑わされた。

Verse 82

व्याधस्यैव महाकूटे पतन्ति च यथा मृगाः । कालस्पृष्टस्तथा कृष्णे पतितश्च नराधिप

人々の主よ、鹿が猟師の大きな罠に落ちるように、彼もまた—宿業の触れにより—クリシュナの御計らいへと落ち込んだ。

Verse 83

दृष्ट्वा कन्यां च तां दैत्यो मूर्च्छया पतितो भुवि । पतितेन तु दृष्टैका कन्या वटतले स्थिता

その乙女を見たダイティヤは、気絶して地に倒れた。倒れ伏したまま、彼は一本のバニヤンの木の下に立つ一人の乙女を見た。

Verse 84

आस्यं दृष्ट्वा तु नारीणां पुनः कामेन पीडितः । गृहीत्वा हेमदण्डं तु तां पातयितुमिच्छति

しかし女たちの顔を見て、彼は再び欲望に責め立てられた。金の杖をつかみ、彼女を打ち倒そうとした。

Verse 85

कन्योवाच । मा मानुस्पर्शयत्वं हि कुमार्यहं कुलोत्तम । भो मुञ्च मुञ्च मां शीघ्रं यावद्गच्छाम्यहं गृहम्

乙女は言った。「高貴なる方よ、男の手で私に触れないでください。私は未婚の娘です。放してください—早く放してください—家へ帰らせてください。」

Verse 86

दानव उवाच । अहं विवाहमिच्छामि त्वया सह सुशोभने । भूपृष्ठे सकले राज्ञी भवस्येवं न संशयः

ダーナヴァは言った。「麗しき者よ、私は汝と婚姻を望む。大地のすべてにおいて、汝は王妃となる。疑いはない。」

Verse 87

कन्योवाच । पिता रक्षति कौमार्ये भर्ता रक्षति यौवने । पुत्रो रक्षति वृद्धत्वे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति

乙女は言った。「父は処女の時に女を守り、夫は若き時に守り、子は老いの時に守る。女は自立にふさわしいとは見なされない。」

Verse 88

न स्वातन्त्र्यं ममैवास्ति उत्पन्नाहं महत्कुले । याच्यस्तु मत्पिता भ्राता मातापि हि तथैव च

「わたしには自らの自由はありません。偉大な家に生まれた身ゆえ。父と兄に願い出てください――同じく母にも。」

Verse 89

दानव उवाच । यदि मां नेच्छसे त्वद्य स्वातन्त्र्यं नावलम्बसे । ममापि च तदा हत्या सत्यं च शुभलोचने

ダーナヴァは言った。「もし今日、わたしを選ばず、自らの自立に拠らぬなら、こちらにも殺害が起こるであろう。これは真実だ、美しい眼の者よ。」

Verse 90

कन्योवाच । विश्वासो नैव कर्तव्यो यादृशे तादृशे नरे । नराः स्त्रीषु विचित्राश्च लम्पटाः काममोहिताः

乙女は言った。「あなたのような男を信じてはなりません。男は女に対して奇妙に振る舞うもの――好色で、欲望に迷わされている。」

Verse 91

परिणीय तु मां त्वं हि भुङ्क्ष्व भोगान्मया सह । जन्मनाशो भवेत्पश्चान्न त्वं नान्यो भवेन्मम

「まず正しい作法により、わたしを妻として迎えなさい。そうしてわたしと共に世の歓びを味わいなさい。その後、たとえ命が失われようとも、わたしには他は要りません――あなたも（犯す者として）他の誰も。」

Verse 92

ब्राह्मणी क्षत्रिणी वैशी शूद्री यावत्तथैव च । द्वितीयो न भवेद्भर्ता एकाकी चेह जन्मनि

「ブラーフマニーであれ、クシャトリニーであれ、ヴァイシャーであれ、シュードリーであれ――定めは同じ。この生において第二の夫があってはならず、ただ一人と共にあるべし。」

Verse 93

दानव उवाच । यत्त्वया गदितं वाक्यं तन्मया धारितं हृदि । प्रत्ययं मे कुरुष्वाद्य यत्ते मनसि रोचते

ダーナヴァは言った。「汝の語りし言葉を、我は心に納めた。今日、我に確証を与えよ――汝の心にかなうままに。」

Verse 94

कन्योवाच । जानीष्व गोपकन्यां मां क्रीडामि सखिभिः सह । अस्मत्कुलेषु यद्दिव्यं तत्कुरुष्व यथाविधि

乙女は言った。「我を牛飼いの娘と知れ。友らと共に戯れている。わが家々に定められた聖なる作法があるなら、しかるべき法に従いそれを行え。」

Verse 95

न तद्दिव्यं कुलेऽस्माकं विषं कोशं न तत्तुला । गोपान्वयेषु सर्वेषु हस्तः शिरसि दीयते

「我らの家系にそのような『奇事』はない。毒の蔵もなく、そのような秤もない。牛飼いのあらゆる一族では、祝福として手を頭上に置くのだ。」

Verse 96

कामान्धेनैव राजेन्द्र निक्षिप्तो मस्तके करः । तत्क्षणाद्भस्मसाद्भूतो दग्धस्तृणचयो यथा

「王の主よ、欲に目をくらまされて彼は頭に手を置いた。するとその瞬間、火に焼かれる枯れ草の山のように、灰と化した。」

Verse 97

केशवोपरि देवैस्तु पुष्पवृष्टिः शुभा कृता । हृष्टाः सर्वेऽगमन्देवाः स्वस्थानं विगतज्वराः

「そのとき諸天はケーシャヴァの上に吉祥の花雨を降らせた。皆歓喜し、デーヴァたちは憂いを離れてそれぞれの住処へ帰っていった。」

Verse 98

क्षीरोदं केशवो गच्छत्कालपृष्ठे निपातिते । य इदं शृणुयाद्भक्त्या चरितं दानवस्य च

魔が打ち倒されると、ケーシャヴァは乳海へと赴いた。信愛をもってこの魔の所業の物語を聴く者は……

Verse 99

स जयी जायते नित्यं शङ्करस्य वचो यथा । एतस्मात्कारणाद्राजंल्लिङ्गेश्वरमिति श्रुतम्

彼は常に勝利者として生まれる――それはシャンカラの御言葉のとおりである。ゆえに、王よ、「リンゲーシュヴァラ」として名高い。

Verse 100

लीनं च पातकं यस्मात्स्नानमात्रेण नश्यति । त्वगस्थि शोणितं मांसं मेदःस्नायुस्तथैव च

そこでは、染みついた罪でさえ沐浴するだけで滅する――皮、骨、血、肉、脂、そして筋に付着したものも同様である。

Verse 101

मज्जाशुक्रगतं पापं नश्यते जन्मकोटिजम् । लुङ्केश्वरे महाराज तोयं पिबति भक्तितः

髄や精に宿る罪――無数億の生にわたり積もったもの――も滅する。大王よ、ルンケーシュヴァラにて信愛をもってその水を飲むならば。

Verse 102

त्रिभिः प्रसृतिमात्राभिः पापं याति सहस्रधा । विशेषेण चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ तु चाष्टमी

ただ三掬いの量によって、罪は千重に砕かれる――とりわけ月の第十四日（上弦・下弦いずれの半月でも）および第八日に。

Verse 103

उपोष्य यो नरो भक्त्या पित्ःणां पाण्डुनन्दन । उद्धृतास्तेन ते सर्वे नारकीयाः पितामहाः

パーンドゥの子よ、祖霊（ピトリ）のために信心をもって断食する者によって、たとえ地獄の境に堕ちたとしても、すべての祖先は救い上げられる。

Verse 104

काकिणीं चैव यो दद्याद्ब्राह्मणे वेदपारगे । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

また、ヴェーダに通暁したバラモンに、たとえ一枚のカーキニー（kākiṇī）を施す者も、その功徳により布施の果報すべてを得、クルクシェートラ等の名高い聖地の功徳をも得る。

Verse 105

प्राप्तं तु नान्यथा राजञ्छङ्करो वदते त्विदम् । स्पर्शलिङ्गमिदं राजञ्छङ्करेण तु निर्मितम्

王よ、まさにそのとおりで、他ではない—シャンカラ自らがこう宣言する。これはスパルシャ・リンガ（Sparśa-liṅga）であり、王よ、シャンカラによって造られた。

Verse 106

स्पर्शमात्रे मनुष्याणां रुद्रवासोऽभिजायते । तेन दानफलं सर्वं कुरुक्षेत्रादिकं च यत्

ただ触れるだけで、人々はルドラの住処に住まう果報を得る。ゆえに布施の果報すべてを得、クルクシェートラ等の名高い聖なる地の功徳をも得る。

Verse 107

एतस्मात्कारणाद्राजंल्लोकपालाश्च रक्षकाः । दुर्गा च रक्षणे सृष्टा चतुर्हस्तधरा शुभा

このゆえにこそ、王よ、ローカパーラ（Lokapāla）たちは守護者として任じられ、さらにドゥルガー（Durgā）も護りのために顕現した—吉祥にして四臂を具える。

Verse 108

धनदो लोकपालेशो रक्षकश्चेश्वरस्य च । रक्षति च सदा कालं ग्रहव्यापाररूपतः

ダナダ（クベーラ）はローカパーラの中の主であり、また主（イーシュヴァラ）の守護者でもある。彼は惑星の働きとして現れつつ、常に時そのものを護り続ける。

Verse 109

पुत्रभ्रातृसमारूपैः स्वामिसम्बन्धरूपिभिः । लङ्केश्वरं च राजेन्द्र देवैर्नाद्यापि मुच्यते

王の中の王よ、今なお神々はランカーの主を解き放たない。彼らは子として、兄弟としての縁—主君への帰依と忠誠の絆—によって結ばれているからである。