Adhyaya 48

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । कस्मिन्स्थानेऽवसद्देव सोऽन्धको दैत्यपुंगवः । सर्वान्देवांश्च निर्जित्य कस्मिन्स्थाने समास्थितः

ウッターナパーダは言った。「主よ、ダイティヤの雄アンダカはどこに住みついたのですか。すべての神々を征服したのち、いま彼はどこに拠っているのでしょうか。」

Verse 2

श्रीमहेश उवाच । प्रविष्टो दानवो यत्र कथयामि नराधिप । पाताललोकमाश्रित्य कन्या विध्वंसते तु सः

聖マヘーシャは言った。「王よ、あの魔が入り込んだ場所を告げよう。冥府パーターラに身を寄せ、乙女たちを苦しめ滅ぼしているのだ。」

Verse 3

तत्र स्थितं तं विज्ञाय चापमादाय केशवः । व्यसृजद्बाणमाग्नेयं दह्यतामिति चिन्तयन्

そこにいると知るや、ケーシャヴァは弓を取り、火の神の矢を放った。「焼き尽くされよ」と念じて。

Verse 4

दह्यमानोऽग्निना सोऽपि वारुणास्त्रं स संदधे । वारुणास्त्रेण महता आग्नेयं शमितं तदा

火に焼かれながらも、彼はヴァルナの武器を発動した。その大いなるヴァルナ・アストラによって、火の矢はたちまち鎮められた。

Verse 5

ततोऽसौ चिन्तयामास केन बाणो विसर्जितः । कस्यैषा पौरुषी शक्तिः को यास्यति यमालयम्

そのとき彼は思い巡らした。「この矢を放ったのは誰か。これは誰の雄々しき力か。誰がヤマの宮へ送られるのか。」

Verse 6

ततोऽन्धको मृधे क्रुद्धो बाणमार्गेण निर्गतः । स दृष्ट्वा बाणमार्गेण चापहस्तं जनार्दनम्

やがてアンダカは戦場で怒りに燃え、矢の通り道を進み出た。矢の軌跡を追って、弓を手にするジャナールダナを見いだした。

Verse 7

अन्धक उवाच । न शर्म लप्स्यसे ह्यद्य मया दृष्ट्याभिवीक्षितः । न शक्नोषि तथा गन्तुं नागः शार्दूलदर्शनात्

アンダカは言った。「今日、おまえは安らぎを得まい。わが眼差しがそなたを捉えたのだ。去ることはできぬ――虎を見て進めぬ象のように。」

Verse 8

आगच्छति यथा भक्ष्यं मार्जारस्य च मूषिकः । न शक्नोषि तथा यातुं संस्थितस्त्वं ममाग्रतः

「鼠が猫の餌となって近づくように、そなたもまた、わが前に立つ以上、去ることはできぬ。」

Verse 9

अहं त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गे सुदारुणे । अहमन्वेषयिष्यामि किल यास्यामि ते गृहम्

「我はそなたを、死の主ヤマの苛烈なる道へと送り出す。まことに追い詰め、そなたの住まいにさえ赴こう。」

Verse 10

उपनीतोऽसि कालेन सङ्ग्रामे मम केशव । ये त्वया निर्जिताः पूर्वं दानवा अप्यनेकशः

「おおケーシャヴァよ、時そのものがそなたを我が戦へと連れて来た――かつて多くのダーナヴァの軍勢を征した者よ。」

Verse 11

न भवन्ति पुमांसस्ते स्त्रियस्ताश्चैव केशव । परं न शस्त्रसङ्ग्रामं करिष्यामि त्वया सह

「そなたが以前に打ち破った者どもは、ケーシャヴァよ、真の男ではない――女のごとき者であった。ゆえに我は、そなたと武器の戦をせぬ。」

Verse 12

वदतो दानवेन्द्रस्य न चुकोप स केशवः । अयुध्यमानं तं दृष्ट्वा चिन्तयामास दानवः

ダーナヴァの主がそのように語っても、ケーシャヴァは怒らなかった。相手が戦いに出ないのを見て、ダーナヴァは何をなすべきか思案した。

Verse 13

द्वन्द्वयुद्धं करिष्यामि निश्चित्य युयुधे नृप । स कृष्णेन पदाक्षिप्तः पतितः पृथिवीतले

「一騎討ちをしよう」と決意して戦いに臨んだ、王よ。だがクリシュナの足に打たれ、彼は大地に倒れ伏した。

Verse 14

मुहूर्तात्स समाश्वस्य उत्थायेदं व्यचिन्तयत् । अशक्तो द्वन्द्वयुद्धाय ततः साम प्रयुक्तवान् । पाणिभ्यां सम्पुटं कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणतः शुचिः

しばらくして息を整え、起き上がってこう思った。「もはや一騎討ちはかなわぬ」。そこで和解の道を選んだ。両手を杯のように合わせ、清らかな心で八支の礼拝として平伏した。

Verse 15

अन्धक उवाच । जय कृष्णाय हरये विष्णवे जिष्णवे नमः । हृषीकेश जगद्धात्रे अच्युताय महात्मने

アンダカは言った。「クリシュナに勝利あれ。ハリに、ヴィシュヌに、征服されぬ勝利者に礼拝する。おおフリシーケーシャ、世界を支える御方よ—アチュタ、偉大なる魂に帰依し奉る。」

Verse 16

नमः पङ्कजनाभाय नमः पङ्कजमालिने । जनार्दनाय श्रीशाय श्रीपते पीतवाससे

蓮華の臍をもつ御方に礼拝し、蓮華の花輪をまとう主に礼拝する。ジャナールダナに、シュリーの主に、シュリーパティに、黄衣をまとう御方に帰命し奉る。

Verse 17

गोविन्दाय नमो नित्यं नमो जलधिशायिने । नमः करालवक्त्राय नरसिंहाय नादिने

常にゴーヴィンダに帰依し奉る。大海に臥す御方に帰依し奉る。恐るべき御顔の御方、咆哮する主ナーラシンハに敬礼する。

Verse 18

शार्ङ्गिणे सितवर्णाय शङ्खचक्रगदाभृते । नमो वामनरूपाय यज्ञरूपाय ते नमः

シャールンガを携える御方、白く輝く御方、法螺貝・円盤・棍棒を持つ御方に敬礼する。ヴァーマナの御姿の主に敬礼し奉る。御身こそヤジュニャ（祭祀）なる御方よ、汝に敬礼する。

Verse 19

नमो वराहरूपाय क्रान्तलोकत्रयाय च । व्याप्ताशेषदिगन्ताय केशवाय नमोनमः

ヴァラーハの御姿を取り、三界を踏み越えた御方に敬礼する。あらゆる方角の果てまで遍満するケーシャヴァに、重ね重ね帰依し奉る。

Verse 20

वासुदेव नमस्तुभ्यं नमः कैटभनाशिने । लक्ष्म्यालय सुरश्रेष्ठ नमस्ते सुरनायक

ヴァースデーヴァよ、汝に敬礼し奉る。カイタバを滅ぼした御方に敬礼し奉る。ラクシュミーの御住まい、諸天の最勝者よ、デーヴァたちの導き手よ、汝に敬礼する。

Verse 21

विष्णोर्देवाधिदेवस्य प्रमाणं येऽपि कुर्वते । प्रजापतेर्जगद्धातुस्तेषामपि नमाम्यहम्

我は、神々の上なる神ヴィシュヌの真の威徳を証し立てる者たちにも礼拝する。また同様に、世界を支えるプラジャーパティを奉ずる者たちにも、我は頭を垂れる。

Verse 22

समस्तभूतदेवस्य वासुदेवस्य धीमतः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

一切の生きものに宿る神なる主、智慧あるヴァースデーヴァに礼拝し五体投地する者たちにさえ、われは礼拝する。

Verse 23

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

計り知れぬ光輝をもつそのヴィシュヌ、祭祀のヴァラーハに五体投地する者たちにさえ、われは礼拝する。

Verse 24

गुणानां हि निधानाय नमस्तेऽस्तु पुनःपुनः । कारुण्याम्बुनिधे देव सर्वभक्तिप्रियाय च

徳の蔵よ、あなたに幾度も礼拝いたします。神よ、慈悲の大海にして、すべての帰依者を愛する御方よ、あなたに礼拝いたします。

Verse 25

श्रीभगवानुवाच । तुष्टस्ते दानवेन्द्राहं वरं वृणु यथेप्सितम् । ददामि ते वरं नूनमपि त्रैलोक्यदुर्लभम्

世尊は仰せになった。「ダーナヴァの王よ、汝に満足した。望むままに恩寵を選べ。三界において得難きものさえ、必ず汝に授けよう。」

Verse 26

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि चेप्सितम् । तदा ददस्व मे देव युद्धं परमशोभनम् । अवद्धस्तपूतो येनाहं लोकान्गन्तास्मि शोभनान्

アンダカは言った。「もし我に満足し、望む恩寵を授け給うなら、神よ、至上に輝く戦いを我に賜え。それによって我は束縛なく、苦行（タパス）により清められ、光明の世界へ赴かん。」

Verse 27

श्रीभगवानुवाच । कथं ददामि ते युद्धं तोषितोऽहं त्वया पुनः । न त्वां तु प्रभवेत्कोपः कथं युध्यामि तेऽन्धक

世尊は仰せになった。「汝は再び我を喜ばせた。されば、いかにして汝に戦いを授けようか。汝に向けて我に怒りは起こらぬ――いかで汝と戦えよう、アンダカよ。」

Verse 28

यदि ते वर्तते बुद्धिर्युद्धं प्रति न संशयः । ततो गच्छस्व युद्धाय देवं प्रति महेश्वरम्

もし汝の心が戦いへと定まり、そこに疑いがないのなら、いざ戦へ赴け――神マヘーシュヴァラの御前に進め。

Verse 29

अन्धक उवाच । न तत्र सिध्यते कार्यं देवं प्रति महेश्वरम्

アンダカは言った。「大主マヘーシュヴァラに逆らって向けられた企ては、そこでは成就しない。」

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । पुत्र त्वं शिखरं गत्वा धूनयस्व बलेन च

世尊は仰せになった。「わが子よ、山の頂へ行き、力をもってそれを揺り動かせ。」

Verse 31

विधूते तत्र देवेशः कोपं कर्ता सुदारुणम् । कोपितः शङ्करो रौद्रं युद्धं दास्यति दानव

その峰が揺り動かされるとき、神々の主はきわめて恐るべき怒りを起こされる。憤れるシャンカラは、汝に猛き戦いを授けよう、ダーナヴァよ。

Verse 32

विष्णुवाक्यादसौ पापो गतो यत्र महेश्वरः । कैलासशिखरं प्राप्य धुनोति स्म मुहुर्मुहुः

ヴィシュヌの言葉に従い、その罪深き者はマヘーシュヴァラのもとへ赴いた。カイラーサの頂に至るや、彼は幾度も幾度もそれを揺り動かした。

Verse 33

धूनिते तत्र शिखरे कम्पितं भुवनत्रयम् । निपेतुः शिखराग्राणि कम्पमानान्यनेकशः

その峰が揺さぶられると、三界は震えた。激しく震動する岩の頂が、数多く崩れ落ちた。

Verse 34

चत्वारः सागराः क्षिप्रमेकीभूता महीपते । निपेतुरुल्कापाताश्च पादपा अप्यनेकशः

王よ、四つの大海はたちまち一つになったかのようであった。流星の落下が雨のごとく降り、数多の樹木もまた根こそぎ倒された。

Verse 35

उमया सहितो देवो विस्मयं परमं गतः । गाढमालिङ्ग्य गिरिजा देवं वचनमब्रवीत्

主はウマーを伴い、深い驚嘆にとらわれた。ギリジャーは神を固く抱きしめ、次の言葉を告げた。

Verse 36

किमर्थं कम्पते शैलः किमर्थं कम्पते धरा । किमर्थं कम्पते नागो मर्त्यः पातालमेव च । किं वा युगक्षयो देव तन्ममाख्यातुमर्हसि

「なぜ山は震えるのですか。なぜ大地は揺れるのですか。なぜナーガたちも、人々も、さらにはパーターラまでも震動するのですか。あるいは、主よ、これはユガの終末なのでしょうか。どうか私にお告げください。」

Verse 37

ईश्वर उवाच । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता क्षिप्तः सर्पमुखे करः । ललाटे च कृतं वर्म स यास्यति यमालयम्

イーシュヴァラは言った。「いったい誰の邪なる思いか――蛇の口へ手を差し入れ、額に鎧を据えるとは。彼はヤマの住処へ赴くであろう。」

Verse 38

कैलासमाश्रितो येन सुप्तोऽहं येन बोधितः । तं वधिष्ये न सन्देहः सम्मुखो वा भवेद्यदि

「カイラーサに身を寄せて我が眠りを乱し、我を目覚めさせた者――もし我が前に現れるなら、疑いなく彼を討つ。」

Verse 39

चिन्तयामास देवेशो ह्यन्धकोऽयं न संशयः । उपायं चिन्तयामास येनासौ वध्यते क्षणात्

神々の主は思い巡らした。「これはアンダカに違いない。」そして、その敵を瞬時に討ち滅ぼす方策を考えた。

Verse 40

आगताश्च सुराः सर्वे ब्रह्माद्या वसुभिः सह । रथं देवमयं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुतम्

すべての神々が来集した。ブラフマーらはヴァスたちと共に、あらゆる吉祥の徴を備えた神妙なる戦車を造り上げた。

Verse 41

केचिद्देवाः स्थिताश्चक्रे केचित्तुण्डाग्रपार्श्वयोः । केचिन्नाभ्यां स्थिता देवाः केचिद्धुर्येषु संस्थिताः

ある神々は車輪に位置し、ある者は前方と左右に立った。ある神々は輪の中心（ハブ）に陣取り、またある者は轅（くびき）に就いた。

Verse 42

धुरीषु निश्चलाः केचित्केचिद्यूपेषु संस्थिताः । केचित्स्यन्दनसंस्तम्भाः केचित्स्यन्दनवेष्टकाः

ある者は轅のくびきの上に揺るがず留まり、ある者は柱に据えられた。ある者は戦車を支える支柱となり、またある者はそれを守り巻き締める結びとなった。

Verse 43

आमलसारकेऽन्येऽपि अन्येऽपि कलशे स्थिताः । रिपोर्भयंकरं दिव्यं ध्वजमालादिशोभितम्

またある者は頂飾りたるアーマラサーラカに、またある者は宝瓶形の頂（カラシャ）に据えられた。神なる戦車は旗幡と花鬘により荘厳され、敵にとっては恐るべき威容であった。

Verse 44

रथं देवमयं कृत्वा तमारूढो जगद्गुरुः । निर्ययौ दानवो यत्र कोपाविष्टो महेश्वरः

かくして神性に満ちた戦車を整えると、世の師はそれに乗り給うた。ついで大自在天マヘーシュヴァラは怒りに燃え、ダーナヴァのいる方へと進み出た。

Verse 45

तिष्ठ तिष्ठेत्युवाचाथ क्व प्रयास्यसि दुर्मते । शरासनं करे गृह्य शरांश्चिक्षेप दानवे

「止まれ、止まれ！」と彼は叫んだ。「どこへ行く、邪なる心の者よ。」手に弓を取り、ダーナヴァに向けて矢を放った。

Verse 46

दानवेऽधिष्ठिते युद्धे शरैश्चिछेद सायकान् । शरासनेण तत्रैव अन्धकश्छादितस्तदा

ダーナヴァが戦いを押し進めると、彼は矢でもって飛来する矢弾を断ち切った。するとその場でアンダカは覆われ、弓と矢の驟雨により姿を隠された。

Verse 47

न तत्र दृश्यते सूर्यो नाकाशं न च चन्द्रमाः । आग्नेयमस्त्रं व्यसृजद्दानवोऽपि शिवं प्रति

そこでは太陽も見えず、空もなく、月さえも見えなかった。するとダーナヴァもまた、火の武器（アーグネーヤ・アストラ）をシヴァに向けて放った。

Verse 48

। अध्याय

「章（アドヒャーヤ）」—写本伝承において、章の終結または移行を示す奥書の標記。

Verse 49

ततो देवाधिदेवोऽसौ वारुणास्त्रमयोऽजयत् । वारुणास्त्रेण निमिषादाग्नेयं नाशितं तदा

そのとき神々の主は、ヴァルナの武器を顕して勝利した。瞬く間に、ヴァルナの武器によって火の武器は滅ぼされた。

Verse 50

दानवेन तदा मुक्तं वायव्यास्त्रं रणाजिरे । वारुणं च गतं तात वायव्यास्त्रविनाशितम्

それから戦場でダーナヴァはヴァーユの武器を放った。愛しき者よ、ヴァルナの武器もまた無力化され、そのヴァーユの武器によって滅ぼされた。

Verse 51

देवो व्यसर्जयत्सार्पं क्रोधाविष्टेन चेतसा । मारुतं नाशितं बाणैः सर्पैस्तत्र न संशयः

神は怒りに心を燃やし、蛇の武器を放った。その蛇のごとき矢によって、風の力はそこで滅ぼされた—疑いはない。

Verse 52

दानवेन ततो मुक्तं गरुडास्त्रं च लीलया । गारुडास्त्रं च तद्दृष्ट्वा सार्पं नैव व्यदृश्यत

そのときダーナヴァは、戯れのごとくガルダの武器を放った。しかるにそのガールダ・アストラが現れるや、蛇の武器はもはや見えなかった。

Verse 53

ततो देवाधिदेवेन नारसिंहं विसर्जितम् । नारसिंहास्त्रबाणेन गारुडास्त्रं प्रशामितम्

ついで神々の主は、ナーラシンハの威力を放たれた。ナーラシンハ・アストラの矢によって、ガルダの武器は鎮められ、静止した。

Verse 54

अस्त्रमस्त्रेण शम्येत न बाध्येत परस्परम् । महद्युद्धमभूत्तातसुरासुरभयंकरम्

武器は武器によって鎮められるべきで、互いにただちに打ち滅ぼし合うものではない。かくして、いとしき者よ、神々にもアスラにも恐るべき大戦が起こった。

Verse 55

चक्रनालीकनाराचैस्तोमरैः खड्गमुद्गरैः । वत्सदन्तैस्तथा भल्लैः कर्णिकारैश्च शोभनैः

円盤の武器、鉤のある投げ矢、鉄の矢、槍、剣、棍棒により、また「子牛の歯」と呼ばれる飛び道具、バッラの矢、そして見事なカルニカーラの矢柄によって—

Verse 56

एवं न शक्यते हन्तुं दानवो विविधायुधैः । तदा ज्वालाकरालाश्च खड्गनाराचतोमराः

このようにして、ダーナヴァはさまざまな武器でも討ち果たせなかった。すると、炎をまとい凄まじい剣と、鉄の矢と、槍とが現れた—

Verse 57

वृषाङ्केन विमुक्तास्तु समरे दानवं प्रति । न संस्पृशन्ति शस्त्राणि गात्रं गौडवधूरिव

しかし、牛旗の主が戦場でダーナヴァに向けて放った武器は、その身にさえ触れなかった――あたかも高陀の高貴なる花嫁に、求婚者の馴れ馴れしさが届かぬように。

Verse 58

आयुधानि ततस्त्यक्त्वा बाहुयुद्धमुपस्थितौ । करं करेण संगृह्य प्रहरन्तौ स्वमुष्टिभिः । रणप्रयोगैर्युध्यन्तौ युयुधाते शिवान्धकौ

そののち二人は武器を捨て、徒手の戦いに移った。手を手に取り組み、拳で打ち合い、戦の技を尽くして、シヴァとアンダカはなお戦い続けた。

Verse 59

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अन्धकं प्रति देवेशश्चिन्तयामास निग्रहम् । हनिष्यामि न सन्देहो दुष्टात्मानं न संशयः

聖マールカンデーヤは言った。天神の主はアンダカを制し伏せようと決意した。「この邪悪なる魂を討つ。疑いはない、ためらいもない。」

Verse 60

स शिवेन यदा क्षिप्तः पतितः पृथिवीतले । ऊर्ध्वबाहुरधोवक्त्रो दानवो नृपसत्तम

王の中の最勝よ、シヴァに投げ飛ばされたそのダーナヴァは大地に倒れた――両腕は上に投げ出され、顔は下に向いていた。

Verse 61

क्रोधाविष्टेन देवेशः सङ्ग्रामे देवशत्रुणा । कक्षयोः कुहरे क्षिप्त्वा बन्धेनाक्रम्य पीडितः

戦場において、憤怒に包まれた天神の主は、神々の敵に襲われた。腋のくぼみに投げ込まれ、縄に縛られ押さえつけられて、苦痛を受けた。

Verse 62

निस्पन्दश्चाभवद्देवो मूर्च्छायुक्तो महेश्वरः । मूर्च्छापन्नं तु तं ज्ञात्वा चिन्तयामास दानवः

大自在天マヘーシュヴァラは失神に覆われ、身じろぎもせず静止した。彼が気絶したと知るや、ダーナヴァは思案し始めた。

Verse 63

हाहा कष्टं कृतं मेऽद्य दुष्कृतं पापकर्मणा । किं करोमि कथं कर्म कस्मिन्स्थाने तु मोचये

「ああ、ああ！ 今日、わたしは痛ましい所業をなした——罪の行いによる悪業だ。どうすればよい？ いかに行ずべきか？ いずこにてこの罪からの解脱を得られようか？」

Verse 64

गृहीत्वा देवमुत्सङ्गे गतः कैलासपर्वतम् । शय्यायां शङ्करं न्यस्य निर्ययौ दैत्यराट्ततः

神を膝に抱き、彼はカイラーサ山へ向かった。寝台にシャンカラを横たえ、ダイティヤの王はそののち外へ出た。

Verse 65

शय्यायां पतितो देवः प्रपेदे वेदनां ततः । तावद्ददर्श चात्मानं स्वकीयभवनस्थितम्

寝台に倒れた神は、そのとき痛みを覚えた。するとただちに、自らがまるで己の住処に在るかのように見えた。

Verse 66

पराभवः कृतो मद्यं कथं तेन दुरात्मना । क्रोधवेगसमाविष्टो निर्ययौ दानवं प्रति

「あの邪なる者は、いかにしてこの我に恥辱を与えたのか？」 怒りの奔流に包まれ、彼はダーナヴァに向かって進み出た。

Verse 67

आयसीं लगुडीं गृह्य प्रभुर्भारसहस्रजाम् । दानवं च ततो दृष्ट्वा प्राक्षिपत्तस्य मूर्धनि

主は鉄の棍棒を取り上げ、千の重荷にも等しい威重をもって、魔を見てその頭上へと投げつけた。

Verse 68

खड्गेन ताडयामास दानवः प्रहसन्रणे । देवेनाथस्मृतं चास्त्रं कौच्छेराख्यं महाहवे

戦場で嘲り笑いながら魔は剣で打ちかかった。するとその大いなる合戦において、神は「カウッチェラ」と名づく武器を想起した。

Verse 69

दीप्यमानं समुत्सृज्य हृदये ताडितः क्षणात् । ततः स ताडितस्तेन रुधिरोद्गारमुद्वमन्

火のごとく燃え輝くものを投げ捨てたが、刹那に胸の奥を打たれた。かく打たれて、血潮をどっと吐き出した。

Verse 70

पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । पुनश्च देवदेवेन शूलेन द्विदलीकृतः

うつ伏せに倒れ落ち、ついで三叉戟に貫かれた。さらに神々の主はその三叉戟で彼を二つに裂いた。

Verse 71

शूलाग्रेऽसौ स्थितः पापो भ्रान्तवांश्चक्रवत्तदा । ये ये भूम्यां पतन्ति स्म तत्कायाद्रक्तबिन्दवः

その罪深き者は三叉戟の先に据えられ、車輪のようにくるくると回った。そしてその身から地に落ちる血の一滴一滴は—

Verse 72

ते ते सर्वे समुत्तस्थुर्दानवाः शास्त्रपाणयः । व्याकुलस्तु ततो देवो दानवेन तरस्विना

その滴りから、彼らは皆起ち上がった――手に武器を執るダーナヴァたち。すると神は、その迅く猛きダーナヴァによって心を乱された。

Verse 73

देवेनाथ स्मृता दुर्गा चामुण्डा भीषणानना । आयाता भीषणाकारा नानायुधविराजिता

そのとき神はドゥルガー――恐るべき面貌のチャームンダーを想起した。彼女は現れ、凄絶なる姿で、さまざまな武器に輝いていた。

Verse 74

महादंष्ट्रा महाकाया पिङ्गाक्षी लम्बकर्णिका । आदेशो दीयतां देव को यास्यति यमालयम्

「大いなる牙、巨大なる身、黄褐の眼、長き耳の者よ――命を下したまえ、主よ。誰をヤマの住処へ送るべきか。」

Verse 75

ईश्वर उवाच । पिबास्य रुधिरं भद्रे यथेष्टं दानवस्य च । निपतद्रुधिरं भूमौ दुर्गे गृह्णीष्व माचिरम्

イーシュヴァラは言った。「吉祥なる者よ、彼の血を飲め。望むままにダーナヴァの血を飲むがよい。地に落ちる血は、ドゥルガーよ、遅れずに受け取れ。」

Verse 76

निहन्मि दानवं यावत्साहाय्यं कुरु सुन्दरि । एवमुक्ता तु सा दुर्गा पपौ च रुधिरं ततः

「我がダーナヴァを討つ間、助力せよ、美しき者よ。」そう告げられると、ドゥルガーはその血を飲み干した。

Verse 77

निहता दानवाः सर्वे देवेशेन सहस्रशः । अन्धकोऽपि च तान् दृष्ट्वा दानवानवनिं गतान् । ततो वाग्भिः प्रतुष्टाव देवदेवं महेश्वरम्

神々の主は、幾千ものダーナヴァをことごとく討ち滅ぼした。アンダカもまた、彼らが地に倒れるのを見て、言葉をもって देवदेव（デーヴァデーヴァ）マヘーシュヴァラを讃嘆した。

Verse 78

अन्धक उवाच । जयस्व देवदेवेश उमार्धार्धाशरीरधृक् । नमस्ते देवदेवेश सर्वाय त्रिगुणात्मने

アンダカは言った。「勝利あれ、 देवदेवेश（デーヴァデーヴェーシャ）よ。ウマーをみずからの身の半分として宿す御方よ。礼拝します、 देवदेवेशよ、万有そのもの、三グナを本性とする御方よ。」

Verse 79

वृषभासनमारूढ शशाङ्ककृतशेखर । जय खट्वाङ्गहस्ताय गङ्गाधर नमोऽस्तु ते

牡牛に乗り坐し、月を頂に戴く御方よ。勝利あれ、カトヴァーンガの杖を執る御方よ。ガンガーダラ、ガンガーを戴く御方よ、汝に礼拝いたします。

Verse 80

नमो डमरुहस्ताय नमः कपालमालिने । स्मरदेहविनाशाय महेशाय नमोऽस्तु ते

ダマルを手にする御方に礼拝。髑髏の鬘をまとう御方に礼拝。スメーラ（カーマ）の身を滅したマヘーシャに、礼拝いたします。

Verse 81

पूष्णो दन्तनिपाताय गणनाथाय ते नमः । जय स्वरूपदेहाय अरूपबहुरूपिणे

プーシャンの歯を落としたガナナータよ、汝に礼拝。勝利あれ、真実の本体を身とする御方よ。無相にして、しかも多くの相を現す御方よ。

Verse 82

उत्तमाङ्गविनाशाय विरिञ्चेरपि शङ्कर । श्मशानवासिने नित्यं नित्यं भैरवरूपिणे

おおシャンカラよ――梵天の首さえ滅ぼす御方。常に火葬場に住し、常に常にバイラヴァの姿として顕現する御方よ！

Verse 83

त्वं सर्वगोऽसि त्वं कर्ता त्वं हर्ता नान्य एव च । त्वं भूमिस्त्वं दिशश्चैव त्वं गुरुर्भार्गवस्तथा

あなたは遍く行き渡り、あなたが為し、あなたが収め取る――他はない。あなたは大地、あなたは方角、そしてあなたこそ師（グル）であり、またバールガヴァでもある。

Verse 84

सौरिस्त्वं देवदेवेश भूमिपुत्रस्तथैव च । ऋक्षग्रहादिकं सर्वं यद्दृश्यं तत्त्वमेव च

神々の神よ、あなたはシャウリでもあり、また大地の子でもある。星宿・惑星、そして見えるすべて――その真実在はただあなたのみ。

Verse 85

एवं स्तुतिं तदा कृत्वा देवं प्रति स दानवः । संहताभ्यां तु पाणिभ्यां प्रणनाम महेश्वरम्

このように神に讃歌を捧げ終えると、そのダーナヴァは合掌して、マヘーシュヴァラに恭しく礼拝した。

Verse 86

ईश्वर उवाच । साधु साधु महासत्त्व वरं याचस्व दानव । दाताहं याचकस्त्वं हि ददामीह यथेप्सितम्

イーシュヴァラは言った。「善い、善いぞ、大いなる魂よ。ダーナヴァよ、恩寵を求めよ。我は授ける者、汝は願う者。ここに汝の望むままを与えよう。」

Verse 87

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तदात्मसदृशोऽहं ते कर्तव्यो नापरो वरः

アンダカは言った。「もし汝が満足し、神々の主よ、もし我に授けるべき恩寵があるなら――我を汝自身の本性に等しき者となさしめよ。ほかの願いはない。」

Verse 88

भस्मी जटी त्रिनेत्री च त्रिशूली च चतुर्भुजः । व्याघ्रचर्मोत्तरीयश्च नागयज्ञोपवीतकः

（我は）聖なる灰を身に塗り、結髪の行者となり、三つの眼を具え、三叉戟を執り、四つの腕を持ち、虎皮を上衣としてまとい、蛇を聖なる祭糸（ヤジュニョーパヴィータ）とする者となりたい。

Verse 89

एतदिच्छाम्यहं सर्वं यदि तुष्टो महेश्वर

もし汝が満足されるなら、マヘーシュヴァラよ、我はこれらすべてを望む。

Verse 90

ईश्वर उवाच । ददामि ते वरं ह्यद्य यस्त्वया याचितोऽनघ । गणेषु मे स्थितः पुत्र भृङ्गीशस्त्वं भविष्यसि

イーシュヴァラは言った。「咎なき者よ、今日、汝が願い求めた恩寵を授けよう。我が子よ、我がガナたちの中に住して、汝はブリンギーシャ（Bhṛṅgīśa）となる。」