Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 73

Devanagari script

देवेनाथ स्मृता दुर्गा चामुण्डा भीषणानना । आयाता भीषणाकारा नानायुधविराजिता

Transliteration

devenātha smṛtā durgā cāmuṇḍā bhīṣaṇānanā | āyātā bhīṣaṇākārā nānāyudhavirājitā

Translation

そのとき神はドゥルガー――恐るべき面貌のチャームンダーを想起した。彼女は現れ、凄絶なる姿で、さまざまな武器に輝いていた。

Word by Word

• देवेन: by the god
• देवेन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; निपातः (sequencer)

• स्मृता: was remembered/called
• स्मृता: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम् (past passive participle); स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (remembered/called)

• दुर्गा: Durgā
• दुर्गा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुर्गा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• चामुण्डा: Cāmuṇḍā
• चामुण्डा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चामुण्डा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; दुर्गायाः अपरनाम (appositive)

• भीषणानना: terrible-faced
• भीषणानना: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीषण (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (भीषणम् आननं यस्याः)

• आयाता: arrived
• आयाता: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + आ (उपसर्ग) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; गत्यर्थे—'having come/arrived'

• भीषणाकारा: of dreadful form
• भीषणाकारा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीषण (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः (भीषणः आकारः यस्याः)

• नानायुधविराजिता: shining with various weapons
• नानायुधविराजिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + आयुध (प्रातिपदिक) + विराजित (कृदन्त, √राज्)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (नानैः आयुधैः विराजिता—adorned with various weapons)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The deity remembers Durgā; Cāmuṇḍā appears instantly—dreadful-faced, terrifying, yet radiant—covered in ornaments and bearing many weapons that gleam like lightning.

Characters & Entities

• Durgā
• Cāmuṇḍā
• Śiva (contextual 'deva')

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma is threatened, divine protection manifests through Śakti—courage and safeguarding power arise in response to sincere invocation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No distinct tīrtha is named; the verse occurs within the Revā-khaṇḍa’s broader sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implicit devotional principle appears: smaraṇa (remembrance/invocation) of the Goddess in times of संकट (crisis).