शिवतेजसः समुद्रे बालरूपप्रादुर्भावः (Śiva’s Tejas Manifesting as a Child in the Ocean)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । श्रुतेयमद्भुता मेऽद्य कथा शंभोर्महात्मनः

ヴィヤーサは言った。「おおサナトクマーラよ、遍知なるブラフマーの御子よ、あなたに礼拝いたします。今日、私は大いなる御心をもつ主シャンブ（シヴァ）についての、この驚異の物語を聴聞しました。」

Verse 2

क्षिप्ते स्वतेजसि ब्रह्मन्भालनेत्रसमुद्भवे । लवणांभसि किं ताताभवत्तत्र वदाशु तत्

おおブラフマンよ、主の額の眼より生じ、自らの烈しいテージャスを帯びたその火が塩の海へ投じられたとき、いったいそこで何が起こったのですか、親愛なる方よ。速やかにお語りください。

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ शिवलीलां महाद्भुताम् । यच्छ्रुत्वा श्रद्धया भक्तो योगिनां गतिमाप्नुयात्

サナトクマーラは言った。「大いなる智慧をもつ愛しき者よ、シヴァのこの上なく驚異なる神聖なるリーラーを聴きなさい。信（シュラッダー）をもって聴く帰依者は、ヨーギーたちが悟り得た高き境地—霊的な道と究極—に到達する。」

Verse 4

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् । क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालत्वमाप ह

そのとき、主シヴァの額の眼より生じた烈火の光輝は、塩の海へと投じられ、たちまち幼子の姿を得た。

Verse 5

तत्र वै सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे । रुरोदोच्चैस्स वै बाल सर्वलोक भयंकरः

そこ、シンドゥとガンガーが海へと合流するところで、その幼子は高らかに泣き叫び、あらゆる世界を震え上がらせた。

Verse 6

रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः । स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतः

その泣き声の響きによって大地はたびたび震え、またその轟音により、スヴァルガもサティヤローカも、まるで聾したかのようになった。

Verse 7

बालस्य रोदनेनैव सर्वे लोकाश्च तत्रसुः । सर्वतो लोकपालाश्च विह्वलीकृतमानसाः

その神なる幼子のただ泣き声ひとつによって、あらゆる世界は騒然と揺れ動き、四方の世界の守護者たちも心乱れ、惑いに沈んだ。

Verse 8

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र चचाल सचराचरम् । भुवनं निखिलं तात रोदनात्तच्छिशोर्विभो

これ以上何を語ろう、婆羅門の中の最勝者よ。あの大いなる力をもつ幼子の泣き声により、動くものも動かぬものも含めた全宇宙が震えた、愛しき者よ。

Verse 9

अथ ते व्याकुलास्सर्वे देवास्समुनयो द्रुतम् । पितामहं लोकगुरुं ब्रह्माणं शरणं ययुः

そのとき、すべての神々は聖仙たちとともに動揺し、たちまち世の師にして祖父なるブラフマーのもとへ、帰依のため急ぎ赴いた。

Verse 10

तत्र गत्वा च ते देवा सुनयश्च सवासवाः । प्रणम्य च सुसंस्तुत्य प्रोचुस्तं परमेष्ठिनम्

そこに至ると、神々は善き心の者たちとインドラを伴い、礼拝して麗しく讃嘆し、ついで至高の創造主パラメーシュティンに申し上げた。

Verse 11

देवा ऊचुः । लोकाधीश सुराधीश भयन्नस्समुपस्थितम् । तन्नाशय महायोगिञ्जातोयं ह्यद्भुतो रवः

諸天は言った。「おお、諸世界の主、神々の主よ。恐れが我らに迫り、眼前に立っております。大いなるヨーギンよ、これを払い給え――まことに、この驚くべき咆哮が起こったのです。」

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । गंतुमैच्छत्ततस्तत्र किमेतदिति विस्मितः

サナトクマーラは語った。彼らの言葉を聞くや、諸世界の祖父にして父であるブラフマーは驚嘆し、「これはいったい何であろうか」と怪しみつつ、そこへ赴こうとした。

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैस्तातावतरत्सत्यलोकतः । रसां तज्ज्ञातुमिच्छन्स समुद्रमगमत्तदा

それからブラフマーは諸天を伴い、サティヤローカより降り立った。彼はその事の「ラサ（真味・本質）」を知ろうと望み、その時、海へと赴いた。

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलं धरवधोपाख्याने जलंधरोत्पत्तिविवाहवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

かくして『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』—第二のルドラ・サンヒター、第五のユッダ・カーンダ、ジャランダラ討滅の物語において—「ジャランダラの誕生と婚姻の叙述」と題する第十四章はここに終わる。

Verse 15

आगतं विधिमालोक्य देवरूप्यथ सागरः । प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयत्

梵天（ブラフマー）が神々しい御姿で来臨するのを見て、サーガラは頭を垂れて礼拝し、幼子を抱き取り、そっと梵天の膝の上に安置した。

Verse 16

ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं सागरं विस्मयान्वितः । जलराशे द्रुतं ब्रूहि कस्यायं शिशुरद्भुतः

そのとき梵天は驚嘆に満ちて大海に告げた。「おお、広大なる水の塊よ、急いで申せ——この不思議なる幼子は誰の子なのか。」

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मणो वाक्यमाकर्ण्य मुदितस्सागरस्तदा । प्रत्युवाच प्रजेशं स नत्वा स्तुत्वा कृतांजलिः

サナトクマーラは語った。梵天の言葉を聞いて、海神サーガラは歓喜した。彼は生類の主に礼拝し讃嘆を捧げ、合掌して答えた。

Verse 18

समुद्र उवाच । भो भो ब्रह्मन्मया प्राप्तो बालकोऽयमजानता । प्रभवं सिंधुगंगायामकस्मात्सर्वलोकप

海は言った。「おお、尊き婆羅門よ！この童子は、いかなる因縁か我がもとに預けられ、私はその由を知らぬ。大海とガンガーの合流の地に、忽然と現れたのだ――おお、万界の守護者よ！」

Verse 19

जातकर्मादिसंस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो । जातकोक्तफलं सर्वं विधातर्वक्तुमर्हसि

「おお、世の師よ、この者のために、ジャータカルマに始まる誕生のサンスカーラを執り行ってください。さらに、配剤者たる梵天（ブラフマー）よ、これら新生児の儀礼によって得られると説かれる功徳の果を、余すところなく宣べ給え。」

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । एवं वदति पाथोधौ स बालस्सागरात्मजः । ब्रह्माणमग्रहीत्कण्ठे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः

サナトクマーラは語った。海がそのように述べている最中、海の子たるその若者は、梵天（ブラフマー）の喉をつかみ、幾度となく繰り返し激しく揺さぶった。

Verse 21

विधूननं च तस्यैवं सर्वलोककृतो विधेः । पीडितस्य च कालेय नेत्राभ्यामगमज्जलम्

かくして、万界を生み出す創造主ブラフマーは揺さぶられ、動揺した。さらに、苦しめられた魔カーレーヤは、両の眼より水――すなわち涙――を流した。

Verse 22

कराभ्यामब्धिजातस्य तत्सुतस्य महौजसः । कथंचिन्मुक्तकण्ठस्तु ब्रह्मा प्रोवाच सादरम्

ブラフマーは両手をもって、海より生まれた大いなる威力の子の締めつけから、どうにか喉を解き放った。窒息の束縛を免れると、ブラフマーは敬虔なる慎みをもって語り始めた。

Verse 23

ब्रह्मोवाच । शृणु सागर वक्ष्यामि तवास्य तनयस्य हि । जातकोक्तफलं सर्वं समाधानरतः खलु

ブラフマーは言った。「聞け、サーガラよ。汝のこの子について出生の徴に語られた果報のすべてを、明確で確かな説明を与えんとする心で、まことに語ろう。」

Verse 24

नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैव जलं मम । तस्माज्जलंधरेतीह ख्यातो नाम्ना भवत्वसौ

「この者は自らの両眼によって我が水を押しとどめた。ゆえにここにおいて『ジャランダラ（Jalaṁdhara）』の名で知られよ。」

Verse 25

अधुनैवैष तरुणस्सर्वशास्त्रार्थपारगः । महापराक्रमो धीरो योद्धा च रणदुर्मदः

今すでにこの若者は、あらゆるシャーストラの義に通達している。大いなる武勇を備え、沈着にして勇敢、まことの戦士であり、戦場のただ中でも怯まず、烈々たる自信に満ちている。

Verse 26

भविष्यति च गंभीरस्त्वं यथा समरे गुहः । सर्वजेता च संग्रामे सर्वसंपद्विराजितः

汝は戦場のグハ（カールッティケーヤ）のごとく、堅固にして決意深くなるであろう。戦においては万を征し、あらゆる繁栄と卓越を身にまとって燦然と輝く。

Verse 27

दैत्यानामधिपो बालः सर्वेषां च भविष्यति । विष्णोरपि भवेज्जेता न कुत श्चित्पराभवः

そのバ―ラはダイティヤらの主となり、まことに万のうちの第一となる。ヴィシュヌにさえ勝利し、いずれの方角からも敗北を受けぬであろう。

Verse 28

अवध्यस्सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति । यत एष समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति

ルドラなくしては、彼はあらゆる存在にとって不殺・不敗となろう。彼はまさにその源より生じたゆえ、今またそこへ帰ってゆく。

Verse 29

पतिव्रतास्य भविता पत्नी सौभाग्यवर्द्धिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी रम्या प्रियवाक्छीलसागरा

彼女は貞節を守り夫に尽くす妻となり、夫の吉祥と福運を増し育てる。四肢ことごとく麗しく、まことに愛らしく、甘美な言葉と高雅な徳行の大海となる。

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् । आमंत्र्य सरितान्नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्

サナトクマーラは言った。「かく語り終えると、ブラフマーはシュクラを召し、灌頂（アビシェーカ）して王権に就けた。ついで河々の主に別れを告げ、ブラフマーは人々の視界から姿を消した。」

Verse 31

अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनस्सागरस्तदा । तमात्मजं समादाय स्वगेहमगमन्मुदा

そのときサーガラは、彼を見て喜びに目が花開き、わが子を抱き上げて、歓喜に満ちて家へと帰っていった。

Verse 32

अपोषयन्महोपायैस्स्वबालं मुदितात्मकः । सर्वांगसुन्दरं रम्यं महाद्भुतसुतेजसम्

心より喜びつつ、彼は最上の手立てでわが子を養い育てた。四肢ことごとく麗しく愛らしく、驚くべき吉祥の光明（テージャス）を放って輝く子であった。

Verse 33

अथाम्बुधिस्समाहूय कालनेमिं महासुरम् । वृन्दाभिधां सुतां तस्य तद्भार्यार्थमयाचत

そのときアンブディは大アスラのカーラネーミを召し、彼の娘ヴリンダーを妻として迎えたいと願い出た。

Verse 34

कालनेम्यसुरो वीरोऽसुराणां प्रवरस्सुधीः । साधु येनेम्बुधेर्याञ्चां स्वकर्मनिपुणो मुने

おお聖仙よ、勇猛なるアスラのカーラネーミは、アスラの中でも最勝にして真に賢く、自らの策謀に通じていた。その才によって大海を渡る道を求めた。

Verse 35

जलंधराय वीराय सागरप्रभवाय च । ददौ ब्रह्मविधानेन स्वसुतां प्राणवल्लभाम्

海より生まれし勇者ジャランダラに、彼はブラフマーの定めと規定の儀礼に従い、命にも等しく愛するわが娘を妻として授けた。

Verse 36

तदोत्सवो महानासीद्विवाहे च तयोस्तदा । सुखं प्रापुर्नदा नद्योऽसुराश्चैवाखिला मुने

おお聖仙よ、そのとき二人の婚礼の祝祭はこの上なく盛大となり、流れゆく小川も大河も、そしてアスラの全軍までもが安らぎの喜びを得た。

Verse 37

समुद्रोऽति सुखं प्राप सुतं दृष्ट्वा हि सस्त्रियम् । दानं ददौ द्विजातिभ्योऽप्यन्येभ्यश्च यथाविधि

花嫁と並ぶ我が子を見て、サムドラはこの上ない歓喜に満たされた。ついで定められた作法に従い、再生族（ヴェーダに通ずる者）や他の人々にも布施の贈り物を施した。

Verse 38

ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पाताल संस्थिताः । ते हि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः

かつて神々に討ち破られ、パーターラに住していたダイティヤたちは、やがて地上界へと来た。恐れを離れ、彼に帰依し、庇護を求めた。

Verse 39

ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां सिंधुसुताय दत्त्वा । बभूवुरत्यन्तमुदान्विता हि तमाश्रिता देव विनिर्जयाय

その後、カーラネーミを筆頭とするアスラたちは、シンドゥの子に自らの娘を嫁がせた。おおデーヴァよ、彼らは大いに歓喜し、神々を完全に打ち破るために彼に帰依した。

Verse 40

स चापि वीरोम्बुधिबालकोऽसौ जलंधराख्योऽसुरवीरवीरः । संप्राप्य भार्यामतिसुन्दरी वशी चकार राज्यं हि कविप्रभावात्

その勇士—大海より生まれし者—はジャランダラと名高く、アスラの勇者の中でも第一であった。比類なき美しき妻を得て、賢仙（カヴィ）の霊威によって王国を己の支配下に収めた。