Sarga 31

Verse 1

एवं शृत्वा तु संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन्।।।।स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम्।।।।

その対話を聞くと、先にそこへ来ていたラクシュマナは、涙に顔を乱され、悲しみに耐えられず立ち尽くした。ラグ族の喜びたる彼は兄の御足を固く抱きしめ、名高きシーターと、大いなる誓いに堅く立つラ―ガヴァに向かって語りかけた。

Verse 2

एवं शृत्वा तु संवादं लक्ष्मणः पूर्वमागतः।बाष्पपर्याकुलमुखः शोकं सोढुमशक्नुवन्।।2.31.1।।स भ्रातुश्चरणौ गाढं निपीड्य रघुनन्दनः।सीतामुवाचातियशां राघवं च महाव्रतम्।।2.31.2।।

その対話を聞くと、先にそこへ来ていたラクシュマナは、涙に顔を乱され、悲しみに耐えられず立ち尽くした。ラグ族の喜びたる彼は兄の御足を固く抱きしめ、名高きシーターと、大いなる誓いに堅く立つラ―ガヴァに向かって語りかけた。

Verse 3

यदि गन्तुं कृताबुद्धिर्वनं मृगगजायुतम्।अहं त्वानुगमिष्यामि वनमग्रे धनुर्धरः।।।।

もしあなたが鹿や象の群れる森へ行くと決意されたなら、私もまたあなたに従って森へ参ります。弓を執り、先頭に立って。

Verse 4

मया समेतोऽरण्यानि बहूनि विचरिष्यसि।पक्षिभिर्मृगयूथैश्च संघुष्टानि समन्ततः।।।।

私と共に、お前は多くの森を巡るだろう。そこは四方に、鳥のさえずりと野の獣の群れの響きがこだまする。

Verse 5

न देवलोकाक्रमणं नामरत्वमहं वृणे।ऐश्वर्यं वापि लोकानां कामये न त्वया विना।।।।

汝なくしては、天界（デーヴァの国）を征することも不死も望まぬ。汝が共におらねば、諸世界の主権すら欲しない。

Verse 6

एवं ब्रुवाणस्सौमित्रिर्वनवासाय निश्चितः।रामेण बहुभिस्सान्त्वैर्निषिध्दः पुनरब्रवीत्।।।।

かくしてサウミトリは、森に住まう決意を固めて語った。ラーマが多くの慰めの言葉で制しても、彼はなお再び口を開いた。

Verse 7

अनुज्ञातश्च भवता पूर्वमेव यदस्म्यहम्।किमिदानीं पुनरिदं क्रियते मन्निवारणम्।।।।

すでに以前、あなたは私に許しを与えられた。ならば今なぜ、再びこの制止がなされるのですか。

Verse 8

यदर्थं प्रतिषेधो मे क्रियते गन्तुमिच्छतः।एतदिच्छामि विज्ञातुं संशयो हि ममानघ।।।।

罪なき御方よ、私は知りたいのです。行きたいと願う私が、なぜ制されるのか。まことにこのことが私の心に疑いを生じさせました。

Verse 9

ततोऽब्रवीन्महातेजा रामो लक्ष्मणमग्रतः।स्थितं प्राग्गामिनं वीरं याचमानं कृताञ्जलिम्।।।।

そのとき大いなる光を放つラーマは、目の前のラクシュマナに語りかけた。勇士は合掌して立ち、先駆けとして前に進むことを願い求めていた。

Verse 10

स्निग्धो धर्मरतो वीरस्सततं सत्पथे स्थितः।प्रियः प्राणसमो वश्यो भ्राता चापि सखा च मे।।।।

あなたは情け深く、ダルマに帰依し、勇猛で、常に善き道に立っている。あなたは我が命そのもののように愛しい—兄弟として従順であり、友としても伴侶である。

Verse 11

मयाऽद्य सह सौमित्रे त्वयि गच्छति तद्वनम्।को भरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां वा यशस्विनीम्।।।।

サウミトラよ、もし今日あなたが私と共にあの森へ行くなら、カウサリヤを、そして名高きスミトラーを、誰が守り養うのか。

Verse 12

अभिवर्षति कामैर्यः पर्जन्यः पृथिवीमिव।स कामपाशपर्यस्तो महातेजा महीपतिः।।।।

かつてはパルジャニヤのごとく願いを雨と降らせて大地を潤した、あの大威光の地上の王は、いまや欲望の縄に絡め取られ、打ち倒されてしまった。

Verse 13

सा हि राज्यमिदं प्राप्य नृपस्याश्वपते स्सुता।दुःखितानां सपत्नीनां न करिष्यति शोभनम्।।।।

アシュヴァパティ王の娘がこの王国を手に入れれば、苦しむ他の妃たちに対して、何一つ善きことをなすまい。

Verse 14

न स्मरिष्यति कौसल्यां सुमित्रां च सुदुःखिताम्।भरतो राज्यमासाद्य कैकेय्यां पर्यवस्थितः।।।।

バラタが王国を得て、カイケーイーを頼みとして安んずるなら、彼はカウサリヤーと、深い悲しみに沈むスミトラーを思い出すこともないだろう。

Verse 15

तामार्यां स्वयमेवेह राजानुग्रहणेन वा।सौमित्रे भर कौशल्यामुक्तमर्थमिमं चर।।।।

それゆえ、サウミトラよ、ここに留まり、みずからの力によって、あるいは王の恩寵を得て、あの尊きカウサリヤーを支えよ。私が述べたこの趣旨を実行せよ。

Verse 16

एवं मम च ते भक्तिर्भविष्यति सुदर्शिता।धर्मज्ञ गुरुपूजायां धर्मश्चाप्यतुलो महान्।।।।

そのように行えば、私へのあなたの帰依は明らかに示される。法を知る者よ、長上を敬うことこそ、それ自体が比類なき大いなる徳である。

Verse 17

एवं कुरुष्व सौमित्रे मत्कृते रघुनन्दन।अस्माभिर्विप्रहीणाया मातुर्नो न भवेत्सुखम्।।।।

そのようにせよ、サウミトラよ、私のために、ラグ族の喜びよ。母が私たちと離れ離れになれば、彼女に幸せはないのだから。

Verse 18

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मण श्श्लक्ष्णया गिरा।प्रत्युवाच तदा रामं वाक्यज्ञो वाक्यकोविदम्।।।।

言葉に巧みで言意を見抜くラーマにこのように語りかけられ、弁舌に通じたラクシュマナは、そのとき柔らかな言葉でラーマに答えた。

Verse 19

तवैव तेजसा वीर भरतः पूजयिष्यति।कौसल्यां च सुमित्रां च प्रयतो नात्र संशयः।।।।

あなたの御威光ゆえに、勇士よ、バラタは必ずや恭しくカウサリヤとスミトラーを敬い奉る。ここに疑いはない。

Verse 20

कौशल्या बिभृयादार्या सहस्रमपि मद्विधान्।यस्यास्सहस्रं ग्रामाणां सम्प्राप्त मुपजीवनम्।।।।

高貴なるカウサリヤは、我がごとき者を千人であっても養い得る。彼女には千の村々から生計の糧がもたらされているからだ。

Verse 21

तदात्मभरणे चैव मम मातुस्तथैव च।पर्याप्ता मद्विधानां च भरणाय यशस्विनी।।।।

その誉れ高き御方は、自らを養うに足り、また我が母をも、さらに我がごとき者をも養い得る。

Verse 22

कुरुष्व मामनुचरं वैधर्म्यं नेह विद्यते।कृतार्थोऽहं भविष्यामि तव चार्थः प्रकल्पते।।।।

どうか私をあなたの従者、随行の者としてお許しください。ここにダルマへの背きはありません。私は願いを成就し、あなたの御目的もまた果たされましょう。

Verse 23

धनुरादाय सशरं खनित्रपिटकाधरः।अग्रतस्ते गमिष्यामि पन्थानमनुदर्शयन्।।।।

弓と矢を携え、掘り具と籠を持って、私はあなたの前を進み、道をお示しします。

Verse 24

आहरिष्यामि ते नित्यं मूलानि च फलानि च।वन्यानि यानि चान्यानि स्वाहाराणि तपस्विनाम्।।।।

私は日々、根や果実、そして修行者（タパスヴィン）にふさわしい他の森の食を集めてまいります。

Verse 25

भवांस्तु सह वैदेह्या गिरिसानुषु रंस्यते।अहं सर्वं करिष्यामि जाग्रत स्स्वपतश्च ते।।।।

あなたはヴァイデーヒー（Vaidehī）とともに山の斜面で憩い楽しんでください。私はあなたのために、目覚めている時も眠っている時も、すべてをいたします。

Verse 26

रामस्त्वनेन वाक्येन सुप्रीतः प्रत्युवाच तम्।व्रजापृच्छस्व सौमित्रे सर्वमेव सुहृज्जनम्।।।।

あなたはヴァイデーヒー（Vaidehī）とともに山の斜面で憩い楽しんでください。私はあなたのために、目覚めている時も眠っている時も、すべてをいたします。

Verse 27

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।।।

また、ジャナカの大いなる祭祀において、大いなる魂をもつヴァルナ自らが王に授けた、見るだに畏ろしい二張の神弓——

Verse 28

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।2.31.27।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।2.31.28।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।2.31.29।।

——貫くことのできぬ二領の神鎧、尽きることなき矢を収めた二つの箙、そして黄金で飾られ、太陽のごとく清らかに輝く二振りの剣。

Verse 29

ये च राज्ञो ददौ दिव्ये महात्मा वरुण स्स्वयम्।जनकस्य महायज्ञे धनुषी रौद्रदर्शने।।2.31.27।।अभेद्यकवचे दिव्ये तूणी चाक्षयसायकौ।आदित्यविमलौ चोभौ खड्गौ हेमपरिष्कृतौ।।2.31.28।।सत्कृत्य निहितं सर्वमेतदाचार्यसद्मनि।सर्वमायुधमादाय क्षिप्रमाव्रज लक्ष्मण।।2.31.29।।

これらはすべて、師の御邸に恭しく納めてある。武具一切を携え、急ぎ戻れ、ラクシュマナよ。

Verse 30

स सुहृज्जनमामन्त्र्यवनवासाय निश्चितः।इक्ष्वाकुगुरुमागम्य जग्राहायुधमुत्तमम्।।।।

森に住まうことを固く定めたラクシュマナは友に別れを告げ、ついでイクシュヴァーク族の師のもとに赴き、最上の武器を受け取った。

Verse 31

तद्धिव्यं राजशार्दूल सत्कृतं माल्यभूषितम्।रामाय दर्शयामास सौमित्रिस्सर्वमायुधम्।।।।

それから、王子たちの虎よ、サウミトリ（ラクシュマナ）は、礼を尽くして花鬘で飾られたその一切の神なる武具を、ラーマに示した。

Verse 32

तमुवाचात्मवान् रामः प्रीत्या लक्ष्मणमागतम्।काले त्वमागत सौम्य काङ्क्षिते मम लक्ष्मण।।।।

自らをよく治めるラーマは、到着したラクシュマナに愛情をこめて言った。「やさしき者よ、まさに私が待ち望んでいた時に来てくれた、我がラクシュマナよ。」

Verse 33

अहं प्रदातुमिच्छामि यदिदं मामकं धनम्।ब्राह्मणेभ्यस्तपस्विभ्यस्त्वया सह परन्तप।।।।

私はこの我が財を、苦行のバラモンたちに施したい。お前と共に行おう、敵を屈する者よ。

Verse 34

वसन्तीह दृढं भक्त्या गुरुषु द्विजसत्तमाः।तेषामपि च मे भूयस्सर्वेषाञ्चोपजीविनाम्।।।।

ここには、師に篤く帰依する最上のバラモンたちが住んでいる。さらに、私に生計を頼る者たちも多くいる。

Verse 35

वशिष्ठपुत्रं तु सुयज्ञमार्यंत्वमानयाशु प्रवरं द्विजानाम्।अभिप्रयास्यामि वनं समस्तानभ्यर्च्य शिष्टानपरान् द्विजातीन्।।।।

急いで、ヴァシシュタの子でありバラモンの中でも最勝の尊きスヤジュニャを連れて来てくれ。彼と、ほかのすぐれた二度生まれの者たちすべてに礼拝を捧げたのち、私は森へと旅立つ。