Adhyaya 22

Verse 1

शौनकौवाच । माहात्म्यं ब्रूहि सर्वज्ञ शृण्वतां पापनाशनम् । सर्वप्राणिहितार्थाय तुलस्या अनुकंपया

シャウナカは言った。「全知なる御方よ、聞く者の罪を滅するトゥラシーの功徳を、あらゆる生きとし生けるものの利益のため、慈悲をもってお説きください。」

Verse 2

सूत उवाच । तुलस्याः परिसरे यस्य काननं तिष्ठति द्विज । गृहस्य तीर्थरूपत्वान्नायांति यमकिंकराः

スータは言った。「二度生まれの者よ、トゥラシーの近くに林が立つ住まいは、その家そのものがティールタ（聖なる渡し場）となる。ゆえにヤマの使者はそこへ来ない。」

Verse 3

तुलस्याः काननं विप्र सर्वपापहरं शुभम् । रोपयंति नराः श्रेष्ठास्ते न पश्यंति भास्करिम्

「婆羅門よ、トゥラシーの林は吉祥にして、あらゆる罪を除く。最上の人々がこれを植え、彼らはもはや苦しみの太陽を見ることがない。」

Verse 4

रोपणं पालनं सेवां दर्शनं स्पर्शनं तु यः । कुर्य्यात्तस्य प्रणष्टं स्यात्सर्वपापं द्विजोत्तम

「二度生まれの最勝者よ、植え、養い、奉仕し、拝し、さらには触れる者には、あらゆる罪が滅び去る。」

Verse 5

कोमलैस्तुलसीपत्रैरर्चयंति हरिं तु ये । कालस्य सदनं विप्र ते न यांति महाशयाः

「婆羅門よ、柔らかなトゥラシーの葉でハリを礼拝する高貴な魂は、死の住処、ヤマのもとへは行かない。」

Verse 6

गंगाद्याः सरितः श्रेष्ठा विष्णु ब्रह्म महेश्वराः । देवैस्तीर्थैः पुष्कराद्यैस्तिष्ठंति तुलसीदले

諸河のうちではガンガーをはじめとする川が最上であり、またヴィシュヌ、ブラフマー、マヘーシュヴァラは、諸神とプシュカラなどの聖なるティールタとともに、トゥラシーの一枚の葉に宿る。

Verse 7

यो युक्तस्तुलसीपत्रैः पापी प्राणान्विमुञ्चति । विष्णोर्निकेतनं याति सत्यमेतन्मयोदितम्

たとえ罪深き者であっても、トゥラシーの葉を身に飾って命を終えるなら、ヴィシュヌの住処へ至る—これこそ我が告げる真実である。

Verse 8

तुलसीमृत्तिकालिप्तो युक्तः पापशतैरपि । विमुंचति नरः प्राणान्स याति हरिमन्दिरम्

たとえ百の罪に重く覆われていても、身をトゥラシーの土で塗り、命の息を放つとき、その人はハリの御住まいへ赴く。

Verse 9

यो नरो धारयेद्विप्र तुलसीकाष्ठचंदनम् । तस्याङ्गं न स्पृशेत्पापं स याति परमं पदम्

ブラーフマナよ、トゥラシーの木（数珠）と白檀（聖なる印）を身に帯びる者には罪が触れず、彼は至上の境地に到る。

Verse 10

तुलसीकाष्ठमालां तु कण्ठस्थां वहते तु यः । अप्यशौचोप्यनाचारो भक्त्या याति हरेर्गृहम्

首にトゥラシー木の首飾りを掛ける者は、たとえ不浄で非行があっても、信愛によってハリの御住まいに至る。

Verse 11

धात्रीफलकृतामाला तुलसीकाष्ठसंभवा । दृश्यते यस्य देहे तु स वै भागवतो नरः

アーマラキー（余甘子）の実で作られ、トゥラシーの木から整えられた花輪がその身に見える者こそ、まことにバ―ガヴァタ、主の真の帰依者である。

Verse 12

तुलसीदलजां मालां कण्ठस्थां वहते तु यः । विष्णूच्छिष्टां विशेषेण स नमस्यो दिवौकसाम्

トゥラシーの葉で作った花輪を首に掛ける者——とりわけヴィシュヌ神に供えられたものを——は、天界の住人にさえ礼拝されるに値する。

Verse 13

यः पुनस्तुलसीमालां कण्ठे कृत्वा जनार्दनम् । पूजयेत्पुण्यमाप्नोति प्रतिपुष्पं गवायुतम्

トゥラシーの花輪を首に掛けてジャナールダナを礼拝する者は功徳を得る。花一つごとに、『ガヴァーユタ』という莫大な数の牛を施すに等しい。

Verse 14

धारयन्ति न ये मालां हैतुकाः पापबुद्धयः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

打算と利害から聖なる花輪を身に着けない罪深き心の者たちは、ハリの憤怒の火に焼かれ、地獄から戻ることはない。

Verse 15

न जह्यात्तुलसीमालां धात्रीमालां विशेषतः । महापातकसंहर्त्रीं धर्मकामार्थदायिनीम्

トゥラシーの花輪を捨ててはならない。とりわけダートリー（アーマラキー）の花輪は、重罪を滅し、ダルマと願いと繁栄を授ける。

Verse 16

स्पृशेच्च यानि लोमानि धात्रीमाला कलौ नृणाम् । तावद्वर्षसहस्राणि वसते केशवालये

カリの時代において、ダートリー（アーマラキー）の花鬘が人の髪の何本に触れるか、その本数に等しい幾千年のあいだ、彼はケーシャヴァの御住処に住まう。

Verse 17

निवेद्य केशवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य वै नास्ति पातकम्

まずトゥラシーの木から成る花鬘（数珠）をケーシャヴァに奉げ、そののち信愛をもって身に着ける者には、まことに罪がない。

Verse 18

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा नश्यन्ति दूरेण वातोद्धूतं यथा दलम्

しかしトゥラシー木の花鬘を見るや、死者の王ヤマの使者たちは遠くから滅び去る。風に吹き飛ばされる木の葉のように。

Verse 19

तुलस्या विपिने धात्र्याश्छायासु यो नरोत्तमः । पिण्डं ददाति पितरो मुक्तिं यान्ति द्विजोत्तम

おお最勝のバラモンよ。トゥラシーの林にて、アーマラキー（ダートリー）の木陰でピンダ（祖霊供養の飯団子）を捧げる最上の人により、その祖先は解脱へと至る。

Verse 20

पाणौ मूर्ध्नि गले चैव कर्णयोश्च मुखे द्विज । धात्रीफलं यस्तु धत्ते स विज्ञेयो हरिः स्वयम्

おお再生の者よ。アーマラキー（ダートリー）の果を手に、頭に、首に、耳に、あるいは口もとに身につける者は、まさにハリその人と知るべきである。

Verse 21

धात्रीपत्रैः फलैर्विप्र श्रीहरिं चार्चयेद्द्विज । कोटिजन्मार्जितं पापं पूजया नश्यति सकृत्

おお婆羅門よ、ダートリー（アーマラキー）の葉と実をもってシュリー・ハリを礼拝せよ。この一度のプージャーにより、千万生に積もった罪は滅する。

Verse 22

यज्ञादेवाश्च मुनयस्तीर्थानि कार्तिके द्विज । धात्रीवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठन्ति कार्तिके सदा

おお再生の者よ、カールティカ月には、神々と牟尼と聖なるティールタは常に、ダートリーの樹に依りて留まる。

Verse 23

धात्रीपत्रं कार्तिके च द्वादश्यां तुलसीदलम् । चिनोति यो नरो गच्छेन्निरयं यातनामयम्

カールティカ月のドヴァーダシーの日に、アーマラキーの葉とトゥラシーの葉を摘む者は、苦罰に満ちた地獄へ赴く。

Verse 24

धात्रीछायासु यो विप्र चान्नं भुनक्ति कार्तिके । अन्नसंसर्गजं पापमावर्षं तस्य नश्यति

おお婆羅門よ、カールティカ月にダートリー（アーマラキー）の樹陰で食を取る者は、食に触れて生じる罪が一年のあいだ滅せられる。

Verse 25

तुलसीवनमध्ये च धात्रीमूले च कार्तिके । कुर्याद्धर्यर्चनं विप्र वैकुण्ठं याति स ध्रुवम्

おお婆羅門よ、カールティカ月にハリを礼拝する者は、トゥラシーの林の中であれ、アーマラキー（ダートリー）の根元であれ、必ずヴァイクンタに至る。

Verse 26

तुलसीमूलदेशेऽपि स्थितं वारि द्विजोत्तम । गृह्णाति मस्तके भक्त्या पापी याति हरेर्गृहम्

おお、最勝の再生者よ。聖なるトゥラシーの根元に置かれた水であっても、罪ある者が信愛をもって頭上に戴けば、ハリの御住処に至る。

Verse 27

तुलसीपत्रगलितं यस्तोयं शिरसावहेत् । सर्वतीर्थेषु स स्नातश्चांते याति हरेर्गृहम्

トゥラシーの葉を伝って落ちた水を頭上に戴く者は、あらゆるティールタで沐浴したとみなされ、ついにはハリの御住処へ赴く。

Verse 28

पुरा कश्चिद्द्विजश्रेष्ठो द्वापरेऽभून्महामुने । स्नात्वैकदा तुलस्यै स वनं दत्वा गृहं गतः

大いなる聖仙よ、昔、ドヴァーパラの世に、すぐれたバラモンがいた。ある時、沐浴を終えると、トゥラシーに林を寄進し、それから家へ帰った。

Verse 29

आदित्यो वर्चसा नाम्ना मार्त्तंड इव पुण्यतः । तृषार्तो भक्षकः कश्चिदागतो बहुकल्मषः

そこにアーディティヤ・ヴァルチャスという者がいた。マールタンダ（太陽）のごとく功徳に満ちた人である。そこへ、渇きに苦しみ、多くの罪を負った貪り食う者がやって来た。

Verse 30

तुलस्यामूलतस्तोयं पीत्वा चासौ हतांहसः । त्वरयाप्यागतो व्याधो नाम्ना यश्चासिमर्द्दनः

トゥラシーの根元の水を飲むと、彼の罪は滅した。すると急ぎ足で、アーシマルダナという名の狩人が到来した。

Verse 31

उवाच भुक्तं चान्नं च भुक्त्वा भग्नं गतः किमु । कृत्वा मे पाकभांडस्थं चागतो हिंसकस्य ते

彼は言った。「食を食べ、食べ終えてなお、なぜそれを壊して立ち去ったのか。わが調理の器を損ねて、また戻って来たのか――おお、乱暴者よ！」

Verse 32

विव्याध तं गतप्राणं नेतुं वै शमनाज्ञया । आगताः किंकराः क्रुद्धाः पाशमुद्गरपाणयः

命尽きたその者を連れ去るため、ヤマの命により、怒れるヤマの使者たちが、縄の輪と棍棒を手にして来た。

Verse 33

बद्ध्वा नेतुं मनश्चक्रुरागता विष्णुकिंकराः । तदा छित्त्वा चर्मपाशं स्यंदने तं मनोहरे

ヴィシュヌの使者たちが来て、彼を縛って連れ去ろうとした。そのとき皮の縄を断ち切り、彼を心奪う車に乗せた。

Verse 34

तूर्णमारोहयामासुः पप्रच्छुर्विनयान्विताः । तेऽपि पुण्येन भोः संतः केन वै नीयतेऽप्यसौ

彼らは急いで彼を乗せ、礼を尽くして問うた。「おお高貴なる方々よ、この者はいかなる功徳によって行き先へと運ばれているのですか。」

Verse 35

ऊचुस्तेऽसौ पुरा राजा पुण्यं बहुतरं कृतम् । अकरोद्धरणं कांचित्सुंदरीं चांगनामयम्

彼らは言った。「昔、この者は王であり、きわめて大いなる功徳を積んだ。女としての苦しみに悩む一人の美しい女に、支えと施しを整えたのだ。」

Verse 36

अनेन चांहसा राजा गतो वै शमनक्षयम् । तत्रक्लेशं तु युष्माभिर्दत्तं वै शमनाज्ञया

この罪そのものによって、王はまことにヤマの住処へ赴いた。だがヤマの命により、汝らはそこで彼に苦しみを与えた。

Verse 37

ताम्रमय्यास्त्रियासार्द्धं क्रीडां सुप्त्वा चकार सः । तप्तायां लोहशय्यायां वैक्लव्यं कर्मणा नृप

銅で作られた女と戯れ、そして眠りに落ちたのち、彼は—自らの業の力によって、王よ—灼熱の鉄の寝台の上で無力となった。

Verse 38

तप्तायोभीषणं तप्तं लोहस्तंभं यमाज्ञया । ततः स्थितः समालिंग्य भुक्त्वा दुःखं चिरं नृपः

ヤマの命により、熱におそろしい灼熱の鉄柱が設けられた。ついで王は立たされ、それを抱きしめさせられ、長きにわたり苦しみを受けた。

Verse 39

सिक्तः क्षारांबुधाराभिरन्यैर्वै शमनालये । ततो नरकशेषे च पापयोनौ मुहुर्मुहुः

ヤマの住処において、彼は苛烈な塩水の流れや他の責め苦を浴びせられる。さらにその後も、幾度となく残りの地獄界と罪の胎（卑しい生）へ投げ込まれる。

Verse 40

जन्मासाद्य चिरं दुःखमनुभूतं स्वकर्मणा । तुलसीमूलकं वारि पीत्वा याति हरेर्गृहम्

再び生を受け、自らの業によって長く苦しみを味わったのち、トゥラシーの根元の水を飲む者は、ハリ（ヴィシュヌ）の御住処へ至る。

Verse 41

इदानीं तद्वचः श्रुत्वा गतादूता यथागताः । तेन सार्द्धं विष्णुदूता गता वैकुंठमंदिरम्

そのとき彼の言葉を聞くや、使者たちは来たときのままに去り、彼とともにヴィシュヌの使者たちはヴァイクンタの宮殿寺院へと赴いた。

Verse 42

माहात्म्यं कथितं ब्रह्मन्तुलस्याः पापनाशनम् । कुर्वंति सेवां ये भक्त्या न जाने किं भवेन्मुने

おおブラーフマナよ、罪を滅するトゥラシーの大いなる功徳を語り終えた。信愛をもって彼女に仕える者が—おお牟尼よ—いかなる吉祥の境地に至るか、私には言い尽くせぬ。