Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

The Glory of Tulasī and Dhātrī (Āmalakī): Protection from Yama and Attainment of Vaikuṇṭha

आदित्यो वर्चसा नाम्ना मार्त्तंड इव पुण्यतः । तृषार्तो भक्षकः कश्चिदागतो बहुकल्मषः

ādityo varcasā nāmnā mārttaṃḍa iva puṇyataḥ | tṛṣārto bhakṣakaḥ kaścidāgato bahukalmaṣaḥ

そこにアーディティヤ・ヴァルチャスという者がいた。マールタンダ(太陽)のごとく功徳に満ちた人である。そこへ、渇きに苦しみ、多くの罪を負った貪り食う者がやって来た。

आदित्यःĀditya (name/person)
आदित्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
वर्चसाby splendor
वर्चसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवर्चस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; हेतु/विशेषणार्थे (by splendor)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; 'नाम्ना' = 'by name'
मार्तण्डःMārtaṇḍa (the Sun)
मार्तण्डः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootमार्तण्ड (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
इवlike
इव:
Upama-sambandha (उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (particle of comparison)
पुण्यतःdue to merit; virtuously
पुण्यतः:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय; हेतौ/कारणे 'by virtue of merit'
तृषा-आर्तःtormented by thirst
तृषा-आर्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतृषा + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभाव: 'तृषया आर्तः' (afflicted by thirst)
भक्षकःan eater/devourer
भक्षकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
कश्चित्a certain
कश्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; अनिश्चितवाचक
आगतःcame
आगतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; उपसर्ग: आ
बहुकल्मषःvery sinful/impure
बहुकल्मषः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootबहु + कल्मष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्मधारय: 'बहु कल्मषं यस्य/बहुकल्मषः' (much sin/impurity)

Narrator (context not provided in the excerpt)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: forest

Sandhi Resolution Notes: तृषार्तो = तृषा + आर्तः; कश्चिदागतो = कश्चित् + आगतः.

Ā
Āditya Varcas
M
Mārtaṇḍa (Sun)

FAQs

The simile signals radiant virtue and purity—like the Sun, he is portrayed as inherently meritorious and morally luminous.

Literally ‘a devourer/eater’ burdened with many sins; without fuller context it may indicate a morally corrupt person (or a predatory figure) arriving in distress.

It sets up a contrast between virtue and heavy sinfulness, often used in Purāṇic narratives to introduce tests of compassion, charity, or righteous conduct.