Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

ナーラダは言った。「おお牟尼よ、真実義（タットヴァ）の趣旨に通じた賢者よ、あなたはすべてを説き明かされた。いま私は、諸ユガの定義となる相と、その定まった推移（期間と状態）を聞きたい。」

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

サナカは言った。「善い、善いぞ。大いなる智慧を備え、世を益する牟尼よ。いま私は、あらゆる世界に利益をもたらす諸ユガの法（ユガ・ダルマ）を説き明かそう。」

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

おお高貴なる者よ、ある時にはダルマは増大して栄え、また同じく、この大地においてダルマは衰え、滅びへと向かう。

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

クリタ、トレーター、ドヴァーパラ、カリ――この四つが合わさってチャトゥルユガ（四時代）となる。おお徳ある者の最上よ、その量は十二の天年であると知れ。

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

諸ユガは、サンディヤー（薄明）とサンディヤー・アンシャ（薄明の部分）を備えるゆえ、その構造においてまことに相似している。時間の量に従って理解すべし――これが真理を観ずる者たちの宣言である。

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

まず最初に来るのはクリタ（サティヤ）・ユガであると宣言され、次いで自らの秩序により定められたトレーター・ユガが来る。さらにドヴァーパラ・ユガが語られ、最後に順次、カリ・ユガが末世として知られる。

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

クリタ・ユガにおいては、ああ婆羅門よ、神々・ダーナヴァ・ガンダルヴァ・ヤクシャ・ラークシャサ・ナーガといった区別はなく、すべてが神々に等しいものとして記憶された。

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

クリタと呼ばれる時代には、すべての者が歓喜し、ダルマに堅く住した。そこには売買がなく、ヴェーダの分別さえ存在しなかった。

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラは、それぞれの正しい行いに励みつつ、常にナーラーヤナに帰依し、苦行（タパス）に志し、禅定（ディヤーナ）に専心する。

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

欲などの過失を離れ、寂静（シャマ）に始まる徳に励み、ダルマ成就の方途に心を定め、嫉みなく偽りなき者—そのような人は、より高き道にふさわしい。

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

彼らは皆、真実の言葉を愛し、四住期（四アーシュラマ）の法に安住し、ヴェーダの学修に成就し、あらゆる聖典の学に通暁していた。

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

四住期（四アーシュラマ）にかなう行いを、時の秩序に従って修し、欲望から生じる果報に結ばれぬ者は、至上の境地へと至る。

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

クリタ・ユガにおいてナーラーヤナは白き姿、まことに清浄である。いまトレーター・ユガのダルマを説こう—心をよく収めて聴け。

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

おお、最勝の聖仙よ。トレーター・ユガではダルマは淡くなり（円満の勢いを失い）、ハリはわずかに赤みを帯びる。人々にもまた、幾分の苦難が伴う。

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

彼らは皆、クリヤー・ヨーガに励み、ヤジュニャ（祭祀）の行に堅く住した。真実の誓いを保ち、禅定（ディヤーナ）に心を向け、常に禅定に全身を捧げていた。

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

おお最勝の牟尼よ、ドヴァーパラの世にはダルマは二本の脚にて立ち、ハリは黄なる光彩を帯び、ヴェーダもまた分かたれる。

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

おお最勝の二度生まれよ、そこには虚偽に耽る者もあり、ブラーフマナをはじめ諸ヴァルナの中にも、ラ―ガ（執着）などの悪徳に染まる者がいる。

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

ある者は天界またはアパヴァルガ（解脱）を求めて、ヴァイプラの祭祀を修する。ある者は財などの欲により、またある者は罪垢に染まる心で、不浄の動機からそれを行う。

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

おお最勝の婆羅門よ、ドヴァーパラの世にはダルマとアダルマが拮抗し、アダルマの力により衆生もまた衰え、やつれてゆく。

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

おお最勝の牟尼よ、ある者は短命となり、またある者は、婆羅門よ、功徳に励む人々を見て、嫉みと非難（アスーヤー）に陥る。

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

われはカリの時代のありさまを説こう—心を統一して聴け。カリ・ユガが到来すると、ダルマはただ一つの足でのみ立つ（本来の力の四分の一）のである。

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

ターマサの時代（カリ）が到来すると、ハリはまことにクリシュナの姿を取る。いかなる義なる者も、定められたヤジュニャ（祭祀）の作法を行い続けるなら、ダルマに安住する。

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

たとえ福徳ある者がクリヤー・ヨーガに励んでいても、ダルマに堅く立つ人を見れば、人々はなお嫉み、あら探しにふけりがちである。

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

アダルマの広がりによって、誓戒と正しい行いは滅び、智慧に根ざす供犠（ジュニャーナ・ヤジュニャ）などの聖なる儀礼も衰え、災厄が起こるであろう。

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

カリ・ユガにおいて、人々は皆、嫉み（アスーヤー）に沈み、偽りの行いに傾き、あらゆる生きものは短命となる。

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

ナーラダは言った。「おお聖仙よ、あなたは諸ユガの法（ダルマ）を簡略に説かれました。いまはカリ・ユガを詳しくお語りください。あなたこそダルマを知る者の中で最勝だからです。」

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

おお最上の聖仙よ、カリ・ユガにおいて、ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラはどのような食を取り、どのような行いをなすのでしょうか。

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

サナカは言った。「聞きなさい、聖仙の中の虎よ、あらゆる世界の利益者よ。私はカリの時代の法（ダルマ）を、ありのままに、詳しく、完全に説き明かそう。」

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

クリシュナが御自身の神聖なる本位へと帰還され（この世を去られる）とき、あらゆるダルマは衰え滅してゆく。ゆえにカリは極めて恐ろしいものとなり、あらゆる罪を生む混濁の交わりとなる。

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

恐るべきカリ・ユガが到来すると、ブラーフマナ、クシャトリヤ、ヴァイシャ、シュードラは皆ダルマに背を向け、さらに二度生まれの者（ドヴィジャ）はヴェーダにも背を向ける。

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

人々は皆、偽りの法（ダルマ）に執着し、他者の過失をあげつらうことに没頭する。空しい我慢により心は汚れ、「学者」と呼ばれても真実と誠実を欠く。

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

人々は皆「我こそ最上」と言って争う。皆がアダルマ（不義）を貪り、そのような者たちは欺きに満ち、偽善的である。

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

ゆえにカリ・ユガにおいては、すべての人が短命となる。人の寿命がわずかであるがゆえに、ああ二度生まれし者よ、聖なる学びを正しく修得することができなくなる。

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

真の知を受け取り育むことが失われるゆえ、アダルマは再びはびこる。やがて時の順に従い、罪に心を向けるがままに、あらゆる衆生は滅びへと至る。

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

かくして、ブラーフマナをはじめとする諸ヴァルナは互いに混淆する。欲と怒りに駆られ、人々は愚かに迷い、無益な苦悩に責めさいなまれる。

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

カリの世には、あらゆるヴァルナがシュードラのごとくなり、高貴なる者は卑しき境へ沈み、卑しき者もまた高き位へと上る。

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

王たちは財に耽り、不義の道を歩み、過酷な租税を課して民を苦しめる。

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

やがて二度生まれの者（ドヴィジャ）はシュードラのために屍を担ぐ者となり、正しきダルマは女たちに移る一方、夫たちは姦通者のごとき振る舞いで生きる。

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

子は父を憎み、妻たちはことごとく夫を侮る。人々は皆、他人の妻に溺れ、他人の財に執着する。

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

おおブラーフマナよ、恐るべきカリ・ユガにおいて人々は魚と肉で生計を立て、さらには乳を搾ることさえ糧とし、皆が罪業に心を傾ける。

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

彼らは善き人々に嫉みを抱いてそれを楽しみ、嘲り笑うであろう。さらに川辺では鍬で掘り、薬草を植えるであろう。

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

大地は実りを失い、種子も花も滅びる。女たちは遊女の美しさと振る舞いに憧れを抱くであろう。

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

ブラーフマナはダルマを売る者となり、女は身を売る者となる。ほかの者はヴェーダを売り、二度生まれの者はシュードラの振る舞いを好むであろう。

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

彼らは善人や寡婦の財さえ奪い去る。富に貪るブラーフマナは、もはや聖なる誓戒（ヴラタ）を守らなくなるであろう。

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

正しい行いを捨て、むなしい言葉に汚れた二度生まれの者の中には、祖霊のためのシュラーダ（śrāddha）などの儀礼を、ただ見せかけと偽善のために行う者が出るであろう。

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

最も卑しき者どもは、ふさわしからぬ者にのみ施しを与え、乳への貪りゆえにのみ牛に愛情を示す。

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

そのようなバラモンは沐浴や清浄など定められた行を行わず、また卑しき者どもは不相応の者にのみ施しを与える。

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

おおバラモンよ、善き人をそしることに耽る者、またバラモンをそしることに執する者においては、誰の心もヴィシュヌ主へのバクティへと傾くことはない。

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

クリシュナが自らの黒き御姿として来臨される時、財に貪る王の悪しき僕らは、祭祀を行う者や二度生まれのバラモンさえ打ち据える。

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

おお牟尼よ、この恐るべきカリ・ユガにおいては、人々は皆、施しを失い、二度生まれのバラモンでさえ、堕落した者からの供物までも分別なく受け取る。

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

カリ・ユガの第一の四分の一においてさえ、人々はハリを罵る。しかも時代の終わりには、誰一人としてハリの御名すら口にしなくなる。

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

カリの世において、再生者（ドヴィジャ）たちはシュードラの女たちとの交わりに溺れ、寡婦との関係を欲し、シュードラから得た食を享受することに耽る。

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

ヴェーダの正しき道を捨て、邪道の堕落した行いに交わることで、彼らは異端（パーシャṇḍ）となり、四住期（四アーシュラマ）の制度を罵るであろう。

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

また、足より生まれた者たちは再生者に奉仕しなくなる。一方で、異端の印を帯びた最下の者どもが、再生者に定められた務めと行法を横取りする。

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

赭色（カシャーヤ）の衣をまとい、ジャターの髪を結い、灰と塵を身に塗りながら、欺きと策謀に執着して、シュードラ向けのダルマの教説を説き広めるであろう。

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

二度生まれの者たちは自らの定められた行いを捨て、他人の煮炊きした食を口にし、心は邪に傾く。同様に、シュードラでさえ出家の道に入り、遁世の生活を取るであろう。

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

おお牟尼よ、カリの世には賄賂で生計を立てる者が現れる。また、ダルマの姿を装う異端の偽り者—カパーラ（髑髏鉢）を携える乞食行者や卑しい僧—が出現する。

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

二度生まれの中の最勝者よ、二度生まれの者たちがダルマ破壊へと傾くとき、シュードラが最高の座に上り、ダルマを説き明かし始めるであろう。

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

これら、また他にも多くの者が—裸形や赤衣などのしるしをまとい—異端の一派として広まり、たいていはヴェーダを汚し、乱し、堕落させるであろう。

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

カリの世には、多くの人が歌や楽器に巧みでありながら、些末で表面的な宗教に身を寄せ、かくして真のダルマを滅ぼす者となる。

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

乏しい資を持ちながら、外のしるしをむなしく身にまとい、空なる我慢に汚れた者ども――かかる最下の人は盗人となり、他人の財を奪い取る。

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

彼らは常に施しを受け取ることに執し、世を誤った道へと導く性を持つ。皆、自讃に耽り、同じく他をそしることに耽る。

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

おお婆羅門よ、カリの世において人々は不信にして、信を寄せる者を裏切り、残忍となり、慈悲とダルマを欠くであろう。まことにカリにて彼らはアダルマの友であり親族となる。

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

その時、寿命の極みは十六年にすぎぬ。おお婆羅門よ、恐るべきカリ・ユガにおいて、少女は五歳にして子を産む。

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

ある者は七歳、八歳にして、ある者は若者となり、さらにその先はたちまち老いに至る。皆、自らの正しい務めを捨て、恩を知らず、行いは分裂して一定しない。

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

カリの世には、二度生まれの者でさえ常に乞食となり、他者を侮ることに執し、よそ者の家にいて喜ぶであろう。

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

またその時、人々は非難に耽り、分別なく他者を信じ、父母や子にさえ絶えず中傷をなすであろう。

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

彼らは口ではダルマを語るが、心は罪を欲する。財と学と若さに酔い、あらゆる苦しみにのみ身を委ねる。

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

病や盗賊や飢饉に苦しめられても、甚だ迷える者はむなしくあがき続け、自らの悪業を省みない。

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

罪ある者はダルマの道を示す導師を侮り、むなしく信を置く人々もまた、正しき行いに励む者を嘲るであろう。

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

カリの時代が到来すると、王たちはムレッチャ（異邦・不敬の）系統から起こり、シュードラは乞食に心を寄せ、しかもドヴィジャ（再生の者）は彼らに仕えるようになる。

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

この混乱と混交の中では、真の弟子も真の師もなく、同様に真の子も真の父もなくなる。妻も夫も、この乱れの世では真にその関係を保てなくなる。

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

カリの世が進むと、富める者でさえ乞う者となり、ドヴィジャまでもが味わいと快楽――世俗の享楽――を売る者となる。

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

「ダルマ」の外套をまとい、ムニ（聖仙）の姿を装うバラモンたちは、売買すべきでないものの取引を楽しみ、近づくべからざる女のもとへ通う。

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

ヴェーダをそしり、ダルマ・シャーストラを貶めることに執するドヴィジャたちは、シュードラの業とされる生業のみで命をつなぎ――おお聖仙よ――地獄にふさわしい。

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

カリの時代には、人々は旱魃の恐れにとらわれ、眼差しは常に天を仰ぎ、飢えの恐怖により皆が苦しみ震えるであろう。

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

旱魃による甚だしい苦しみに責められ、人々は根・葉・果実を食として身を支え自らを救うであろう。まるで苦行に励む修行者のように。

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

カリの世では、すべての人が欲望に苦しめられ、背丈は低く、貪り深く、不義（アダルマ）に傾く。福分は少ないのに、子は多いであろう。

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

女たちは自らの糧を求めることにのみ心を向け、遊女や艶やかに媚びる者が増える。夫の言葉を顧みず、常に他の男の家へと傾くであろう。

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

悪しき性の女は、常に悪徳の男を慕い求める。さらに良家の婦人でさえ、男たちの中で不相応な振る舞いをするようになるであろう。

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

盗賊などの危難を恐れて、人々は木の防護の仕掛けを作る。飢饉と苛酷な租税の圧迫により、民は甚だしく苦しみ悩む。

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

苦しむ者たちは、麦の食と大麦の食に富む国へ赴く。心に喜びと益をもたらす行いに思いを定め、吉祥で励ましの言葉を語る。

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

人は自らの用が成るまでだけ親族の情を保つ。乞食行の修行者でさえ、友情などの愛着と縁の絆に絡め取られ、縛られることがある。

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

食を口実として、托鉢の修行者は弟子を取る。

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

さらに、両手で頭を掻く女たちは、年長者と夫の命に背き、これを踏み越える。

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

二度生まれの者（ドヴィジャ）が異端（パーシャṇḍa）との談義に耽り、異端の人々と交わるとき、カリの時代は進み、勢いを増してゆく。

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

人々がヤジュニャ（祭祀）を行わず、二度生まれの者が聖なる火を守らなくなるとき、賢者はカリの力が確かに増したと悟るべきである。

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

おお二度生まれの者よ、不法（アダルマ）は増大し、時ならぬ死さえ起こる。あらゆるダルマが滅びるとき、世は繁栄と吉祥を失った境地へと堕する。

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

かくして、最上のバラモンよ、カリの本性は汝に説き明かされた。だが、ハリ（ヴィシュヌ）へのバクティに全身全霊を捧げる者を、カリは決して悩ませない。

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

さらに宣べられる。クリタ・ユガでは第一の修行はディヤーナ（禅定）であり、トレーター・ユガにおいてもまさに禅定である。ドヴァーパラ・ユガではヤジュニャ（祭祀）が主なる手段と説かれ、カリ・ユガではダーナ（布施）ただ一つが主要のダルマとされる。

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

クリタ・ユガにおいて十年の修行で得られる霊的果報、トレーター・ユガにおいて一つの秋の季節で得られるもの、そしてドヴァーパラ・ユガにおいて一か月で得られるもの—その同じ果報が、カリ・ユガでは一昼一夜にして得られる。

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

クリタ・ユガにおいては瞑想によって、トレーター・ユガにおいては勝利の祭式（ヤジュニャ）によって、ドヴァーパラ・ユガにおいては礼拝によって得られる成就—それと同じ成就が、カリ・ユガではただケーシャヴァの御名を会衆で唱えるサンキールタナによって得られる。

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

昼夜を分かたずハリの御名を讃えて歌う者、あるいはハリへの礼拝を行う者は、カリの影響に悩まされることがない。

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

「ナモー・ナーラーヤナーヤ（ナーラーヤナに帰依し奉る）」と唱える者は、無欲であれ欲を抱いていようと、争いの時代カリに悩まされることがない。

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

おお、二度生まれの者（ドヴィジャ）よ。この恐るべきカリ・ユガにおいて、ハリの御名にひたすら帰依する者こそ、まことに為すべきことを成し遂げた者である。カリは彼らを悩ませない。

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

ハリの礼拝に専心し、ハリの御名の唱和に全く帰依する者—その者こそシヴァに等しい。これ以上の詮議は不要である。

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

恐るべきカリ・ユガが到来しても、全宇宙の支えにして至上の真実そのものであるヴィシュヌを観想する者は、苦悩に沈まない。

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

ああ、ケーシャヴァをたとえ一度でも礼拝する者は、まことにこの上なく幸いである。とりわけ、あらゆるダルマの行いが捨て去られる恐るべきカリ・ユガの到来した今において。

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

カリの時代には、ヴェーダに説かれた儀礼の行いは不足と過剰という過失により損なわれがちである。ここでは、ただハリを憶念することのみが、それらを円満にし、完全な功徳を成就させる。

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

「ハレ、ケーシャヴァ、ゴーヴィンダ、ヴァースデーヴァ、世界に遍満する主よ」と日々絶えず唱える者を、カリは悩ますことができない。

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

「シヴァ、シャンカラ、ルドレーシャ、ニーラカンタ（青き喉の御方）、トリローチャナ（三つ眼の御方）」と繰り返し唱える者は、カリとその影響に少しも悩まされない。

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

ブラーフマナよ、「マハーデーヴァ、ヴィルーパークシャ、ガンガーダラ、ムリダ、アヴ்யヤ」とこのように称えて語る者は、まことに人生の目的を成就した者である。疑いはない。

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

この世で、たとえ「ジャナールダナ、ジャガンナータ、アチュタ、黄衣をまとう御方」と主の御名を口にする者には、カリの時代への恐れはない。

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

世の営みにおいては、子や妻や財などは人にとって得やすい。だがこの恐るべきカリ・ユガにおいて、ブラーフマナよ、ハリへの真のバクティを持つ者はまことに稀である。

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

聖なる務めへの信を欠き、ヴェーダをそしり、アダルマに耽る異端の者であっても、ハリを憶念することによって地獄に堕ちるに値しない（その宿業より解き放たれる）。

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

ヴェーダの道の外に立ち、罪の業をなして心の清浄を欠く者にとって、贖いはただハリ（Hari）の聖名によってのみ成就する。

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

この全宇宙—不動のものも動くものも—は神聖なる摂理に依存する。おお二度生まれし者よ、衆生は「それ」に促されるがままに行う。

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

力の及ぶかぎりヴェーダに説かれたすべての行を修めたのち、ナーラーヤナに全託する者は、それら一切をマハーヴィシュヌに捧げるべきである。

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

至上我たるマハーヴィシュヌに捧げられた行は、完全なる成就に至る—まことに、ただハリを念ずるだけによって。

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

ハリへのバクティに憩う者には、罪の束縛は生じない。ゆえにこの世において、邪なる心の者にハリへの信愛はきわめて得難い。

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

ああ、恐ろしくも畏るべきカリの時代にあってなおハリに帰依する者たちは、まことに幸いで大いなる魂を備える。さらにサットサンガ（善き人々との聖なる交わり）によっても益を受ける。

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

おおブラーフマナよ、まことに、ハリの想念に堅く住し、存在のすべてがシヴァの御名に歓喜する者たちのあらゆる行いは、必ずや完全な成就へと至る。

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

ああ、なんという幸い、なんという比類なき幸いよ。ハリの聖なる御名に心が歓喜する者たちにこそそれは宿る。三界の神々さえ彼らを礼拝するのだ、これ以上何を多く語ろうか。

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

ゆえに、あらゆる世界にとって真に利益となることを私は宣言する。ハリの御名に専心する人々は、いかなる時もカリによって悩まされることがない。

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

ハリの御名こそ、ただ御名のみ、ただ御名のみが、わが命そのものである。カリの時代には、まことに他の道はない、他の道はない——解脱へ至る別の道は存在しない。

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

スータは言った。「このようにして、婆羅門たちよ、ナーラダはサナカに教示され、最高の離欲と安寂の境地に至り、そして再び次の言葉を語った。」

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

ナーラダは言った。「おお、バガヴァン、あらゆるシャーストラに通暁する御方よ。御身の至高の慈悲の本性によって、宇宙の光—永遠なる至上のブラフマン—を顕わしてくださいました。」

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

これこそが最高の功徳、これこそが最高の苦行である。すなわち、あらゆる罪を滅する蓮華眼の主プンダリーカークシャ（ヴィシュヌ）を憶念すること。

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

おお、ブラフマンよ。あなたは、この多様なる宇宙はただ一つの意識によってのみ照らされると言われた。私はその御言葉を受け入れるが、譬えなくして、いかに理解すべきであろうか。

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

それゆえ、悟れる師が理解したとおりに、ブラフマンはいかにして体得されるのかをお説きください。いま沈みゆく我が心が、再び安定と安寂を得られるように。

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

大いなる魂をもつナーラダの言葉を聞き、婆羅門の聖仙たちのうちサナカは、至上のナーラーヤナを念じつつ、次のように答えた。

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

サナカは言った。「婆羅門よ、私は禅定に専念していよう。望むことはサナンダナに問え。彼はヴェーダーンタの聖典に通じ、最も高貴なる者たちに敬われるゆえ、汝の疑いを解き、心を安らがせるであろう。」

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

サナカのその言葉を聞くや、聖仙ナーラダは、解脱の法（モークシャ・ダルマ）の要義についてサナンダナに問い始めた。