Dvādaśī-vrata: Month-by-month Viṣṇu Worship and the Year-End Udyāpana

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधु सूत महाभाग त्वयातिकरुणात्मना । श्रावितं सर्वपापघ्नं गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् ॥ १ ॥

聖仙たちは言った。「善きかな、スータよ、幸い大なる者よ。比類なき慈悲の心をもって、汝は一切の罪を滅するガンガーの最上の栄光を我らに誦して聞かせてくれた。」

Verse 2

श्रुत्वा तु गङ्गामाहात्म्यं नारदो देवदर्शनः । किं पप्रच्छ पुनः सूत सनकं मुनिसत्तमम् ॥ २ ॥

ガンガーの偉大さを聞き終えると、神々を見通すナーラダは、聖者中の最勝サナカに再び問いかけた。「スータよ、彼は何を尋ねたのか。」

Verse 3

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे नारदेन सुरर्षिणा । पृष्टं पुनर्यथा प्राह प्रवक्ष्यामि तथैव तत् ॥ ३ ॥

スータは言った。「聞け、すべての聖仙たちよ。天の聖仙ナーラダが再び問われたときに語ったその答えを、私はそのまま正確に述べよう。」

Verse 4

नानाख्यानेतिहासाड्यं गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् । श्रुत्वा ब्रह्मसुतो भूयः पृष्टवानिदमादरात् ॥ ४ ॥

多くの物語と古の伝承に満ちた、ガンガーの最上の功徳を聞き終えると、ブラフマーの子は敬意をもって再びこの問いを発した。

Verse 5

नारद उवाच । अहोऽतिधन्यं सुकृतैकसारं श्रुतं मया पुण्यमसंवृतार्थम् । गाङ्गेयमाहात्म्यमघप्रणाशि त्वत्तो मुने कारुणिकादभीष्टम् ॥ ५ ॥

ナーラダは言った。「ああ、私はこの上なく幸いである。慈悲深きムニよ、あなたから功徳の精髄を聞いたのだ。罪を滅し、願いを授ける、意味明らかなガンガーの聖なる偉大さを。」

Verse 6

ये साधवः साधु भजन्ति विष्णुं स्वार्थं परार्थं च यतन्त एव । नानोपदेशैः सुविमुग्धचित्तं प्रबोधयन्ति प्रसभं प्रसन्नम् ॥ ६ ॥

真の聖者たちは、正しくヴィシュヌを礼拝し、自利と利他のために絶えず努める。さまざまな教えによって、深く迷える心を力強く目覚めさせ、安らぎと歓喜へと導く。

Verse 7

ततः समाख्याहि हरेर्व्रतानि कृतैश्च यैः प्रीतिमुपैति विष्णुः । ददाति भक्तिं भजतां दयालुर्मुक्तिस्तु तस्या विदिता हि दासी ॥ ७ ॥

ゆえに、ハリの誓戒（ヴラタ）を説き明かしてください。それを行えばヴィシュヌは喜ばれる。慈悲深き主は礼拝する者にバクティを授け、解脱（ムクティ）はそのバクティの侍女であると知られている。

Verse 8

ददाति मुक्तिं भजतां मुकुन्दो व्रतार्चनध्यानपरायणानाम् । भक्तानुसेवासु महाप्रयासं विमृश्य कस्यापि न भक्तियोगम् ॥ ८ ॥

ムクンダは、誓戒（ヴラタ）と礼拝（アルチャナ）と瞑想（ディヤーナ）に専心して彼を礼拝する者に、解脱を授け給う。信徒（バクタ）に仕える大いなる労苦を省みて、バクティ・ヨーガを「他人の道」あるいは劣るものとして退けてはならない。

Verse 9

प्रवृत्तं च निवृत्तं च यत्कर्म हरितो षणम् । तदाख्याहि मुनिश्रेष्ठ विष्णुभक्तोऽसि मानद ॥ ९ ॥

おお最勝の牟尼よ、ハリのために定められた行（カルマ）を、世に関わる道（プラヴリッティ）と離欲の道（ニヴリッティ）の両方について、私に説き明かしてください。あなたはヴィシュヌのバクタ、誉れを授けるお方です。

Verse 10

सनक उवाच । साधु साधु मुनिश्रेष्ट भक्तस्त्वं पुरुषोत्तमेः । भूयो भूयो यतः पुच्छेश्चरित्रं शार्ङ्गधन्वनः ॥ १० ॥

サナカは言った。「善い、善いぞ、最勝の牟尼よ。汝はまことに至上の人格主プルショーत्तマに帰依している。サールンガの弓を携える御方の御業を幾度も問うゆえ、私は語ろう。」

Verse 11

व्रतानि ते प्रवक्ष्यामि लोकोपकृतिमन्ति च । प्रसीदति हरिर्यैस्तु प्रयच्छत्यभयं तथा ॥ ११ ॥

世の益となる聖なる誓戒（ヴラタ）を、私は汝に説き示そう。それらを修すればハリは歓喜し、また同じくアバヤ—無畏—を授け給う。

Verse 12

यस्य प्रसन्नो भगवान्यज्ञलिङ्गो जनार्दनः । इहामुत्र सुखं तस्य तपोवृद्धिश्च जायते ॥ १२ ॥

福徳なる主ジャナールダナ—供犠（ヤジュニャ）をその徴とする御方—が喜ばれる者には、この世と来世の双方に安楽が生じ、またそのタパス（霊的苦行）も増大する。

Verse 13

येन केनाप्युपायेन हरिपूजापरायणाः । प्रयान्ति परमं स्थानमिति प्राहुर्महर्षयः ॥ १३ ॥

いかなる手段によろうとも、ハリ（Hari）への礼拝に全身全霊を捧げる者は至上の住処に至る――と大聖仙たちは宣言した。

Verse 14

मार्गशीर्षे सिते पक्षे द्वादश्यां जलशायिनम् । उपोषितोऽर्चयेत्सम्यङ् नरः श्रद्धासमन्वितः ॥ १४ ॥

マーガシールシャ月の白分、十二日（ドヴァーダシー）に、断食を守った者は、堅固な信をもって、水上に臥すヴィシュヌを正しく礼拝すべきである。

Verse 15

स्नात्वा शुक्लाम्बरधरो दन्तधावनपूर्वकम् । गन्धपुष्पाक्षतैर्धूपै र्दीपैर्नैवेद्यपूर्वकैः ॥ १५ ॥

沐浴して清らかな白衣をまとい、まず歯を清めたのち、香、花、アクシャタ（欠けぬ米）、香煙、灯明、そして供物（ナイヴェーディヤ）をもって礼拝すべきである。

Verse 16

वाग्यतो भक्तिभावेन मुनिश्रेष्टार्चयेद्धरिम् । केशवाय नमस्तुभ्यमिति विष्णुं च पूजयेत् ॥ १६ ॥

言葉を慎み、バクティの情をもって、最勝の牟尼はハリを礼拝すべきである。「ケーシャヴァよ、汝に敬礼す」と唱え、ヴィシュヌを正しく崇敬せよ。

Verse 17

अष्टोत्तरशतं हुत्वा वन्हौ घृततिलाहुतीः । रात्रौ जागरणं कुर्याच्छालग्रामसमीपतः ॥ १७ ॥

聖火にギーと胡麻の供物を百八回捧げたのち、シャーラグラーマ（Śālagrāma）の近くで夜通し覚醒の行（ジャーガラナ）をなすべきである。

Verse 18

स्नापयेत्प्रस्थपयसा नारायणमनामयम् । गीतैर्वाद्यैश्च नैवेद्यैर्भक्ष्यैर्भोज्यैश्च केशवम् ॥ १८ ॥

一プラスタの乳をもって、瑕なく病なき主ナーラーヤナを沐浴し、さらにケーシャヴァを、バクティの歌と楽器の音、そしてナイヴェーディヤとして菓子や調理した食物を供えて礼拝すべきである。

Verse 19

त्रिकालं पूजयेद्भक्त्या महालक्ष्म्या समन्वितम् । पुनः कल्ये समुत्थाय कृत्वा कर्म यथोचितम् ॥ १९ ॥

信愛をもって、一日の三つの時の節目に、マハーラクシュミーとともに（主を）礼拝すべきである。さらにまた、暁に起き、しかるべき作法に従って自らの務めを行うべきである。

Verse 20

पूर्ववत्पूजयेद्वेवं वाग्यतो नियतः शुचिः । पायसं घृतसंमिश्रं नालिकेरफलान्वितम् ॥ २० ॥

前と同様に、言葉を慎み、規律を守り、清浄なる礼拝者は礼拝を行い、ギーを混ぜた甘い乳粥（パーヤサ）を、椰子の実とともに供えるべきである。

Verse 21

मन्त्रेणानेन विप्राय दद्याद्भक्त्या सदक्षिणम् । केशवः केशिहा देवः सर्वसंपत्प्रदायकः ॥ २१ ॥

このまさに同じマントラによって、信愛をもってブラーフマナに相応の施与を、ダクシナー（謝礼）とともに与えるべきである。ケーシャヴァ—ケーシンを討った神—こそ、あらゆる繁栄を授ける方である。

Verse 22

परमान्नप्रदानेन मम स्यादिष्टदायकः । ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छक्तितो बन्धुभिः सह ॥ २२ ॥

最上の熟食（パラマーンナ）を施し供えることによって、彼は我にとって願いを叶える者となる。その後、力の及ぶ限り、親族とともにブラーフマナたちに食を施すべきである。

Verse 23

नारायण परो भूत्वा स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः । इति यः कुरुते भक्त्या केशवार्चनमुत्तमम् ॥ २३ ॥

全身全霊でナーラーヤナに帰依し、言葉を慎んで、規律をもって自ら食を受けよ。かくしてバクティをもってケーシャヴァへの最上の礼拝を行う者の供養は、まことに勝れている。

Verse 24

स पौंडरीकयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । पौषमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः ॥ २४ ॥

パウシャ月（Pauṣa）の白分（明半月）のドヴァーダシー（第十二日）に完全な断食を守る者は、パウṇḍarīka祭の功徳を八倍にして得る。

Verse 25

नमो नारायणायेति पूजयेत्प्रयतो हरिम् । पयसा स्नाप्य नैवेद्यं पायसं च समर्पयेत् ॥ २५ ॥

専心のバクティをもって「ナモー・ナーラーヤナーヤ（Namo Nārāyaṇāya）」と唱え、ハリを礼拝せよ。乳で沐浴させたのち、ナイヴェーディヤを供え、とりわけパーヤサ（甘い乳粥）を捧げよ。

Verse 26

रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालार्चनतत्परः । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्गन्धैः पुष्पैर्मनोरमैः ॥ २६ ॥

夜は जागरण（ジャーガラナ）として覚醒を保ち、三時の礼拝に専念せよ。香、灯明、供食（ナイヴェーディヤ）、香料、そして心喜ぶ花々を捧げるべし。

Verse 27

तृणैश्च गीतवाद्याद्यैः स्तोत्रैश्चाप्यर्ययेद्धरिम् । कृशरान्नं च विप्राय दद्यात्सघृतदक्षिणम् ॥ २७ ॥

聖なる草と、歌と楽器の調べ、さらに讃歌（ストートラ）によってハリを礼拝せよ。また、婆羅門にクリシャラー（米と豆の調理）を食として施し、ギーとダクシナー（謝礼の布施）を添えて与えるべし。

Verse 28

सर्वात्मा सर्वलोकेशः सर्वव्यापी सनातनः । नारायणः प्रसन्नः स्यात्कृशरान्नप्रदानतः ॥ २८ ॥

ナーラーヤナは、万有の真我にして万世界の主、遍満し永遠なる御方である。その御方は、クリシャラーの食を施しとして供えることにより歓喜される。

Verse 29

मंत्रेणानेन विप्राय दत्त्वा वै दानमुत्तमम् । द्विजांश्च भोजेयच्छक्त्या स्वयमद्यात्सबान्धवः ॥ २९ ॥

この真言をもって婆羅門に最上の布施を捧げ、力の及ぶ限り二度生まれ（ドヴィジャ）を供養して食を施すべし。その後、自らも親族とともにその食事をいただくべきである。

Verse 30

एवं संपूजयेद्भक्त्या देवं नारायणं प्रभुम् । अग्निष्टोमाष्टकफलं स संपूर्णमवाप्नुयात् ॥ ३० ॥

かくして、主なるナーラーヤナを信愛（バクティ）もって礼拝するなら、その者はアグニシュトーマ祭の八重の果報に等しい功徳を完全に得る。

Verse 31

माघस्य शुक्लद्वादश्यां पूर्ववत्समुपोषितः । नमस्ते माधवायेति हुत्वाष्टौ च घृताहुतीः ॥ ३१ ॥

マ―ガ月の白分の十二日（ドヴァーダシー）に、前と同様に斎戒してから、「ナマステー・マーダヴァーヤ（マーダヴァに敬礼）」と唱えつつ、火中に八度のギー供養を捧げるべし。

Verse 32

पूर्वमानेन पयसा स्नापयेन्माधवं तदा । पुष्पगन्धाक्षतैरर्चेत्सावधानेन चेतसा ॥ ३२ ॥

次いで、前と同じ定量の乳をもってマーダヴァを沐浴させ、心を慎みて専念し、花と香とアクシャタ（砕けぬ米粒）により礼拝供養すべし。

Verse 33

रात्रौ जागरणं कुर्यात्पूर्ववद्भक्तिसंयुतः । कल्यकर्म च निर्वर्त्य माधवं पुनरर्चयेत् ॥ ३३ ॥

夜には、以前と同じくバクティを伴って覚醒し、夜伽（ジャーガラナ）を行うべきである。吉祥なる儀礼を正しく成し遂げたのち、再びマーダヴァ（ヴィシュヌ）を礼拝せよ。

Verse 34

प्रस्थं तिलानां विप्राय दद्याद्वै मन्त्रपूर्वकम् । सदक्षिणं सवस्त्रंच सर्वपापविमुक्तये ॥ ३४ ॥

一切の罪から完全に解き放たれるため、正しいマントラを先に唱え、ブラーフマナに胡麻を一プラスタ（prastha）の量だけ供施し、さらにダクシナー（謝礼）と衣服を添えて施すべきである。

Verse 35

माधवः सर्वभूतात्मा सर्वकर्मफलप्रदः । तिलदानेन महता सर्वान्कामान्प्रयच्छतु ॥ ३५ ॥

願わくは、あらゆる衆生の内なるアートマンにして、すべての行為の果を授け給うマーダヴァよ、この大いなる胡麻の布施によって、望む目的のすべてを授け給え。

Verse 36

मन्त्रेणानेन विप्राय दत्त्वा भक्तिसमन्वितः । ब्रह्मणान्भोजयेच्छक्त्या संस्मरन्माधवं प्रभुम् ॥ ३६ ॥

このマントラによって、バクティをもってブラーフマナに施し終えたなら、マーダヴァなる至上主を念じつつ、力の及ぶかぎりブラーフマナたちに食を施して饗応すべきである。

Verse 37

एवं यः कुरुते भक्त्या तिलदाने व्रतं मुने । वाजपेय शतस्यासौ संपूर्णं फलमाप्नुयात् ॥ ३७ ॥

おお牟尼よ、バクティをもってこのティラダーナ（胡麻の布施）の誓戒を行う者は、百回のヴァージャペーヤ祭に等しい、完全なる功徳の果を得る。

Verse 38

फाल्गुनस्य सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः । गोविन्दाय नमस्तुभ्यमिति संपूजयेद्व्रती ॥ ३८ ॥

ファールグナ月の白分において、十二日（ドヴァーダシー）に正しく断食を守り、誓願を立てる者は「ゴーヴィンダよ、あなたに帰命します」と唱えて、主を十分に礼拝すべきである。

Verse 39

अष्टोत्तगरशतं दृत्वा घृतमिश्रतिलाहुतीः । पूर्वमानेन पयसा गोविन्दं स्नापयेच्छुचिः ॥ ३९ ॥

ギーを混ぜた胡麻の供物を百八回捧げたのち、清浄なる信者は、定められた量に従って乳をもってゴーヴィンダに灌頂の沐浴を施すべきである。

Verse 40

रात्रौ जागरणं कुर्यात्र्रिकालं पूजयेत्तथा । प्रातः कृत्यं समाप्याथ गोविन्दं पूजयेत्पुनः ॥ ४० ॥

夜には覚醒して守夜（ジャーガラナ）を行い、また一日に三度の時刻に主を礼拝する。さらに朝の務めを終えたのち、再びゴーヴィンダを礼拝すべきである。

Verse 41

व्रीह्याढकं च विप्राय दद्याद्वस्त्रं सदक्षिणम् । नमो गोविन्द सर्वेश गोपिकाजनवल्लभ ॥ ४१ ॥

ブラーフマナに米一アーダカの量を施し、さらに衣とダクシナー（布施）を添えて与えるべきである。（そして祈って言う。）「ナモー、ゴーヴィンダ、万有の主、ゴーピーたちの群れの愛しき御方。」

Verse 42

अनेन धान्य दानेन प्रीतो भव जगद्गुरो । एवं कृत्वा व्रतं सम्यक् सर्वपापविवर्जितः ॥ ४२ ॥

おお世界の師よ、この穀物の布施によって御心を満たしたまえ。かくして誓願を正しく円満に行えば、あらゆる罪より離れる。

Verse 43

गोमेधमखजं पुण्यं सम्पूर्णं लभते नरः । चैत्रमासे सिते पक्षे द्वादश्यां समुपोषितः ॥ ४३ ॥

チャイトラ月の白分（明るい半月）のドヴァーダシー（Dvādaśī）に、法にかなって断食（ウパヴァーサ）を守る者は、ゴーメーダ（Go-medha）供犠を行う功徳を余すところなく得る。

Verse 44

नमोऽस्तु विष्णवे तुभ्यमिति पूर्ववदर्चयेत् । क्षीरेण स्नापयेद्विष्णुं पूर्वमानेन शक्तितः ॥ ४४ ॥

前と同様に、「ナモऽストゥ・ヴィシュナヴェ・トゥビャム（汝、ヴィシュヌに敬礼す）」と唱えて礼拝すべし。次いで、力の及ぶ限り、先に定められた量に従い、乳をもって主ヴィシュヌを沐浴させる。

Verse 45

तथैव स्नापयेद्विप्र घृतप्रस्थेन सादरम् । कृत्वा जागरणं रात्रौ पूजयेत्पूर्ववद्व्रती ॥ ४५ ॥

同じく、婆羅門よ、敬虔に一プラスタ（prastha）のギー（ghṛta）をもって（尊像を）沐浴させよ。夜通しの覚醒（ジャーガラナ）を行ったのち、誓戒を守る者は前と同様に再び礼拝すべし。

Verse 46

ततः कल्ये समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । अष्टोत्तरशतं हुत्वा मध्वाज्यतिलमिश्रितम् ॥ ४६ ॥

次いで暁に起き、定められた朝の務めを終えたなら、蜂蜜・ギー・胡麻を混ぜた供物にて、百八回の供献（アーフティ āhuti）を捧げよ。

Verse 47

सदक्षिणं च विप्राय दद्याद्वै तण्डुलाढकम् । प्राणरुपी महाविष्णुः प्राणदः सर्ववल्लभः ॥ ४७ ॥

また、婆羅門に対し、定めの布施（ダクシナー dakṣiṇā）を添えて、一アーダカ（āḍhaka）の米を施すべし。命息（プラーナ prāṇa）の姿に住するマハーヴィシュヌは、生命を授け、万有に愛される御方である。

Verse 48

तण्डुलाढकदानेन प्रीयतां मे जनार्दनः । एवं कृत्वा नरो भक्त्या सर्वपापविवर्जितः ॥ ४८ ॥

米を一アーダカ（āḍhaka）量ほど布施することにより、ジャナールダナ（Janārdana）が我に満悦されますように。これをバクティ（信愛）をもって行えば、人は一切の罪を離れる。

Verse 49

अत्यन्गिष्टोमयज्ञस्य फलमष्टगुणं लभेत् । वैशाखशुक्लद्वादश्यामुपोष्य मधुसूदनम् ॥ ४९ ॥

ヴァイシャーカ月の白分第十二日（Śukla Dvādaśī）に、マドゥスーダナのために断食（ウパヴァーサ）する者は、アṅギシュトーマ祭の果報の八倍の功徳を得る。

Verse 50

द्रोणक्षीरेण देवेशं स्नापयेद्भक्तिंसंयुतः । जागरं तत्र कर्त्तव्यं त्रिकालार्चनसंयुतम् ॥ ५० ॥

バクティをもって、神々の主デヴェーシャを一ドローナ（droṇa）量の乳で沐浴させよ。さらにその場でジャーガラ（徹夜の覚醒）を行い、日に三度の礼拝を伴わせるべきである。

Verse 51

नमस्ते मधुहन्त्रे च जुहुयाच्छक्तितो घृतम् । अष्टोत्तरशतं प्रोर्च्य विधिवन्मधुसूदनम् ॥ ५१ ॥

「ナマステ、マドゥを滅ぼす御方よ」と唱え、力に応じてギー（清酥）を火中に供えよ。さらに、規定の作法に従い「マドゥスーダナ」の御名を百八遍誦して、正しく行ずるべきである。

Verse 52

विपापो ह्यश्वमेधानामष्टानां फलमाप्नुयात् । ज्येष्टमासे सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत् ॥ ५२ ॥

ジェーシュタ月の白分第十二日（ドヴァーダシー）に断食する者は罪を離れ、八度のアシュヴァメーダ（馬祀）に等しい功徳を得る。

Verse 53

क्षीरेणाढकमानेन स्नापयेद्यस्त्रिविक्तमम् । नमस्त्रिविक्तमायेति पूजयेद्भक्तिसंयुतः ॥ ५३ ॥

一アーダカ（āḍhaka）の乳でトリヴィクラマ（Trivikrama）を沐浴させ、信愛（バクティ）をもって「ナマハ・トリヴィクラマー ヤ（Namah Trivikrāmāya）」と唱えつつ礼拝する者は、霊的に成就する。

Verse 54

जुहुयात्पायसेनैव ह्यष्टोत्तरशताहुतीः । कृत्वा जागरणं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत् ॥ ५४ ॥

甘い乳粥パーヤサ（pāyasa）のみをもって、火中に百八回の供物（アフーティ）を捧げよ。夜通しの覚醒の行（ジャーガラナ, jāgaraṇa）を保ったのち、再び礼拝を整え、執り行うべし。

Verse 55

अपूपविंशतिं दत्त्वा ब्राह्मणाय सदक्षिणम् । देवदेव जगन्नात प्रसीद परमेश्वर ॥ ५५ ॥

ブラーフマナ（brāhmaṇa）に供餅アプーパ（apūpa）二十個を、相応のダクシナー（dakṣiṇā）とともに施し、こう祈るべし。「神々の神よ、宇宙の主ジャガンナータよ、どうか慈悲を。至上主よ、どうかお喜びください。」

Verse 56

उपायनं च संगृह्य ममाभीष्टप्रदो भव । ब्राह्मणान्भोजयेच्छक्त्या स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः ॥ ५६ ॥

この供物（ウパーヤナ, upāyana）をお受け取りになり、我が願いを成就させる授与者となり給え。力に応じてブラーフマナたちに食を施し、その後、自らも言葉を慎んで食すべし。

Verse 57

एवं यः कुरुते विप्र व्रतं त्रैविक्रमं परम् । सोऽष्टानां नरमेधानां विपापः फलमाप्नुयात् ॥ ५७ ॥

かくして、ああブラーフマナよ、この最上のトライヴィクラマの誓戒（Traivikrama-vrata）を行う者は、罪を離れて、八度のナラメーダ（naramedha）供犠に由来すると説かれる功徳を得る。

Verse 58

आषाढशुक्लद्वादश्यामुपवासी जितेन्द्रियः । वामनं पूर्वमानेन स्नापयेत्पयसा व्रती ॥ ५८ ॥

アーシャーダ月の白分（明半月）のドヴァーダシーに、誓戒を守る者は断食し諸根を制し、先に説かれた量と作法に従って、ヴァーマナ尊を乳で沐浴させるべきである。

Verse 59

नमस्ते वामनायेति दूर्वाज्याष्टोत्तरं शतम् । हुत्वा च जागरं कुर्याद्वामनं चार्चयेत्पुनः ॥ ५९ ॥

「ナマステー・ヴァーマナーヤ（ヴァーマナに敬礼）」と唱えつつ、ドゥールヴァ草をギーに混ぜた供物を火中に百八回捧げ、ついでジャーガラ（徹夜の覚醒）を行い、再びヴァーマナ尊を礼拝すべきである。

Verse 60

सदाक्षिणं च दध्यन्नं नालिकेरफलान्वितम् । भक्त्या प्रदद्याद्विप्राय वामनार्चनशीलिने ॥ ६० ॥

信愛をもって、ヴァーマナ礼拝に励むバラモンに、凝乳（ヨーグルト）を和えた飯と椰子の実を添え、定めのダクシナー（謝礼）とともに施すべきである。

Verse 61

वामनो वुद्धिदो होता द्रव्यस्थो वामनः सदा । वामनस्तारकोऽस्माच्च वामनाय नमो नमः ॥ ६१ ॥

ヴァーマナ尊に重ねて礼拝する。智慧を授け、祭祀のホートリ（hotṛ）として招請し、供物の実体に常に宿り、さらに我らを輪廻（サンサーラ）より渡らせる救済者なるヴァーマナに、ナモー・ナマハ。

Verse 62

अनेन दत्त्वा दध्यन्नं शक्तितो भोजयेद्दिजान् । कृत्वैवमग्रिष्टोमानां शतस्य फलमाप्नुयात् ॥ ६२ ॥

この施与をなし、凝乳を和えた飯を分かち与えて、力の及ぶ限り二度生まれ（ドヴィジャ）を饗すべきである。かく行ずれば、アグニシュトーマ（Agniṣṭoma）を百回修したに等しい功徳を得る。

Verse 63

श्रावणस्य सिते पक्षे द्वादश्यामुपवासकृत् । क्षीरेण मधुमिश्रेण स्नापयेच्छ्रीधरं व्रती ॥ ६३ ॥

シュラーヴァナ月の白分、十二日（ドヴァーダシー）に、誓戒を守る者は断食し、乳に蜜を混ぜたものでシュリーダラ（ヴィシュヌ）を沐浴供養すべし。

Verse 64

नमोऽस्तु श्रीधरायेति गन्धाद्यैः पूजयेत्क्रमात् । जुहुयात्पृषदाज्येन शतमष्टोत्तरं मुने ॥ ६४ ॥

「ナモー’ストゥ・シュリーダラーヤ（シュリーダラに敬礼）」と唱え、香などをもって次第に供養せよ。さらに、聖仙よ、pṛṣadājya（凝乳を混ぜたギー）で百八回、火供を捧げるべし。

Verse 65

कृत्वा च जागरं रात्रौ पुनः पूजां प्रकल्पयेत् । दातव्यं चैव विप्राय क्षीराढकमनुत्तमम् ॥ ६५ ॥

夜通しのジャーガラ（徹夜の覚醒供養）を行ったのち、再び供養を整えるべし。また、最上の乳を一アーダカ（āḍhaka）の量、バラモンに施すべし。

Verse 66

दक्षिणां च सवस्त्रां वै प्रदद्याद्धेमकुण्डले । मन्त्रेणानेन विप्रेन्द्रु सर्वकामाश्रसिद्धये ॥ ६६ ॥

また、衣とともにダクシナー（謝礼）を捧げ、さらに金の耳飾りを施すべし。この真言によって、バラモンの中の最勝者よ、成就が得られる――あらゆる望みの目的を支える確かな助けとなる。

Verse 67

क्षीराब्धिशायिन्देवेश रमाकान्त जगत्पते । क्षीरदानेन सुप्रीतो भव सर्वसुखप्रदः ॥ ६७ ॥

乳海に臥す神王よ、諸天の主よ、ラマー（ラクシュミー）の愛しき御方、世界の主よ――乳の布施により大いに歓喜し、あらゆる安楽を授け給え。

Verse 68

सुखप्रदत्त्वाद्विप्रांश्च भोजयेच्छक्तितो व्रती । एव कृत्वाश्वमेधानां सहस्त्रस्य फलं लभेत् ॥ ६८ ॥

この施しは安楽を授けるゆえ、誓戒を守る帰依者は力の及ぶ限りバラモンたちに食を施すべきである。かく行えば、千回のアシュヴァメーダ祭に等しい功徳を得る。

Verse 69

मासि भाद्रपदे शुक्ले द्वादश्यां समुपोषितः । स्नापयेद्द्रोणपयसा हृषीकेशं जगद्गुरुम् ॥ ६९ ॥

バードラパダ月の白分において、十二日（ドヴァーダシー）に正しく斎戒したのち、世の師であるフリシーケーシャを、ドローナ一量の乳で沐浴させよ。

Verse 70

हृषीकेश नमस्तुभ्यमिति संपूजयेन्नरः । चरुणा मधुयुक्तेन शतमष्टोत्तरं हुनेत् ॥ ७० ॥

「フリシーケーシャよ、あなたに敬礼いたします」と唱えて人は主を礼拝すべきである。蜜を混ぜた供物の粥（チャル）にて、百八回の供献を行え。

Verse 71

जागरादीनिनि निर्वर्त्य दद्यादात्मविदे ततः । सार्धाढकं च गोधूमान्दक्षिणां हेम शक्तितः ॥ ७१ ॥

徹夜の守夜と定められた諸行を正しく成し終えたのち、真我を知る者に施しを捧げよ。ダクシナーとして小麦一・五アーダカと、力に応じた黄金を与えるべきである。

Verse 72

हृषीकेश नमस्तुभ्यं सर्वलोकैकहेतवे । मह्यं सर्वसुखं देहि गोधूमस्य प्रदानतः ॥ ७२ ॥

フリシーケーシャよ、万界唯一の因なるあなたに敬礼いたします。この小麦の施与によって、私にあらゆる安楽をお授けください。

Verse 73

भोजयेद्ब्राह्माञ्शक्त्या स्वयं चाश्रीतवाग्यतः । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्ममेधफलं लभेत् ॥ ७३ ॥

力に応じてバラモンたちに食を施し、自らもまた、言葉を慎み諸根を調御して過ごすべきである。あらゆる罪を離れ、至上の功徳儀礼ブラフマ・メーダの果報を得る。

Verse 74

आश्विने मासिशुक्लायां द्वादश्यांसमुपोषितः । पद्मनाभं चपयसा स्नापयेद्भक्तितः शुचिः ॥ ७४ ॥

アーシュヴィナ月の白分において、十二日（ドヴァーダシー）に断食を守ったのち、清浄なる信者は、敬虔なバクティをもって、乳によりパドマナーバ（ヴィシュヌ）を沐浴させるべきである。

Verse 75

नमस्ते पद्मनाभाय होमं कुयार्त्स्वशक्तितः । तिलब्रीहियवाज्यैश्च पूजयेच्च विधानतः ॥ ७५ ॥

パドマナーバよ、礼拝します。力に応じてホーマ（火供）を修し、定められた作法に従って、胡麻・米・大麦・ギーをもって供養すべきである。

Verse 76

जामरं निशि निर्वर्त्य पुनः पूजां समाचरेत् । दद्याद्विप्राय कुडवं मधुनस्तु सदक्षिणम् ॥ ७६ ॥

夜にジャーマラ（夜儀）を成し終えたなら、再び供養を行うべきである。ブラーフマナに、ダクシナーとして蜂蜜をクダヴァ（kuḍava）一量施すべし。

Verse 77

पद्मनाभ नमस्तुभ्यं सर्वलोकपितामह । मधुदानेन सुप्रीतो भवसर्वसुखप्रदः ॥ ७७ ॥

パドマナーバよ、万界の祖父なる御身に礼拝します。蜂蜜の供養によりお喜びくださり、あらゆる安楽を授ける御方となり給え。

Verse 78

एवं यः कुरुते भक्त्या पद्मनाभव्रतं सुधीः । ब्रह्ममेधसहस्त्रस्य फलमाप्नोति निश्चितम् ॥ ७८ ॥

かくして、賢者が信愛（バクティ）をもってパドマナーバの誓戒を修すれば、必ずやブラフマ・メーダ供犠千回に等しい功徳を得る。

Verse 79

द्वादश्यां कार्तिके शुक्ले उपवासी जितेन्द्रियः । क्षीरेणाकढकमानेन दन्धा वाज्येन तावता ॥ ७९ ॥

カールティカ月の白分のドヴァーダシーには、感官を制して断食し、儀礼として一ḍhakaの乳を、凝乳とともに—あるいは同量のギーを代わりに—供えるべきである。

Verse 80

नमो दामोदरायेति स्नापयेद्भक्तिभावतः । अष्टोत्तरशतं हुत्वा मघ्वाज्याक्ततिलाहुतीः ॥ ८० ॥

「ナモー・ダーモーダラーヤ」と唱え、信愛の心で（主の御像を）沐浴させるべきである。さらに、ギーを塗った胡麻の供物を火中に百八回捧げて、儀礼を成就する。

Verse 81

जागरं नियतः कुर्यात्त्रिकालार्चनतत्परः । प्रातः संपूजयेद्देवं पद्मपुष्पैर्मनोरमैः ॥ ८१ ॥

自制して夜を徹して覚醒（ジャーガラ）し、日に三度の礼拝に専心せよ。朝には、心喜ぶ蓮華の花をもって主を正しく供養すべきである。

Verse 82

पुनरष्टोत्तरशतं जुहुयात्सघृतै स्तिलैः । पञ्चभक्ष्ययुतं चान्नं दद्याद्विप्राय भक्तितः ॥ ८२ ॥

さらに、ギーを混ぜた胡麻で百八回の供物を火中に捧げ、信愛をもって学識あるブラーフマナに、五つの美味を添えた熟食の食事を施すべきである。

Verse 83

दामोदर जगन्नाथ सर्वकारणकारण । त्राहिमां कृपया देव शारणागतपालकः ॥ ८३ ॥

おおダーモダラ、宇宙の主、万因の因よ――どうか慈悲をもって我をお護りください、神よ。あなたは帰依して身を委ねる者を守護する御方です。

Verse 84

अनेन दत्त्वा दानं च श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । दक्षिणांच यथाशक्त्या ब्राह्मणांचापि भोजयेत् ॥ ८४ ॥

これを成し終えたなら、家を持つヴェーダ通暁のシュロートリヤに布施を与え、力に応じてダクシナー（謝礼）を捧げ、さらにブラーフマナたちにも食事を施すべきである。

Verse 85

एवंकृत्वा व्रतं सम्यगश्रीयाद्बन्धुभिः सह । अश्वमेघ सहस्राणां द्विगुणं फलमश्नुते ॥ ८५ ॥

このように誓戒を正しく修し終えたなら、親族とともにそれを結願すべきである。そうすれば、幾千のアシュヴァメーダ供犠にも勝る、二倍の果報を得る。

Verse 86

एवं कुर्याद्व्रती यस्तु द्वादशीव्रतमुत्तमम् । संवत्सरं मुनिश्रेष्ठ स याति परमं पदम् ॥ ८६ ॥

おお最勝の牟尼よ、このようにして最上のドヴァーダシーの誓戒を一年間まっとうする誓願者は、至高の境地（最高の住処）へと至る。

Verse 87

एकमासे द्विमासे वायः कुर्याद्भक्तितत्परः । तत्तत्फलमवाप्नोति प्राप्नोति च हरेः पदम् ॥ ८७ ॥

一か月であれ二か月であれ、バクティに専心する信者はヴァーユ・ヴラタを修すべきである。彼はそれに応じた果報を得、さらにハリの御住処にも到達する。

Verse 88

पूर्णँ संवत्सरं कृत्वा कुर्यादुद्यापनं व्रती । मार्गशीर्षासिते पक्षे द्वादश्यां च मुनीश्वर ॥ ८८ ॥

満一年の誓戒を成就したのち、誓いを守る者は結願の儀（ウディヤーパナ）を行うべきである。おお、牟尼の中の最勝者よ、これはマールガシールシャ月の黒分（暗半月）のドヴァーダシー（第十二日）に行うべし。

Verse 89

स्नात्वा प्रातर्यथाचारं दन्तधावनपूर्वकम् । शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः ॥ ८९ ॥

朝、作法に従って沐浴し、まず歯を清める。ついで白き花鬘と白衣をまとい、清浄なる白き香を身に塗るべし。

Verse 90

मण्डपं कारयेद्दिव्यं चतुरस्त्रं सुशोभनम् । घण्टाचामरसंयुक्तं किङ्किणीरवशोभितम् ॥ ९० ॥

神妙なるマンダパを造らせよ。形は四角にして、ことさらに麗しく。鈴とチャーマラ（儀礼の払子）を備え、小鈴のちりんちりんという響きにより、いよいよ荘厳となる。

Verse 91

अलंकृतं पुष्पमाल्यैर्वितानघ्वजराजितान् । छादितं शुक्लवस्त्रेण दीपमालाविभूषितम् ॥ ९१ ॥

そのマンダパは花鬘にて飾られ、天蓋と翻る幡によりいっそう麗しい。白布を垂れて覆い、灯明の列をもって荘厳された。

Verse 92

तन्मध्ये सर्वतोभद्रं कुर्यात्सम्यगलंकृतम् । तस्योपरिन्यसेत्कुम्भान्द्वादशाम्बुप्रपूरितान् ॥ ९२ ॥

その中央に、サルヴァトーバドラ（遍く吉祥の図）を作り、正しく荘厳せよ。その上に、水を満たしたクンバ（宝瓶）を十二据えるべし。

Verse 93

एकेन शुक्लवस्त्रेण सम्यक्संशोधितेन च । सर्वानाच्छादयेत्कुम्भान्पञ्चरत्नसमन्वितान् ॥ ९३ ॥

よく浄められた一枚の白布によって、五宝を備えたすべての儀礼のクンバ（聖壺）を覆うべきである。

Verse 94

लक्ष्मीनारायणं देवं कारयेद्भक्तिमान्व्रती । हेम्ना वा रजतेनापि तथा ताम्रेण वा द्विज ॥ ९४ ॥

おお二度生まれの者よ。誓戒を受けた信愛の行者は、ラクシュミー＝ナーラーヤナ尊の御像を、金・銀、あるいは銅にて造らせるべきである。

Verse 95

स्थापयेत्प्रतिमां तां च कुम्भोपरि सुसंयमी । तन्मूल्यं वा द्विजश्रेष्ट काञ्चनं च स्वशक्तितः ॥ ९५ ॥

よく自制する行者は、その御像を聖別されたクンバの上に安置すべきである。あるいは、二度生まれの最勝者よ、力に応じてその価値に当たる黄金を供養せよ。

Verse 96

सर्वव्रतेषु मतिमान्वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् । यदि कुर्यात्क्षयं यान्ति तस्यायुर्द्धनसंपदः ॥ ९६ ॥

あらゆる誓戒において、賢者は財に関する欺きを捨てるべきである。もしそのような不正を行えば、その者の寿命と繁栄は衰える。

Verse 97

अनन्तशायिनं देवं नारायणमनामयम् । पञ्चामृतेन प्रथमं स्नापयेद्भक्तिसंयुतः ॥ ९७ ॥

信愛を具えて、まず五甘露（パンチャームリタ）により、無限の蛇に臥すアナンタシャーイン、無垢にして病なきナーラーヤナ尊へ灌頂沐浴（アビシェーカ）を行うべきである。

Verse 98

नांमभिः केशवाद्यैश्च ह्युपचाराप्रकल्पयेत् । रात्रौ जागरणं कुर्यात्पुराणश्रवणादिभिः ॥ ९८ ॥

「ケーシャヴァ（Keśava）」などの御名を唱えて主を招き、礼拝の作法を整えるべきである。夜にはプラーナ（Purāṇa）の聴聞などの信愛行によって、目覚めて守夜すべきである。

Verse 99

जितनिद्रो भवेत्सम्यक्सोपवासो जितेन्द्रियः । त्रिकालमर्चयेद्देवं यथाविभवविस्तरम् ॥ ९९ ॥

眠りに打ち勝ち、正しく断食（ウパヴァーサ）を守り、諸根を制するべきである。一日に三度、己の資力と力に応じて礼拝を広げつつ主を供養せよ。

Verse 100

ततः प्रातः समुत्थाय प्रातः कृत्यं समाप्य च । तिलहोमान्व्याहृतिभिः सहस्रं कार्येद्द्विजैः ॥ १०० ॥

それから黎明に起き、定められた朝の務めを終えたのち、二度生まれ（ドヴィジャ）は聖なるヴ்யाहリティ（vyāhṛti）とともに、胡麻を火に投じる供養を千回行うべきである。

Verse 101

ततः संपूजयेद्देवं गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । देवस्य पुरतः कुर्यात्पुराणश्रवणं ततः ॥ १०१ ॥

次に、香や花などをもって順序正しく主を丁重に供養する。その後、神の御前においてプラーナ（Purāṇa）の聴聞・読誦を行うべきである。

Verse 102

दद्याद्द्वादशविप्रेभ्यो दध्यन्नं पायसं तथा । अपूपैर्दशभिर्युक्तं सघृतं च सदक्षिणम् ॥ १०२ ॥

十二人のブラーフマナに、ヨーグルト飯と甘い乳粥（パーヤサ）を施し、さらに十個の菓子を添え、ギーとともに、ふさわしいダクシナー（謝礼の布施）を捧げるべきである。

Verse 103

देवदेवजगन्नाथ भक्तानुग्रहविग्रह । गृहाणोपायनं कृष्ण सर्वाभीष्टप्रदो भव ॥ १०३ ॥

神々の神、宇宙の主よ— भक्तたちへの慈悲そのものなる御姿よ—おおクリシュナよ、この供物をお受け取りになり、あらゆる望みの福徳を授け給え。

Verse 104

अनेनोपायनं दत्त्वा प्रार्थयेमाञ्जलिः स्थितः । आधाय जानुनी भूमौ विनयावननतो व्रती ॥ १०४ ॥

この供物（ウパーヤナ）を捧げ終えたなら、誓戒を守る者は合掌して立ち、願いを申し述べよ。さらに両膝を地に着け、へりくだって礼拝し、切に祈り求めよ。

Verse 105

नमो नमस्ते सुरराजराज नमोऽस्तुते देवं जगन्निवास । कुरुष्व संपृर्णफलं ममाद्य नमोऽस्तु तुभ्यं पुरुषोत्तमाय ॥ १०५ ॥

南無、南無、天界の王たちの王よ。南無あれ、宇宙の住処なる神よ。今日の我が営みが完全な果を結ぶよう成し給え。至上の御方プルショーत्तマよ、南無あれ。

Verse 106

इति संप्रार्थयेद्विप्रान्देवं च पुरुषोत्तमम् । दद्यादर्घ्यं च देवाय महालक्ष्मीयुताय वै ॥ १०६ ॥

このように、ブラーフマナたちに、また至上主プルショーत्तマにも切に祈り、さらにマハーラクシュミーを伴う神にアルギャ（敬水の供え）を捧げよ。

Verse 107

लक्ष्मीपते नमस्तुभ्यं क्षीरार्णवनिवासिने । अर्घ्यं गृहाण देवेश लक्ष्म्या च सहितः प्रक्षो ॥ १०७ ॥

ラクシュミーの主よ、乳海に住まう御方よ、汝に礼拝いたします。 देवेश（神々の主）よ、このアルギャをお受け取りください。ラクシュミーと共に、この聖水の灌ぎによって尊崇され給え。

Verse 108

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपोयज्ञक्रियादिषु । न्यूनं संपूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम् ॥ १०८ ॥

ただちに我はアチュタ（不滅にして揺るがぬ主）に礼拝する。御名を憶念し、聖なる御名を唱えることにより、苦行・供犠（ヤジュニャ）その他の聖儀における欠けは、たちまち円満となる。

Verse 109

इति विज्ञाप्य देवेशं तत्सर्वं संयमी व्रते । प्रतिमां दक्षिणायुक्तामाचार्याय निवेदयेत् ॥ १०९ ॥

このように一切を神々の主に申し上げ終えたなら、戒を守り自制する誓戒者は、規定のダクシナーを添えて、アーチャーリヤにプラティマー（聖像）を奉納すべきである。

Verse 110

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् । भुञ्जीत वाग्यतः पश्चात्स्वयं बन्धुजनैर्वृतः ॥ ११० ॥

その後、ブラーフマナたちに食を施し、力に応じてダクシナーも与えるべきである。次いで言葉を慎み、自らは親族に囲まれて食事をとる。

Verse 111

आसायं श्रृदुयाद्विष्णोः कथां विद्वज्जनैः सह । इत्येवं कुरुते यस्तु मनुजो द्वादशीव्रतम् ॥ १११ ॥

夕べには、学識ある人々とともにヴィシュヌの聖なる物語を聴聞すべきである。このようにしてドヴァーダシーの誓戒を行う者こそ、まことにそれを守る人である。

Verse 112

सर्वान्कामान्स आन्पोति परत्रेह च नारद । त्रिसतकुलसंयुक्तः सर्वपापविवर्जितः । तपाति विष्णुभवनं यत्र यत्त्वा न शोचति ॥ ११२ ॥

おおナーラダよ、彼はこの世と来世の双方において、望むすべての成就を得る。三百代をも高める功徳を具え、あらゆる罪を離れて、ヴィシュヌの住処ヴィシュヌ・バヴァナに至る。そこへ到れば、もはや嘆きはない。

Verse 113

य इदं श्रृणुयाद्विप्र द्वादशीव्रतमुत्तमम् । वाचयेद्वापि स नरो वाजपेयफलं लभेत् ॥ ११३ ॥

おおブラーフマナよ、この最上のドヴァーダシーの誓戒を聞く者、あるいはそれを誦する者は、ヴァージャペーヤ祭の功徳の果を得る。