Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागेत्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच समाभाष्य मुनीन् धीमान् देवदेवस्य शूलिनः / जगाम लिङ्गं तद् द्रष्टुं कपर्देश्वरमव्ययम्

かくして『シュリー・クールマ・プラーナ』六千頌のサンヒター、前分における第三十章は終わる。スータ（Sūta）は語った――賢者はムニたちに敬って言葉を交わしたのち、神々の神・三叉を持つ主シューリン（Śūlin）のリンガ、すなわち不滅のカパルデーシュヴァラ（Kapardeśvara）を拝見せんと赴いた。

Verse 2

स्नात्वा तत्र विधानेन तर्पयित्वा पितॄन् द्विजाः / पिशाचमोचने तीर्थे पूजयामास शूलिनम्

彼らは定めの作法によりそこで沐浴し、祖霊ピトリ（Pitṛ）にタर्पナを捧げたのち、ピシャーチャ解脱（Piśācamocana）と呼ばれる聖なるティールタにおいて、三叉を持つ主シューリン、すなわちシヴァ（Śiva）を礼拝した。

Verse 3

तत्राश्चर्यमपश्यंस्ते मुनयो गुरुणा सह / मेनिरे क्षेत्रमाहात्म्यं प्रणेमुर्गिरिशं हरम्

そこにて、師と共にいたムニたちは驚くべき霊験を目の当たりにした。その聖地の大いなる功徳を悟り、山主ギリーシャ、ハラ（主シヴァ）に恭しく礼拝した。

Verse 4

कश्चिदभ्याजगामेदं शार्दूलो घोररूपधृक् / मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्देश्वरमुत्तमम्

そのとき、恐ろしい姿を帯びた一頭の虎が、ただ一匹の雌鹿を食らわんとして、至高のカパルデーシュヴァラの聖域へと近づいた。

Verse 5

तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम् / धावमाना सुसंभ्रान्ता व्याघ्रस्य वशमागता

その場で彼女は恐怖に胸を締めつけられ、何度も何度もプラダクシナー（右繞）を行った。やがて大いに取り乱して走り出し、虎の支配のもとに落ちた。

Verse 6

तां विदार्य नखैस्तीक्ष्णैः शार्दूलः सुमहाबलः / जगाम चान्यं विजनं देशं दृष्ट्वा मुनीश्वरान्

鋭い爪で彼女を裂き、並外れて力強い虎は、尊き牟尼たちを見て、別の人けなき地へと去って行った。

Verse 7

मृतमात्रा च सा बाला कपर्देशाग्रतो मृगी / अदृश्यत महाज्वाला व्योम्नि सूर्यसमप्रभा

その若い雌鹿は、まるで即死したかのように、カパルデーシャの目前に倒れ伏した。すると天空に、太陽のごとく輝く巨大な炎が現れた。

Verse 8

त्रिनेत्रा नीलकण्ठा च शशाङ्काङ्कितमूर्धजा / वृषाधिरूढा पुरुषैस्तादृशैरेव संवृता

彼女は三つの眼を持ち、青き喉（ニーラカンタ）にして、頭上に月を印として戴く。牡牛に乗り、同じく神々しい姿の随伴たちに囲まれている。

Verse 9

पुष्पवृष्टिं विमुञ्चिन्ति खेचरास्तस्य मूर्धनि / गणेश्वरः स्वयं भूत्वा न दृष्टस्तत्क्षणात् ततः

天空を行く天人たちは、その頭上に花の雨を降らせた。ついでガネーシュヴァラは自ら顕現したが、その瞬間より後、もはや見えなくなった。

Verse 10

दृष्ट्वैतदाश्चर्यवरं जैमिनिप्रमुखा द्विजाः / कपर्देश्वरमाहात्म्यं पप्रच्छुर्गुरुमच्युतम्

この最上の奇瑞を目の当たりにしたジャイミニを首とする二度生まれの聖仙たちは、師アチュタにカパルデーシュヴァラの大いなる功徳（マーハートミャ）を問い求めた。

Verse 11

तेषां प्रोवाच भगवान् देवाग्रे चोपविश्य सः / कपर्देशस्य माहात्म्यं प्रणम्य वृषभध्वजम्

そのとき福徳具足の御方は神々の前に座し、牛旗の主（シヴァ）に礼拝してから、カパルデーシャの大いなる功徳を宣説した。

Verse 12

इदं देवस्य तल्लिङ्गं कपर्दोश्वरमुत्तमम् / स्मृत्वैवाशेषपापौघं क्षिप्रमस्य विमुञ्चति

これこそ主の聖なるリンガ、最上なるカパルドーシュヴァラである。ひとたび想念するだけで、あらゆる罪の群れから速やかに解き放たれる。

Verse 13

कामक्रोधादयो दोषा वाराणसीनिवासिनाम् / विघ्नाः सर्वे विनश्यन्ति कपर्देश्वरपूजनात्

ヴァーラーナシーの住人にとって、欲や怒りなどの過失、そしてあらゆる障碍は、カパルデーシュヴァラ（シヴァ）への供養によって滅び去る。

Verse 14

तस्मात् सदैव द्रष्टव्यं कपर्देश्वरमुत्तमम् / पूजितव्यं प्रयत्नेन स्तोतव्यं वैदिकैः स्तवैः

ゆえに、最上なるカパルデーシュヴァラを常に求めてダルシャナを得るべきである。努めて供養し、ヴェーダの讃歌をもって讃嘆すべきである。

Verse 15

ध्यायतामत्र नियतं योगिनां शान्तचेतसाम् / जायते योगसंसिद्धिः सा षण्मासे न संशयः

心が静まり自制に住するヨーギーが、ここで定まった規律のもと揺るがず瞑想するなら、ヨーガの成就は必ず生じる—六か月のうちに、疑いない。

Verse 16

ब्रह्महत्यादयः पापा विनश्यन्त्यस्य पूजनात् / पिशाचमोचने कुण्डे स्नातस्यात्र समीपतः

彼を礼拝することにより、婆羅門殺しに始まる諸罪は滅する—とりわけ、ピシャーチャモーチャナの聖池で沐浴し、この聖域の近くに留まる者において。

Verse 17

अस्मिन् क्षेत्रे पुरा विप्रास्तपस्वी शंसितव्रतः / शङ्कुकर्ण इति ख्यातः पूजयामास शङ्करम् / जजाप रुद्रमनिशं प्रणवं ब्रह्मरूपिणम्

この聖なる地に、昔、戒をよく守ることで名高い婆羅門の苦行者があり、名をシャンクカルナ（Śaṅkukarṇa）といった。彼はシャンカラ（Śaṅkara）を礼拝し、絶え間なくルドラの真言、すなわち梵（ブラフマン）の姿たるプラナヴァ「オーム」を誦した。

Verse 18

पुष्पधूपादिभिः स्तोत्रैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैः / उवास तत्र योगात्मा कृत्वा दीक्षां तु नैष्ठिकीम

花や香などの供物に加え、讃歌と礼拝、合掌礼、右繞（プラダクシナ）をもって、ヨーガの魂を具えた彼は、堅固なる（ナイシュティキー）ディークシャーを受けて、そこに住した。

Verse 19

कदाचिदागतं प्रेतं पश्यति स्म क्षुधान्वितम् / अस्थिचर्मपिनद्धाङ्गं निः श्वसन्तं मुहुर्मुहुः

ある時、彼はそこへ来た餓鬼（プレータ）を見た。飢えに責められ、四肢は骨と皮ばかりでつながり、何度も何度も喘ぐように息をしていた。

Verse 20

तं दृष्ट्वा स मुनिश्रेष्ठः कृपया परया युतः / प्रोवाच को भवान् कस्माद् देशाद् देशमिमंश्रितः

彼を見て、最勝の牟尼は至上の慈悲に満ちて言った。「汝は何者か。いずれの地より来たり、なぜこの地に帰依し身を寄せたのか。」

Verse 21

तस्मै पिशाचः क्षुधया पीड्यमानो ऽब्रवीद् वचः / पूर्वजन्मन्यहं विप्रो धनधान्यसमन्वितः / पुत्रपौत्रादिभिर्युक्तः कुटुम्बभरणोत्सुकः

飢えに責められるピシャーチャは彼に告げた。「前生において我は婆羅門であり、財と穀物に恵まれ、子や孫らに囲まれ、家族を養うことに心を砕いていた。」

Verse 22

न पूजिता मया देवा गावो ऽप्यतिथयस्तथा / न कदाचित् कृतं पुण्यमल्पं वा स्वल्पमेव वा

「我は神々を礼拝せず、牛も客人も敬わなかった。功徳となる行いを一度もなさず—大いなるものも、最も小さきものすら。」

Verse 23

एकदा भगवान् देवो गोवृषेश्वरवाहनः / विश्वेश्वरो वाराणस्यां दृष्टः स्पृष्टे नमस्कृतः

「ある時、牛（ヴリシャバ）に乗り給う、牛の主たる福徳の主—ヴィシュヴェーシュヴァラ—をヴァーラーナシーにて拝した。拝見し、触れ、恭しく合掌して礼拝した。」

Verse 24

तदाचिरेण कालेन पञ्चत्वमहमागतः / न दृष्टं नन्मया घोरं यमस्य वदनं मुने

「やがて程なくして、我は『五大へと帰する』—すなわち死—に至った。されど牟尼よ、ヤマの恐るべき顔を我は見なかった。」

Verse 25

ईदृशीं योनिमापन्नः पैशाचीं क्षुधयान्वितः / पिपासयाधुनाक्रान्तो न जानामि हिताहितम्

かくのごとき胎—ピシャーチャの境遇—に堕ち、飢えに苦しみ、今は渇きに圧されて、何が益で何が害かをもはや弁えられません。

Verse 26

यदि कञ्चित् समुद्धर्तुमुपायं पश्यसि प्रभो / कुरुष्व तं नमस्तुभ्यं त्वामहं शरणं गतः

主よ、もしこの苦難から私を救い上げる手立てをお見いだしなら、それをお成しください。あなたに礼拝します—私はただあなたにのみ帰依しました。

Verse 27

इत्युक्तः शङ्कुकर्णो ऽथ पिशाचमिदमब्रवीत् / त्वादृशो न हि लोके ऽस्मिन् विद्यते पुण्यकृत्तमः

そう告げられると、シャンクカルナはピシャーチャに言った。「この世にお前のような者はない。功徳を積む行いにおいて、お前に勝る者はいない。」

Verse 28

यत् त्वया भगवान् पूर्वं दृष्टो विश्वेश्वरः शिवः / संस्पृष्टो वन्दितो भूयः को ऽन्यस्त्वत्सदृशो भुवि

お前はかつて福徳なる主シヴァ—ヴィシュヴェーシュヴァラ、宇宙の主—を拝し、さらに再び触れて礼拝した。地上でお前に等しい者が他にいようか。

Verse 29

तेन कर्मविपाकेन देशमेतं समागतः / स्नानं कुरुष्व शीघ्रं त्वमस्मिन् कुण्डे समाहितः / येनेमां कुत्सितां योनिं क्षिप्रमेव प्रहास्यसि

その業の熟した果によって、お前はこの地に来たのだ。ゆえに心を整え、ただちにこの聖なるクンダにて浄めの沐浴をせよ。そうすれば、この卑しむべき胎生を速やかに捨て去るであろう。

Verse 30

स एवमुक्तो मुनिना पिशाचो दयालुना देववरं त्रिनेत्रम् / स्मृत्वा कपर्देश्वरमीशितारं चक्रे समाधाय मनो ऽवगाहम्

慈悲深き牟尼にこのように教えられたピシャーチャは、カパルデーシュヴァラ――至上のイーシュヴァラ、三つの眼をもつ神、諸神の中の最勝者――を念じ、心をサマーディに収めて深い禅定の没入へと入った。

Verse 31

तदावगाढो मुनिसंनिधाने ममार दिव्याभरणोपपन्नः / अदृश्यतार्कप्रतिमे विमाने शशाङ्कचिह्नाङ्कितचारुमौलिः

そのとき、牟尼たちのまさに眼前で彼はその境地に入り、神々しい装身具に飾られた光輝く御方が現れた。見えぬ星々にも比せられる天のヴィマーナに坐し、麗しき宝冠には月の印が刻まれていた。

Verse 32

विभाति रुद्रैरभितो दिवस्थैः समावृतो योगिभैरप्रमेयैः / सबालखिल्यादिभिरेष देवो यथोदये भानुरशेषदेवः

この神は輝きわたり、天に住まうルドラたちに四方を囲まれ、量り知れぬヨーギーたちに取り巻かれ、バラキリヤ仙らも伴う。まさに日の出に、太陽が諸神のただ中で赫々と現れるがごとく。

Verse 33

स्तुवन्ति सिद्धा दिवि देवसङ्घा नृत्यन्ति दिव्याप्सरसो ऽभिरामाः / मुञ्चन्ति वृष्टिं कुसुमाम्बुमिश्रां गन्धर्वविद्याधरकिंनराद्याः

天上では、成就者シッダと神々の群れが讃歌を唱え、麗しき天女アプサラスが舞う。ガンダルヴァ、ヴィディヤーダラ、キンナラらは、花と水の交じる雨を降り注がせる。

Verse 34

संस्तूयमानो ऽथ मुनीन्द्रसङ्घै- रवाप्य बोधं भगवात्प्रसादात् / समाविशन्मण्डलमेतदग्र्यं त्रयीमयं यत्र विभाति रुद्रः

ついで、大牟尼の群れに讃えられ、バガヴァーンの恩寵によって覚りを得た彼は、三つのヴェーダより成るこの最勝のマンダラへと入った。そこではルドラが顕現の栄光をもって輝いている。

Verse 35

दृष्ट्वा विमुक्तं स पिशाचभूतं मुनिः प्रहृष्टो मनसा महेशम् / विचिन्त्य रुद्रं कविमेकमग्निं प्रणम्य तुष्टाव कपर्दिनं तम्

ピシャーチャの状態に苦しむ者が解き放たれたのを見て、牟尼は心の内に歓喜した。マヘーシャ—ルドラ、詩聖にして予見者、唯一者、火のごとき主—を観想し、頭を垂れて礼拝し、結髪のカパルディン（シヴァ）を讃嘆した。

Verse 36

शङ्कुकर्ण उवाच कपर्दिनं त्वां परतः परस्ताद् गोप्तारमेकं पुरुषं पुराणम् / व्रजामि योगेश्वरमीशितार- मादित्यमग्निं कपिलाधिरूढम्

シャンクカルナは言った。「我は汝に帰依する、カパルディンよ—至上をも超える至上者—唯一の護り手、太古のプルシャよ。我は汝に近づく、ヨーガの主ヨーゲーシュヴァラ、至高の統御者として。太陽として、火として、またカピラの上に坐す者として。」

Verse 37

त्वां ब्रह्मपारं हृदि सन्निविष्टं हिरण्मयं योगिनमादिमन्तम् / व्रजामि रुद्रं शरणं दिवस्थं महामुनिं ब्रह्ममयं पवित्रम्

我は汝に帰依する—ルドラよ—心中に坐す超越のブラフマン、黄金の原初のヨーギンよ。天に住まう大牟尼、ブラフマンに満ち、最上に清める御者に、我は庇護を求めて赴く。

Verse 38

सहस्त्रपादाक्षिशिरो ऽभियुक्तं सहस्त्रबाहुं नमसः परस्तात् / त्वां ब्रहामपारं प्रणमामि शंभुं हिरण्यगर्भाधिपतिं त्रिनेत्रम्

我は汝に礼拝する、シャンブよ—千の足・眼・頭を具え、千の腕を持つ御者—あらゆる礼拝をも超える方よ。我は汝、無辺の至上ブラフマン、ヒラニヤガルバ（宇宙の胎）の主、三眼の御者に、ひれ伏して拝する。

Verse 39

यतः प्रसूतिर्जगतो विनाशो येनावृतं सर्वमिदं शिवेन / तं ब्रह्मपारं भगवन्तमीशं प्रणम्य नित्यं शरणं प्रपद्ये

世界の顕現と滅尽は汝より起こり、汝—シヴァ—によってこの宇宙は遍満される。ゆえに我は、ブラフマンの最果ての岸をも超える主、バガヴァーン・イーシャに常に礼拝し、永遠に帰依する。

Verse 40

अलिङ्गमालोकविहीनरूपं स्वयंप्रभं चित्पतिमेकरुद्रम् / तं ब्रह्मपारं परमेश्वरं त्वां नमस्करिष्ये न यतो ऽन्यदस्ति

私は汝に礼拝する——相（しるし）なき者、感官の光を超えた姿をもち、自ら輝く、意識の主（チットパティ）、唯一のルドラよ。汝は至上の主、ブラフマンの彼岸である。汝のほかに何ものもないゆえ、私は汝を崇拝する。

Verse 41

यं योगिनस्त्यक्तसबीजयोगा लब्ध्वा समाधिं परमार्थभूताः / पश्यन्ति देवं प्रणतो ऽस्मि नित्यं तं ब्रह्मपारं भवतः स्वरूपम्

私は常にその神なる主に礼拝する——それは汝自身の本体であり、ブラフマンの最果ての彼岸さえ超える方。ヨーギーたちは、対象に依る「種子あるヨーガ」をも捨て、サマーディに到って、至上の実在そのものとしてその神を観ずる。

Verse 42

न यत्र नामादिविशेषकॢप्ति- र् न संदृशे तिष्ठति यत्स्वरूपम् / तं ब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यं स्वयंभुवं त्वां शरणं प्रपद्ये

私は常にその至上のブラフマンに礼拝する——あらゆる限界を超え、そこでは「名」などの差別の構成が起こりえず、その本性は通常の知覚では捉えられない。おお自生の主よ、私はただ汝に帰依する。

Verse 43

यद् वेदवादाभिरता विदेहं सब्रह्मविज्ञानमभेदमेकम् / पश्यन्त्यनेकं भवतः स्वरूपं सब्रह्मपारं प्रणतो ऽस्मि नित्यम्

私は常に汝に礼拝する——一にして不二、分かたれず、無身であり、ブラフマン智と同一なる実在。ヴェーダの教えに帰依する者たちは、汝の本体を多様な姿として観ずる。汝はブラフマーをも、また「ブラフマンの領域」と呼ばれる一切をも超越する。

Verse 44

यतः प्रधानं पुरुषः पुराणो विवर्तते यं प्रणमन्ति देवाः / नमामि तं ज्योतिषि संनिविष्टं कालं बृहन्तं भवतः स्वरूपम्

汝より、プラダーナ（根本自然）と古のプルシャ（宇宙的人格）が展開し、神々は汝に礼拝する。私は、至上の光の中に安住する広大なるカーラ（時）に敬礼する——それこそ汝の御姿である。

Verse 45

व्रजामि नित्यं शरणं गुहेशं स्थाणुं प्रपद्ये गिरिशं पुरारिम् / शिवं प्रपद्ये हरमिन्दुमौलिं पिनाकिनं त्वां शरणं व्रजामि

我は常にグヘーシャ（秘奥の主）に帰依し、動かざるスサーヌに身を委ねる――山の主ギリシャ、三城（トリプラ）を滅したる御方に。月を頂に戴くハラ、シヴァに帰依する。おおピナーカ弓を執るピナーキンよ、汝こそ我が帰依処。

Verse 46

स्तुत्वैवं शङ्कुकर्णो ऽसौ भगवन्तं कपर्दिनम् / पपात दण्डवद् भूमौ प्रोच्चरन् प्रणवं परम्

かくして福徳なるカパルディン（シヴァ）を讃え終えるや、シャンクカルナは杖のごとく地に伏し、全身投地して、至上のプラナヴァ「オーム」を高らかに唱えた。

Verse 47

तत्क्षणात् परमं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम् / ज्ञानमानन्दमद्वैतं कोटिकालाग्निसन्निभम्

その瞬間、至上のリンガが顕現した――それはシヴァそのものの本質、非二（アドヴァイタ）にして、清浄なる智と歓喜の性をもち、無数の劫末の火のごとく赫々と輝いた。

Verse 48

शङ्कुकर्णो ऽथ मुक्तात्मा तदात्मा सर्वगो ऽमलः / निलिल्ये विमले लिङ्गे तद्भुतमिवाभवत्

そのときシャンクカルナは、自己が解き放たれ、「それ」と同一の本性となった――遍満し、汚れなきもの。彼は清浄無垢のリンガへと溶け入り、それはまるで奇瑞のごとく見えた。

Verse 49

एतद् रहस्यमाख्यातं माहात्म्यं वः कपर्दिनः / न कश्चिद् वेत्ति तमसा विद्वानप्यत्र मुह्यति

かくして我は汝らに、この秘奥――カパルディン（シヴァ）の大いなる威徳――を語り明かした。されど誰も真に知ることはない。闇に覆われ、学識ある者すらここに迷い惑う。

Verse 50

य इमां शृणुयान्नित्यं कथां पापप्रणाशिनीम् / भक्तः पापविशुद्धात्मा रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्

この罪を滅する聖なる物語を、信愛をもって日々聴聞する者は—バクタとして内なる心が罪より清められ—ルドラ（シヴァ）に近侍する境地を得る。

Verse 51

पठेच्च सततं शुद्धो ब्रह्मपारं महास्तवम् / प्रातर्मध्याह्नसमये स योगं प्राप्नुयात् परम्

清浄なる者が「ブラフマパーラ」と名づけられた大讃歌を絶えず誦し、とりわけ朝と正午に行ずれば、無上のヨーガを得る。

Verse 52

इहैव नित्यं वत्स्यामो देवदेवं कपर्दिनम् / द्रक्ष्यामः सततं देवं पूजयामो ऽथ शूलिनम्

ここにこそ我らは永く住まう。神々の神—カパルディン（シヴァ）を常に拝し、また三叉戟を執る主（シューリン）を絶えず供養し礼拝しよう。

Verse 53

इत्युक्त्वा भगवान् व्यासः शिष्यैः सह महामुनिः / उवास तत्र युक्तात्मा पूजयन् वै कपर्दिनम्

かく語り終えて、尊き大牟尼ヴィヤーサは弟子たちと共にその地に留まり、ヨーガに心を結びつつ、結髪の主カパルディン（シヴァ）を礼拝し続けた。