Adhyaya 36

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवच रिते पञ्चत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३५// वसिष्ठ उवाच अवगत्य स वै सर्वं कारणं प्रीतमानसः / उवाच भार्गवं राममगस्त्यः कुंभसंभवः

かくして『聖ブラフマーンダ・マハープラーナ』、ヴァーユが説く中篇、第三の序説章、バールガヴァ行伝における第三十五章は終わる。ヴァシシュタは言った。すべての因を悟り心喜んで、壺より生まれしアガスティヤはバールガヴァ・ラーマに語った。

Verse 2

अगस्त्य उवाच शृणु राम महाभाग कथयामि हितं तव / मन्त्रस्य सिद्धिं येन त्वं शीघ्रमेव समाप्नुयाः

アガスティヤは言った。「幸いなるラーマよ、聞きなさい。汝の益となることを語ろう。それにより汝は速やかにマントラのシッディ（成就）を得るであろう。」

Verse 3

भक्तेस्तु लक्षणं ज्ञात्वा त्रिविधाया महामते / यो यतेत नरस्तस्य सिद्धिर्भवति सत्वरम्

大賢よ、三種のバクティの相を知り、それに励む人は、たちまち成就（シッディ）を得る。

Verse 4

एकदाहमनुप्राप्तो ऽनन्तदर्शनकाङ्क्षया / पातालं नागराचैन्द्रैः शोभितं परया मुदा

ある時、アナンタの御姿を拝したいと願って、私はパーターラに至った。そこはナーガ王とインドラに等しい者たちに飾られ、至上の歓喜に満ちていた。

Verse 5

तत्र दृष्टा महाभाग मया सिद्धाः समन्ततः / सनकाद्या नारदश्च गौतमो जाजलिःक्रतुः

幸いなる者よ、そこでは四方に成就者たちを見た。サナカら、ナーラダ、ガウタマ、ジャージャリ、クラトゥである。

Verse 6

ऋभुर्हंसो ऽरुणिश्चैव वाल्मीकिः शक्तिरासुरिः / एते ऽन्ये च महासिद्धा वात्स्यायनमुखा द्विज

リブ、ハンサ、アルニ、ヴァールミーキ、シャクティ、アースリ。さらにヴァーツヤーヤナをはじめとする他の大成就者たちもいた、 द्विजよ。

Verse 7

उपासत ह्युपा सीना ज्ञानार्थं फणिनायकम् / तं नमस्कृत्य नागैन्द्रैः सह सिद्धैर्महात्मभिः

彼らは智慧を求めて、蛇族の主ファニナーヤカを礼拝しつつ座していた。ナーガ王たちと大心の成就者たちと共に、彼に合掌礼拝した。

Verse 8

उपविष्टः कथात्तत्र शृण्वानो वैष्णवीर्मुदा / येयं भूमिर्महाभाग भूतधात्री स्वरूपिणी

彼はそこに座し、喜びをもってヴァイシュナヴァの聖なる物語を聴いていた。おお幸いなる者よ、この大地こそ衆生を養う母「ブータダー トリー」の本体である。

Verse 9

निविष्टा पुरतस्तस्य शृण्वन्ती ताः कथाः सदा / यद्यत्पृच्छति सा भूमिः शेषं साक्षान्महीधरम्

大地は彼の前に座し、常にその物語を聴いていた。彼女が何を問うても、現れ出た大地の担い手シェーシャに問いかけた。

Verse 10

शृण्वन्ति ऋषयः सर्वे तत्रस्था तदनुग्रहात् / मया तत्र श्रुतं वत्स कृष्णप्रेमामृतं शुभम्

その御加護により、そこに居合わせたすべての聖仙が聴聞した。わが子よ、私もそこで吉祥なる「クリシュナへの愛の甘露」を聴いた。

Verse 11

स्तोत्रं तत्ते प्रवक्ष्यामि यस्यार्थं त्वमिहागतः / वाराहाद्यवताराणां चरितं पापनाशनम्

汝がここに来た目的の讃歌を、我は汝に説こう。ヴァラーハをはじめとする諸アヴァターラの聖なる行跡は罪を滅する。

Verse 12

सुखदं मोक्षदं चैव ज्ञानविज्ञान कारणम् / श्रुत्वा सर्वं धरा वत्स प्रत्दृष्टा तं धराधरम्

それは安楽を与え、解脱を与え、知と悟りの因となる。わが子よ、すべてを聴き終えて、大地はその「大地を支える者」を眼前に拝した。

Verse 13

उवाच प्रणता भूयो ज्ञातुं कृष्णविचेष्टितम् / धरण्युवाच अलङ्कृतं जन्म पुंसामपि नन्दव्रजौकसाम्

伏して彼女は再び言った。「聖なるシュリー・クリシュナのリーラーの御業を知りたいのです。」大地の女神は答えた。「ナンダのヴラジャに住む人々の人としての誕生さえ、荘厳され福徳となった。」

Verse 14

तस्य देवस्य कृष्णस्य लीलाविग्रहधारिणः / जयोपाधिनियुक्तानि संति नामान्यनेकशः

リーラーの御身を帯びるその神クリシュナには、勝利の称号を伴う名が数多くある。

Verse 15

तेषु नामानि मुख्यानि श्रोतुकामा चिरादहम् / तत्तानि ब्रूहि नामानि वासुदेवस्य वासुके

それらの名のうち、主要な御名を私は久しく聞きたいと願ってきました。ヴァースキよ、ヴァースデーヴァのその御名を語ってください。

Verse 16

नातः परतरं पुण्यं त्रिषु लोकेषु विद्यते / शेष उवाच वसुंधरे वरारोहे जनानामस्ति मुक्तिदम्

三界において、これに勝る功徳はない。シェーシャは言った。「おおヴァスンダラー、美しき者よ、これは人々に解脱を授ける。」

Verse 17

सर्वमङ्गलमूर्द्धन्यमणिमाद्यष्टसिद्धिदम् / महापातककोटिघ्न सर्वतीर्थफलप्रदम्

これはあらゆる吉祥の頂であり、アニマー等の八つのシッディを授ける。無数の大罪を滅し、すべてのティールタ（聖地）の果報を与える。

Verse 18

समस्तजपयज्ञानां फलदं पापनाशनम् / शृणु देवि प्रवक्ष्यामि नाम्नामष्टोतरं शतम्

これはあらゆるジャパと供犠の果報を与え、罪を滅する。女神よ、聞け――我は百八の聖名を説き明かそう。

Verse 19

महस्रनाम्नां पुण्यानां त्रिरावृत्त्या तु यत्फलम् / एकावृत्त्या तु कृष्णस्य नामैकं तत्प्रयच्छति

功徳ある千の御名を三度唱えて得る果報は、クリシュナのただ一つの御名を一度唱えるだけで授けられる。

Verse 20

तस्मात्पुण्यतरं चैतत्स्तोत्रं पातकनाशनम् / नाम्नामष्टोत्तरशतस्याहमेव ऋषिः प्रिये

ゆえにこの讃歌はさらに功徳深く、罪を滅する。愛しき者よ、この百八名のリシ（聖仙）は我自身である。

Verse 21

छन्दो ऽनुष्टुब्देवता तु योगः कृष्णप्रियावहः / श्रीकृष्णः कमलानाथो वासुदेवः सनातनः

韻律はアヌシュトゥブ。神格のヨーガはクリシュナの寵愛をもたらす。聖クリシュナ、蓮華の主、ヴァースデーヴァ――永遠なる御方。

Verse 22

वसुदेवात्मजः पुण्यो लीलामानुषविग्रहः / श्रीवत्सकौस्तभधरो यशोदावत्सलो हरिः

彼はヴァスデーヴァの御子、清浄にして功徳深く、リーラーのために人の姿を取る。シュリーヴァツァとカウストゥバ宝珠を戴き、ヤショーダーに慈愛を注ぐハリである。

Verse 23

चतुर्भुजात्तचक्रासिगदाशङ्खाद्युदायुधः / देवकीनन्दनः श्रीशो नन्दगोपप्रियात्मजः

彼は四臂にして、円盤・剣・棍棒・法螺貝などの神聖なる武器を執る。デーヴァキーの御子、シュリーの主（シュリーシャ）、そしてナンダ・ゴーパの愛し子である。

Verse 24

यमुनावेगसंहारी बलभद्रप्रियानुजः / पूतनाजीवितहरः शकटासुरभञ्जनः

彼はヤムナーの激流を鎮め、バラバドラに愛される弟である。プータナーの命を奪い、シャカターサラを打ち砕いた。

Verse 25

नन्दप्रजजनानन्दी सच्चिदानन्दविग्रहः / नवनीतविलिप्ताङ्गो नवनीतनटो ऽनघः

彼はナンダのヴラジャの人々に歓喜を与え、サット・チット・アーナンダの御身である。肢体はバターに塗られ、無垢なる「バターの舞い手」と称される。

Verse 26

नवनीतलवाहारी मुचुकुन्दप्रसादकृत् / षोडशस्त्रीसहस्रेशस्त्रिभङ्गी मधुराकृतिः

彼はバターのひとかけらを盗み、ムチュクンダに恩寵を授ける。十六 हजारの妃たちの主であり、トリバンギーの姿勢に立つ、甘美なる御姿である。

Verse 27

शुकवागमृताब्धीन्दुर्गोविन्दो गोविदांपतिः / वत्सपालनसंचारी धेनुकासुरमर्द्दनः

彼は、シュカデーヴァの言葉という甘露の海に昇る月、ゴーヴィンダ、牧人たちの主。子牛を放って歩み、デーヌカーサラを打ち倒した御方である。

Verse 28

तृणीकृततृणावर्त्तो यमलार्जुनभञ्जनः / उत्तालतालभेत्ता च तमालश्यामला कृतिः

トリナーヴァルタを草のごとく退け、ヤマラとアルジュナの双樹を砕き、高きターラ樹を裂き、タマーラ樹のように青黒き御姿の御方。

Verse 29

गोपगोपीश्वरो योगी सूर्यकोटिसमप्रभः / इलापतिः परञ्ज्योतिर्यादवेन्द्रो यदूद्वहः

ゴーパとゴーピーの主、ヨーギー、億の太陽に等しく輝く御方。イラーパティ、至上の光、ヤーダヴァの王、ヤドゥ族の至宝。

Verse 30

वनमाली पीतवासाः पारिजातापहरकः / गोवर्द्धनाचलोद्धर्त्ता गोपालः सर्वपालकः

森の花輪を戴き、黄衣をまとい、パーリジャータを携え来たる御方。ゴーヴァルダナ山を持ち上げしゴーパーラ、万物の守護者。

Verse 31

अजो निरञ्जनः कामजनकः कञ्जलोचनः / मधुहा मथुरानाथो द्वारकानाथको बली

不生にして垢なき御方、愛欲を起こさせる御方、蓮華の眼を持つ。マドゥを討ち、マトゥラーの主、ドヴァーラカーの主、剛力の御方。

Verse 32

वृन्दावनान्तसंचारी तुलसीदामभूषणः / स्यमन्तकमणेर्हर्त्ता नरनारायणात्मकः

ヴリンダーヴァナの奥を逍遥し、トゥラシーの花輪を飾る御方。シャマンタカの宝珠を携え、ナラ＝ナーラーヤナの本質を具える御方。

Verse 33

कुब्जाकृष्टांबरधरो मायी परमपूरुषः / मुष्टिकासुरचाणूरमल्लयुद्धविशारदः

クブジャに引き寄せられた衣をまとい、幻力（マーヤー）に満ちた至上のプルシャ。ムシュティカアスラとチャーヌーラらのマッラ相撲に精通する。

Verse 34

संसारवैरी कंसारिर्मुरारिर्नरकान्तकः / अनादि ब्रह्मचारी च कृष्णाव्यसनकर्षकः

輪廻（サンサーラ）の敵、カンサの仇、ムラを滅ぼすムラーリ、ナラカを討つ者。無始の梵行者にして、クリシュナの信徒の悪しき耽溺を引き離す。

Verse 35

शिशुपालशिरस्छेत्ता दुर्योधनकुलान्तकृत / विदुराक्रूरवरदो विश्वरूपप्रदर्शकः

シシュパーラの首を斬り、ドゥルヨーダナの一族を滅ぼした方。ヴィドゥラとアクルーラに恩寵を授け、ヴィシュヴァルーパ（宇宙の御姿）を示した方。

Verse 36

सत्यवाक्सत्यसंकल्पः सत्यभामारतो जयी / सुभद्रापूर्वजो विष्णुर्भीष्ममुक्तिप्रदायकः

真実の言葉を語り、真実の誓願を成す方。サティヤバーマーを愛し、常に勝利する。スバドラの兄なるヴィシュヌとして、ビーシュマに解脱を授ける。

Verse 37

जगद्गुरुर्जगन्नाथो वेणुवाद्य विशारदः / वृषभासुरविध्वंसी बकारिर्बाणबाहुकृत्

世界の師、ジャガンナータ。笛（ヴェーヌ）を奏でることに秀で、ヴリシャバースラを滅ぼし、バカースラの仇となり、バーナースラの腕を斬り落とした方。

Verse 38

युधिष्टिरप्रतिष्ठाता बर्हिबर्हावतंसकः / पार्थसारथिरव्यक्तो गीतामृतमहोदधिः

ユディシュティラを確立し、孔雀の羽の冠を戴く方。パールタの御者にして不可視の主、ギーター甘露の大海。

Verse 39

कालीयफणिमाणिक्यरञ्जितः श्रीपदांबुजः / दामोदरो यज्ञभोक्ता दानवैद्रविनाशनः

カリヤの蛇冠の宝珠の光に染まる聖なる御足の蓮華。ダーモダラ、供犠（ヤジュニャ）を受ける方、ダーナヴァの群れを滅する者。

Verse 40

नारायणः परं ब्रह्म पन्नगाशनवाहनः / जलक्रीडासमासक्तगोपीवस्त्रापहारकः

ナーラーヤナ、至上のブラフマン。蛇を食らうガルダを乗り物とし、水遊びに心を寄せ、ゴーピーたちの衣を取り上げた方。

Verse 41

पुण्यश्लोकस्तीर्थपादो वेदवेद्यो दयानिधिः / सर्वतीर्थान्मकः सर्वग्रहरूपी परात्परः

功徳の讃歌に称えられ、御足そのものが聖地（ティールタ）である方。ヴェーダにより知られ、慈悲の宝庫。あらゆる聖地の本体、あらゆるグラハ（天体）の姿、至上をも超える至上者。

Verse 42

इत्येवं कृष्णदेवस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् / कृष्णोन कृष्णभक्तेन श्रुत्वा गीतामृतं पुरा

かくして、シュリー・クリシュナデーヴァの百八名（アシュトッタラ・シャタ）が成就した。古の時、クリシュナの信奉者が、クリシュナよりギーターの甘露を聴聞して（これを唱えた）。

Verse 43

स्तोत्रं कृष्णप्रियकरं कृतं तस्मान्मया श्रुतम् / कृष्णप्रेमामृतं नाम परमानन्ददायकम्

この讃歌はシュリー・クリシュナに最も愛され、私はそこで聞いて編んだ。名を「クリシュナ愛の甘露」といい、至上の歓喜を授ける。

Verse 44

अत्युपद्रवदुः खघ्नं परमायुष्य वर्द्धनम् / दानं व्रतं तपस्तीर्थं यत्कृतं त्विह जन्मनि

これは甚だしい災いと苦しみを滅し、最上の寿命を増す。この生で行った布施・誓戒（ヴラタ）・苦行・聖地（ティールタ）巡礼の果もまたここに含まれる。

Verse 45

पठतां शृण्वतां चैव कोटिकोटिगुणं भवेत् / पुत्रप्रदमपुत्राणामगती नां गतिप्रदम्

これを誦し聞く者の功徳は億々倍となる。子なき者には子を授け、拠り所なき者には帰趣（よりどころ）を与える。

Verse 46

धनवाहं दरिद्राणां जयेच्छूनां जयावहम् / शिशूनां गोकुलानां च पुष्टिदं पुण्यवर्द्धनम्

これは貧しき者に財を運び、勝利を願う者に勝利をもたらす。幼子とゴークラの人々に滋養を授け、功徳を増大させる。

Verse 47

बालरोगग्रहादीनां शमनं शान्तिकारकम् / अन्ते कृष्णस्मरणदं भवतापत्रयापहम्

これは小児の病やグラハ（星宿の障り）などを鎮め、安寧をもたらす。終わりにはクリシュナの想念を授け、世の三重の苦熱を除き去る。

Verse 48

असिद्धसाधकं भद्रे जपादिकरमात्मनाम् / कृष्णाय यादवेन्द्राय ज्ञानमुद्राय योगिने

おおバドレーよ、このジャパ等の修行は、成就していない者にも成就をもたらす—ヤーダヴァ族の王、智慧の印を結ぶヨーギー、聖クリシュナに捧げる。

Verse 49

नाथाय रुक्मिणीशाय नमो वेदान्तवेदिने / इमं मन्त्रं महादेवि जपन्नेव दिवा निशम्

ルクミニーの主、ヴェーダーンタを知る御方に礼拝。おおマハーデーヴィーよ、この真言を昼夜にわたり唱えよ。

Verse 50

सर्वग्रहानुग्रहभाक्सर्वप्रियतमो भवेत् / पुत्रपौत्रैः परिवृतः सर्वसिद्धिसमृद्धिमान्

彼はすべてのグラハ（惑星神）の加護を受け、万人に最も愛される者となる。子や孫に囲まれ、あらゆる成就と繁栄に満ちる。

Verse 51

निषेव्य भोगानन्ते ऽपिकृष्णासायुज्यमाप्नुयात् / अगस्त्य उवाच एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो

たとえ享楽を味わっても、ついにはクリシュナとのサーユジュヤ（合一）を得る。アガスティヤは言った—ここまで語り終えると、『サンカルシャナ』と呼ばれる御姿のバガヴァーン・アナンタよ、偉大なる御方は言葉を止めた。

Verse 52

धराधरो ऽलं जगतां धरायै निर्दिश्य भूयो विरराम मानदः / ततस्तु सर्वे सनकादयो ये समास्थितास्तत्परितः कथादृताः / आनन्द पूर्ण्णंबुनिधौ निमग्नाः सभाजयामासुरहीश्वरं तम्

世界を支える大地に向かい「これで足りる」と示して、誉れを授けるダラーダラは再び言葉を止めた。すると周囲に座し物語を愛して聞いていたサナカら一同は、歓喜に満ちた大海に沈むかのように、そのアヒーイーシュヴァラを敬い讃えた。

Verse 53

ऋषय ऊचुः नमो नमस्ते ऽखिलविश्वाभावन प्रपन्नभक्तार्त्तिहराव्ययात्मन् / धराधरायापि कृपार्णवाय शेषाय विश्वप्रभवे नमस्ते

聖仙たちは言った――幾度も礼拝いたします、全宇宙を養い保つ御方よ。帰依する信者の苦悩を除く不滅のアートマンよ。大地を支え、慈悲の海なるシェーシャ、世界の主よ、礼拝いたします。

Verse 54

कृष्णामृतं नः परिपायितं विभो विधूतपापा भवता कृता वयम् / भवादृशा दीनदयालवो विभो समुद्धरन्त्येव निजान्हि संनतान्

おおヴィブ（至能者）よ。あなたは私たちにクリシュナの甘露を飲ませ、罪を洗い去ってくださいました。おおヴィブよ。あなたのように貧しき者に慈悲深い主は、ひれ伏し帰依する者たちを必ず救い上げられます。

Verse 55

एवं नमस्कृत्य फणीश पादयोर्मनो विधायाखिलकामपूरयोः / प्रदक्षिणीकृत्य धराधराधरं सर्वे वयं स्वावसथानुपागताः

かくして、蛇王の御足に礼拝し、あらゆる願いを満たすその御足に心を定め、山と大地を支えるシェーシャを右繞して、私たちは皆それぞれの住まいへ帰って行った。

Verse 56

इति ते ऽभिहितं राम स्तोत्रं प्रेमामृताभिधम् / कृष्णस्य राधाकान्तस्य सिद्धिदम्

ラーマよ、かくして「プレーマームリタ（愛の甘露）」と名づけられる讃歌が汝に語られた。これはラーダーの愛主クリシュナの御讃であり、成就（シッディ）を授ける。

Verse 57

इदं राम महाभाग स्तोत्रं परमदुर्लभम् / श्रुतं साक्षाद्भगवतः शेषात्कथयतः कथाः

大いなる幸運を備えたラーマよ。この讃歌はまことに得難い。私は聖なる物語を語るまさにバガヴァーン・シェーシャから、直接これを聞いたのだ。

Verse 58

यावन्ति मन्त्रजालानि स्तोत्राणि कवचानि च

いかなるマントラの網も、讃歌（ストートラ）も、護身の鎧（カヴァチャ）も—そのすべて。

Verse 59

त्रैलोक्ये तानि सर्वाणि सिद्ध्यन्त्येवास्य शीलनात् / वसिष्ठ उवाच एवमुक्त्वा महाराज कृष्णप्रेमामृतं स्तवम् / यावद्व्यरसींत्स मुनिस्तावत्स्वर्यानमागतम्

三界において、それらはすべてこの修習によって必ず成就する。ヴァシシュタは語った—大王よ、そう言い終えると彼は「クリシュナへの愛の甘露の讃歌」を唱え、するとその時、天のヴィマーナが到来した。

Verse 60

चतुर्भिरद्भुतैः सिद्धैः कामरूपैर्मनोजवैः / अनुयातमथोत्प्लुत्य स्त्रीपुंसौ हरिणौ तदा / अगस्त्यचरणौ नत्वा समारुरुहतुर्मुदा

望むままに変身し、思いの速さで動く四人の驚異のシッダたちが随行した。すると雌雄の鹿は跳び上がり、アガスティヤの御足に礼拝して、喜びのうちに（ヴィマーナへ）乗り込んだ。

Verse 61

दिव्यदेहधरौ भूत्वा संखचक्रादिचिह्नितौ / गतौ च वैष्णवं लोकं सर्व देवन मस्कृतम् / पश्यतां सर्वभूतानां भार्गवागस्त्ययोस्तथा

二人は神妙なる身を得て、法螺貝と円盤などの印を帯び、ヴィシュヌの世界へ赴いた。そこでは諸神が皆、彼らに礼拝した—万有の衆生、そしてバールガヴァとアガスティヤの見守る中で。