Shloka 12
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
सुखदं मोक्षदं चैव ज्ञानविज्ञान कारणम् / श्रुत्वा सर्वं धरा वत्स प्रत्दृष्टा तं धराधरम्
Transliteration
sukhadaṃ mokṣadaṃ caiva jñānavijñāna kāraṇam / śrutvā sarvaṃ dharā vatsa pratdṛṣṭā taṃ dharādharam
Translation
それは安楽を与え、解脱を与え、知と悟りの因となる。わが子よ、すべてを聴き終えて、大地はその「大地を支える者」を眼前に拝した。
Word by Word
सुखदम्giver of happiness
सुखदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुख+द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सुखं ददाति इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (स्तोत्रम्/चरितम् understood)
मोक्षदम्giver of liberation
मोक्षदम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमोक्ष+द (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (मोक्षं ददाति इति); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
एवindeed
एव:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/indeed)
ज्ञानविज्ञानकारणम्cause of knowledge and realization
ज्ञानविज्ञानकारणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्ञान+विज्ञान+कारण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (ज्ञानस्य विज्ञानस्य च कारणम् / ज्ञानविज्ञानयोः कारणम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of श्रुत्वा
धराEarth
धरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘Earth’
वत्सO child
वत्स:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवत्स (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
प्रत्यदृष्टाbeheld/ looked towards
प्रत्यदृष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रति+दृश् (धातु) → प्रत्यदृष्ट (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘looked at/ beheld’ (with प्रति- ‘towards’)
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धराधरम्supporter of the earth
धराधरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधरा+धर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (धरायाः धरः); पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; apposition to तम्