Adhyaya 30

Verse 1

श्रीराजोवाच ततो महाभागवत उद्धवे निर्गते वनम् । द्वारवत्यां किमकरोद् भगवान् भूतभावन: ॥ १ ॥

パリークシット王は言った。大バ―ガヴァタであるウッダヴァが森へ去った後、ドヴァーラカーにおいて、万生の守護者なるバガヴァーンは何をなさったのか。

Verse 2

ब्रह्मशापोपसंसृष्टे स्वकुले यादवर्षभ: । प्रेयसीं सर्वनेत्राणां तनुं स कथमत्यजत् ॥ २ ॥

ブラーフマナの呪いによって自らの一族が滅びた後、ヤドゥ族の最勝者は、あらゆる眼に最も愛されたその御身をいかにして捨て得たのか。

Verse 3

प्रत्याक्रष्टुं नयनमबला यत्र लग्नं न शेकु: कर्णाविष्टं न सरति ततो यत् सतामात्मलग्नम् । यच्छ्रीर्वाचां जनयति रतिं किं नु मानं कवीनां द‍ृष्ट्वा जिष्णोर्युधि रथगतं यच्च तत्साम्यमीयु: ॥ ३ ॥

ひとたび女性たちの眼が主の超越的な御姿に留まれば、もはや引き離すことはできない。さらにその御姿が聖者の耳に入り、心に固く結ばれると、決して去らない。その美は詩人の言葉にさえ超越の甘美な魅力を宿らせる—まして彼らの名声は言うまでもない。クルクシェートラでは、アルジュナの戦車に在すその御姿を見て、多くの戦士が解脱し、主に似た霊的身体を得た。

Verse 4

श्री ऋषिरुवाच दिवि भुव्यन्तरिक्षे च महोत्पातान् समुत्थितान् । द‍ृष्ट्वासीनान् सुधर्मायां कृष्ण: प्राह यदूनिदम् ॥ ४ ॥

シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは語った。天・地・空に多くの不吉な兆しが起こるのを見て、主シュリー・クリシュナはスダルマーの सभाに集うヤドゥたちに次のように告げた。

Verse 5

श्रीभगवानुवाच एते घोरा महोत्पाता द्वार्वत्यां यमकेतव: । मुहूर्तमपि न स्थेयमत्र नो यदुपुङ्गवा: ॥ ५ ॥

至上主は仰せになった。「ヤドゥ族の長たちよ、ドヴァーラカーに死の旗印のごとき恐るべき凶兆が現れた。ここに一瞬たりとも留まってはならぬ。」

Verse 6

स्‍त्रियो बालाश्च वृद्धाश्च शङ्खोद्धारं व्रजन्त्वित: । वयं प्रभासं यास्यामो यत्र प्रत्यक् सरस्वती ॥ ६ ॥

女たちと子どもたち、そして老人たちはここを離れ、シャンクホッダーラへ向かいなさい。我らは、サラスヴァティー川が西へ流れるプラバーサ聖地へ行く。

Verse 7

तत्राभिषिच्य शुचय उपोष्य सुसमाहिता: । देवता: पूजयिष्याम: स्‍नपनालेपनार्हणै: ॥ ७ ॥

そこで我らは浄めのために沐浴し、断食し、心をよく統一して瞑想に定める。ついで神々を、御像を沐浴させ、白檀を塗り、さまざまな供物を捧げて礼拝しよう。

Verse 8

ब्राह्मणांस्तु महाभागान् कृतस्वस्त्ययना वयम् । गोभूहिरण्यवासोभिर्गजाश्वरथवेश्मभि: ॥ ८ ॥

大いなる徳を備えたバラモンたちの助けを得て贖罪とスヴァスティヤヤナを行ったのち、我らはそのバラモンたちを、牛・土地・黄金・衣、象・馬・戦車・住まいを施して供養する。

Verse 9

विधिरेष ह्यरिष्टघ्नो मङ्गलायनमुत्तमम् । देवद्विजगवां पूजा भूतेषु परमो भव: ॥ ९ ॥

これこそ、迫り来る災厄を滅し、最上の吉祥をもたらす正しい法である。神々とバラモンと聖なる牛を礼拝することは、あらゆる生きとし生けるものに最上の生を授ける。

Verse 10

इति सर्वे समाकर्ण्य यदुवृद्धा मधुद्विष: । तथेति नौभिरुत्तीर्य प्रभासं प्रययू रथै: ॥ १० ॥

マドゥを討つ主シュリー・クリシュナの御言葉を聞き、ヤドゥ族の長老たちは「そのとおり」と同意した。彼らは舟で海を渡り、戦車でプラバーサの聖地へ向かった。

Verse 11

तस्मिन् भगवतादिष्टं यदुदेवेन यादवा: । चक्रु: परमया भक्त्या सर्वश्रेयोपबृंहितम् ॥ ११ ॥

そこでヤーダヴァたちは、自らの主であるバガヴァーン（ヤドゥデーヴァ）の御教えに従い、至高のバクティをもって、あらゆる吉祥を増す法儀を執り行った。

Verse 12

ततस्तस्मिन् महापानं पपुर्मैरेयकं मधु । दिष्टविभ्रंशितधियो यद्‌द्रवैर्भ्रश्यते मति: ॥ १२ ॥

やがて宿命により理知を覆われたヤドゥの勇士たちは、心を完全に酔わせる甘いマイレーヤ酒を思うままに飲んだ。

Verse 13

महापानाभिमत्तानां वीराणां द‍ृप्तचेतसाम् । कृष्णमायाविमूढानां सङ्घर्ष: सुमहानभूत् ॥ १३ ॥

豪飲に酔い、驕り高ぶったヤドゥの勇士たちは、主シュリー・クリシュナのマーヤーに惑わされ、互いの間に恐るべき争いが起こった。

Verse 14

युयुधु: क्रोधसंरब्धा वेलायामाततायिन: । धनुर्भिरसिभिर्भल्ल‍ै‌र्गदाभिस्तोमरर्ष्टिभि: ॥ १४ ॥

怒りに燃え、海辺で彼らは互いに襲いかかった。弓矢、剣、バッラ、棍棒、投槍、槍を手に取り、相争って戦った。

Verse 15

पतत्पताकै रथकुञ्जरादिभि: खरोष्ट्रगोभिर्महिषैर्नरैरपि । मिथ: समेत्याश्वतरै: सुदुर्मदा न्यहन्शरैर्दद्भ‍िरिव द्विपा वने ॥ १५ ॥

旗をなびかせた戦車や象に乗り、またロバ、ラクダ、雄牛、水牛、ラバ、さらには人間にまたがり、激怒した戦士たちは互いに激突し、森の中で象が牙で互いを攻撃するように、矢で激しく攻撃し合った。

Verse 16

प्रद्युम्नसाम्बौ युधि रूढमत्सराव्- अक्रूरभोजावनिरुद्धसात्यकी । सुभद्रसङ्ग्रामजितौ सुदारुणौ गदौ सुमित्रासुरथौ समीयतु: ॥ १६ ॥

互いの敵意が呼び覚まされ、プラデュムナはサーンバと、アクルーラはクンティボージャと、アニルッダはサーティヤキと、スバドラはサングラーマジトと、スミトラはスラタと、そして二人のガダは互いに激しく戦った。

Verse 17

अन्ये च ये वै निशठोल्मुकादय: सहस्रजिच्छतजिद्भ‍ानुमुख्या: । अन्योन्यमासाद्य मदान्धकारिता जघ्नुर्मुकुन्देन विमोहिता भृशम् ॥ १७ ॥

ニシャタ、ウルムカ、サハスラジット、シャタジット、バーヌなどの他の者たちも、酩酊により盲目となり、主ムクンダ自身によって完全に惑わされ、互いに立ち向かい殺し合った。

Verse 18

दाशार्हवृष्ण्यन्धकभोजसात्वता मध्वर्बुदा माथुरशूरसेना: । विसर्जना: कुकुरा: कुन्तयश्च मिथस्तु जघ्नु: सुविसृज्य सौहृदम् ॥ १८ ॥

生来の友情を完全に捨て去り、様々なヤドゥの一族の構成員たち――ダーシャールハ、ヴリシュニ、アンダカ、ボージャ、サートヴァタ、マドゥ、アルブダ、マートゥラ、シューラセーナ、ヴィサルジャナ、ククラ、クンティ――は皆、互いに殺戮し合った。

Verse 19

पुत्रा अयुध्यन् पितृभिर्भ्रातृभिश्च स्वस्रीयदौहित्रपितृव्यमातुलै: । मित्राणि मित्रै: सुहृद: सुहृद्भ‍ि- र्ज्ञातींस्त्वहन् ज्ञातय एव मूढा: ॥ १९ ॥

このように惑わされ、息子は父と、兄弟は兄弟と、甥は父方や母方の叔父と、孫は祖父と戦った。友は友と、好意を持つ者は好意を持つ者と戦った。こうして親しい友人や親族は皆、互いに殺し合った。

Verse 20

शरेषु हीयमानेषु भज्यमानेसु धन्वसु । शस्‍त्रेषु क्षीयमानेषु मुष्टिभिर्जह्रुरेरका: ॥ २० ॥

矢が尽き、弓が折れ、他の武器も尽きたとき、彼らは素手で高いエラカー（葦・甘蔗）の茎をつかみ取った。

Verse 21

ता वज्रकल्पा ह्यभवन् परिघा मुष्टिना भृता: । जघ्नुर्द्विषस्तै: कृष्णेन वार्यमाणास्तु तं च ते ॥ २१ ॥

拳に握った瞬間、エラカーの茎は金剛のごとく硬い鉄の棍棒となった。戦士たちはそれで幾度も互いを打ち合い、主クリシュナが止めようとすると、主にさえ襲いかかった。

Verse 22

प्रत्यनीकं मन्यमाना बलभद्रं च मोहिता: । हन्तुं कृतधियो राजन्नापन्ना आततायिन: ॥ २२ ॥

王よ、迷妄のうちに彼らはバララーマをも敵と見なし、武器を手に「討つ」と決めて、刺客のように主へと駆け寄った。

Verse 23

अथ तावपि सङ्‌क्रु‌द्धावुद्यम्य कुरुनन्दन । एरकामुष्टिपरिघौ चरन्तौ जघ्नतुर्युधि ॥ २३ ॥

クル族の子よ、そのときクリシュナとバララーマも激しく憤り、エラカーの茎を棍棒として掲げ、戦場を巡ってそれで討ち始めた。

Verse 24

ब्रह्मशापोपसृष्टानां कृष्णमायावृतात्मनाम् । स्पर्धाक्रोध: क्षयं निन्ये वैणवोऽग्निर्यथा वनम् ॥ २४ ॥

バラモンの呪いに触れ、主クリシュナのマーヤーに心を覆われた戦士たちの、競い合いから生じた激怒は彼らを滅亡へ導いた。竹林に起こる火が森全体を焼き尽くすように。

Verse 25

एवं नष्टेषु सर्वेषु कुलेषु स्वेषु केशव: । अवतारितो भुवो भार इति मेनेऽवशेषित: ॥ २५ ॥

自らの王族がことごとく滅び去ったとき、ケーシャヴァは心中で思われた――今や大地の重荷は取り除かれ、何も残っていない。

Verse 26

राम: समुद्रवेलायां योगमास्थाय पौरुषम् । तत्याज लोकं मानुष्यं संयोज्यात्मानमात्मनि ॥ २६ ॥

それからラーマは海辺に坐し、ヨーガに安住して至上人格神に心を定め、自己を自己の内に合一して、この人間界を去られた。

Verse 27

रामनिर्याणमालोक्य भगवान् देवकीसुत: । निषसाद धरोपस्थे तुष्णीमासाद्य पिप्पलम् ॥ २७ ॥

ラーマの去りゆくのを見て、デーヴァキーの御子である主クリシュナは、近くのピッパラ樹の下、地に黙して坐された。

Verse 28

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

主は自らの光輝によって燦然とする四臂の御姿を現し、煙なき火のごときその輝きは四方の闇を払っていた。御身は濃き青雲の色、光彩は溶けた黄金のように輝き、胸にはシュリーヴァツァの印があり、まことに吉祥そのもの。絹の衣を二枚まとい、蓮華の御顔には麗しい微笑み、青黒き髪が飾り、蓮の御眼は人を惹きつけ、マカラ形の耳飾りがきらめいた。飾り帯、聖糸、兜、腕輪、臂輪、首飾り、足輪や王者の徽章、そしてカウストゥバ宝珠によって荘厳されていた。花鬘が御身をめぐり、御自身の武器もまた具現して周囲に侍し、主は右腿の上に左足—蓮のように赤い足裏—を置いて坐しておられた。

Verse 29

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

主は自らの光輝によって燦然とする四臂の御姿を現し、煙なき火のごときその輝きは四方の闇を払っていた。御身は濃き青雲の色、光彩は溶けた黄金のように輝き、胸にはシュリーヴァツァの印があり、まことに吉祥そのもの。絹の衣を二枚まとい、蓮華の御顔には麗しい微笑み、青黒き髪が飾り、蓮の御眼は人を惹きつけ、マカラ形の耳飾りがきらめいた。飾り帯、聖糸、兜、腕輪、臂輪、首飾り、足輪や王者の徽章、そしてカウストゥバ宝珠によって荘厳されていた。花鬘が御身をめぐり、御自身の武器もまた具現して周囲に侍し、主は右腿の上に左足—蓮のように赤い足裏—を置いて坐しておられた。

Verse 30

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

主は自らの光輝により燦然とする四臂の御姿を現し、煙なき火のごときその輝きは四方の闇を払い去った。胸にはシュリーヴァツァ（Śrīvatsa）の印があり、御身は濃青の雲の色、光彩は溶けた黄金のようで、吉祥なる絹衣を二枚まとっておられた。蓮華の御顔には麗しい微笑み、青黒き髪が頭を飾り、蓮華のように魅惑的な御眼、マカラ形の耳飾りがきらめいた。腰帯、聖なる紐（聖糸）、兜、腕輪と臂飾り、カウストゥバ宝珠、首飾り、足輪などの王者の徽章により、いよいよ輝いておられた。御身は花鬘に囲まれ、具現した御自身の武器が侍立し、坐しては蓮紅の足裏をもつ左足を右の腿の上に置いておられた。

Verse 31

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

主は自らの光輝により燦然とする四臂の御姿を現し、煙なき火のごときその輝きは四方の闇を払い去った。胸にはシュリーヴァツァの印があり、御身は濃青の雲の色、光彩は溶けた黄金のようで、吉祥なる絹衣を二枚まとっておられた。蓮華の御顔には麗しい微笑み、青黒き髪が頭を飾り、蓮華のように魅惑的な御眼、マカラ形の耳飾りがきらめいた。腰帯、聖糸、兜、腕輪と臂飾り、カウストゥバ宝珠、首飾り、足輪などの王者の徽章により、いよいよ輝いておられた。御身は花鬘に囲まれ、具現した御自身の武器が侍立し、坐しては蓮紅の足裏をもつ左足を右の腿の上に置いておられた。

Verse 32

बिभ्रच्चतुर्भुजं रूपं भ्राजिष्णु प्रभया स्वया । दिशो वितिमिरा: कुर्वन् विधूम इव पावक: ॥ २८ ॥ श्रीवत्साङ्कं घनश्यामं तप्तहाटकवर्चसम् । कौशेयाम्बरयुग्मेन परिवीतं सुमङ्गलम् ॥ २९ ॥ सुन्दरस्मितवक्त्राब्जं नीलकुन्तलमण्डितम् । पुण्डरीकाभिरामाक्षं स्फुरन्मकरकुण्डलम् ॥ ३० ॥ कटिसूत्रब्रह्मसूत्रकिरीटकटकाङ्गदै: । हारनूपुरमुद्राभि: कौस्तुभेन विराजितम् ॥ ३१ ॥ वनमालापरीताङ्गं मूर्तिमद्भ‍िर्निजायुधै: । कृत्वोरौ दक्षिणे पादमासीनं पङ्कजारुणम् ॥ ३२ ॥

主は自らの光輝により燦然とする四臂の御姿を現し、煙なき火のごときその輝きは四方の闇を払い去った。胸にはシュリーヴァツァの印があり、御身は濃青の雲の色、光彩は溶けた黄金のようで、吉祥なる絹衣を二枚まとっておられた。蓮華の御顔には麗しい微笑み、青黒き髪が頭を飾り、蓮華のように魅惑的な御眼、マカラ形の耳飾りがきらめいた。腰帯、聖糸、兜、腕輪と臂飾り、カウストゥバ宝珠、首飾り、足輪などの王者の徽章により、いよいよ輝いておられた。御身は花鬘に囲まれ、具現した御自身の武器が侍立し、坐しては蓮紅の足裏をもつ左足を右の腿の上に置いておられた。

Verse 33

मुषलावशेषाय:खण्डकृतेषुर्लुब्धको जरा । मृगास्याकारं तच्चरणं विव्याध मृगशङ्कया ॥ ३३ ॥

そのとき、ジャラーという名の猟師が近づいた。彼は誤って主の御足を鹿の顔と思い込み、獲物を得たと信じて、サーンバの棍棒に残った鉄片から作った矢でその御足を射抜いた。

Verse 34

चतुर्भुजं तं पुरुषं द‍ृष्ट्वा स कृतकिल्बिष: । भीत: पपात शिरसा पादयोरसुरद्विष: ॥ ३४ ॥

その四臂の御方を見た猟師は、自らの犯した過ちに震えおののき、阿修羅の敵なる主の御足もとに頭を置いて、ひれ伏した。

Verse 35

अजानता कृतमिदं पापेन मधुसूदन । क्षन्तुमर्हसि पापस्य उत्तम:श्लोक मेऽनघ ॥ ३५ ॥

ジャラは言った。「おお、主マドゥスーダナよ。私は無知ゆえにこの罪を犯してしまいました。おお、最も清らかな主よ、ウッタマシュローカよ、どうかこの罪人をお許しください。」

Verse 36

यस्यानुस्मरणं नृणामज्ञानध्वान्तनाशनम् । वदन्ति तस्य ते विष्णो मयासाधु कृतं प्रभो ॥ ३६ ॥

おお、主ヴィシュヌよ。賢者たちは、あなたを常に想うことは無知の闇を消し去ると言います。おお、主よ、私はあなたに対して過ちを犯しました！

Verse 37

तन्माशु जहि वैकुण्ठ पाप्मानं मृगलुब्धकम् । यथा पुनरहं त्वेवं न कुर्यां सदतिक्रमम् ॥ ३७ ॥

ですから、おお、ヴァイクンタの主よ。聖なる方々に対して二度とこのような過ちを犯さぬよう、この罪深い狩人を今すぐ殺してください。

Verse 38

यस्यात्मयोगरचितं न विदुर्विरिञ्चो रुद्रादयोऽस्य तनया: पतयो गिरां ये । त्वन्मायया पिहितद‍ृष्टय एतदञ्ज: किं तस्य ते वयमसद्गतयो गृणीम: ॥ ३८ ॥

ブラフマー神やルドラ神でさえ、あなたの神秘的な力を理解できません。ましてや、私のような卑しい生まれの者が何を言えましょうか。

Verse 39

श्रीभगवानुवाच मा भैर्जरे त्वमुत्तिष्ठ काम एष कृतो हि मे । याहि त्वं मदनुज्ञात: स्वर्गं सुकृतिनां पदम् ॥ ३९ ॥

至上主は言われた。「愛するジャラよ、恐れることはない。立ちなさい。なされたことは、実は私自身の望みであったのだ。私の許可のもと、今すぐ徳高き者たちの住処へ行きなさい。」

Verse 40

इत्यादिष्टो भगवता कृष्णेनेच्छाशरीरिणा । त्रि: परिक्रम्य तं नत्वा विमानेन दिवं ययौ ॥ ४० ॥

自らの御意志により超越の御身を現される至上主シュリー・クリシュナにこう命じられ、狩人は主のまわりを三度巡り、ひれ伏して礼拝した。ついで彼を迎えるために現れた神妙なるヴィマーナに乗り、霊的天空ヴァイクンタへと旅立った。

Verse 41

दारुक: कृष्णपदवीमन्विच्छन्नधिगम्य ताम् । वायुं तुलसिकामोदमाघ्रायाभिमुखं ययौ ॥ ४१ ॥

その時ダールカは主君シュリー・クリシュナの行方を探していた。主が座しておられる場所に近づくと、風に乗ってトゥラシーの香りを感じ、その方角へと向かった。

Verse 42

तं तत्र तिग्मद्युभिरायुधैर्वृतं ह्यश्वत्थमूले कृतकेतनं पतिम् । स्‍नेहप्लुतात्मा निपपात पादयो रथादवप्लुत्य सबाष्पलोचन: ॥ ४२ ॥

アシュヴァッタ樹の根元で憩い、輝く武器に囲まれた主シュリー・クリシュナを見たとき、ダールカの心は愛情に満ちあふれた。彼は戦車から飛び降り、涙に濡れた目で主の御足に倒れ伏した。

Verse 43

अपश्यतस्त्वच्चरणाम्बुजं प्रभो द‍ृष्टि: प्रणष्टा तमसि प्रविष्टा । दिशो न जाने न लभे च शान्तिं यथा निशायामुडुपे प्रणष्टे ॥ ४३ ॥

ダールカは言った。「主よ、あなたの蓮華の御足を見失ったため、私の視界は失われ、闇に沈みました。月なき夜に人が暗黒へ溶け込み道を失うように、私は方角も分からず、安らぎも得られません。」

Verse 44

इति ब्रुवति सूते वै रथो गरुडलाञ्छन: । खमुत्पपात राजेन्द्र साश्वध्वज उदीक्षत: ॥ ४४ ॥

【シュカデーヴァ・ゴースヴァーミーは続けた】王の中の王よ、御者がなお語っているその最中、彼の目の前で、ガルダの紋章を戴く旗と馬を伴った主の戦車が空へと舞い上がった。

Verse 45

तमन्वगच्छन् दिव्यानि विष्णुप्रहरणानि च । तेनातिविस्मितात्मानं सूतमाह जनार्दन: ॥ ४५ ॥

そのとき、ヴィシュヌの神聖なる武器はみな起ち上がり、戦車に従って進んだ。この驚異を見て大いに驚く御者に、主ジャナールダナは語りかけた。

Verse 46

गच्छ द्वारवतीं सूत ज्ञातीनां निधनं मिथ: । सङ्कर्षणस्य निर्याणं बन्धुभ्यो ब्रूहि मद्दशाम् ॥ ४६ ॥

御者よ、ドヴァーラカーへ行き、親族が互いに滅ぼし合ったことを告げよ。また、主サンカルシャナの去就と、わたしの今のありさまを身内に伝えよ。

Verse 47

द्वारकायां च न स्थेयं भवद्भ‍िश्च स्वबन्धुभि: । मया त्यक्तां यदुपुरीं समुद्र: प्लावयिष्यति ॥ ४७ ॥

汝と汝の親族はドヴァーラカーに留まってはならぬ。わたしがヤドゥの都を去れば、海が必ずそれを呑み込むからだ。

Verse 48

स्वं स्वं परिग्रहं सर्वे आदाय पितरौ च न: । अर्जुनेनाविता: सर्व इन्द्रप्रस्थं गमिष्यथ ॥ ४८ ॥

汝らは皆、それぞれの家族と、わたしの父母を伴い、アルジュナの守護のもとインドラプラスタへ赴け。

Verse 49

त्वं तु मद्धर्ममास्थाय ज्ञाननिष्ठ उपेक्षक: । मन्मायारचितामेतां विज्ञायोपशमं व्रज ॥ ४९ ॥

しかし汝、ダールカよ、わが法に依り、わたしへのバクティに堅く住し、霊的知に定まり、世の執着を離れよ。これらをわがマーヤーの顕現たるリーラーと悟り、静けさに安住せよ。

Verse 50

इत्युक्तस्तं परिक्रम्य नमस्कृत्य पुन: पुन: । तत्पादौ शीर्ष्ण्युपाधाय दुर्मना: प्रययौ पुरीम् ॥ ५० ॥

かく命じられたダールカは主のまわりを巡り、幾度も礼拝した。さらにシュリー・クリシュナの蓮華の御足を自らの頭上に戴き、悲しみに沈む心で都へ戻って行った。