Adhyaya 35

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं समंताद्दशयोजनम् । दिविष्ठा यत्र पश्यंति सर्वानेव चतुर्भुजान्

Prahlāda berkata: “Ah, sungguh menakjubkan mahātmya kṣetra ini—meluas sepuluh yojana ke segala arah—di mana para penghuni svarga memandang semua sebagai bertangan empat, berwujud ilahi.”

Verse 2

अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं दृष्ट्वा नित्यं चतुर्भुजान् । द्वारकावासिनः सर्वान्नमस्यंति दिवौकसः

Ah, menakjubkan mahātmya wilayah suci ini: melihat para penghuni Dvārakā senantiasa bertangan empat, para penghuni svarga bersujud hormat kepada mereka semua.

Verse 3

अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं सर्वशास्त्रेषु विश्रुतम् । अहो क्षेत्रस्य माहात्म्यं शृण्वंतु ऋषयोऽमलाः

Ah, mahātmya kṣetra suci ini termasyhur dalam semua śāstra. Ah, wahai para ṛṣi yang suci, dengarkanlah kembali kemuliaan kṣetra ini!

Verse 4

मुक्तिं नेच्छंति यत्रस्थाः कृष्णसेवोत्सुकाः सदा । यत्रत्याश्चैव पाषाणा यत्र क्वापि विमुक्तिदाः

Di tempat suci itu, mereka yang tinggal di sana—senantiasa rindu melayani Kṛṣṇa—bahkan tidak menginginkan mokṣa. Bahkan batu-batu di sana, di mana pun berada, menjadi pemberi pembebasan.

Verse 5

अपि कीट पतंगाद्याः पशवोऽथ सरीसृपाः । विमुक्ताः पापिनः सर्वे द्वारकायाः प्रसादतः । किं पुनर्मानवा नित्यं द्वारकायां वसंति ये

Bahkan serangga dan ngengat, hewan dan makhluk melata—walau berdosa—semuanya dibebaskan oleh anugerah Dvārakā. Apalagi manusia yang senantiasa tinggal di Dvārakā!

Verse 6

या गतिः सर्वजंतूनां द्वारकापुरवासिनाम् । सा गतिर्दुर्लभा नूनं मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम्

Keadaan akhir yang dicapai semua makhluk yang tinggal di kota Dvārakā—keadaan itu sungguh sukar diperoleh bahkan oleh para muni pertapa yang mengekang benihnya.

Verse 7

सर्वेषु क्षेत्रतीर्थेषु वसतां वर्षकोटिभिः । तत्फलं निमिषाद्धेंन द्वारकायां दिनेदिने

Buah yang diperoleh dengan tinggal berjuta-juta tahun di segala kṣetra dan tīrtha suci—buah itu juga didapat di Dvārakā, hari demi hari, dalam sekejap mata.

Verse 8

द्वारकायां स्थिताः सर्वे नरा नार्य्यश्चतुर्भुजाः । द्वारकावासिनः सर्वान्यः पश्येत्कलुषापहान् । सत्यंसत्यं द्विजश्रेष्ठाः कृष्णस्यातिप्रियो भवेत्

Semua pria dan wanita yang tinggal di Dvārakā tampak bagaikan bertangan empat. Siapa yang memandang seluruh penghuni Dvārakā sebagai penghapus kenajisan—sungguh, sungguh, wahai yang utama di antara para dvija—ia menjadi amat dikasihi Kṛṣṇa.

Verse 9

द्वारकावासिनो ये वै निंदंति पुरुषाधमाः । कृष्णस्नेहविहीनास्ते पतंति दुःखसागरे

Orang-orang hina yang mencela para penghuni Dvārakā, mereka tanpa kasih kepada Kṛṣṇa; mereka jatuh ke samudra duka.

Verse 10

जयंतेन भृशं त्रस्ताः शूलाग्रारोपिताश्चिरम् । कर्षितास्ताडितास्ते वै मूर्च्छिताः पुनरुत्थिताः

Sangat gentar oleh Jayanta, mereka lama diangkat pada ujung tombak; diseret dan dipukuli, mereka pingsan lalu bangkit kembali.

Verse 11

त्राहित्राहि जयंत त्वं वदंतो हि भयातुराः । स्मरंतः पूर्वपापं ते जयंतेन प्रताडिताः

Dilanda takut, mereka terus berseru, “Selamatkan kami, selamatkan kami, wahai Jayanta!” Sambil mengingat dosa-dosa lampau, mereka dipukul berulang kali oleh Jayanta.

Verse 12

जयंत उवाच । किं कृतं मंदभाग्यैर्वो यत्पापं च सुदारुणम् । सर्वं पुण्यफलं लब्ध्वा द्वारकावासमुत्तमम्

Jayanta berkata: “Wahai yang bernasib malang! Dosa kejam apakah yang telah kalian perbuat—padahal kalian telah memperoleh seluruh buah kebajikan, yakni anugerah mulia untuk tinggal di Dvārakā?”

Verse 13

द्वारकावासिनां निंदा महापापाधिका ध्रुवम् । न निवर्तेत तत्पापं सा ज्ञेया परमेश्वरी

Mencela para penghuni Dvārakā sungguh lebih berat daripada dosa besar. Dosa itu tidak mudah sirna; ketahuilah ia amat dahsyat dalam akibatnya.

Verse 14

अतः कृष्णाज्ञया सर्वान्पापिनो दंडयाम्यहम् । वैष्णवानां च निंदायाः फलं भुक्त्वा सुदारुणम्

Maka, atas perintah Śrī Kṛṣṇa, aku menghukum semua pendosa ini, agar mereka menanggung buah yang amat mengerikan dari mencela para Vaiṣṇava.

Verse 15

ततस्तु द्वारकायां च पुण्यं जन्म भविष्यति । कृष्णं प्रतोष्य संसिद्धिर्भविष्यति सुदुर्ल्लभा

Sesudah itu, di Dwārakā akan lahir kelahiran yang penuh kebajikan; dan dengan sepenuhnya menyenangkan Śrī Kṛṣṇa, akan diperoleh kesempurnaan yang amat sukar dicapai.

Verse 16

तस्मात्तद्भुज्यतां पापं जातं वैष्णवनिंदनात् । तत्रत्यानां प्रभुर्नैव यम ईष्टे महेश्वरः

Karena itu, hendaklah dosa yang lahir dari mencela para Vaiṣṇava itu ditanggung hingga habis. Bagi para penghuni di sana, Yama bukanlah penguasa; Maheśvara-lah yang dimuliakan sebagai otoritas tertinggi.

Verse 17

श्रीप्रह्लाद उवाच । तस्माद्द्वारवतीं गत्वा संसेव्यो देवनायकः

Śrī Prahlāda bersabda: “Karena itu, setelah pergi ke Dwāravatī, hendaknya seseorang melayani dengan bhakti Sang Tuhan, pemimpin para dewa.”

Verse 18

गोमतीतीरमाश्रित्य द्वारकायां प्रयच्छति । यत्तु किंचिद्धनं विप्राः श्रूयतां तत्फलोदयम्

Bersandar pada tepi sungai Gomatī di Dwārakā, apa pun harta yang seseorang persembahkan sebagai dāna—wahai para brāhmaṇa, dengarkanlah kini terbitnya pahala itu.

Verse 19

हेमभारसहस्रैस्तु रविवारे रविग्रहे । कुरुक्षेत्रे यदाप्नोति गजाश्वरथदानतः

Pahala yang diperoleh di Kurukṣetra—pada hari Minggu, saat gerhana Matahari—dengan berdana gajah, kuda, dan kereta, itulah ukuran perbandingan yang dimaksud di sini.

Verse 20

सहस्रगुणितं तस्मात्सत्यंसत्यं मयोदितम् । हेममाषार्द्धमानेन द्वारकादानयोगतः

Maka pahala itu menjadi seribu kali lipat—ini benar, benar, sebagaimana kukatakan. Dengan laku dana suci di Dvārakā, bahkan hanya setengah māṣa emas pun memberi buah yang berlipat itu.

Verse 21

पत्राणां चैव पुष्पाणां नैवेद्यसिक्थसंख्यया । कृष्णदेवस्य पूजायामनंतं भवति द्विजाः

Wahai para dvija, dalam pemujaan kepada Śrī Kṛṣṇa, buahnya menjadi tanpa batas—baik dihitung dari banyaknya daun dan bunga yang dipersembahkan, maupun dari persembahan naivedya dan pelita.

Verse 22

अन्नदानं तु यः कुर्य्याद्द्वारकायां तु तत्फलम् । नैव शक्नोम्यहं वक्तुं ब्रह्मा शेषमहेश्वरौ

Namun siapa pun yang melakukan anna-dāna (sedekah makanan) di Dvārakā—buahnya tak sanggup kuucapkan; bahkan Brahmā, Śeṣa, dan Maheśvara pun tak dapat mengungkapkannya sepenuhnya.

Verse 23

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वाऽप्यथ वांऽत्यजः । नारी वा द्वारकायां वै भक्त्या वासं करोति वै

Baik ia brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, bahkan yang lahir dalam golongan terpinggirkan—atau seorang perempuan—siapa pun yang tinggal di Dvārakā dengan bhakti, sungguh memperoleh anugerah suci itu.

Verse 24

कुलकोटिं समुद्धृत्य विष्णुलोके महीयते । सत्यंसत्यं द्विजश्रेष्ठा नानृतं मम भाषितम्

Setelah mengangkat dan menyelamatkan sepuluh juta dari garis keturunannya, ia dimuliakan di loka Viṣṇu. Sungguh, sungguh, wahai brāhmaṇa terbaik, ucapanku ini bukan dusta.

Verse 25

द्वारकावासिनं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा चैव विशेषतः । महापापविनिर्मुक्ताः स्वर्गलोके वसंति ते

Hanya dengan melihat seorang penghuni Dvārakā—terlebih lagi dengan menyentuhnya—mereka terbebas dari dosa-dosa besar dan berdiam di loka-loka surga.

Verse 26

पांसुवो द्वारकाया वै वायुना समुदीरिताः । पापिनां मुक्तिदाः प्रोक्ताः किं पुनर्द्वारका भुवि

Bahkan debu Dvārakā yang terangkat dan terbawa angin pun dikatakan memberi mokṣa kepada para pendosa—apalagi Dvārakā sendiri yang hadir di bumi!

Verse 27

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतां द्विजशार्दूला महामोहविनाशनम् । द्वारकायाश्च माहात्म्यं गोमतीकृष्णसन्निधौ

Śrī Prahlāda bersabda: Wahai para brāhmaṇa laksana harimau, dengarkanlah kemuliaan Dvārakā, penghancur kebingungan besar, di hadapan sungai Gomati dan Bhagavān Kṛṣṇa.

Verse 28

कुशावर्त्तात्समारभ्य यावद्वै सागरावधि । यस्यां तिथौ समायाति सिंहे देवपुरोहितः

Mulai dari Kuśāvarta hingga batas samudra—pada tithi ketika pendeta para dewa, Bṛhaspati, memasuki rasi Siṃha (Leo)…

Verse 29

तस्यां हि गोमतीस्नानं द्विषङ्गोदावरीफलम् । अवगाहिता प्रयत्नेन सिंहांते गौतमी सकृत्

Pada saat itu, mandi suci di Sungai Gomati menghasilkan buah pahala dua kali lipat dibandingkan kemuliaan Godavari. Siapa pun yang dengan sungguh-sungguh berendam sekali saja di Gautami pada akhir rasi Simha (Leo), memperoleh hasil yang sama.

Verse 30

गोदावर्य्यां भवेत्पुण्यं वसतो वर्षसंख्यया । तत्फलं समवाप्नोति गोमतीसेवनाद्द्विजाः

Wahai para dwija, kebajikan yang timbul dari tinggal bertahun-tahun di tepi Godavari—buah yang sama diperoleh hanya dengan berbakti dan melayani Sungai Gomati yang suci.

Verse 31

गोमत्यां श्रद्धया स्नानं पूर्णे सिंहस्थिते गुरौ । सहस्रगुणितं तत्स्याद्द्वारवत्यां दिनेदिने

Mandi dengan श्रद्धा (iman) di Sungai Gomati, ketika Guru (Brihaspati/Jupiter) sepenuhnya berada di rasi Simha, di Dvaravati (Dvaraka) menjadi pahala seribu kali lipat, hari demi hari.

Verse 32

गच्छगच्छ महाभाग द्वारकामिति यो वदेत् । तस्यावलोकनादेव मुच्यते सर्वपातकैः

Siapa pun yang berkata, “Pergilah, pergilah, wahai yang berbahagia, menuju Dvaraka,” maka hanya dengan memandang orang itu saja, seseorang terbebas dari segala dosa.

Verse 33

द्वारकेति च यो ब्रूयाद्द्वारकाभिमुखो नरः । कृपया कृष्णदेवस्य मुक्तिभागी भवेद्ध्रुवम्

Seseorang yang menghadap ke arah Dvaraka lalu mengucap “Dvaraka”, oleh belas kasih Sri Krishna, pasti menjadi penerima moksha (pembebasan).

Verse 34

द्वारकां गोमतीं पुण्यां रुक्मिणीं कृष्णमेव च । स्मरंति येऽन्वहं भक्त्या द्वारकाफलभागिनः

Mereka yang setiap hari dengan bhakti mengingat Dvārakā, sungai suci Gomati, Rukmiṇī, dan Bhagavān Kṛṣṇa, menjadi penerima buah pahala Dvārakā.

Verse 35

सहस्रयोजनस्थानां येषां स्यादिति मानसम् । द्वारवत्यां गमिष्यामो द्रक्ष्यामो द्वारकेश्वरम्

Sekalipun berada seribu yojana jauhnya, bila dalam batin timbul tekad—“Kami akan pergi ke Dvāravatī; kami akan memandang Dvārakeśvara”—maka niat itu sendiri mengangkat rohnya.

Verse 36

सर्वपापैः प्रमुच्यंते धन्यास्ते लोकपावनाः । किं वाच्यं द्वारकायात्रां ये प्रकुर्वंति मानवाः । किं पुनर्द्वारकानाथं कृष्णं पश्यंति ये नराः

Mereka terbebas dari segala dosa; sungguh berbahagialah para penyuci dunia. Apa lagi yang perlu dikatakan tentang mereka yang menunaikan tirtha-yātrā ke Dvārakā? Terlebih lagi mereka yang memandang Kṛṣṇa, Nātha Dvārakā!

Verse 37

मित्रध्रुग्ब्रह्महा गोघ्नः परदारापहारकः । मातृहा पितृहा चैव ब्रह्मस्वापहरस्तथा

Seorang pengkhianat sahabat, pembunuh brāhmaṇa, pembunuh sapi, penculik istri orang lain; pembunuh ibu, pembunuh ayah, dan juga perampas harta brahmana—

Verse 38

एते चान्ये च पापिष्ठा महापापयुताश्च ये । सर्वपापैः प्रमुच्यंते कृष्णदेवस्य दर्शनात्

Mereka ini dan para pendosa lainnya, bahkan yang dipenuhi mahāpāpa, dibebaskan dari segala dosa oleh darśana Bhagavān Kṛṣṇadeva.

Verse 39

किं वेदैः श्रद्धया हीनैर्व्याख्यानैरपि कृत्स्नशः । हेमभारसहस्रैः किं कुरुक्षेत्रे रविग्रहे

Apa guna Weda tanpa śraddhā (iman bhakti), walau dijelaskan panjang lebar? Apa guna ribuan beban emas di Kurukṣetra saat gerhana matahari?

Verse 40

गजाश्वरथदानैः किं किं मंदिरप्रतिष्ठया । तेषां पूजादिना सम्यगिष्टा पूर्तादिभिश्च किम्

Apa perlunya berdana gajah, kuda, dan kereta—atau mendirikan mandir? Apa perlunya pemujaan yang rumit, yajña, dan karya kebajikan umum, bila buah luhur telah dianugerahkan di sini?

Verse 41

राजसूयाश्वमेधाद्यैः सर्वयज्ञैश्च किं भवेत् । सेवनैः क्षेत्रतीर्थानां तपोभिर्विविधैस्तु किम्

Apa yang diperoleh dari Rājasūya, Aśvamedha, dan segala yajña lainnya? Apa pula perlunya melayani banyak kṣetra-tīrtha dan menjalani tapa yang beraneka ragam?

Verse 42

किं मोक्षसाधनैः क्लेशैर्ध्यानयोगसमाधिभिः । द्वारकेश्वरकृष्णस्य दर्शनं यस्य जायते

Apa perlunya laku berat yang disebut sarana mokṣa—dhyāna, yoga, dan samādhi—bagi dia yang telah memperoleh darśana Śrī Kṛṣṇa, Penguasa Dvārakā?

Verse 43

माहात्म्यं द्वारकायास्तु अथवा यः शृणोति च । विशेषेण तु वैशाख्यां जयंत्याश्चैव जागरे

Atau siapa pun yang mendengarkan kemuliaan (māhātmya) Dvārakā—terutama pada bulan Vaiśākha dan pada malam berjaga Jayantī—mendapat pahala yang istimewa.

Verse 44

माघ्यां च फाल्गुने चैत्रे ज्येष्ठे चैव विशेषतः । अद्यापि द्वारका पुण्या कलावपि विशेषतः

Pada bulan Māgha, Phālguna, Caitra, dan terutama Jyeṣṭha, Dvārakā sungguh suci; bahkan hingga kini, bahkan di zaman Kali pun, kesuciannya tetap istimewa.

Verse 45

यस्यां सत्रं प्रपां कृत्वा प्रासादं मंचमेव च । यतीनां शरणं कृत्वा तीरे मंडपमेव च

Di sana (di Dvārakā yang suci), dengan mendirikan satra (dana makanan), prapā (tempat air minum), balai atau aula, serta tempat beristirahat; dan dengan memberi perlindungan bagi para yati (pertapa), juga mendirikan paviliun di tepi pantai—

Verse 46

वापीकूपतडागानां जीर्णोद्धारमथापि वा । मूर्तिं विष्णोः प्रतिष्ठाप्य दत्त्वा वा भोगसाधनम्

Atau merenovasi vāpī, sumur, dan telaga yang telah rusak; atau menegakkan pratishthā arca Viṣṇu; atau menyumbangkan sarana untuk bhoga (persembahan) dan pemujaan—

Verse 47

श्रूयतां तत्फलं विप्राः सर्वोत्कृष्टं वदाम्यहम् । संप्राप्य वांछितान्कामान्कृष्णानुग्रहभाजनम्

Wahai para vipra (brāhmaṇa), dengarkan buahnya; akan kukatakan hasil yang paling utama—seseorang meraih tujuan yang diinginkan dan menjadi wadah yang layak bagi anugerah Kṛṣṇa.

Verse 48

तेजोमयेषु लोकेषु भुक्त्वा भोगाननुक्रमात् । प्राप्नोति विष्णुलोकं वै नरो देवनमस्कृतम्

Setelah menikmati kenikmatan di alam-alam bercahaya secara berurutan, orang itu sungguh mencapai Viṣṇuloka—alam yang dihormati bahkan oleh para dewa.

Verse 49

स्थापयेद्द्वारकायां वै मूर्तिं दारुशिलामयीम् । त्रैलोक्यं स्थापितं तेन विष्णोः सायुज्यतामियात्

Di Dvārakā hendaknya dipasang arca Tuhan yang dibuat dari kayu atau batu. Dengan perbuatan itu seakan-akan tiga dunia ditegakkan olehnya, dan ia mencapai sāyujya—penyatuan—dengan Viṣṇu.

Verse 50

प्ररोहो नास्ति पापस्य पुण्यस्य वृद्धिरुत्तमा । द्वारकायां कथं जातं वैलक्षण्यमिदं प्रभो । क्षेत्रेभ्यः सर्वतीर्थेभ्य आश्चर्य्यं कथयंति ते

Wahai Tuhan, di Dvārakā tidak ada lagi tunas dosa yang tumbuh, sedangkan kebajikan bertambah dengan cara yang paling luhur. Bagaimana keistimewaan yang unik ini muncul di Dvārakā? Orang-orang menyebutnya keajaiban yang melampaui semua kṣetra suci dan semua tīrtha.