Adhyaya 20

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कात्यायनेय कथय नंदिना विश्वनंदिना । यथा व्यापारिता देव्यो देवदेवनिदेशतः

Agastya berkata: Wahai putra Kātyāyana, ceritakan kepadaku bagaimana para Dewi ditugaskan oleh Nandin—Viśvanandin—sesuai titah Dewa para dewa.

Verse 2

अविमुक्तस्य रक्षार्थं यत्र या देवताः स्थिताः । प्रसादं कुरु मे देव ताः समाचक्ष्व तत्त्वतः

Demi perlindungan Avimukta, dewa manakah bersemayam di tempat yang mana? Berkenanlah padaku, ya Tuhan; jelaskanlah semuanya kepadaku dengan benar, menurut hakikatnya.

Verse 3

इत्यगस्त्युदितं श्रुत्वा महादेवतनूद्भवः । कथयामास या यत्र स्थिताऽनंदवने मुदा

Mendengar ucapan Agastya demikian, ia yang lahir dari tubuh Mahādeva sendiri pun mulai menuturkan dengan sukacita, di Ānandavana, dewa mana ditempatkan di mana.

Verse 4

स्कंद उवाच । वाराणस्यां विशालाक्षी क्षेत्रस्य परमेष्टदा । विशालतीर्थं गंगायां कृत्वा पृष्ठे व्यवस्थिता

Skanda bersabda: Di Vārāṇasī, Dewi Viśālākṣī adalah penguasa tertinggi kṣetra suci itu. Setelah menegakkan Viśāla Tīrtha di Sungai Gaṅgā, beliau tetap bersemayam di sana sebagai penjaga.

Verse 5

स्नात्वा विशालतीर्थे वै विशालाक्षीं प्रणम्य च । विशालां लभते लक्ष्मीं परत्रेह च शर्मदाम्

Sungguh, setelah mandi suci di Viśāla Tīrtha dan bersujud kepada Dewi Viśālākṣī, seseorang memperoleh lakṣmī yang luas serta kesejahteraan yang menenteramkan—di dunia ini dan di alam sana.

Verse 6

भाद्रकृष्णतृतीयायामुपोषणपरैर्नृभिः । कृत्वा जागरणं रात्रौ विशालाक्षीसमीपतः

Pada tithi ketiga paruh gelap bulan Bhādrapada, orang-orang yang tekun berpuasa hendaknya berjaga semalam suntuk di dekat Dewi Viśālākṣī.

Verse 7

प्रातर्भोज्याः प्रयत्नेन चतुर्दशकुमारिकाः । अलंकृता यथाशक्त्या स्रगंबरविभूषणैः

Pada pagi hari, dengan sungguh-sungguh hendaknya memberi santapan kepada empat belas gadis muda; dan sesuai kemampuan, menghias mereka dengan rangkaian bunga, busana, dan perhiasan.

Verse 8

विधाय पारणं पश्चात्पुत्रभृत्यसमन्वितैः । सम्यग्वाराणसीवासफलं लभ्येत कुंभज

Sesudah itu, setelah melaksanakan pāraṇa (santap penutup) dengan benar bersama putra-putra dan para pelayan, wahai Kumbhaja (Agastya), seseorang sungguh memperoleh buah penuh dari tinggal di Vārāṇasī.

Verse 9

तस्यां तिथौ महायात्रा कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । उपसर्ग प्रशांत्यर्थं निर्वाणकमलाप्तये

Pada tithi suci itu, para penghuni kṣetra Kāśī hendaknya melaksanakan Mahāyātrā, demi meredakan bala dan meraih padma Nirvāṇa, teratai pembebasan.

Verse 10

वाराणस्यां विशालाक्षी पूजनीया प्रयत्नतः । धूपदीपैः शुभैर्माल्यैरुपहारैर्मनोहरैः

Di Vārāṇasī, Dewi Viśālākṣī hendaknya dipuja dengan sungguh-sungguh, dengan dupa dan pelita yang suci, rangkaian bunga, serta persembahan yang menawan.

Verse 11

मणिमुक्ताद्यलंकारैर्विचित्रोल्लोच चामरैः । शुभैरनुपभुक्तैश्च दुकूलैर्गंधवासितैः

—dengan perhiasan permata dan mutiara, dengan kipas serta cāmara yang beraneka, dan dengan kain halus dukūla yang suci, belum dipakai, lagi harum semerbak.

Verse 12

मोक्षलक्ष्मी समृद्ध्यर्थं यत्रकुत्र निवासिभिः । अप्यल्पमपि यद्दत्तं विशालाक्ष्यै नरोत्तमैः

Demi bertambahnya kemuliaan Mokṣa-Lakṣmī, apa pun—meski sedikit—yang dipersembahkan oleh insan utama kepada Viśālākṣī, di mana pun mereka tinggal,

Verse 13

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

—itulah yang menjadi tak berkesudahan, wahai resi, di kedua alam. Apa pun yang didanakan, dijapa, dipersembahkan dalam homa, atau dipuji di Mahāpīṭha Viśālākṣī berbuah tanpa akhir.

Verse 14

मोक्षस्तस्य परीपाको नात्र कार्या विचाणा । विशालाक्षी समर्चातो रूपसंपत्तियुक्पतिः

Buah matang dari pemujaan itu adalah mokṣa; di sini tiada perlu keraguan. Dengan pemujaan yang benar kepada Dewi Viśālākṣī, seseorang juga memperoleh keindahan rupa dan kemakmuran.

Verse 15

प्राप्यतेत्र कुमारीभिर्गुणशीलाद्यलंकृतः । गुर्विणीभिः सुतनयो वंध्याभिगर्भसंभवः

Di sini para gadis memperoleh suami yang layak, berhias kebajikan dan keluhuran budi. Para wanita hamil memperoleh putra yang baik; bahkan yang mandul pun dianugerahi berkah untuk mengandung.

Verse 16

असौभाग्यवतीभिश्च सौभाग्यं महदाप्यते । विधवाभिर्न वैधव्यं पुनर्जन्मांतरे क्वचित्

Para wanita yang tertimpa kemalangan pun memperoleh keberuntungan besar. Dan para janda tidak akan mengalami kejandaan lagi pada kelahiran mana pun yang berikutnya.

Verse 17

सीमंतिनीभिः पुंभिर्वा परं निर्वाणमिच्छुभिः । श्रुता दृष्टार्चिता काश्यां विशालाक्ष्यभिलाषदा

Baik para istri maupun para pria—mereka yang mendambakan nirvāṇa tertinggi—di Kāśī, dengan mendengar tentang, memandang, dan memuja Viśālākṣī, memperoleh tujuan yang dicita-citakan.

Verse 18

ततोन्यल्ललितातीर्थं गंगाकेशवसन्निधौ । तत्रास्ति ललिता देवी क्षेत्ररक्षाकरी परा

Selanjutnya ada tirtha lain, Lalitā-tīrtha, dekat Gaṅgā dan Keśava. Di sana bersemayam Dewi Lalitā, pelindung tertinggi bagi kṣetra suci (Kāśī).

Verse 19

सा च पूज्या प्रयत्नेन सर्वसंपत्समृद्धये । ललितापूजकानां च जातु विघ्नो न जायते

Beliau (Dewi Lalitā) hendaknya dipuja dengan sungguh-sungguh demi berkembangnya segala kemakmuran; dan bagi para pemuja Lalitā, rintangan tidak pernah timbul pada waktu apa pun.

Verse 20

इषे कृष्णद्वितीयायां ललितां परिपूज्य वै । नारी वा पुरुषो वापि लभते वांछितं पदम्

Pada Dvitīyā, hari kedua paruh gelap bulan Īṣa, siapa pun yang dengan tata cara benar memuja Lalitā—baik perempuan maupun laki-laki—akan meraih kedudukan dan buah yang diidamkan.

Verse 21

स्नात्वा च ललिता तीर्थे ललितां प्रणिपत्य वै । लभेत्सर्वत्र लालित्यं यद्वा तद्वाऽनुलप्य च

Setelah mandi suci di Lalitā Tīrtha dan bersujud hormat kepada Lalitā, seseorang memperoleh keanggunan dan rahmat di mana-mana; dan dengan melafalkan kata-kata doa apa pun yang terucap dalam bhakti, ia semakin diberkahi.

Verse 22

मुने विश्वभुजा गौरी विशालाक्षी पुरः स्थिता । संहरंती महाविघ्नं क्षेत्रभक्तिजुषां सदा

Wahai resi, Gaurī—Viśvabhujā, Sang Dewi bermata lebar—berdiri di hadapan para bhakta, senantiasa melenyapkan rintangan besar bagi mereka yang memelihara bhakti kepada kṣetra suci Kāśī.

Verse 23

शारदं नवरात्रं च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । देव्या विश्वभुजाया वै सर्वकामसमृद्धये

Pada Navarātra musim gugur, hendaknya dengan tekun melakukan yātrā (ziarah) kepada Dewi Viśvabhujā, demi terpenuhinya serta bertambahnya segala keinginan secara sempurna.

Verse 24

यो न विश्वभुजां देवीं वाराणस्यां नमेन्नरः । कुतो महोपसर्गेभ्यस्तस्य शांतिर्दुरात्मनः

Barangsiapa di Vārāṇasī tidak bersujud hormat kepada Dewī Viśvabhujā, bagaimana mungkin jiwa yang tersesat itu memperoleh kedamaian dari bencana dan derita besar?

Verse 25

यैस्तु विश्वभुजा देवी वाराणस्यां स्तुतार्चिता । न हि तान्विघ्नसंघातो बाधते सुकृतात्मनः

Namun mereka yang di Vārāṇasī memuji dan memuja Dewī Viśvabhujā—tak ada tumpukan rintangan yang mampu mengusik jiwa-jiwa berbudi itu.

Verse 26

अन्यास्ति काश्यां वाराही क्रतुवाराहसन्निधौ । तां प्रणम्य नरो भक्त्या विपदब्धौ न मज्जति

Di Kāśī ada pula Dewī Vārāhī, dekat Kratuvārāha; siapa bersujud kepadanya dengan bhakti, tidak akan tenggelam dalam samudra kemalangan.

Verse 27

शिवदूती तु तत्रैव द्रष्टव्याऽपद्विनाशिनी । आनंदवनरक्षार्थमुद्यच्छूलारितर्जनी

Di sana pula hendaklah disaksikan Śivadūtī—pemusnah kesusahan—mengangkat trisula dan memberi isyarat ancaman demi melindungi Ānandavana.

Verse 28

वज्रहस्ता तथा चैंद्री गजराज रथास्थिता । इंद्रेशाद्दक्षिणेभागेऽर्चिता संपत्करी सदा

Demikian pula Aindrī—memegang vajra dan bersemayam di kereta yang ditarik gajarāja—dipuja di sisi selatan Indreśa, senantiasa menganugerahkan kemakmuran.

Verse 29

स्कंदेश्वर समीपे तु कौमारी बर्हियानगा । प्रेक्षणीया प्रयत्नेन महाफलसमृद्धये

Di dekat Skandeśvara bersemayam Dewi Kaumārī, sang penunggang merak. Hendaknya ia dipandang dengan sungguh-sungguh demi memperoleh dan menumbuhkan buah rohani yang agung.

Verse 30

महेश्वराद्दक्षिणतो देवी माहेश्वरी नरैः । वृषयानवती पूज्या महावृषसमृद्धिदा

Di selatan Maheśvara bersemayam Dewi Māheśvarī. Berwahana lembu jantan, ia patut dipuja oleh manusia, sebab ia menganugerahkan kelimpahan ternak serta kekuatan dan pertumbuhan yang besar.

Verse 31

निर्वाणनरसिंहस्य समीपे मोक्षकांक्षिभिः । नारसिंही समर्च्या च समुद्यच्चक्र रम्यदोः

Di dekat Nirvāṇa-Narasiṃha, para pencari mokṣa hendaknya memuja Nārasiṃhī dengan tata cara yang benar. Tangan indahnya mengangkat cakra; ia menuntun aspirant menuju pembebasan.

Verse 32

हंसयानवती ब्राह्मी ब्रह्मेशात्पश्चिमे स्थिता । गलत्कमंडलुजल चुलका ताडिता हिता

Di barat Brahmeśa berdiri Brāhmī, sang penunggang angsa. Ia suci dan penuh welas; dari kamaṇḍalu-nya menetes air, seakan memercikkan segenggam demi kesejahteraan makhluk.

Verse 33

ब्रह्मविद्या प्रबोधार्थं काश्यां पूज्या दिनेदिने । ब्राह्मणैर्यतिभिर्नित्यं निजतत्त्वावबोधिभिः

Demi kebangkitan Brahma-vidyā, Brahmavidyā di Kāśī hendaknya dipuja hari demi hari—senantiasa oleh para brāhmaṇa dan yati, yang tekun menyadari hakikat diri sejati.

Verse 34

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्त महेषुभिरितस्ततः । उत्सादयंतीं प्रत्यूहान्काश्यां नारायणीं श्रयेत्

Di Kāśī hendaknya berlindung pada Nārāyaṇī, yang dengan panah-panah dahsyat dilepaskan dari busur Śārṅga menghancurkan rintangan dari segala arah.

Verse 35

प्रतीच्यांगोपिगोविंदाद्भ्राम्यच्चक्रोच्च तर्जनीम् । नारायणीं यः प्रणमेत्तस्य काश्यां महोदयः

Di sebelah barat Gopīgovinda ada Nārāyaṇī, cakranya berputar dan telunjuknya terangkat. Siapa bersujud kepadanya meraih kemuliaan besar dan kemakmuran di Kāśī.

Verse 36

ततो गौरीं विरूपाक्ष देवयान्या उदग्दिशि । पूजयित्वा नरो भक्त्या वांछितां लभते श्रियम्

Kemudian, di arah utara, hendaknya memuja Gaurī di Virūpākṣa-Devayānī dengan bhakti. Orang yang memujanya memperoleh śrī yang diinginkan: kesejahteraan dan kebaikan hidup.

Verse 37

शैलेश्वरी समभ्यर्च्या शैलेश्वर समीपगा । तर्जयंती च तर्जन्या संसर्गमुपसर्गजम्

Śaileśvarī, yang bersemayam dekat Śaileśvara, patut dipuja dengan hormat. Dengan telunjuk yang terangkat, ia menolak penularan berbahaya dan derita yang lahir dari pengaruh jahat.

Verse 38

चित्रकूपे नरः स्नात्वा विचित्रफलदे नृणाम् । चित्रगुप्तेश्वरं वीक्ष्य चित्रघंटां प्रपूज्य च

Setelah mandi di Citrakūpa—yang menganugerahkan buah-buah menakjubkan bagi manusia—hendaknya memandang Citragupt-eśvara dan juga memuja Citraghaṇṭā.

Verse 39

बहुपातकयुक्तोपि त्यक्तधर्मपथोपि वा । न चित्रगुप्तलेख्यः स्याच्चित्रघंटार्चको नरः

Sekalipun seseorang dipenuhi banyak dosa atau telah menyimpang dari jalan dharma, namun siapa yang bersembahyang dan memuja Dewi Citraghaṇṭā dengan bhakti tidak akan dicatat oleh Citragupta dalam daftar Yama.

Verse 40

योषिद्वा पुरुषो वापि चित्रघंटां न योर्चयेत् । काश्यां विघ्नसहस्राणि तं सेवंते पदेपदे

Baik perempuan maupun laki-laki, siapa pun yang di Kāśī tidak memuja Dewi Citraghaṇṭā, maka ribuan rintangan akan menyertainya pada setiap langkah.

Verse 41

चैत्रशुक्लतृतीयायां कार्या यात्रा प्रयत्नतः । महामहोत्सवः कार्यो निशि जागरणं तथा

Pada tithi ketiga paruh terang bulan Caitra, hendaknya dilakukan yātrā (arak-arakan ziarah) dengan sungguh-sungguh; adakan mahāmahotsava, dan laksanakan pula jagaraṇa (berjaga) pada malam hari.

Verse 42

महापूजोपकरणैश्चित्रघंटां समर्च्य च । शृणोति नांतकस्येह घंटां महिषकंठगाम्

Setelah memuja Citraghaṇṭā dengan tata cara yang benar beserta seluruh perlengkapan mahā-pūjā, di Kāśī seseorang tidak akan mendengar lonceng Antaka (Yama), lonceng yang tergantung di leher kerbau tunggangannya.

Verse 43

चित्रांगदेश्वरप्राच्यां चित्रग्रीवां प्रणम्य च । न जातु जंतुर्वीक्षेत विचित्रां यमयातनाम्

Setelah bersujud kepada Citragrīvā di pelataran timur Citrāṅgadeśvara, makhluk itu takkan pernah menyaksikan siksaan Yama yang mengerikan dan beraneka ragam.

Verse 44

भद्रकालीं नरो दृष्ट्वा नाभद्रं पश्यति क्वचित् । भद्रनागस्य पुरतो भद्रवाप्यां कृतोदकः

Setelah memandang Bhadrakālī, seorang manusia tidak melihat kesialan di mana pun. Setelah mempersembahkan air/bersuci di Bhadravāpī di hadapan Bhadranāga, ia menjadi senantiasa mujur.

Verse 45

हरसिद्धिं प्रयत्नेन पूजयित्वा नरोत्तमः । महासिद्धिमवाप्नोति प्राच्यां सिद्धिविनायकात्

Orang terbaik, setelah memuja Harasiddhi dengan sungguh-sungguh, meraih mahāsiddhi—melalui anugerah Siddhivināyaka di penjuru timur.

Verse 46

विधिं संपूज्य विधिवद्विविधैरुपहारकैः । विविधां लभते सिद्धिं विधीश्वरसमीपगाम्

Setelah memuja Vidhi dengan sempurna menurut tata-aturan, dengan beraneka persembahan, seseorang memperoleh berbagai siddhi yang menuntunnya ke kedekatan Vidhīśvara.

Verse 47

प्रयागतीर्थे सुस्नातो जनो निगडभंजनीम् । सभाजयित्वा नो जातु निगडैः परिबाध्यते

Seseorang yang telah mandi suci dengan baik di tīrtha Prayāga dan menghormati Devī Nigaḍabhañjanī sebagaimana mestinya, tidak akan pernah tersiksa oleh belenggu.

Verse 48

भौमवारे सदा पूज्या देवीनिगडभंजनी । कृत्वैकभुक्तं भक्त्यात्र बंदीमोक्षणकाम्यया

Pada hari Selasa, Devī Nigaḍabhañjanī hendaknya senantiasa dipuja. Di sini, dengan bhakti, lakukanlah vrata makan sekali, demi mengharap pembebasan para tawanan dan lepas dari ikatan.

Verse 49

संसारबंधविच्छित्तिमपि यच्छति सार्चिता । गणना शृंखलादीनां का च तस्याः समर्चनात्

Bila Ia dipuja dengan hormat yang semestinya, Ia menganugerahkan bahkan pemutusan ikatan-ikatan samsara. Maka apa perlunya menghitung hasil-hasil kecil seperti lepas dari rantai dan sejenisnya, bila Ia telah disembah dengan benar?

Verse 50

दूरस्थोपि हि यो बंधुः सोपि क्षिप्रं समेष्यति । बंदी पदजुषां पुंसां श्रद्धया नात्र संशयः

Bahkan kerabat yang jauh pun akan segera datang menemui. Bagi mereka yang berlindung pada kaki suci, pertolongan/keberuntungan yang ‘tertawan’ menjadi pasti oleh śraddhā; tiada keraguan di sini.

Verse 51

किंचिन्नियममालंब्य यदि सा परिषेविता । कामान्पूरयति क्षिप्रं काशी संदेहहारिणी

Bila Ia dilayani dengan sedikit saja disiplin dan laku tapa, maka Kāśī—penghapus keraguan—segera memenuhi keinginan yang patut dan benar.

Verse 52

घनटंककरा देवी भक्तबंधनभेदिनी । कं कं न पूरयेत्कामं तीर्थराजसमीपगा

Sang Dewi, yang tangannya memegang kapak berat dan yang memutus belenggu para bhakta, bersemayam dekat Raja Tīrtha; keinginan siapakah yang tidak akan Ia penuhi?

Verse 53

देवी पशुऽपतेः पश्चादमृतेश्वर सन्निधौ । स्नात्वा चैवामृते कूपे नमनीया प्रयत्नतः

Di belakang kuil Paśupati, dekat Amṛteśvara, hendaknya mandi di sumur Amṛta; kemudian dengan sungguh-sungguh menunduk memberi namaskāra kepada Sang Dewi.

Verse 54

पूजयित्वा नरो भक्त्या देवताममृतेश्वरीम् । अमृतत्वं भजेदेव तत्पादांबुज सेवनात्

Setelah memuja Dewi Amṛteśvarī dengan bhakti, seseorang sungguh meraih keabadian, melalui pelayanan pada kaki-teratai-Nya.

Verse 55

धारयंतीं महामायाममृतस्य कमंडलुम् । दक्षिणेऽभयदां वामे ध्यात्वा को नाऽमृतत्वभाक्

Bermeditasilah pada Mahāmāyā yang memanggul kamandalu berisi amṛta; dengan tangan kanan menganugerahkan abhaya, dan dengan tangan kiri menahannya—siapa yang tidak menjadi pewaris keabadian?

Verse 56

सिद्धलक्ष्मी जगद्धात्री प्रतीच्याममृतेश्वरात् । प्रपितामह लिंगस्य पुरतः सिद्धिदार्चिता

Siddhalakṣmī, penopang jagat, berada di sebelah barat Amṛteśvara. Di hadapan Prapitāmaha-liṅga, Ia dipuja sebagai pemberi siddhi (keberhasilan rohani).

Verse 57

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

Siapa yang tidak meraih Lakṣmī, setelah memandang mandir Siddhalakṣmī yang berbentuk teratai, termasyhur dengan nama ‘Lakṣmīvilāsa’?

Verse 58

ततः कुब्जा जगन्माता नलकूवरलिंगतः । पूजनीया पुरोभागे प्रपितामहपश्चिमे

Sesudah itu, Kūbjā—Ibu jagat—hendaknya dipuja di bagian depan terkait Nalakūvara-liṅga, pada sisi barat kawasan Prapitāmaha.

Verse 59

उपसर्गा न शेषांश्च कुब्जा हरति पूजिता । तस्मात्कुब्जा प्रयत्नेन पूज्या काश्यां शुभार्थिभिः

Bila Kubjā dipuja dengan semestinya, ia menyingkirkan segala malapetaka serta sisa-sisa penderitaan. Karena itu, di Kāśī, para pencari keberkahan hendaknya memuja Kubjā dengan sungguh-sungguh.

Verse 60

कुब्जांबरेश्वरं लिंगं नलकूबर पश्चिमे । त्रिलोकसुंदरी गौरी तत्रार्च्याभीष्टदायिनी

Di sebelah barat Nalakūbara berdiri liṅga bernama Kubjāmbareśvara. Di sana, Gaurī sebagai Trilokasundarī patut dipuja, sebab beliau menganugerahkan anugerah yang diinginkan.

Verse 61

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

Trilokasundarī menganugerahkan siddhi berupa “keindahan di tiga dunia”. Dengan pemujaan penuh bhakti kepada Sang Dewi itu, keadaan janda tidak menimpa di mana pun.

Verse 62

दीप्ता नाम महाशक्तिः सांबादित्यसमीपगा । देदीप्यमान लक्ष्मीका जायंते तत्समर्चनात्

Ada Mahāśakti bernama Dīptā, bersemayam dekat Sāmbāditya. Dengan pemujaan yang semestinya kepada beliau, lahirlah kemakmuran Lakṣmī yang bercahaya dan keagungan yang gemilang.

Verse 63

श्रीकंठ सन्निधौ देवी महालक्ष्मीर्जगज्जनिः । स्नात्वा श्रीकुंड तीर्थे तु समर्च्या जगदंबिका

Di dekat Śrīkaṇṭha bersemayam Dewi Mahālakṣmī, Sang Ibu yang melahirkan jagat. Setelah mandi suci di tīrtha Śrīkuṇḍa, Jagadambikā itu hendaknya dipuja.

Verse 64

पितॄन्संतर्प्य विधिवत्तीर्थे श्रीकुंडसंज्ञिते । दत्त्वा दानानि विधिवन्न लक्ष्म्या परिमुच्यते

Di tīrtha bernama Śrīkuṇḍa, setelah menenteramkan para Pitṛ dengan tata cara yang benar dan memberi dana sesuai aturan, seseorang tidak terpisah dari Lakṣmī (kemakmuran).

Verse 65

लक्ष्मीक्षेत्रं महापीठं साधकस्यैव सिद्धिदम् । साधकस्तत्र मंत्रांश्च नरः सिद्धिमवाप्नुयात्

‘Lakṣmī-kṣetra’ ini adalah mahā-pīṭha yang agung, terutama menganugerahkan siddhi bagi sādhaka; di sana sang pelaku tapa, melalui mantra-mantra, meraih keberhasilan rohani.

Verse 66

संति पीठन्यनेकानि काश्यां सिद्धिकराण्यपि । महालक्ष्मीपीठसमं नान्यल्लक्ष्मीकरं परम्

Di Kāśī memang ada banyak pīṭha yang menganugerahkan siddhi; namun tiada yang tertinggi dalam menganugerahkan Lakṣmī selain pīṭha Mahālakṣmī.

Verse 67

महालक्ष्म्यष्टमीं प्राप्य तत्र यात्रा कृतां नृणाम् । संपूजितेह विधिवत्पद्मा सद्म न मुंचति

Bagi mereka yang pada Mahālakṣmī Aṣṭamī berziarah ke sana dan bersembahyang menurut tata cara, Padmā (Lakṣmī) tidak meninggalkan rumah mereka.

Verse 68

उत्तरे तु महालक्ष्म्या हयकंठीकुठारधृक् । काशीविघ्रमहावृक्षांश्छिनत्ति प्रतिवासरम्

Di sebelah utara Mahālakṣmī ada Hayakaṇṭhī, yang memegang kapak; hari demi hari ia menebas ‘pohon-pohon’ besar rintangan yang menghalangi ziarah ke Kāśī dan kesejahteraan.

Verse 69

कौर्मी शक्तिर्महालक्ष्मी दक्षिणे पाशपाणिका । बध्नाति विघ्नसंघातं क्षेत्रस्यास्य प्रतिक्षणम्

Di sisi selatan berdiri Mahālakṣmī, Śakti Kaurmī, memegang pāśa (tali jerat); setiap saat ia mengikat dan menahan himpunan rintangan yang mengancam kṣetra suci Kāśī ini.

Verse 70

सा पूजितास्तुता मर्त्यैः क्षेत्रसिद्धिं प्रयच्छति । वायव्यां च शिखी चंडी क्षेत्ररक्षाकरी परा

Bila dipuja dan dipuji oleh manusia fana, ia menganugerahkan siddhi di kṣetra Kāśī. Dan di penjuru barat-laut ada Śikhī Caṇḍī, pelindung tertinggi bagi kṣetra.

Verse 71

खादंती विघ्नसंघातं शिखी शब्दं करोति च । तस्याः संदर्शनात्पुंसां नश्यंति व्याधयोखिलाः

Sambil melahap tumpukan rintangan, Śikhī pun mengumandangkan seruannya; hanya dengan darśana-Nya, segala penyakit manusia lenyap seluruhnya.

Verse 72

भीमचंड्युत्तरद्वारं सदा रक्षेदतंद्रिता । भीमेश्वरस्य पुरतः पाशमुद्गरधारिणीम्

Bhīma-Caṇḍī, senantiasa waspada, selalu menjaga gerbang utara; di hadapan Bhīmeśvara ia berdiri, memegang pāśa dan mudgara (gada).

Verse 73

भीमचंडीं नरो दृष्ट्वा भीमकुंडे कृतोदकः । भीमाकृतीन्न वै पश्येद्याम्यान्दूतान्क्वचित्कृती

Setelah memandang Bhīma-Caṇḍī dan menunaikan upacara air di Bhīma-kuṇḍa, seorang yang berpunya tidak akan pernah melihat para utusan Yama yang mengerikan, kapan pun juga.

Verse 74

छागवक्त्रेश्वरी देवी दक्षिणे वृषभध्वजात् । अहर्निशं भक्षयति विघ्नौघतरुपल्लवान्

Di selatan Vṛṣabhadhvaja (Śiva) bersemayam Dewi Chāgavaktreśvarī; siang dan malam Ia melahap tunas lembut dari rimba segala rintangan.

Verse 75

तस्या देव्याः प्रसादेन काशीवासः प्रलभ्यते । अतश्छागेश्वरीं देवीं महाष्टम्यां प्रपूजयेत्

Dengan anugerah Dewi itu, diperoleh kediaman di Kāśī; maka pada Mahāṣṭamī hendaknya memuja Dewi Chāgeśvarī dengan khidmat.

Verse 76

तालजंघेश्वरी देवी तालवृक्षकृतायुधा । उत्सादयति विघ्नौघानानंदवन मध्यगान्

Tālajaṅgheśvarī Devī, yang senjatanya ditempa dari pohon palem, membinasakan gelombang rintangan yang timbul di tengah Ānandavana.

Verse 77

संगमेश्वर लिंगस्य दक्षिणे विकटाननाम् । तालजंघेश्वरीं नत्वा न विघ्नैरभिभूयते

Di selatan Liṅga Saṅgameśvara ada Tālajaṅgheśvarī yang berwajah dahsyat; dengan bersujud kepadanya, seseorang tidak ditaklukkan oleh rintangan.

Verse 78

उद्दालकेश्वराल्लिंगात्तीर्थं उद्दालकाभिधे । याम्यां च यमदंष्ट्राख्या चर्वयेद्विघ्नसंहतिम्

Dari Liṅga Uddālakeśvara ada tīrtha bernama Uddālaka; dan di arah selatan ada Devī bernama Yamadaṃṣṭrā yang mengunyah habis tumpukan rintangan.

Verse 79

प्रणता यमदंष्ट्रायैस्तीर्थेचोद्दालकाभिधे । कृत्वापि पापसंघातं न यमाद्बिभ्यतीहते

Di tirtha suci bernama Uddālaka, siapa pun yang bersujud kepada Yamadaṃṣṭrā—meski memikul timbunan dosa—di sini tidak gentar kepada Yama.

Verse 80

दारुकेश्वर तीर्थे तु दारुकेशसमीपतः । पातालतालुवदनामाकाशोष्ठीं धराधराम्

Di Darukeśvara Tīrtha, dekat Bhagavān Darukeśa, berdiri seorang Devī: mulutnya laksana langit-langit Pātāla, bibirnya menjulang ke angkasa, teguh bagaikan dharādhara (gunung).

Verse 81

कपालकर्त्रीं हस्तां च ब्रह्मांडकवलप्रियाम् । शुष्कोदरीं स्नायुबद्धां चर्ममुंडेति विश्रुताम्

Di tangannya ia menggenggam kapāla-kartarī, pemotong tengkorak; ia gemar menelan brahmāṇḍa, ‘telur kosmis’; perutnya kering, tubuhnya terikat urat, dan termasyhur bernama Carmamuṇḍā.

Verse 82

क्षेत्रस्य पूर्वदिग्भागं रक्षंती विघ्नसंघतः । लसत्सहस्रदोर्दंडां ज्वलत्केकरवीक्षणाम्

Ia menjaga penjuru timur kṣetra suci, menghancurkan gugusan rintangan; ribuan lengannya berkilau, dan pandangannya menyala garang bagaikan api.

Verse 83

पारावारप्रसृमर हस्त न्यस्तारि मोदकाम् । द्वीपि कृत्तिपरीधानां कटुकाट्टाट्टहासिनीम्

Tangannya menjulur jauh melampaui samudra; di telapak itu ia menaruh ‘modaka’ musuh sebagai santapan. Berbusana kulit macan tutul, ia tertawa aṭṭahāsa yang keras, memecah dan menggelegar.

Verse 84

मृणालनालवत्तीव्रं चर्वंतीमस्थि पापिनः । शूलाग्रप्रोत दुर्वृत्त क्षेत्रद्रोहिकलेवराम्

Dengan ketajaman laksana tangkai teratai ia mengunyah tulang para pendosa; pada ujung trisula ia menancapkan tubuh para durjana, para pengkhianat kṣetra suci.

Verse 85

कपालमालाभरणां महाभीषणरूपिणीम् । चर्ममुंडां नरो नत्वा क्षेत्रविघ्नैर्न बाध्यते

Seseorang yang bersujud kepada Carmamuṇḍā—berhias kalung tengkorak dan berwujud amat menggetarkan—tidak diganggu rintangan di dalam kṣetra suci.

Verse 86

यथैव चर्ममुंडैषा महारुंडापि तादृशी । एतावानेव भेदोस्या रुंडस्रग्भूषणात्वियम्

Sebagaimana yang ini adalah Carmamuṇḍā, demikian pula Mahāruṇḍā sejenis dengannya; perbedaannya hanya ini: ia berhias untaian kepala-kepala terpenggal.

Verse 87

क्षेत्ररक्षां प्रकुरुत उभेदेव्यौ महाबले । हसंत्यौ करतालीभिरन्योन्यं दोः प्रसारणात्

Kedua dewi yang mahaperkasa itu menjalankan penjagaan kṣetra suci; sambil tertawa mereka bertepuk tangan dan mengulurkan lengan satu sama lain.

Verse 88

हयग्रीवेश्वरे तीर्थे लोलार्कादुत्तरे सदा । महारुंडा प्रचंडास्या तिष्ठते भक्तविघ्नहृत्

Di Hayagrīveśvara Tīrtha, senantiasa di utara Lolārka, berdiri Mahāruṇḍā berwajah garang—penghapus rintangan bagi para bhakta.

Verse 89

चर्ममुंडा महारुंडा कथिते ये तु देवते । तयोरंतरतस्तिष्ठेच्चामुंडा मुंडरूपिणी

Dua Dewi yang disebut Carmamuṇḍā dan Mahāruṇḍā telah dijelaskan. Di antara keduanya berdiri Cāmuṇḍā sendiri, mengambil rupa kepala yang terpenggal.

Verse 90

एतास्तिस्रः प्रयत्नेन पूज्याः क्षेत्रनिवासिभिः । धनधान्यप्रदाश्चैताः पुत्रपौत्रप्रदा इमाः

Ketiga Dewi ini hendaknya dipuja dengan sungguh-sungguh oleh para penghuni kṣetra suci (Kāśī). Mereka menganugerahkan harta dan bahan pangan, serta mengaruniakan putra dan cucu.

Verse 91

उपसर्गानमूर्घ्नंति दद्युर्नैःश्रेयसीं श्रियम् । स्मृता दृष्टा न ताः स्पृष्टाः पूजिताः श्रद्धया नरैः

Mereka melenyapkan malapetaka dan menganugerahkan kemakmuran suci yang menuntun pada kebaikan tertinggi. Bila dikenang, dipandang, dan dipuja dengan श्रद्धा oleh manusia—meski tanpa disentuh—mereka melimpahkan anugerah.

Verse 92

महारुंडा प्रतीच्यां च देवी स्वप्नेश्वरी शुभा । भविष्यं कथयेत्स्वप्ने भक्तस्याग्रे शुभाशुभम्

Di arah barat ada Mahāruṇḍā—Dewi Svapneśvarī yang membawa keberkahan. Dalam mimpi, beliau menuturkan kepada bhakta tentang masa depan, baik maupun buruk.

Verse 93

तत्र स्वप्नेश्वरं लिंगं देवीं स्वप्नेश्वरीं तथा । स्नात्वासिसंगमे पुण्ये यस्मिन्कस्मिंस्तिथावपि

Di sana hendaknya dihormati Liṅga Svapneśvara dan juga Dewi Svapneśvarī. Setelah mandi suci di pertemuan Asi-saṅgama, pada tithi apa pun, seseorang menjadi layak untuk pemujaan itu.

Verse 94

उपोषणपरो धीमान्नारीवा पुरुषोपि वा । संपूज्य स्थंडिलशयः स्वप्ने भावि विलोकयेत्

Baik perempuan bijaksana maupun laki-laki yang tekun berpuasa—setelah melakukan pemujaan dengan sempurna—hendaknya berbaring di alas tanah yang sederhana; lalu dalam mimpi ia dapat menyaksikan apa yang akan terjadi.

Verse 95

अद्यापि प्रत्ययस्तत्र कार्य एष विजानता । भूतं भावि भवत्सर्वं वदेत्स्वप्नेश्वरी निशि

Bahkan hari ini pun, orang yang memahami hendaknya melakukan laku peneguh keyakinan itu di sana. Pada malam hari Svapneśvarī bersabda—tentang yang telah terjadi, yang akan terjadi, dan segala yang berkaitan dengan keadaan kini.

Verse 96

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां निशि वा दिवा । प्रयत्नतः समर्च्या सा काश्यां ज्ञानार्थिभिर्नरैः

Pada tithi kedelapan, keempat belas, dan kesembilan—baik malam maupun siang—di Kāśī, para pencari pengetahuan rohani hendaknya memuja Beliau dengan sungguh-sungguh.

Verse 97

स्वप्नेश्वर्याश्च वारुण्यां दुर्गादेवी व्यवस्थिता । क्षेत्रस्य दक्षिणं भागं सा सदैवाभिरक्षति

Di wilayah Varuṇā milik Svapneśvarī, Dewi Durgā bersemayam. Beliau senantiasa melindungi bagian selatan dari kṣetra suci itu (Kāśī).