Rig Veda 10.95.5: Mandala 10, Sukta 95, Mantra 5

Sukta 10.95

Rishi: Purūravas–Urvāśī dialogue tradition (RV 10.95)

Devata: Dialogue pair; operative power highlighted: Vaitasena as releaser; keta as guiding light

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिः स्म माह्नः श्नथयो वैतसेनोत स्म मेऽव्यत्यै पृणासि । पुरूरवोऽनु ते केतमायं राजा मे वीर तन्वस्तदासीः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.95.5

Transliteration

tríḥ sma mā́hnaḥ śnathayo vaitasénot sma mé’vyatyā́i pṛṇāsi | purū́ravo ánu te kétam āyam rā́jā me vīra tanvàs tádā́sīḥ ||

Translation

Tiga kali dalam sehari Vaitasena memutus simpul; dan engkau memenuhi aku agar kesinambungan tak terputus. Wahai Purūravas, aku datang mengikuti tanda-cahayamu; engkau kala itu rajaku, pahlawanku, kekuatan bagi tubuh-jiwaku.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (काल-परिमाण/आवृत्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिस्

• स्म: indeed; surely
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• माह्नः: of the day
• माह्नः: Adhikaraṇa (काल-सम्बन्ध: ‘of the day’)
• Type: Noun
• Root: माह्न (प्रातिपदिक; ‘दिन/अहन्’ से) → माह्नस्

• श्नथयः: the piercers/strikers (i.e., the stings/attacks)
• श्नथयः: Kartā (कर्तृ-समूह) / विषय
• Type: Noun
• Root: श्नथ (प्रातिपदिक; ‘श्नथ्’ धातु ‘to pierce/strike’ से) → श्नथय

• वैतसेन: reed-born; of the cane (Vaitasena)
• वैतसेन: Kartā/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: वैतस (प्रातिपदिक; ‘वेतस’ = cane/reed) + -इन्

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• स्म: indeed
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• मे: to me; for me; my
• मे: Sampradāna/सम्बन्ध (to/for me; my)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अव्यत्यै: for non-separation; for not turning away
• अव्यत्यै: Sampradāna (प्रयोजन: ‘for non-separation’)
• Type: Noun
• Root: अव्यति (प्रातिपदिक; a- + व्यति ‘separation/turning away’) → अव्यत्य

• पृणासि: you fill; you satisfy
• पृणासि: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पॄ/पृ (धातु; ‘to fill, satisfy’)

• पुरूरवः: O Purūravas
• पुरूरवः: Sambodhana
• Type: Noun (proper name)
• Root: पुरूरवस् (प्रातिपदिक; नाम) → पुरूरव

• अनु: after; following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध (of you)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• केतम्: the sign; signal; banner
• केतम्: Karma (अनु-आयम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: केत (प्रातिपदिक)

• आयम्: I went; I followed
• आयम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इ/ए (धातु; ‘to go’) + आ-

• राजा: king
• राजा: Kartā (असि/आसीः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• मे: my; to me
• मे: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• वीर: O hero
• वीर: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)

• तन्वः: of (your/my) body; of self
• तन्वः: सम्बन्ध (of the body/self)
• Type: Noun
• Root: तनू (प्रातिपदिक) → तन्व

• तदा: then
• तदा: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)

• आसीः: you were
• आसीः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु; ‘to be’)