Atharva Veda 3.21.9: Kanda 3, Anuvaka 3, Sukta 21, Mantra 9

Sukta 21

Sanskrit (Devanagari)

शा॒न्तो अ॒ग्निः क्र॒व्याच्छा॒न्तः पु॑रुष॒रेष॑णः । अथो॒ यो वि॑श्वदा॒व्य॑१स्तं क्र॒व्याद॑मशीशमम्

Recitation with translationAtharva Veda 3.21.9

IAST Transliteration

śāntó agníḥ kravyā́c chāntáḥ púruṣareṣaṇaḥ | átho yó viśvadāvyàs táṃ kravyā́dam aśīśamam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Calmed is Agni as touching the flesh-eater; calmed the man-seeker: yea, that which is all-devouring—this flesh-eater have I made wholly quiet.

Translation

Agni shaant ho gaya hai, maans khaane wala shaant ho gaya. Jo sab ko khaa jaata hai, us maans khaane wale ko maine poora shaant kar diya hai. Ab koi dikkat nahi.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• शान्तः: pacified, appeased
• शान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: √शम् (शमुँ) / शान्त- (ppp-prātipadika)

• अग्निः: Agni (fire-deity)
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• क्रव्याच्छान्तः: pacified with respect to the flesh-eater (i.e., as the devourer of raw flesh)
• क्रव्याच्छान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Compound (Noun+Adjective)
• Root: क्रव्याच्- (प्रातिपदिक) + √शम् / शान्त-

• शान्तः: pacified
• शान्तः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य; पुनरुक्ति-बलम्)
• Type: Adjective
• Root: √शम् / शान्त- (ppp-prātipadika)

• पुरुषरेषणः: the injurer/harm-doer of men
• पुरुषरेषणः: विशेषण (अग्निः इत्यस्य)
• Type: Compound (Noun)
• Root: पुरुष- (प्रातिपदिक) + रेषण- (प्रातिपदिक; √रिष्/√रष् ‘to injure/harm’ से भाव/कर्तृ-नाम)

• अथो: and also, moreover
• अथो: समुच्चय/अन्वय-सम्बन्धक
• Type: Indeclinable
• Root: अथ + उ (निपात-समुच्चय)

• यः: who
• यः: Kartā (सापेक्ष-उपवाक्ये)
• Type: Pronoun
• Root: यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वदाव्यः: burning/scorching everything; all-consuming
• विश्वदाव्यः: विशेषण (यः/अग्निः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक) + दाव्य- (प्रातिपदिक; √दू/√दव् ‘to burn, scorch’ से ‘दाव्य’)

• तम्: him/that (one)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• क्रव्यादम्: the flesh-eater (raw-flesh devourer)
• क्रव्यादम्: Karma (तम् इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: क्रव्याद- (प्रातिपदिक; ‘raw-flesh-eater’)

• अशीशमम्: I have appeased / I pacify
• अशीशमम्: क्रिया (कर्तृ = अहम्, अव्यक्तः)
• Type: Verb
• Root: √शम् (शमुँ) + सन् (desiderative) → शीशम-; लिट्/परिप्रास-रूपेण causative?; here: desiderative perfect-like 1sg

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)

Devata: Agni (kravyād aspect)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: shanta