Varaha Purana 113.11: Adhyaya 113, Shloka 11

Hymn to Varāha and Pṛthivī’s Inquiry

Prelude to the Sanatkumāra Dialogue

Devanagari script

उवाच परमं गुह्यं धर्माणां व्याप्तिनिश्चयम् ॥ अयं धर्मो मया ह्येतच्छ्रुते धर्मे सनातने

Sanskrit recitationVaraha Purana 113.11

Transliteration

uvāca paramaṃ guhyaṃ dharmāṇāṃ vyāpti-niścayam || ayaṃ dharmo mayā hy etac chrute dharme sanātane

Translation

તેણે ધર્મોની સર્વવ્યાપકતાનો નિશ્ચય કરાવતું પરમ ગુહ્ય રહસ્ય કહ્યું. ‘આ જ ધર્મ છે; શ્રુતિના સનાતન ધર્મમાં મેં જેમ સાંભળ્યું છે તેમ’ એમ કહ્યું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• परमम्: supreme
• परमम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• गुह्यम्: secret (teaching)
• गुह्यम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• धर्माणाम्: of dharmas / of duties
• धर्माणाम्: सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• व्याप्ति-निश्चयम्: the determination of pervasion/scope
• व्याप्ति-निश्चयम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्याप्ति (प्रातिपदिक) + निश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/कर्मधारय-भाव: व्याप्तेः निश्चयः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम-रूप

• धर्मः: dharma
• धर्मः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मया: by me
• मया: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन; सर्वनाम-रूप

• हि: indeed
• हि: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• एतत्: this
• एतत्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-रूप

• श्रुते: in the Śruti (Veda)
• श्रुते: अधिकरण (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• धर्मे: in dharma
• धर्मे: अधिकरण (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सनातने: eternal
• सनातने: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (धर्मे)

Speaker

Unspecified (defaults to Varāha–Pṛthivī dialogue frame)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Hermeneutics
• Sanskrit Studies
• Vaiṣṇava textual tradition

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The verse signals Purāṇic reliance on earlier authoritative discourse (śruti/‘what is heard’) to legitimize ethical teaching, illustrating how Purāṇas position themselves within wider Sanskrit intellectual history.

Which geographic location is identified?

No geographic location appears in this verse.

What is the primary ethical instruction?

Dharma is presented as an all-pervasive principle whose correct determination is considered a ‘secret’ teaching grounded in received tradition.