Rig Veda 4.3.6: Mandala 4, Sukta 3, Mantra 6

Sukta 4.3

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (as spokesman/mediator among multiple deities)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥

Recitation with translationRig Veda 4.3.6

Transliteration

kád dhiṣṇyā́su vṛdhasānáḥ agne kád vātā́ya prá-tavase śubhaṃyé | pári-jmane nā́satyāya kṣé brávaḥ kád agne rudrā́ya nṛ-ghné ||

Translation

હે અગ્નિ, પવિત્ર આસનોમાં વૃદ્ધિ પામતા, તું કયો વચન બોલીશ? ઉપકારી, આગળ ધપાવનાર વાયુ (વાત) માટે શું કહેશ? દુરગામી નાસત્યાઓ માટે—અમારા નિવાસ માટે તું શું ઉચ્ચારીશ? હે અગ્નિ, શત્રુઘ્ન રુદ્રને માટે તું શું કહેશ?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कद्: when? how?
• कद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)

• धिष्ण्यासु: in/among the sacred seats (altars/places)
• धिष्ण्यासु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: धिष्ण्या- (प्रातिपदिक)

• वृधसानः: growing, increasing
• वृधसानः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: वृध् (धातु) → वृध् + सान (कृदन्त, शानच्)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• कद्: when?
• कद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)

• वाताय: for Vāta (the Wind-god)
• वाताय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वात- (प्रातिपदिक)

• प्रतवसे: for (his) might/impetus
• प्रतवसे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: प्रतवस्- (प्रातिपदिक; ‘प्र-तवस्’ = forward/manifest strength)

• शुभंयॆ: for the auspicious one / for auspiciousness
• शुभंयॆ: Sampradāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शुभंयु-/शुभंय- (प्रातिपदिक; ‘bringing/aiming at शुभम्’)

• परिज्मने: for the circuit/encircling course
• परिज्मने: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: परिज्मन्- (प्रातिपदिक; ‘going around, circuit’)

• नासत्याय: for Nāsatya (one of the Aśvins)
• नासत्याय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: नासत्य- (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)

• क्षे: dwell! abide!
• क्षे: —
• Type: Verb
• Root: क्षि (धातु; Vedic injunctive/imperative-like form)

• ब्रवः: say! proclaim!
• ब्रवः: —
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) → ब्रवः (वैदिक रूप)

• कद्: when?
• कद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: कद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• रुद्राय: for Rudra
• रुद्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: रुद्र- (प्रातिपदिक)

• नृघ्ने: O man-slaying one (foe-slayer)
• नृघ्ने: सम्बोधन
• Type: Adjective (epithet)
• Root: नृघ्न- (प्रातिपदिक; ‘slayer of men/foes’)