Rig Veda 4.3.6 — Mandala 4, Sukta 3, Mantra 6
Sukta 4.3
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni (as spokesman/mediator among multiple deities)
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
कद्धिष्ण्यासु वृधसानो अग्ने कद्वाताय प्रतवसे शुभंये । परिज्मने नासत्याय क्षे ब्रवः कदग्ने रुद्राय नृघ्ने ॥
Transliteration
kád dhiṣṇyā́su vṛdhasānáḥ agne kád vātā́ya prá-tavase śubhaṃyé | pári-jmane nā́satyāya kṣé brávaḥ kád agne rudrā́ya nṛ-ghné ||
Translation
હે અગ્નિ, પવિત્ર આસનોમાં વૃદ્ધિ પામતા, તું કયો વચન બોલીશ? ઉપકારી, આગળ ધપાવનાર વાયુ (વાત) માટે શું કહેશ? દુરગામી નાસત્યાઓ માટે—અમારા નિવાસ માટે તું શું ઉચ્ચારીશ? હે અગ્નિ, શત્રુઘ્ન રુદ્રને માટે તું શું કહેશ?
Word by Word
कद्when? how?
कद्:
—
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
धिष्ण्यासुin/among the sacred seats (altars/places)
धिष्ण्यासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधिष्ण्या- (प्रातिपदिक)
वृधसानःgrowing, increasing
वृधसानः:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवृध् (धातु) → वृध् + सान (कृदन्त, शानच्)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
कद्when?
कद्:
—
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
वातायfor Vāta (the Wind-god)
वाताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवात- (प्रातिपदिक)
प्रतवसेfor (his) might/impetus
प्रतवसे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रतवस्- (प्रातिपदिक; ‘प्र-तवस्’ = forward/manifest strength)
शुभंयॆfor the auspicious one / for auspiciousness
शुभंयॆ:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively)
Rootशुभंयु-/शुभंय- (प्रातिपदिक; ‘bringing/aiming at शुभम्’)
परिज्मनेfor the circuit/encircling course
परिज्मने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपरिज्मन्- (प्रातिपदिक; ‘going around, circuit’)
नासत्यायfor Nāsatya (one of the Aśvins)
नासत्याय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootनासत्य- (प्रातिपदिक; epithet of the Aśvins)
क्षेdwell! abide!
क्षे:
—
TypeVerb
Rootक्षि (धातु; Vedic injunctive/imperative-like form)
ब्रवःsay! proclaim!
ब्रवः:
—
TypeVerb
Rootब्रू (धातु) → ब्रवः (वैदिक रूप)
कद्when?
कद्:
—
TypeIndeclinable
Rootकद् (प्रश्नार्थक-अव्यय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
रुद्रायfor Rudra
रुद्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootरुद्र- (प्रातिपदिक)
नृघ्नेO man-slaying one (foe-slayer)
नृघ्ने:
सम्बोधन
TypeAdjective (epithet)
Rootनृघ्न- (प्रातिपदिक; ‘slayer of men/foes’)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.